Bài giảng môn lập và phân tích dự án

z Sau khi tham gia khóa học này, sinh viên có thể:‹ Phân tích các dòng tiền tệ nhằm xác định các giá trị tương đương theo các quan điểm khác nhau ‹ Hiểu các tiêu chuẩn ra quyết định kin

LẬP & PHÂN TÍCH

Nguyễn Ngọc Bình Phương nnbphuong@hcmut.edu.vn

Khoa Quản lý Công nghiệp

Đại học Bách Khoa – TP.HCM

PROJECT PLANNING AND ANALYSIS (700200)

KHÁI NIỆM KINH TẾ KỸ THUẬT

z Kỹ thuật (Engineering) là việc vận dụng các

kiến thức khoa học, từ các nguyên liệu tự

nhiên tạo ra sản phẩm nhằm phục vụ lợi ích

con người

z Kinh tế Kỹ thuật (Engineering Economy)

nhằm trang bị kiến thức để xét tính hiệu quả kinh tế của các áp dụng kỹ thuật.

Kinh tế Kỹ thuật là lĩnh vực giao giữa kinh tế và kỹ thuật

KHÁI NIỆM KINH TẾ KỸ THUẬT

z Kinh tế Kỹ thuật cung cấp các phương

pháp phân tích kinh tế làm cơ sở lý luận

cho các quyết định đầu tư, nhằm trả lời

cho câu hỏi “Các phương án đầu tư

đang xét có lợi hay không và phương

án nào có lợi nhất?”

z Mở rộng hơn, Kinh tế Kỹ thuật xét đến câu

hỏi “Đầu tư vào những dự án nào là có

lợi nhất?”

z Sau khi tham gia khóa học này, sinh viên có thể:

‹ Phân tích các dòng tiền tệ nhằm xác định các giá trị tương

đương theo các quan điểm khác nhau

‹ Hiểu các tiêu chuẩn ra quyết định kinh tế kỹ thuật, gồm giá trị

hiện tại ròng, suất thu lợi nội tại và tỷ số lợi ích/chi phí.

‹ Hình thành các phương án và ước tính lợi ích/chi phí từ dữ liệu

có sẵn.

‹ So sánh các phương án có tuổi thọ kinh tế không bằng nhau.

‹ Thực hiện phân tích dòng tiền tệ sau thuế, áp dụng các quy định khấu hao chuẩn.

NỘI DUNG MÔN HỌC

z Chương 1: MỘT SỐ KHÁI NIỆM TỔNG

QUÁT

z Chương 2: GIÁ TRỊ THEO THỜI GIAN CỦA TIỀN TỆ

z Chương 3: PHÂN TÍCH PHƯƠNG ÁN

THEO GIÁ TRỊ TƯƠNG ĐƯƠNG

z Chương 4: PHÂN TÍCH PHƯƠNG ÁN

THEO SUẤT THU LỢI NỘI TẠI

NỘI DUNG

z Chương 5: PHÂN TÍCH PHƯƠNG ÁN

BẰNG CÁC PHƯƠNG PHÁP KHÁC

z Chương 6: TÍNH TOÁN KHẤU HAO VÀ

PHÂN TÍCH KINH TẾ DỰ ÁN SAU

THUẾ

z Chương 7: QUY HOẠCH NGUỒN VỐN

VÀ LỰA CHỌN TẬP DỰ ÁN ĐẦU TƯ

z Chương 8: RỦI RO VÀ BẤT ĐỊNH

TRONG PHÂN TÍCH DỰ ÁN

ĐÁNH GIÁ

z Bài tập trên lớp (20%) Æ đột xuất, khoảng 7 lần

z Kiểm tra giữa kỳ (30%)

z Thi cuối kỳ (50%)

z Hình thức kiểm tra/thi

‹Trắc nghiệm: khoảng 40 câu, khoảng 6 điểm

‹Tự luận: khoảng 4 điểm

‹Thời gian: khoảng 60 phút

‹Được mang theo:

z 1 tờ A4 viết tay 2 mặt (không đánh máy hay photo)

TÀI LIỆU HỌC TẬP

z Phạm Phụ, Kinh tế Kỹ thuật - Phân tích và

lựa chọn dự án đầu tư, NXB Thống Kê,

2007.

Æ Quầy giáo trình hay photo (+ chương 8)

z Leland Blank and Anthony Tarquin,

McGraw-Hill, 2005.

Æ Google

Buổi học sau: Sách, bài giảng, bảng tra, máy tính bỏ túi

Nên xem BKeL trước khi đến lớp!

