www.kmle.co.kr Nguyên nhân của phù nề có thể là viêm nhiễm hoặc không phải là viêm nhiễm: - Nguyên nhân viêm nhiễm: viêm tổ chức liên kết dưới niêm mạc.. Bản thân thanh đai không bị phù
Trang 1Bài 7:
PHÙ NỀ THANH QUẢN
Như chúng ta đã biết, phần lớn lớp tổ chức dưới niêm mạc của thanh quản rất lỏng lẻo, dễ bị tiết dịch thâm nhiễm gây ra phù nề
Oedema of larynx : www.kmle.co.kr
Nguyên nhân của phù nề có thể là viêm nhiễm hoặc không phải là viêm nhiễm:
- Nguyên nhân viêm nhiễm: viêm tổ chức liên kết dưới niêm mạc Tổ chức này
có thể viêm nguyên phát do lạnh, do vi khuẩn hoặc thứ phát sau cúm, do chấn thương, do apxe họng
- Nguvên nhân không viêm nhiễm: đây là những hiện tượng cơ học (cao áp
huyết, suy tim) hoặc lý học (ứ đọng chất muối do viêm thâïn) hoặc nhiễm độc (chất iốt) hoặc dị ứng Sự phân bố của phù nề không đồng đều trên khắp thanh quản, có nơi phù nhiều, có nơi không phù Sở dĩ như vậy là vì có chỗ niêm mạc dính chặt vào sụn, có chỗ niêm mạc bị cách sụn bởi một lớp dưới niêm mạc lỏng lẻo dễ bị thâm nhiễm
Ở hạ họng và thanh quản, phù nề phân bố chủ yếu ở ba vùng sau đây:
-Tiền đình thanh quản: ở nẹp phễu - thanh thiệt, ở băng thanh thất, ở măït trước của sụn phễu
- Hạ thanh môn: nhất là ở hai thành bên, hình thành hai thanh đai giả che lấp thanh môn Bản thân thanh đai không bị phù nề nhưng cơ giáp phễu trong bị phù nề làm cho thanh đai to lên
-Hạ họng: ở mặt trước của thanh thiệt, ở máng xoang lê, ở phía sau của măït đá sụn nhẫn
Tính chất chung của phù nề thanh quản là:
Màu sắc: niêm mạc thường màu đỏ trong phù nề do viêm, màu trong hay xám nhạt trong phù nề không do viêm
Khó thở thanh quản: nặng hay nhẹ tùy theo mức độ phù nề
Hội chứng hạ - họng: chảy nhiều nước bọt, khó nuốt, tiếng nói nặng è è (giọng cóc kêu)
1 Phù nề thanh quản do viêm.
Trang 2Phù nề thanh quản do viêm là một bệnh nguyên phát Nói như vậy nghĩa là loại ra những trường hợp phù nề do chấn thương, do apxe họng, do cúm
a Nguyên nhân.
Yếu tố thuận lợi cho sinh bệnh: toàn trạng suy kém, nghiện rượu, hút nhiều thuốc lá
Yếu tố khởi động: bị lạnh đột ngột
Yếu tố quyết định: vi khuẩn pnơmôcôc (pneumocoque), streptôcôc
b Triệu chứng.
Bệnh thường gặp ở đàn ông và được chia ra làm ba thể tùy theo diễn biến
Thể cấp:
Bệnh bắt đầu bằng khó nuốt, sốt, đau mình như trong viêm họng Bệnh nhân cảm thấy có dị vật trong họng Mỗi lần nuốt có thể đau nhói bên tai Nước bọt chảy nhiều Sau đó khó thở xuất hiện: khó thở thanh quản ở cấp một hoặc cấp hai Thỉnh thoảng có những cơn co thắt làm cho bệnh nhân ngạt thở
Tiếng nói không thay đổi nhiều: nói chung giọng nói chỉ kém vang hơn ngày thường Riêng trường hợp phù nề xoang lê giọng nói khác hẳn; giọng cóc kêu
Soi thanh quản thấy niêm mạc đỏ và phù nề khu trú ở thanh thiệt, ở nẹp phễu - thanh thiệt hoặc ở sụn phễu
Nếu phù nề nhiều, bờ thanh quản sẽ biến dạng và giống cổ dạ con (col utêrin), che kín hai thanh đai Nếu phù nề ít và không lan rôïng chúng ta có thể thấy được thanh đai Thanh đai thường lành mạnh hoặc đỏ hồng Trong một ít trường hợp hạ-thanh môn có bị phù nề, hình thành hai khối hình thoi màu đỏ nằm dưới thanh đai và làm nghẽn đường hô hấp
Thường bệnh sẽ khỏi sau bốn năm ngày, khó thở giảm, khó nuốt giảm dần và cuối cùng hết hẳn Đôi khi chỗ nề mưng mủ và biến thành apxe thanh thiệt, apxe sụn phễu
Thể ác tính: hiếm có
Vi khuẩn gây bệnh là streptôcôc
Viêm nhiễm tỏa lan ra chung quanh thanh quản Niêm mạc màu đỏ sẫm Khó thở nhiều
Triệu chứng toàn thân rất nặng, hiện tượng nhiễm độc khống chế bệnh cảnh: nhiệt độ cao, mạch nhanh yếu, thở nông và nhanh, huyết áp hạ, bộ mặt xám chì, nước tiểu rất ít và trong nước tiểu có nhiều anbumin, có thất điều vô lực (atalo-adynamic) Bệnh nhân thường chết trong vòng 48 giờ
Thể nhẹ:
Thể này thường gặp Triệu chứng toàn thân hầu như không có, bệnh nhân làm việc như thường Người bệnh chỉ cảm thấy nuốt vướng như có một cái hòn trong họng Đôi khi bệnh nhân nuốt đau và tưởng rằng mình bị hóc xương Tuy nhiên họ vẫn ăn uống được, không khó thở
Soi thanh quản thấy thanh thiệt hoặc sụn phễu bị mọng nước, trong và rung như khối thạch
Tiên lượng tốt
c Điều trị:
Chống viêm: kháng sinh, eunfamit
Chống phù nề: coctison
Trang 3Chống ho: brômua, mocphin.
