Loét dạ dày tá tràng

Tài liệu này dành cho sinh viên, giảng viên viên khối ngành y dược tham khảo và học tập để có những bài học bổ ích hơn, bổ trợ cho việc tìm kiếm tài liệu, giáo án, giáo trình, bài giảng các môn học khối ngành y dược

LOÉT D Ҥ DÀY-TÁ TRÀNG

1-Ĉҥi cѭѫng:

Nguyên nhân cӫa loét dҥ dày-tá tràng:

o NhiӉm Helicobacter Pylori (70%)

o Thuӕc kháng viêm non-steroid (NSAID, 25%)

o Hӝi chӭng Zollinger Ellison

Các yӃu tӕ nguy cѫ:

o Sӵ tăng tiӃt acid dҥ dày và sӵ trӕng dҥ dày sӟm sau ăn

o Thuӕc lá, rѭӧu, café

o YӃu tӕ di truyӅn (?)

Cѫ chӃ bӋnh sinh cӫa loét:

o Tăng tiӃt acid

o Giҧm khҧ năng bҧo vӋ tӃ bào niêm mҥc dҥ dày

o KӃt hӧp cҧ hai cѫ chӃ trên

Loét dҥ dày-tá tràng là mӝt quá trình bӋnh lý diӉn tiӃn mãn tính (trӯ trѭӡng hӧp loét do sang chҩn) Thӫng hay chҧy máu ә loét là diӉn tiӃn cҩp tính cӫa ә loét mãn tính, thѭӡng

có liên quan ÿӃn viӋc sӱ dөng các thuӕc kháng viêm non-steroid

Trong hai thұp niên trӣ lҥi ÿây, tҫn suҩt cӫa loét dҥ dày-tá tràng ngày càng giҧm, nhѭng tҫn suҩt các biӃn chӭng cӫa loét (thӫng và xuҩt huyӃt) không thay ÿәi Tҫn suҩt mҳc bӋnh càng tăng khi tuәi càng lӟn Nam và nӳ có tӍ lӋ mҳc bӋnh xҩp xӍ nhau

Các kiӇu loét dҥ dày:

o Týp 1: loét góc bӡ cong nhӓ (60%)

o Týp 2: loét thân vӏ kӃt hӧp vӟi loét tá tràng

o Týp 3: loét tiӅn môn vӏ (20%)

o Týp 4: loét cao ӣ phҫn ÿӭng cӫa bӡ cong nhӓ

Có tình trҥng tăng tiӃt acid ӣ BN loét týp 2 và 3

Các biӃn chӭng cӫa loét:

o Thӫng

o Chҧy máu

o Xѫ hoá, dүn ÿӃn nghҽt môn vӏ

2-Chҭn ÿoán:

2.1-Chҭn ÿoán loét dҥ dày-tá tràng:

2.1.1-Chҭn ÿoán loét:

TriӋu chӭng cѫ năng (chӍ có tác dөng gӧi ):

o Ĉau vùng thѭӧng vӏ NӃu ÿiӇn hình: cѫn ÿau do loét dҥ dày xuҩt hiӋn mӝt thӡi gian ngҳn sau khi ăn, cѫn ÿau do loét tá tràng xuҩt hiӋn khi dҥ dày trӕng (bөng ÿói) Ĉӕi vӟi loét tá tràng, cѫn ÿau sӁ dӏu khi BN dùng thuӕc làm trung hoà tính acid cӫa dӏch vӏ hay ăn mӝt ít thӭc ăn BN loét tá tràng có thӇ ÿau lan ra sau lѭng

o Các triӋu chӭng khác: ÿҫy bөng, ӧ chua, ӧ hѫi…

Khám lâm sàng:

o Trong cѫn ÿau: ҩn ÿau vùng thѭѫng vӏ

o Ngoài cѫn ÿau: không có dҩu hiӋu lâm sàng nào

Các dҩu hiӋu cҧnh báo ә loét sҳp sӱa hay ÿã có biӃn chӭng:

o Mӭc ÿӝ ÿau tăng

o Ĉau liên tөc

o Ĉau lan ra sau lѭng

o Nôn ói

o Tiêu phân ÿen

Các chҭn ÿoán phân biӋt sau có thӇ ÿѭӧc ÿһt ra:

