Tập huấn hệ thống qua mang

Thông qua hệ thống tư vấn qua mạng này e-mentoring network, các trường CðSP sẽ giúp giáo viên ở các trường vùng sâu vùng xa nâng cao kỹ năng sư phạm gồm kỹ năng giảng dạy, làm giáo viên

BỘ GIÁO DỤC VÀ ðÀO TẠO

DỰ ÁN GIÁO DỤC THCS VÙNG KHÓ KHĂN NHẤT

-o0o -

PGS TS LÊ HUY HOÀNG (CHỦ BIÊN)

TÀI LIỆU TẬP HUẤN THÍ ðIỂM

VỀ HỆ THỐNG TƯ VẤN QUA MẠNG

(DÀNH CHO TRƯỜNG CðSP VÀ CÁC TRƯỜNG THCS VÙNG KHÓ KHĂN NHẤT THAM GIA THÍ ðIỂM)

(Lưu hành nội bộ)

HÀ NỘI, 2010

DANH MỤC CÁC NỘI DUNG

PHẦN 1 MÔ HÌNH THÍ ðIỂM

PHẦN 2 HƯỚNG DẪN THAM GIA DIỄN ðÀN PHẦN 3 KỸ THUẬT TƯ VẤN

LỜI GIỚI THIỆU

Các trường THCS vùng khó khăn nhất là các trường ở vùng núi, vùng sâu, vùng xa Vì ñiều kiện ñịa lý, giáo viên các trường THCS còn nhiều khó khăn trong việc tiếp cận với các nguồn lực giáo dục

Trong những năm vừa qua, nhất là 3 năm trở lại ñây, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông (CNTT&TT) trong ngành giáo dục ñược ñặc biệt quan tâm và có những bước phát triển mạnh Trong ñó, chương trình kết nối Internet

ñến các trường học ñã ñược triển khai mạnh mẽ ở tất cả các ñịa phương trong cả

nước ðến nay, có thể nói ñại ña số các trường, trong ñó là các trường THCS ñã

ñược kết nối Internet ðây là ñiều kiện thuận lợi ñể có thể triển khai các ứng

dụng CNTT trong giáo dục

ðể hỗ trợ giáo viên ở vùng sâu vùng xa có cơ hội tiếp cận tốt hơn ñối với các nguồn lực giáo dục thông qua CNTT&TT, Dự án Giáo dục THCS vùng khó khăn nhất triển khai thí ñiểm Mạng lưới tư vấn qua mạng gồm Trường Cao

ñẳng Sư phạm và các trường THCS DTTS ñược lựa chọn Thông qua hệ thống

tư vấn qua mạng này (e-mentoring network), các trường CðSP sẽ giúp giáo viên ở các trường vùng sâu vùng xa nâng cao kỹ năng sư phạm gồm kỹ năng giảng dạy, làm giáo viên chủ nhiệm, tư vấn và hướng dẫn cách cư xử cho thanh thiếu niên, ñịnh hướng nghề nghiệp cho học sinh DTTS và giải quyết những vấn

ñề như rào cản ngôn ngữ, thiếu tự tin, nghiện hút và hút thuốc lá, tảo hôn và

mang thai vị thành niên

Tài liệu này gồm 3 phần: Mô hình thí ñiểm; Hướng dẫn cách thức ñăng nhập tham gia Diễn ñàn tự vấn qua mạng trên Website của Dự án và Kỹ thuật tư vấn Tài liệu ñược thiết kế phục vụ tập huấn theo ñịnh hướng tích cực và với nội dung ñể sau khi ñược tập huấn, người ñược tập huấn (với vai trò là người tư vấn hoặc là người ñược tư vấn) có khả năng tham gia Mạng lưới tư vấn này

Lần ñầu biên soạn tài liệu thí ñiểm này, do vậy không tránh khỏi các thiếu sót, kính mong quí thầy cô ñóng góp ý kiến giúp tài liệu ngày càng hoàn thiện hơn

Mọi ý kiến xin gửi về Dự án giáo dục THCS vùng khó khăn nhất, số 14

Lê Thánh Tông, Hoàn Kiếm, Hà Nội

NHÓM TÁC GIẢ

PHẦN 1 MÔ HÌNH TƯ VẤN

1.1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM đƯỢC SỬ DỤNG TRONG DỰ ÁN