CHƯƠNG 1

MỘT SỐ KHÁI NIỆM TỔNG QUÁT

Nguyễn Ngọc Bình Phương nnbphuong@hcmut.edu.vn

Khoa Quản lý Công nghiệp

Đại học Bách Khoa – TP.HCM

Nội dung

1.1 Doanh nghiệp

1.2 Mục tiêu của doanh nghiệp

1.3 Các khái niệm về chi phí

1.4 Quá trình phân tích kinh tế dự án đầu tư

z Doanh nghiệp (đơn vị kinh doanh) là gì?

• Kinh doanh là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất

cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu

thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm

mục đích sinh lợi.

• Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có

trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy

định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động

Đầu tư trong nước:

ƒDoanh nghiệp nhà nước

ƒDoanh nghiệp tư nhân

ƒHợp tác xã

ƒCông ty trách nhiệm hữu hạn

ƒCông ty cổ phần

ƒCông ty hợp danh

Đầu tư nước ngoài:

ƒHợp tác kinh doanh trên cơ sở hợp đồng hợp tác kinh doanh

ƒDoanh nghiệp liên doanh

1.1 Doanh nghiệp

Các loại hình doanh nghiệp: • Trước 1990: chỉ có doanh

nghiệp nhà nước, hợp tác

xã, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

• Sau 1990: có thêm doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH, công ty cổ phần

• Sau 2000: có thêm công ty hợp danh

Trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp:

‹ Trách nhiệm hữu hạn (limited liability): Chủ sở hữu chỉ phải chịu trách nhiệm về mọi khoản nợ và nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp

Ví dụ: Cty TNHH, Cty CP, các thành viên góp vốn của Cty hợp danh, doanh nghiệp liên doanh, 100% vốn nước ngoài

‹ Trách nhiệm vô hạn (unlimited liability): Chủ sở hữu có nghĩa

vụ phải trả nợ thay cho doanh nghiệp bằng tất cả tài sản của mình, khi doanh nghiệp không đủ tài sản để thực hiện các nghĩa vụ tài chính của nó.

1.1 Doanh nghiệp

1.1 Doanh nghiệp

Tiêu chí lựa chọn loại hình doanh nghiệp:

‹ Quyền kinh doanh, điều kiện và thủ tục thành lập

‹ Mức độ tham gia quản lý doanh nghiệp của nhà đầu tư

‹ Chế độ trách nhiệm của nhà đầu tư

‹ Khả năng huy động vốn; khả năng rút vốn và chuyển

nhượng cổ phần/phần góp vốn

‹ Nghĩa vụ thuế

‹ Khả năng chuyển đổi loại hình doanh nghiệp

‹ Thời gian hoạt động của doanh nghiệp và việc giải thể/phá sản doanh nghiệp

Chức năng của một doanh nghiệp:

Chức năng đầu tư:

Trao đổi để khai thác nguồn vốn có sẵn

1.1 Doanh nghiệp

Chức năng của một doanh nghiệp:

1.1 Doanh nghiệp

Người đầu tư

Người cho vay

Vốn

Thu lợi từ đầu tư

Doanh

Thu lợi từ vốn

Dùng vốn để đầu tư

Nguyên liệu

Hàng hóa/dịch vụ

Thu tiền Chi tiền

z Mục tiêu của doanh nghiệp: cực đại lợi nhuận, cực tiểu

chi phí, cực đại lượng hàng bán được hay chiếm một phần thị trường, đạt được mức độ thỏa mãn về lợi nhuận, cực đại chất lượng phục vụ, duy trì sự tồn tại của doanh nghiệp, đạt sự ổn định nội bộ,…

z Mục tiêu xã hội: mục tiêu phát triển quốc gia, mục tiêu

công bằng xã hội,…

z 3 quan điểm khi phân tích kinh tế dự án:

+ Quan điểm cá nhân hoặc nhóm tài trợ dự án

+ Quan điểm của một vùng nhất định

+ Quan điểm của toàn bộ quốc gia

1.2 Mục tiêu của doanh nghiệp

z Tổng chi phí (Total Cost - TC): TC = FC + VC

‹ FC (Fixed Cost): Chi phí cố định, là chi phí không thay đổi theo sản lượng Q, mà doanh nghiệp phải chi trả cho dù không sản xuất gì cả.