o Chӭng khó tiêu không do loét

o Viêm dҥ dày mãn

o Viêm thӵc quҧn do trào ngѭӧc

o Viêm tuӷ mãn

o Thoát vӏ khe thӵc quҧn cӫa cѫ hoành

o Cѫn ÿau quһn mұt

X-quang dҥ dày cҧn quang vӟi phѭѫng pháp ÿӕi quang kép:

o Có thӇ chҭn ÿoán xác ÿӏnh loét lên tӟi 80-90% các trѭӡng hӧp

o Giá trӏ chҭn ÿoán cӫa phѭѫng pháp này thay ÿәi nhiӅu, phө thuӝc vào kӻ thuұt chөp và vӏ trí ә loét

o Không thӇ loҥi trӯ ÿѭӧc ung thѭ dҥ dày dҥng loét

Soi dҥ dày-tá tràng vӟi ӕng soi mӅm kèm sinh thiӃt:

o Ĉӝ chính xác 97%

o Là phѭѫng pháp chҭn ÿoán ÿѭӧc chӑn lӵa trѭӟc tiên

o NӃu sinh thiӃt ӣ nhiӅu vӏ trí trên ә loét, có thӇ loҥi trӯ ung thѭ lên ÿӃn 98%

2.1.2-Chҭn ÿoán nhiӉm Helicobacter Pylori:

Các phѭѫng pháp chҭn ÿoán có tính xâm lҩn (cҫn nӝi soi dҥ dày):

o Chҭn ÿoán mô hӑc: ÿѭӧc xem là “tiêu chuҭn vàng” trong chҭn ÿoán nhiӉm H pylori

o Test urease nhanh (CLOtest- Campylobacter-like organism): cho mҭu sinh thiӃt vào môi trѭӡng có chӭa urê và chҩt chӍ thӏ pH NӃu mүu sinh thiӃt có H Pylori,

men urease cӫa H Pylori sӁ chuyӇn hoá urê thành HCO3-, kiӅm hoá môi trѭӡng

và làm ÿәi màu cӫa chҩt chӍ thӏ

o Cҩy khuҭn: có ÿӝ nhҥy thҩp hѫn hai test nói trên nhѭng ÿӝ ÿһc hiӋu 100% Thѭӡng chӍ ÿѭӧc chӍ ÿӏnh cho mөc ÿích nghiên cӭu hay nghi ngӡ H pylori ÿã

ÿӅ kháng vӟi các phác ÿӗ ÿiӅu trӏ tiêu chuҭn

Các phѭѫng pháp chҭn ÿoán không xâm lҩn:

o Xét nghiӋm tìm kháng thӇ H pylori trong máu toàn phҫn hay huyӃt thanh (ELISA): có giá trӏ chҭn ÿoán cao ÿӕi vӟi BN ÿѭӧc chҭn ÿoán nhiӉm H pylori lҫn ÿҫu và chѭa ÿѭӧc ÿiӅu trӏ trѭӟc ÿó

o Test hѫi thӣ-urê: cho BN uӕng urê mà thành phҫn carbon ÿѭӧc ÿánh dҩu ÿӗng

vӏ phóng xҥ (C13, C14) NӃu BN bӏ nhiӉm H pylori, carbon ÿӗng vӏ phóng xҥ

sӁ hiӋn diӋn trong hѫi thӣ cӫa BN và ÿѭӧc phát hiӋn bҵng máy quang phә hay máy ÿӃm phóng xҥ Ĉây là phѭѫng pháp ÿѭӧc chӑn lӵa ÿӇ ÿánh giá hiӋu quҧ cӫa viӋc ÿiӅu trӏ

o Xét nghiӋm tìm kháng nguyên H pylori trong phân: thѭӡng ÿѭӧc chӍ ÿӏnh cho trҿ em

2.1.3-Thái ÿӝ chҭn ÿoán:

BN có nguy cѫ ung thѭ dҥ dày hay có các dҩu hiӋu cҧnh báo biӃn chӭng cӫa loét: nӝi soi

dҥ dày-tá tràng sinh thiӃt loҥi trӯ khҧ năng ác tính và làm CLO test

BN không có các yӃu tӕ nguy cѫ kӇ trên, không sӱ dөng thuӕc kháng viêm non-steroid, không nghƭ ÿӃn các bӋnh lý khác có triӋu chӭng tѭѫng tӵ: ÿiӅu trӏ thӱ vӟi thuӕc kháng

H2 hay ӭc chӃ bѫm proton NӃu thҩt bҥi: xét nghiӋm ELISA tìm kháng thӇ H pylori

2.2-Chҭn ÿoán thӫng ә loét dҥ dày-tá tràng:

Hình 1- Hình ̫nh li͉m h˯i d˱ͣi hoành hai bên trong thͯng ͝ loét d̩ dày-tá tràng

2.2.1-Chҭn ÿoán xác ÿӏnh:

TiӅn căn có nhӳng cѫn ÿau giӕng nhѭ loét

Ĉau ÿӝt ngӝt và dӳ dӝi vùng thѭӧng vӏ, sau ÿó lan khҳp bөng

Khám lâm sàng: bөng gӗng cӭng nhѭ gӛ Trѭӡng hӧp lә thӫng nhӓ, mӭc ÿӝ ÿau có thӇ ít hѫn, bөng ít ÿӅ kháng hѫn, hay có thӇ chӍ ÿӅ kháng vùng thѭӧng vӏ và 1/2 bөng bên phҧi X-quang bөng ÿӭng không sӱa soҥn:

o LiӅm hѫi dѭӟi hoành hiӋn diӋn trong 80% các trѭӡng hӧp (hình 1)

o NӃu X-quang không thҩy liӅm hѫi, nhѭng lâm sàng vүn nghƭ nhiӅu ÿӃn thӫng ә loét dҥ dày-tá tràng, có thӇ bѫm hѫi dҥ dày ÿӇ chөp lҫn hai

o Kӻ thuұt bѫm hѫi: ÿһt thông dҥ dày, bѫm 300 mL hѫi (có thӇ ít hay nhiӅu hѫn, cho ÿӃn khi BN cҧm thҩy căng tӭc hay gõ vang vùng thѭӧng vӏ), cho BN nҵm ngӳa trong 5 phút sau ÿó ÿѭa ÿi chөp X-quang

Có thӇ chөp X-quang dҥ dày cҧn quang vӟi thuӕc cҧn quang tan trong nѭӟc (Telebrix) ÿӇ chҭn ÿoán thӫng ә loét dҥ dày-tá tràng: trên phim thҩy thuӕc dò vào xoang bөng

2.2.2-Chҭn ÿoán phân biӋt:

o Viêm tuӷ cҩp: là bӋnh lý cҫn chҭn ÿoán phân biӋt trѭӟc tiên (bҧng 1)

o Viêm dҥ dày cҩp

o Cѫn ÿau quһn mұt

o Xoҳn ruӝt, nhӗi máu mҥc treo ruӝt

o Viêm ruӝt thӯa cҩp

Ti͉n căn: có h͡i chͱng viêm loét dҥ dày-tá

tràng

Ti͉n căn: nghi͏n r˱ͫu hay s͗i m̵t

X̫y ra khi ÿói Sau bͷa ăn “th͓nh so̩n”

Siêu âm: s͗i nh͗ túi m̵t CT: xác ÿ͓nh cẖn ÿoán B̫ng 1- Cẖn ÿoán phân bi͏t giͷa thͯng ͝ loét d̩ dày-tá tràng và viêm tuͻ c̭p

2.3-Chҭn ÿoán nghҽt môn vӏ do loét dҥ dày-tá tràng:

2.3.1-Chҭn ÿoán xác ÿӏnh:

Ĉau quһn bөng kèm nôn ói sau ăn là hai dҩu hiӋu thѭӡng gһp nhҩt Trong giai ÿoҥn ÿҫu,

dҥ dày còn co bóp bù trӯ BN ÿau quһn tӯng cѫn vùng thѭӧng vӏ Nghҽt môn vӏ cҩp tính

có thӇ xҧy ra trong giai ÿoҥn này, do môn vӏ bӏ phù nӅ Trong giai ÿoҥn mҩt bù, triӋu chӭng nôn xuҩt hiӋn BN nôn ra thӭc ăn chѭa tiêu Trong giai ÿoҥn muӝn, dҥ dày hҫu nhѭ không còn co bóp, BN có thӇ trӟ ra thӭc ăn cNJ cӫa ngày hôm trѭӟc