1.1.1 Tư vấn (Mentoring)

Là một quá trình tăng cường việc học liên quan ựến sự phát triển của công việc, sự nghiệp hoặc chuyên môn Tư vấn thường thông qua kênh giao tiếp không chắnh thống giữa một người ựược cho là có kiến thức liên quan rộng hơn, hiểu biết hơn, hoặc có kinh nghiệm hơn (Ổngười hướng dẫnỖ) và một người ựược cho là ắt kiến thức liên quan hơn, ắt hiểu biết hơn hoặc có ắt kinh nghiệm hơn (Ổngười ựược hướng dẫnỖ/ người ựược

ựào tạo/ học viên)

1.1.2 Tư vấn qua mạng (E-mentoring)

Là một phương tiện qua ựó duy trì mối quan hệ hướng dẫn (a guided mentoring relationship) sử dụng các công cụ trực tuyến hoặc thư ựiện tử

đó là mối quan hệ giữa người hướng dẫn và người ựược hướng dẫn, giao

tiếp thông qua phương tiện ựiện tử Tư vấn qua mạng nhằm mục ựắch nâng cao kỹ năng, kiến thức, sự tự tin và hiểu biết văn hoá của người

ựược hướng dẫn giúp họ ựạt ựược thành công Tư vấn qua mạng ựặc biệt

hữu ắch trong những trường hợp khó sắp xếp liên lạc trực tiếp

1.2 MỤC TIÊU CỦA HỆ THỐNG

Thông qua Mạng lưới này, Trường CđSP sẽ giúp giáo viên ở các trường vùng sâu vùng xa nâng cao kỹ năng sư phạm gồm kỹ năng giảng dạy, làm giáo viên chủ nhiệm, tư vấn và hướng dẫn cách cư xử cho thanh thiếu niên, ựịnh hướng nghề nghiệp cho học sinh DTTS và giải quyết những vấn ựề như rào cản ngôn ngữ, thiếu tự tin, nghiện hút và hút thuốc lá, tảo hôn và mang thai vị thành niên

1.3 NỘI DUNG TƯ VẤN

Về nguyên tắc, hệ thống tư vấn ựược triển khai nhằm hỗ trợ giáo viên, học sinh trong quá trình giáo dục và dạy học trong nhà trường, gia ựình,

và xã hội Do vậy, nội dung tư vấn khá phong phú, tập trung vào nhiều nội dung chủ ñề, cụ thể là:

Nội dung liên quan tới các hoạt ñộng dạy và học bao gồm:

- Các kỹ năng dạy học

- Phát triển chuyên môn, nghiệp vụ

- Sử dụng phương tiện trong dạy học

- Kiểm tra ñánh giá kết quả học tập của học sinh

Nội dung liên quan tới các hoạt ñộng giáo dục bao gồm:

- Công tác giáo viên chủ nhiệm

- Kỹ năng sống cho học sinh

- Xử lí các tình huống trong dạy học, giáo dục

Nội dung liên quan tới các vấn ñề xã hội vùng dân tộc thiểu số

- Rào cản về ngôn ngữ

- Vấn ñề về giới

- Vấn ñề nghiện hút

- Vấn ñề tảo hôn và mang thai vị thành niên

1.4 CÔNG NGHỆ SỬ DỤNG TRONG TƯ VẤN

Hiện nay, có nhiều công nghệ có thể ñược sử dụng trong quá trình tư vấn

từ xa như ñiện thoại (Telephone), thư ñiện tử (Email), nhật ký ñiện tử (Blog), nhóm (Groups), các trang web (website) Nhằm ñảm bảo tính chính thống của hoạt ñộng tư vấn, nhằm kiểm soát tốt nội dung tư vấn, dự

án quyết ñịnh sử dụng DIỄN ðÀN (Forum) làm cơ sở công nghệ cho hoạt ñộng tư vấn

Diễn ñàn ñược tạo ngay trên website chính thức của dự án, ñược phân nhóm, phân quyền cho các cá nhân, tổ chức tham gia vào hoạt ñộng tư vấn Qua ñó, có thể kiểm soát chặt chẽ cũng như thúc ñẩy ñược hoạt ñộng

tư vấn

1.5 MÔ HÌNH THÍ ðIỂM (hình 1)

Trong thời gian tới, hệ thống tư vấn qua mạng sẽ ñược triển khai ở tất cả các tỉnh/ thành phố tham gia vào dự án Trước mắt, Dự án sẽ triển khai thí

ñiểm tại 3 Tỉnh là ðiện Biên, ðắc Lắc và Sóc Trăng; mỗi tỉnh chọn 3

trường trung học cơ sở là ñối tượng ñược tư vấn, trường CðSP ñược chỉ

ñịnh là người tư vấn

Trên cơ sở phân tích kết quả của giai ñoạn thí ñiểm, Dự án sẽ ñánh giá, tổng kết, ñiều chỉnh (nếu có) ñể triển khai ñại trà