‹ VC (Variable Cost): Chi phí biến đổi, là chi phí thay đổi theo sản lượng Q.

z Chi phí tới hạn (Marginal Cost – MC):

‹ Lượng chi phí gia tăng để sản xuất thêm 1 đơn vị sản

phẩm: MC(Q) = ΔTC/Δ Q = TC’(Q)

z Chi phí bình quân (Average Cost – AC):

‹Là chi phí bình quân của 1 đơn vị sản phẩm: AC = TC/Q

‹Average fixed cost: AFC = FC/Q

1.3 Khái niệm về chi phí

Chi phí chìm (Sunk Cost) – không được tính vào khi phân tích dự án

z Định nghĩa: Là chi phí (không thu lại được) đã xảy ra

do những quyết định trong quá khứ, trước khi hình

thành dự án.

Æ ko liên quan đến quyết định trong tương lai.

z Ví dụ: Ta tốn 50 ngàn để thay bánh xe vào năm

ngoái không liên quan gì đến quyết định ta sẽ bán

lại chiếc xe đó bao nhiêu tiền trong năm nay.

1.3 Khái niệm về chi phí

z Lý do không tính chi phí chìm vào chi phí tài chính:

9Phân tích dự án chỉ xem xét những lợi ích và chi phí trong tương lai.

9Việc phân tích tài chính và kinh tế có đưa đến kết luận là đầu

tư hay không đầu tư dự án thì chi phí chìm cũng vẫn là chi phí

đã bỏ ra và không thu hồi lại được Do vậy, quyết định làm hay không làm dự án không được dựa vào chi phí chìm.

Æ Chi phí làm nghiên cứu khả thi, chi phí tư vấn, xây dựng hay mua thiết bị xảy ra trước thời điểm làm phân tích đều là chi phí chìm.

1.3 Khái niệm về chi phí

z Chi phí tiền mặt (Cash Costs) và Chi phí bút toán (Book Costs):

‹ Chi phí tiền mặt: là loại chi phí được thanh toán ngay

bằng tiền mặt hoặc bằng séc

⇒ Được xem xét khi phân tích dự án

‹ Chi phí bút toán: là phần khấu trừ dần (khấu hao) những

khoản chi trước đây cho các thành phần công trình hoặc máy móc có thời gian sử dụng dài

⇒ Chỉ dùng vào việc tính thuế, không được xét đến khi phân tích tính kinh tế của dự án.

1.3 Khái niệm về chi phí

Cơ hội đã được phát hiện

Kỹ

sư

“Các quyết định về đầu tư dự án là những nhân tố đặc biệt quan trọng trong việc xác định sự thành bại của một doanh nghiệp”

1.4 Quá trình phân tích kinh tế dự án đầu tư

Nhà

quản lý

HẾT CHƯƠNG 1

CHƯƠNG 2

GIÁ TRỊ THEO THỜI GIAN CỦA TIỀN TỆ

Nguyễn Ngọc Bình Phương nnbphuong@hcmut.edu.vn

Khoa Quản lý Công nghiệp

Đại học Bách Khoa – TP.HCM

Nội dung

2.1 Giới thiệu

2.2 Tính toán lãi tức

2.3 Biểu đồ dòng tiền tệ

2.4 Các công thức tính giá trị tương đương

cho các dòng tiền tệ đơn và phân bố đều

2.5 Các công thức tính giá trị tương đương

cho các dòng tiền tệ phân bố không đều

2.6 Lãi suất danh nghĩa và lãi suất thực

2.7 Các công thức tính giá trị tương đương

2.1 Giới thiệu

¾ Tiền có thể tạo ra tiền theo thời gian Ta có thể

dùng tiền ngày hôm nay để đầu tư cho tương lai

(earning power – sức sinh lợi/sức thu).

¾ Sức mua của tiền thay đổi theo thời gian do lạm

phát (purchasing power – sức mua).

TẠI SAO TIỀN LẠI CÓ GIÁ TRỊ THEO THỜI GIAN?

¾ Æ Lãi tức (interest) là biểu hiện giá trị theo thời gian của tiền tệ.

• Là chi phí sử dụng tiền đối với người đi vay (cost to borrowers)

• Là thu nhập đối với người cho vay (earning to lenders)

2.2 Tính toán lãi tức

Lãi tức và lãi suất (interest vs interest rate)

Lãi tức là biểu hiện giá trị theo thời gian của tiền tệ.

Lãi tức = (Tổng vốn tích luỹ) – (Vốn đầu tư ban đầu)

Lãi suất là lãi tức biểu thị theo tỷ lệ phần trăm đối với số vốn ban đầu cho một đơn vị thời gian:

Lãi suất = (Lãi tức trong 1 đơn vị thời gian) / (vốn gốc) x 100%

2.2 Tính toán lãi tức

z Sự tương đương về mặt kinh tế (economic equivalence)

– Những số tiền khác nhau ở những thời điểm khác nhau có thể bằng nhau về giá trị kinh tế.