Thăm khám lâm sàng:

o Giaiÿoҥn ÿҫu:

ƒ Toàn trҥng còn tӕt

ƒ Có thӇ quan sát thҩy sóng nhu ÿӝng cӫa dҥ dày trên thành bөng

o Giaiÿoҥn sau:

ƒ Toàn trҥng mҩt nѭӟc, suy kiӋt

ƒ Dҥ dày dãn to, có thӇ “sӡ” ÿѭӧc qua thành bөng

ƒ Dҩu hiӋu óc ách (+)

X-quang dҥ dày cҧn quang: trong trѭӡng hӧp môn vӏ bӏ nghҽt hoàn toàn có thӇ thҩy các dҩu hiӋu ÿiӇn hình sau (hình 2):

o Dҥ dày dãn to (ÿáy có thӇ thòng quá mào chұu)

o Dҩu hiӋu cӫa sӵ ӭ ÿӑng trong dҥ dày: hình ruӝt bánh mì, hình ba tҫng…

o Thuӕc không thoát qua tá tràng

o Phҫn hang vӏ hai bӡ vүn mӅm mҥi (nguyên nhân do loét) hay có hình lõi táo (nguyên nhân do ung thѭ hang vӏ)

Hình 2- Hình ̫nh ngh́t môn v͓ do loét

Nӝi soi dҥ dày và sinh thiӃt:

o Giúp chҭn ÿoán xác ÿӏnh và chҭn ÿoán nguyên nhân

o Bình thѭӡng môn vӏ tròn ÿӅu, co bóp nhӏp nhàng, ÿѭӡng kính dao ÿӝng 1-2cm

vàÿѭa ӕng soi qua dӇ dàng

o Nghҽt môn vӏ cҩp tính do loét : môn vӏ viêm ÿӓ, phù nӅ

o Nghҽt môn vӏ mãn tính do loét: môn vӏ bӏ chít hҽp, không ÿѭa ӕng soi qua ÿѭӧc

o Hҽp môn vӏ do ung thѭ: hang vӏ có khӕi chӗi xùi làm bít hay hҽp môn vӏ

2.3.2-Chҭn ÿoán phân biӋt:

Trong giai ÿoҥn ÿҫu, các bӋnh lý gây tҳc sau môn vӏ (tҳc tá tràng, tҳc ruӝt cao) nên ÿѭӧc loҥi trӯ

Trong giai ÿoҥn sau, liӋt dҥ dày là chҭn ÿoán phân biӋt cҫn ÿѭӧc ÿһt ra trѭӟc tiên LiӋt dҥ dày thѭӡng xҧy ra ӣ BN tiӇu ÿѭӡng.ĈӇ chҭn ÿoán xác ÿӏnh liӋt dҥ dày, cҫn xҥ hình dҥ dày vӟi thӭc ăn có trӝn ÿӗng vӏ phóng xҥ, hay ÿo áp lӵc hang vӏ-tá tràng

2.3.3-Thái ÿӝ chҭn ÿoán:

NӃu lâm sàng hҫu nhѭ chҳc chҳn BN bӏ nghҽt môn vӏ do loét, có thӇ chӍ ÿӏnh X-quang dҥ dàyÿӇ khҷng ÿӏnh chҭn ÿoán

Trѭӟc mӝt BN có hӝi chӭng ӭ ÿӑng dҥ dày và không loҥi trӯ ÿѭӧc tәn thѭѫng ác tính ӣ hang vӏ, nӝi soi là phѭѫng tiӋn chҭn ÿoán ÿѭӧc chӍ ÿӏnh trѭӟc tiên NӃu tình trҥng ӭ ÿӑng

thѭӡng xuyên, BN cҫn ÿѭӧc ÿһt thông, ÿôi khi kӃt hӧp vӟi bѫm rӱa dҥ dày, ÿҧm bҧo dҥ dày trӕng trѭӟc khi tiӃn hành nӝi soi