Hình 1: Mô hình thí ñiểm hệ thống tư vấn qua mạng

1.6 MÔ HÌNH NHÂN SỰ (hình 2)

ðối tượng chính ñược tư vấn là giáo viên, nhà quản lí, học sinh tại các

trường THCS ñược lựa chọn tham gia tư vấn ðối tượng tư vấn là các giảng viên tại trường Cao ñẳng Sư phạm trực thuộc Tỉnh/Thành phố (là

những người ñã tham gia các khóa tập huấn cho Giảng viên cốt cán của

dự án ñược tổ chức tại Nghệ An và Ninh Thuận

Bên cạnh ñó, ñể theo dõi, giám sát, giúp ñỡ tạo ñiều kiện thuận lợi cho các hoạt ñộng tư vấn, các cấp quản lí sẽ cử những cá nhân phụ trách, chịu trách nhiệm về hoạt ñộng tư vấn bao gồm: ðại diện lãnh ñạo, chuyên gia CNTT, Trợ lý CNTT, Thư ký CNTT của dự án giáo dục trung học cơ sở vùng khó khăn nhất; Lãnh ñạo BQL Dự án trực thuộc Tỉnh; Lãnh ñạo trường CðSP; Lãnh ñạo trường THCS

Hình 2: Mô hình nhân sự hệ thống tự vấn qua mạng

1.7 MÔ HÌNH TRIỂN KHAI (hình 3)

Nhằm gắn trách nhiệm cá nhân cho hoạt ñộng tư vấn, mỗi tư vấn (ñược hiểu là một nhóm tư vấn trong ñó có một người ñại diện tham gia diễn

ñàn) ñược giao nhiệm vụ tư vấn cho một và chỉ một trường trung học cơ

sở

Theo ñó, BQL dự án Trung ương, các cá nhân phụ trách quản lý hoạt

ñộng tư vấn sẽ dễ dàng biết ñược chất lượng, số lượng và hiệu quả của

hoạt ñộng tư vấn của các cá nhân, các tổ chức khác nhau

Với cách này, hoạt ñộng tư vấn cũng sẽ ñược ñẩy mạnh

Hình 3: Mô hình triển khai

1.8 CƠ CHẾ KIỂM SOÁT HIỆU QUẢ HỆ THỒNG TƯ VẤN

Nhằm ñảm bảo hiệu quả, chất lượng của hoạt ñộng tư vấn, cần ñặc biệt chú trọng một số công việc sau:

- Nâng cao nhận thức về lợi ích của việc tư vấn qua mạng cho các thành viên tham gia mạng lưới tư vấn; các giáo viên các trường tham gia thí

ñiểm

- Thiết lập mối liên hệ chặt chẽ giữa các cấp của Ban quản lí dự án

- Phân công trách nhiệm rõ ràng

- Thiết lập tài khoản và phân quyền cho những người tham gia

- Việc tư vấn cần ñược coi là hoạt ñộng thường xuyên và ñịnh kỳ

- Nội dung hỏi và tư vấn ñược kiểm soát nhằm ñảm bảo chất lượng

- Cần có báo cáo, ñánh giá, rút kinh nghiệm hoạt ñộng tư vấn

- Có cơ chế chính sách phù hợp, ñảm bảo việc tư vấn vận hành tốt

- Quảng bá sản phẩm tư vấn, khen thưởng kịp thời

PHẦN 2 HƯỚNG DẪN CÁCH THỨC ðĂNG NHẬP THAM GIA DIỄN

ðÀN TƯ VẤN QUA MẠNG TRÊN WEBSITE CỦA DỰ ÁN

2.1 GIỚI THIỆU CHUNG:

Hệ thống tư vấn qua mạng ñược xây dựng trên cơ sở Diễn ñàn của Website Dự án giáo dục THCS vùng khó khăn nhất Các ñối tượng sử dụng là những người hoặc trường ñược cấp tài khoản tham gia hệ thống

tư vấn qua mạng Khi tham gia mỗi người sẽ ñược cấp một tài khoản theo email ñăng ký ñể ñăng nhập Những tài khoản này chỉ ñược phép gửi và trả lời bài ở ñúng khu vực (trường hoặc tỉnh) của mình Nếu gặp vấn ñề gì với tài khoản của mình thì phải liên hệ với người quản trị ñể ñược trợ giúp

Hình 4: Giao diện diễn ñàn tư vấn

2.2 HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG

Bước 1: Mở trình duyệt

Có thể dùng Internet Explore, Fire Fox hoặc Chrome…

Bước 2: Vào diễn ñàn

Nhập vào ô ñịa chỉ : http://www.thcskkn.edu.vn/cs/forums hoặc vào website của Dự án http://www.thcskkn.edu.vn rồi vào mục Hệ thống tư vấn

