bai ca dao than than

1.Khái niệm : - Ca dao dân ca là những sáng tác trữ tình dân gian, diễn tả đời sống nội tâm của con người.. - Em ngọt bùi-> dịu dàng , tinh tế “nếm thử mà xem”:lời mời chua xót =>Dịu dà

CA DAO

YÊU THƯƠNG, TÌNH NGHĨA

1.Khái niệm :

- Ca dao dân ca là những sáng tác trữ tình dân gian, diễn tả đời sống nội tâm của con người ( lứa đôi, gia đình, quê hương đất nước)

2.Phân loại ca dao :

- Ca dao trữ tình.

- Ca dao hài hước.

I.TÌM HIỂU CHUNG

HÁT ĐỐI ĐÁP

3.Hình thức nghệ thuật :

- Thể thơ : lục bát hay lục bát

biến thể

- Ngôn ngữ :Giản dị, gần gũi với

đời sống hằng ngày

- Biện pháp nghệ thuật :

+Ngắn gọn, giàu hình ảnh, mang ý nghĩa biểu tượng.

+Thường dùng phép so sánh, ẩn dụ, hoán dụ, thậm xưng …

1.Ca dao than thân : bài 1, 2.

a.Bài 1 Thân em như tấm lụa đào

Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai.

Nhân vật trữ tình: người phụ nữ Xưng hô:“Thân em”->dịu dàng

So sánh : thân em = tấm lụa đào

=> Ý thức được vẻ đẹp và giá trị của mình

=.Bấp bênh, phụ thuộc vào người khác “ biết vào tay ai”

b.Bài 2 : Thân em như củ ấu gai

Ruột trong thì trắng vỏ ngoài thì đen.

Ai ơi, nếm thử mà xem !

Nếm ra, mới biết rằng em ngọt bùi

-Nhân vật trữ tình : người phụ nữ.

- Em như củ ấu gai -> so sánh, ẩn dụ :

hình thức bên ngoài không đẹp.

- Em ngọt bùi-> dịu dàng , tinh tế

“nếm thử mà xem”:lời mời chua xót

=>Dịu dàng , ngọt ngào nhưng Không

được ai chú ý=> bất hạnh, phụ thuộc

⇒Là lời than chung cho mọi người phụ

nữ trong xã hội phong kiến -> gián tiếp tố cáo xh phong kiến trọng nam khinh nữ.

2.Bài 3 : Yêu thương

Trèo lên cây khế nữa ngày

Ai làm chua xót lòng này, khế ơi!

Mặt Trăng sánh với Mặt Trời

Sao Hôm sánh với Sao Mai chằng chằng.

Mình ơi! Có nhớ ta chăng?

Ta như Sao Vượt chờ trăng giữa trời.

2.Bài 3 : Yêu thương

- Lời mở đầu “Trèo lên … ngày” ->

cách nói đưa đẩy, gợi cảm hứng.

-“Ai làm chua xót lòng này khế ơi! =>Lời than tha thiết, thấm thía, xót xa.

- Hình ảnh : Mặt trăng, mặt trời, sao Hôm, sao Mai -> nhấn mạnh thực tại cay đắng -> sự lỡ dở không thể hàn gắn.

- Câu “Ta như … trời” -> khẳng định sự chờ đợi mòn mỏi của nhân vật trữ tình thể hiện vẻ đẹp tâm hồn (thủy chung).

Khăn thương nhớ ai, Khăn rơi xuống đất.

Khăn thương nhớ ai, Khăn vắt lên vai.

Khăn thương nhớ ai, Khăn chùi nước mắt.

Đèn thương nhớ ai,

Mà đèn không tắt.

Mắt thương nhớ ai, Mắt không ngủ yên.

Đêm qua em những lo phiền,

Lo vì một nỗi không yên một bề …

3.Bài 4 : Yêu thương

-Nhân vật trữ tình :cô gái

-Hình ảnh:

thương nhớ -> rơi

Khăn thương nhớ -> vắt lên vai

thương nhớ -> chùi nước mắt

Đèn -> không tắt

Mắt -> ngủ không yên

Hai câu cuối : Đại từ : Em

Tâm trạng : lo phiền

=> Lo phiền vì thương nhớ, lo lắng cho thân phận, hạnh phúc lứa đôi.

- Nghệ thuật : +Nhân hóa, hoán dụ.

+Câu hỏi tu từ liên tiếp hỏi khăn, đèn, mắt -> tự hỏi lòng mình.

+Lặp lại câu trước : khắc sâu nỗi nhớ.=> Tâm trạng khắc khoải không yên, nhớ thương mòn mỏi.

4.Bài 5 : Yêu thương

Ước gì sông rộng một gang

Bắc cầu dải yếm cho chàng sang chơi

-Nhân vật trữ tình : cô gái.

-Lời nói : “Sông rộng một gang, bắc cầu dải yếm” -> tính chất phóng đại-> hóm hỉnh.

-Dải yếm :

mềm mại, gần giũ mang hơi ấm

con người -> cầu dải yếm không có

thực, nó được dệt nên bằng ước mơ táo bạo của con người.

=> Ước muốn được gần nhau, thể

hiện tình cảm rất táo bạo nhưng cũng

5.Bài 6 : Tình nghĩa Muối ba năm muối đang còn mặn

Rừng chín tháng gừng hãy còn cay

Đôi ta nghĩa nặng tình dày

Có xa nhau đi nữa cũng ba vạn sáu ngàn ngày mới xa

5.Bài 6 : Tình nghĩa

-Nhân vật trữ tình : vợ chồng.

-Hình ảnh “gừng cay”,”muối mặn” -> mặn nồng, đậm đà tình nghĩa (ẩn dụ) -Cách diễn đạt :

+Muối 3 năm -> còn mặn

+Gừng chín tháng -> còn cay

=>Trải qua thời gian (hữu hạn) không mất đi giá trị của nó.

5.Bài 6 : Tình nghĩa

“Nghĩa nặng tình dày …ba vạn sáu ngàn ngày”

=>Trải qua thời gian (vô hạn) vẫn son sắt, thủy chung.

- Bài ca có kết cấu theo thời gian

Độ mặn của muối, độ cay của gừng còn có hạn: tình ta là mãi mãi.

Nội dung : Nỗi niềm chua xót, đắng cay và tình cảm yêu thương chung thủy của người bình dân trong xã hội cũ được bộc lộ chân tình và sâu sắc.

Nghệ thuật : Hình ảnh so sánh, ẩn dụ, tượng trưng.

Ngôn ngữ : giản dị, gần gũi, mộc mạc Giọng điệu : nhẹ nhàng, tình cảm.

I.TIỂU DẪN

II.ĐỌC HIỂU

CA DAO THAN THÂN YÊU THƯƠNG, TÌNH NGHĨA III.TỔNG KẾT

V Củng cố:

Tìm những câu ca dao

có mô típ

-Thân em -Chiếc khăn

- Hài hước