– Với lãi suất 10%/năm, thì 1 triệu hôm nay tương đương 1,1 triệu năm sau

„ Nếu gửi tiết kiệm P đồng

hôm nay trong N thời

đoạn với lãi suất i, thì sẽ

2.2 Tính toán lãi tức

Lãi tức đơn:

– Lãi tức chỉ tính theo số vốn gốc mà không tính thêm lãi tức tích luỹ phát sinh từ tiền lãi ở các thời đoạn trước đó.

Lãi tức ghép:

– Lãi tức ở mỗi thời đoạn được tính theo số vốn gốc

và cả tổng số tiền lãi tích luỹ được trong các thời đoạn trước đó.

– Phản ánh được hiệu quả giá trị theo thời gian của đồng tiền cho cả phần tiền lãi trước đó.

– Thường được sử dụng trong thực tế

2.3 Biểu đồ dòng tiền tệ

z Dòng tiền tệ (Cash Flow - CF):

‹CF bao gồm các khoản thu và các khoản chi, đượcquy về cuối thời đoạn

‹Trong đó, khoản thu được quy ước là CF dương ( ),khoản chi là CF âm ( )

‹Dòng tiền tệ ròng = Khoản thu – Khoản chi

‹Biểu đồ dòng tiền tệ (Cash Flow Diagrams - CFD): làmột đồ thị biểu diễn các dòng tiền tệ theo thờigian

2.3 Biểu đồ dòng tiền tệ

z Các ký hiệu dùng trong CFD:

‹P (present): Giá trị hay tổng số tiền ở mốc thời gian

quy ước nào đó được gọi là hiện tại Trên CFD, P ở cuối thời đoạn 0.

‹F (future): Giá trị hay tổng số tiền ở mốc thời gian quy

ước nào đó được gọi là tương lai Trên CFD, F có thể

ở cuối bất kỳ thời đoạn thứ N nào.

‹A (annuity): Một chuỗi các giá trị tiền tệ có giá trị

bằng nhau đặt ở cuối các thời đoạn

‹N: Số thời đoạn (năm, tháng,…)

‹i (interest rate): Lãi suất (mặc định là lãi suất ghép)

Ví dụ về biểu đồ dòng tiền tệ

P (Giá trị hiện tại)

F (Giá trị tương lai)

A (Dòng thu đều mỗi thời đọan) 0

2.4 Các công thức tính giá trị tương đương cho dòng tiền đơn và

phân bố đều Công thức tính giá trị tương đương cho dòng tiền tệ đơn:

Công thức tính giá trị tương đương cho dòng tiền tệ

phân phối đều:

2.4 Các công thức tính giá trị tương đương cho dòng tiền đơn và

Hàm Excel

z FV(rate, nper, pmt, pv, type)

z PV(rate, nper, pmt, fv, type)

z PMT(rate, nper, pv, fv, type)

Trong đó

z rate: Lãi suất

z nper: số thời đoạn

z pv: giá trị hiện tại P [=0 nếu để trống]

z fv: giá trị tương đương F [=0 nếu để trống]

z pmt: giá trị trả đều A [=0 nếu để trống]

2.4 Các công thức tính giá trị tương đương cho dòng tiền đơn và

phân bố đều

2.4 Các công thức tính giá trị tương đương cho dòng tiền đơn và

phân bố đều

VD1: Tìm F theo P

z Nếu bạn đầu tư $2.000 bây giờ với lãi suất

10%/năm, 8 năm sau bạn sẽ có bao nhiêu?

$2.000

F = ?

8 0

i = 10%

2.4 Các công thức tính giá trị tương đương cho dòng tiền đơn và

i = 7 %

z Bạn muốn để dành một khoản tiền hôm nay với lãi

suất 7%/năm để có $10.000 trong 6 năm Vậy bạn

cần để dành bao nhiêu ngay hôm nay?

2.4 Các công thức tính giá trị tương đương cho dòng tiền đơn và

phân bố đều

VD3: Tìm P theo F

Bạn sẽ phải gửi tiết kiệm bao nhiêu ngay hôm nay để có thể rút

2.4 Các công thức tính giá trị tương đương cho dòng tiền đơn và

2.4 Các công thức tính giá trị tương đương cho dòng tiền đơn và

năm, thì bạn phải gửi

tiết kiệm ngay hôm

nay khoản tiền là bao

nhiêu, biết lãi suất là

8%/năm.

z Thông thường, giá trị lãi suất được dùng để tính tiền lãi trong thời đoạn 1 năm hay còn gọi thời đoạn phát biểu lãi là 1 năm Trong thực tế, thời đoạn phát biểu lãi có thể ít hơn 1 năm.

z Xét ví dụ: Lãi suất 12%/năm, ghép lãi theo quý, 6 tháng lãnh lãi một lần

‹ Thời đoạn trả lãi (thời đoạn tính toán): 6 tháng

z Khi thời đoạn phát biểu lãi phù hợp với thời đoạn ghép

lãi thì đó là lãi suất thực Nếu thời đoạn phát biểu lãi khác thời đoạn ghép lãi thì đó là lãi suất danh nghĩa.