Chống khó thở: để bệnh nhân ngồi yên Dùng bình phun hơi bơm adrenalin vào thanh quản
Nếu có khó thở cấp hai phải mở khí quản Bệnh nhân nhịn ăn Tiêm dung dịch mặn và ngọt ưu trương
2 Phù nề thanh quản do thận.
Chúng ta có thể thấy phù nề thanh quản trong viêm thận cấp và viêm thận mãn tính
Trong viêm thận cấp, phù nề thanh quản chỉ là một chỗ định khu của phù nề toàn thân
Trong viêm thận mãn tính (bệnh Bright), nếu bệnh nhân bị viêm thanh quản cấp thì có nhiều khả năng bị phù nề thanh quản do ứ đọng muối đã có sẵn Có những trường hợp viêm thận mãn tính mà không biết và bệnh nhân đôït nhiên bị phù nề thanh quản sau đó mới phát hiện ra bệnh thận
Phù nề có thể thâm nhiễm vào cơ giáp phễu làm thanh đai sưng to như hai con thoi bịt lấy thanh môn Bệnh nhân khàn tiếng và khó thở
Bệnh tiến triển nhanh Tiên lượng nặng đối với phù nề do viêm thận mãn tính
Điều trị:
- Mở khí quản cấp cứu Trích máu khoảng 300ml
- Sau đó phải điều trị viêm thận mãn tính
3 Phù nề thanh quản do nhiễm độc.
Nói cho đúng đây là hiện tượng không chịu thuốc, không phải là nhiễm độc, chúng
ta thường gặp ở bệnh nhân uống iodua Liều lượng iodua có khi rất thấp, 1 gam, 2 gam đã gây ra biến chứng
Triệu chứng toàn thân: sốt nhẹ, đau mình
Triệu chứng cục bộ: chảy nước mắt, chảy nước bọt, nổi mề đay hoặc nổi mẩn ngoài da, nặng mặt
Triệu chứng chính: khó thở thanh quản
Bệnh biến diễn môït cách bất ngờ: có khi khó thở nhẹ, có khi khó thở nặng đến mức phải mở khí quản
Điều trị:
Ngừng uống iodua kali
Dùng bình phun hơi Wilbiss bơm adrênalin vào thanh quản Uống hyposunfit natri 2%, 10ml Chườm khăn ướt, nóng trước cổ
4 Phù nề thanh quản dị ứng.
Bệnh thường gặp ở những người có tiền sử dị ứng như nổi mề đay (urticaire) phù Quinck… Bệnh có tính chất gia đình và di truyền Tuy bệnh được xếp vào nhóm dị ứng nhưng ít khi chúng ta tìm được kháng nguyên, do đó người ta còn gọi đây là phù nề loạn thần kinh do rối loạn giao cảm
Trang 4Bệnh xuất hiện một cách đôït ngôït: sáng dậy rửa mặt thấy môi sưng vều, sờ không nóng, ấn thấy đàn hồi không đau, không có dấu lõm Phù nề có thể lan lên má, lên mi mắt, vào lưỡi gà, vào thanh quản
Bệnh nhân bị khó thở thanh quản đột biến năïng, trong vòng vài giờ phù nề có thể làm tắc thanh quản, ngạt thở và tử vong
Trong thể nhẹ bệnh kéo dài chúng ta có thời gian theo dõi sẽ thấy có những triệu chứng sau đây: mạch dội lên (anacrotisme du pouls), huyết áp hạ và tiêu chảy Điều này chứng tỏ có rối loạn thần kinh giao cảm Tiên lượng không xấu lắm, nhưng phải theo dõi để mở khí quản nếu cần
Điều trị:
- Bơm cocain - adrenalin vào thanh quản, nhỏ êphêdrin vào mũi
- Tiêm adrenalin vào bắp thịt
- Tiêm hyposunfit natri 1%, 10ml vào mạch máu
- Tiêm pipolphène 25mg vào mông
- Tiêm dehydrocortison 50mg vào bắp thịt
- Làm bản huyết trị liệu pháp (autohémothérapie)
- Cho uống êphêdrin viên 1cg, A.H.3, thiantettes, prednisolon, mở khí quản trong trường hợp khó thở nặng, nhất là sau khi đã dùng những thuốc kể trên nhưng bệnh không giảm