X-quang dҥ dày-tá tràng hay CT có thӇ ÿѭӧc chӍ ÿӏnh ÿӇ loҥi trӯ các nguyên nhân gây nghҽt ӣ tá tràng hay hӛng tràng

Trong trѭӡng hӧp nghi ngӡ liӋt dҥ dày, xҥ hình dҥ dày vӟi thӭc ăn có trӝn ÿӗng vӏ phóng

xҥ ÿӇ ÿánh giá sӵ tiêu thoát dҥ dày là phѭѫng tiӋn chҭn ÿoán ÿѭӧc chӑn lӵa

2.4-Chҭn ÿoán chҧy máu ә loét dҥ dày-tá tràng:

2.4.1-Chҭn ÿoán xác ÿӏnh:

BN thѭӡng nhұp viӋn vì bӋnh cҧnh cӫa chҧy máu ÿѭӡng tiêu hoá trên TriӋu chӭng cӫa chҧy máu ÿѭӡng tiêu hoá trên bao gӗm nôn máu và /hoһc tiêu phân ÿen

Khó có thӇ chҭn ÿoán xác ÿӏnh nguyên nhân cӫa chҧy máu ÿѭӡng tiêu hoá trên chӍ bҵng lâm sàng Hӓi kӻ bӋnh sӱ và thăm khám lâm sàng chӍ có tác dөng gӧi ý BN loét dҥ

dày-tá tràng chҧy máu có thӇ có bӋnh sӱ vӟi nhӳng cѫn ÿau kiӇu loét

ĈӇ chҭn ÿoán xác ÿӏnh loét dҥ dày-tá tràng chҧy máu, nӝi soi thӵc quҧn-dҥ dày-tá tràng

là bҳt buӝc Nӝi soi có thӇ chҭn ÿoán nguӗn gӕc chҧy máu, ÿӗng thӡi có thӇ can thiӋp cҫm máu

Cҫn chú ý là nӝi soi không thӇ phát hiӋn ә loét tá tràng nҵm ӣ vӏ trí thҩp (D2) chҧy máu Trong trѭӡng hӧp này, X-quang ÿӝng mҥch thân tҥng có thӇ ÿѭӧc chӍ ÿӏnh

2.4.2-Chҭn ÿoán phân biӋt:

Cҫn chҭn ÿoán phân biӋt chҧy máu ә loét dҥ dày-tá tràng vӟi các nguyên nhân khác cӫa chҧy máu ÿѭӡng tiêu hoá trên (bҧng 2)

Loét d̩ dày

Loét tá tràng

Dãn tƭnh m̩ch th͹c qu̫n

Dãn tƭnh m̩ch d̩ dày

V͇t rách Mallory-Weiss(*)

Viêm th͹c qu̫n

B ˱ͣu

Viêm d̩ dày xṷt huy͇t Sang th˱˯ng Dieulafoy(**) D͓ s̫n m̩ch máu

Ch̫y máu ÿ˱ͥng m̵t Viêm tuͻ c̭p

Nang gi̫ tuͻ

Dò ÿ͡ng m̩ch chͯ-ru͡t B̫ng 2- Các nguyên nhân ch̫y máu ÿ˱ͥng tiêu hoá trên (*): v͇t rách ͧ ph̯n d˱ͣi th͹c qu̫n (th˱ͥng nh̭t là ͧ vùng n͙i th͹c qu̫n-d̩ dày) do tình tr̩ng tăng áp l͹c xoang bͭng ÿ͡t ng͡t (do ho, nôn ói, ch̭n th˱˯ng bͭng kín) hay n͡i soi th͹c qu̫n M͡t t͑ l͏ ÿáng k͋ BN có thoát v͓ hoành ph͙i hͫp.