Khi ñó sẽ ra giao diện như hình 4

Bước 3: ðăng nhập

Click vào ô ðăng nhập ở góc trên cùng bên phải và ñăng nhập với tên, mật khẩu ñã ñược cấp, hình 5

Hình 5: Màn hình ñăng nhập

Bước 4: Gửi bài mới:

Người dùng click chuột vào ô Gửi bài mới Sau khi viết nội dung vào ô tiêu ñề và ô soạn thảo click vào nút Gửi ñể gửi bài ñi Trong quá trình soạn thảo người dùng có thể chèn thêm các biểu tượng có sẵn vào hoặc

gửi Link ñến một nội dung khác Tuy nhiên người dùng không thể thay

ñổi phông và cỡ chữ mặc ñịnh (Unicode) Trước khi ấn nút Gửi người

dùng có thể chuyển qua thẻ Xem trước ñể xem kết quả bài mình hiện lên như nào, hình 6

Hình 6: Tạo bài viết (yêu cầu tư vấn)

PHẦN 3 KỸ THUẬT TƯ VẤN

3.1 NHÂN LỰC THAM GIA VÀO HỆ THỐNG TƯ VẤN

3.1.1 Người tư vấn

a Lựa chọn: Người tư vấn là các chuyên gia tại các trường Cao ñẳng Sư

phạm trực thuộc Tỉnh/Thành phố, nơi ñược lựa chọn triển khai thí ñiểm

hệ thống tư vấn qua mạng

b Nhiệm vụ: Người tư vấn ñược phân công trách nhiệm tư vấn cho một

hoặc một số trường trong ñịa bàn tỉnh ñã ñược lựa chọn tham gia vào mô hình tư vấn thí ñiểm Họ không cần và không thể gửi lên diễn ñàn ñể tư vấn cho các ñối tượng khác

c Yêu cầu: Có năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, có trách nhiệm và nhiệt

tình, có kinh nghiệm tư vấn, có kỹ năng giao tiếp tốt, có hiểu biết nhất

ñịnh về giới và dân tộc thiểu số

3.1.2 Người ñược tư vấn

a Lựa chọn: Về nguyên tắc, hệ thống tư vấn qua mạng sẽ tư vấn cho tất

cả các ñối tượng là giáo viên, học sinh thuộc các trường THCS trong phạm vi dự án Tuy nhiên, ñể ñảm bảo chất lượng và hiệu quả của hệ thống tư vấn, dự án sẽ chỉ ñịnh ðẠI DIỆN ñược tư vấn

b Nhiệm vụ: Phối hợp với giáo viên, học sinh, thực hiện chỉ ñạo của lãnh

ñạo trường thu thập thông tin cần tư vấn, ñưa lên diễn ñàn, cung cấp

thông tin cho người tư vấn (khi ñược yêu cầu) theo ñịnh kỳ và theo nhu cầu

c Yêu cầu: Là người có trình ñộ tin học ñủ ñể thao tác trên diễn ñàn, văn

phong viết sáng sủa, mạch lạc Có khả năng nắm bắt thông tin, phát hiện các vấn ñề cần giải quyết trong các hoạt ñộng giáo dục, dạy học cũng như các vấn ñề liên quan tới học sinh trên các phương diện giới và dân tộc thiểu số

3.1.4 Các nhà quản lý

để ựảm bảo hiệu quả của hoạt ựộng tư vấn cũng như chất lượng, tác dụng

của câu hỏi, câu trả lời trên diễn ựàn Ngoài việc phân công trách nhiệm

cụ thể cho từng tư vấn còn có sự chỉ ựạo, giám sát, ựánh giá và giúp ựỡ của Lãnh ựạo Dự án, Lãnh ựạo các Sở Giáo dục và đào tạo, Lãnh ựạo các trường Cao ựẳng Sư phạm, Lãnh ựạo các trường THCS, nơi triển khai thắ ựiểm hệ thống tư vấn qua mạng Bên cạnh ựó, cần có chuyên trách quản trị mạng theo dõi, thông tin, hỗ trợ hoạt ựộng tư vấn trên diễn ựàn Trong trường hợp cần thiết, các Chuyên gia dự án cũng sẽ tham gia trao

ựổi thêm trên diễn ựàn

3.2 QUY TRÌNH TƯ VẤN

VỚI NGƯỜI đƯỢC TƯ VẤN

để có thể ựưa ra ựược câu hỏi rõ ràng, ựúng bản chất, cần thực hiện theo

các bước dưới ựây:

Bước 1: Phân tắch tình huống, sự kiện

Bước này ñóng vai trò quan trọng nhằm hiểu rõ bản chất của tình huống,

sự kiện người ñược tư vấn ñang ñối mặt Sự kiện, tình huống cần ñược xem xét, phân tích kỹ lưỡng dưới nhiều góc ñộ khác nhau trong mối liên

hệ ña chiều

Bước 2: Xác ñịnh vấn ñề cần quan tâm, khó giải quyết, ra quyết ñịnh

ðây là giai ñoạn tìm kiếm vấn ñề cần hỏi trong sự kiện, tình huống ñã ñược phân tích ở bước 1 Trong một tình huống, sự kiện có thể xác ñịnh

nhiều hơn 1 vấn ñề ñể hỏi

Bước 3: Nêu yêu cầu cần tư vấn

Kết quả của giai ñoạn này chính là nội dung cần ñược tư vấn gửi tới người tư vấn Yêu cầu cần tư vấn có thể ñược cấu trúc thành 2 phần ñó là:

mô tả hoàn cảnh (với mục ñích giúp người tư vấn hiểu rõ bối cảnh); và câu hỏi

VỚI NGƯỜI TƯ VẤN

ðể có thể trả lời chính xác câu hỏi, ñáp ứng ñược mục ñích của người ñược tư vấn, người tư vấn cần tiến hành trả lời câu hỏi theo các bước

dưới ñây:

Bước 1: Phân tích tình huống, câu hỏi cần tư vấn

Mục tiêu của giai ñoạn này là làm rõ ñiều người ñược tư vấn muốn hỏi, hiểu rõ bối cảnh xuất hiện câu hỏi cần tư vấn Có hai khả năng xảy ra:

1 Nếu người tư vấn ñã hiểu câu hỏi, ñã rõ hoàn cảnh, ñã ñủ thông tin ñể

ñưa ra câu trả lời thì chuyển sang bước 2

2 Nếu người tư vấn chưa hiểu câu hỏi, chưa rõ tình huống chứa ñựng câu hỏi Trong trường hợp này, người tư vấn cần trao ñổi thêm với người

ñược tư vấn ñể làm rõ hoặc ñể biết thêm thông tin làm căn cứ ñể ñưa ra

câu trả lời tốt nhất Việc làm này có thể ñược thực hiện ngay trên diễn

ñàn hay thông qua hệ thống email cá nhân, hoặc trực tiếp gọi ñiện thoại

Bước 2: Chuẩn bị nội dung trả lời

Nội dung câu trả lời cần chuẩn bị trước khi ñưa lên diễn ñàn Trong trường hợp người tư vấn chưa vững tin khi trả lời, có thể tham khảo thêm

ý kiến của ñồng nghiệp hay các tư vấn khác

Bước 3: Trả lời

ðây là giai ñoạn chuyển tải nội dung ñã chuẩn bị ở bước 2 lên diễn ñàn

và ñược thực hiện theo hướng dẫn ở phần 2 của tài liệu này

3.3 Một số ñiểm cần lưu ý trong hoạt ñộng tư vấn

VỚI NGƯỜI TƯ VẤN

- Cần tạo dựng mối quan hệ tốt với người ñược tư vấn

- Lưu lại thông tin, hoàn cảnh của những người ñược tư vấn

- Tôn trọng lẫn nhau và thân thiện trong ngôn ngữ tư vấn

- Nên trả lời ngay khi yêu cầu tư vấn ñược ñưa lên diễn ñàn

- Kiên trì và có trách nhiệm với nội dung tư vấn ðảm bảo hiểu rõ về nội dung sẽ tư vấn Trong trường hợp cần thiết, cần có sự tham khảo của các chuyên gia có kinh nghiệm trong cùng lĩnh vực

- Giới thiệu với người tư vấn các nguồn thông tin, nhân lực có thể giúp ñỡ

họ trong những trường hợp ñặc biệt Thậm chí, gọi ñiện, gặp trực tiếp ñể giúp ñỡ

- Gắn hoạt ñộng tư vấn với hoạt ñộng ñào tạo của bản thân

- Thống kê và phát hiện những vấn ñề nổi bật, thường gặp trong quá trình

tư vấn Tổng kết, rút kinh nghiệm Trên cơ sở ñó, có thể khái quát hóa thành các vấn ñề mang tính lý luận, phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy tại trường CðSP

VỚI NGƯỜI ðƯỢC TƯ VẤN

- Trong một số trường hợp, không nên sử dụng tên thật của ñối tượng ñược

tư vấn trên diễn ñàn