2.6 Lãi suất thực và danh nghĩa

z Tính chuyển lãi suất danh nghĩa theo những thời đoạn khác nhau:

Gọi rngan là lãi suất danh nghĩa ở thời đoạn ngắn (Vd: tháng)

rdai là lãi suất danh nghĩa ở thời đoạn dài (Vd: năm)

m là số thời đoạn ngắn trong thời đoạn dài (Vd: m = 12)

z Tính chuyển lãi suất thực theo những thời đoạn khác nhau:

Gọi ingan là lãi suất thực ở thời đoạn ngắn (Vd: tháng)

idai là lãi suất thực ở thời đoạn dài (Vd: năm)

m là số thời đoạn ngắn trong thời đoạn dài (Vd: m = 12)

z Tính chuyển lãi suất danh nghĩa sang lãi suất thực:

‹ Bước 1: Từ lãi suất danh nghĩa tính chuyển sang lãi suất thực trong thời đoạn ghép lãi.

‹ Bước 2: Tính chuyển lãi suất thực trong thời đoạn ghép lãi sang

2.6 Lãi suất thực và danh nghĩa

HẾT CHƯƠNG 2

Nội dung

3 Phương pháp giá trị hiện tại (NPV hay PW)

4 Phương pháp giá trị tương lai (NFV hay FW)

5 Phương pháp giá trị hàng năm (NAV hay AW)

1 Các phương pháp phân tích so sánh PA

2 Một số nguyên tắc chung trong so sánh PA

NFV: Net Future Value; FW: Future Worth NPV: Net Present Value; PW: Present Worth

1 Các phương pháp phân tích so sánh PA

PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH

Chương 4 Chương 5

Phương pháp dòng tiền tệ chiết giảm

2 Một số nguyên tắc chung trong so sánh PA

Các bước so sánh PA

1) Nhận ra đầy đủ các PA cần so sánh

2) Xác định thời kỳ phân tích

3) Ước lượng dòng tiền tệ cho từng PA

4) Xác định giá trị theo thời gian của dòng tiền tệ (i)

5) Lựa chọn phương pháp so sánh (độ đo hiệu quả)

6) Tính toán so sánh các PA

7) Phân tích độ nhạy (sensitivity analysis)

8) Lựa chọn PA cuối cùng

2 Một số nguyên tắc chung trong so sánh PA

Các PA loại trừ nhau

z Chỉ chọn 1 PA duy nhất để đầu tư

z Giả sử có 2 cơ hội đầu tư là A và B Khi đó, có 4 PA loại trừ nhau:

2 Một số nguyên tắc chung trong so sánh PA

Tuổi thọ kinh tế (TTKT) & Thời kỳ phân tích (TKPT)

• TTKT: là thời gian hoạt động còn có ích về mặt kinh tế của PA

• TKPT: Là khoảng thời gian xem xét tất cả những dòng tiền tệ xảy ra

• Chọn TKPT:

- Bội số chung nhỏ nhất của các TTKT

- Phân tích theo thời gian phục vụ yêu cầu của PA

• Chú ý giá trị còn lại và giá trị thay mới:

- TKPT > TTKT Æ giá trị thay mới

2 Một số nguyên tắc chung trong so sánh PA

Một cơ hội đầu tư được gọi là “đáng giá” nếu:

z Giá trị tương đương >= 0, hoặc

z Suất thu lợi >= MARR, hoặc

z Tỷ số lợi ích/chi phí >= 1

PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH

3 Phương pháp giá trị hiện tại (NPV hay PW)

3 Phương pháp giá trị hiện tại (NPV hay PW)

9Suất chiết tính i: được chọn làm sao để phản ánh

chi phí sử dụng vốn hoặc suất thu lợi tối thiểu chấp nhận được (MARR)

• dù vốn là của mình (cần xét đến cơ hội bỏ qua

khi đem vốn tự có đầu tư vào dự án)

• hay vốn đi vay của người khác (cần yêu cầu

một suất sinh lời ít nhất phải ≥ lãi suất vay)