(**): s͹ t͛n t̩i b̭t th˱ͥng cͯa m͡t ÿ͡ng m̩ch nh͗ ͧ lͣp d˱ͣi niêm cͯa ͙ng tiêu hoá (th˱ͥng ͧ d̩ dày) Nguyên nhân ch˱a rõ BN th˱ͥng là nam giͣi ͧ ÿ͡ tu͝i trung niên

2.4.3-Thái ÿӝ chҭn ÿoán:

Tháiÿӝ chҭn ÿoán bao gӗm các bѭӟc:

Bѭӟc 1: chҭn ÿoán xác ÿӏnh có chҧy máu ÿѭӡng tiêu hoá Dӵa vào hai triӋu chӭng nôn máu và tiêu phân ÿen Cҫn chú ý ÿӃn các trѭӡng hӧp “giҧ nôn máu” (ăn tiӃt canh hay các thӵc phҭm có màu ÿӓ) hay “giҧ tiêu phân ÿen” (sӱ dөng các loҥi thuӕc nhѭ bismuth) Bѭӟc 2: chҭn ÿoán chҧy máu ÿѭӡng tiêu hoá trên hay dѭӟi (bҧng 3) Chҧy máu ÿѭӡng tiêu hoá trên có nguӗn gӕc chҧy máu nҵm trên góc Treitz

Kh̫ năng ch̫y máu ÿ˱ͥng tiêu hoá trên

Kh̫ năng ch̫y máu ÿ˱ͥng tiêu hoá d˱ͣi

Nôn máu H̯u nh˱ ch̷c ch̷n Hi͇m

B̫ng 3- Cẖn ÿoán phân bi͏t ch̫y máu ÿ˱ͥng tiêu hoá trên và d˱ͣi

Bѭӟc 3: ÿánh giá tình trҥng huyӃt ÿӝng (bҧng 4) và có các biӋn pháp hӗi sӭc ban ÿҫu thích hӧp

L˱ͫng máu m̭t/t͝ng

l˱ͫng máu c˯ th͋ (%)

Huy͇t áp tâm thu

(mmHg)

L˱ͫng n˱ͣc ti͋u

(mL/giͥ)

xúc

Hôn mê

B ̫ng 4- Cẖn ÿoán mͱc ÿ͡ m̭t máu ͧ BN ch̫y máu ÿ˱ͥng tiêu hoá trên

Bѭӟc 4: chҭn ÿoán nguyên nhân

Khi thăm khám cҫn chú ý ÿӃn các yӃu tӕ sau: bӋnh sӱ (ÿau kiӇu loét, sөt cân, nghiӋn rѭӧu, các loҥi thuӕc ÿã sӱ dөng…), triӋu chӭng lâm sàng (vàng mҳt, gan to, bөng báng, khӕi u bөng…) Tuy nhiên, ÿӇ chҭn ÿoán xác ÿӏnh nguӗn gӕc chҧy máu, nhҩt thiӃt phҧi

có nӝi soi thӵc quҧn-dҥ dày-tá tràng

Nӝi soi cҩp cӭu ÿѭӧc chӍ ÿӏnh khi BN có nôn máu hay có tình trҥng giҧm thӇ tích tuҫn hoàn khi nhұp viӋn NӃu BN nôn máu lѭӧng nhiӅu, cҫn ÿһt thông bѫm rӱa dҥ dày trѭӟc khi tiӃn hành nӝi soi Ĉӕi vӟi BN có tri giác sút giҧm, cҫn cân nhҳc ÿӃn viӋc ÿһt thông khí quҧn trѭӟc khi tiӃn hành nӝi soi

Các xét nghiӋm cҫn ÿѭӧc thӵc hiӋn ÿӕi vӟi BN chҧy máu ÿѭӡng tiêu hoá trên:

o Công thӭc máu toàn bӝ

o Thӡi gian chҧy máu, thӡi gian ÿông máu, PT, aPTT

o Fibrinogen

o Chӭc năng gan, thұn

o ĈiӋn giҧi ÿӗ

3-ĈiӅu trӏ:

3.1-ĈiӅu trӏ nӝi khoa:

3.1.1-ĈiӅu trӏ loét:

3.1.1.1-Nguyên tҳc ÿiӅu trӏ:

Sӱ dөng các loҥi thuӕc làm giҧm tính acid cӫa dӏch vӏ hay tăng cѭӡng bҧo vӋ niêm mҥc

dҥ dày

NӃu H pylori dѭѫng tính, bҳc buӝc phҧi có phác ÿӗ ÿiӅu trӏ H pylori

Ngѭng sӱ dөng NSAID, hҥn chӃ thuӕc lá và rѭӧu

3.1.1.2-Các loҥi thuӕc làm giҧm tính acid dӏch vӏ:

Thuӕc kháng acid: ngày nay ít ÿѭӧc chӍ ÿӏnh.

Thuӕc kháng thө thӇ H2 (anti-H2):

o Bao gӗm: cimetidine (Tagamet), ranitidine (Zantac), famotidine (Pepcid), nizatidine (Axid)

o Uӕng 2 lҫn/ngày

o Thӡi gian ÿiӅu trӏ: 8 tuҫn

o TӍ lӋ lành ә loét: 70%

Thuӕc ӭc chӃ bѫm proton:

o Bao gӗm: omeprazole (Losec), lansoprazole (Prevacid), rabeprazole (Aciphex), pantoprazole (Pretonix)

o Uӕng 2 lҫn/ngày

o Thӡi gian ÿiӅu trӏ: 4 tuҫn

o TӍ lӋ lành ә loét: 80-100%

3.1.1.3-Thuӕc tăng cѭӡng bҧo vӋ tӃ bào: bao gӗm bismuth và sucralfate

3.1.1.4-Phác ÿӗ diӋt H pylori:

Có năm phác ÿӗ ÿѭӧc ÿӅ xuҩt bӣi HiӋp hӝi các BS tiêu hoá Hoa KǤ (1998) (bҧng 5) Thӡi gian ÿiӅu trӏ 2 tuҫn TӍ lӋ diӋt H pylori 90%

1 Lansoprazole 30 mg x 2 (U),

ho̿c

omeprazole 20 mg x 2 (U)

Amoxicillin 1000 mg x 2 (U) Clarithromycin

500 mg x 2 (U)

2 Lansoprazole 30 mg x 2 (U),

ho̿c

omeprazole 20 mg x 2 (U)

Metronidazole 500 mg x 2 (U) Clarithromycin

500 mg x 2 (U)

3 Ranitidine bismuth citrate 400

mg x 2 (U)

Amoxicillin 1000 mg x 2 (U), ho̿c metronidazole 500 mg x 2 (U), ho̿c tetracycline 500 mg x 2 (U)

Clarithromycin

500 mg x 2 (U)

4 Bismuth subsalicilate 525 mg x 4

(U)

Metronidazole 500 mg x 3 (U) và tetracycline 500 mg x 4 (U)

M͡t lo̩i thu͙c ͱc ch͇ b˯m proton

5 Bismuth subsalicilate 525 mg x 4

(U)

Metronidazole 250 mg x 4 (U) và tetracycline 500 mg x 4 (U)

M͡t lo̩i thu͙c ͱc

ch ͇ thͭ th͋ H2 B̫ng 5- Các phác ÿ͛ di͏t H pylori

3.1.1.5-Thái ÿӝ ÿiӅu trӏ BN loét dҥ dày-tá tràng nhiӉm H pylori (hình 3):

3.1.2-Nӝi soi cҫm máu ә loét:

Là phѭѫng pháp cҫm máu ÿѭӧc chӑn lӵa trѭӟc tiên , sau khi ÿã chҭn ÿoán xác ÿӏnh

Các phѭѫng pháp cҫm máu ÿѭӧc chӑn lӵa:

o Tiêm các chҩt co mҥch (epinephrine 1/10000), ethanol 100%, keo fibrin, polidocanol

o Ĉӕt cҫm máu bҵng nhiӋt hay laser Argon

o Cҫm máu bҵng clip

Sӵ kӃt hӧp các phѭѫng pháp sӁ làm tăng hiӋu quҧ cҫm máu

KӃt quҧ: dӵa vào viӋc ÿánh giá các dҩu hiӋu nguy cѫ chҧy máu tái phát qua nӝi soi:

o Thҩy máu ÿang phun (Forrest I): nguy cѫ chҧy máu tái phát là 90%

o Thҩy mҥch máu hay nӕt sүm màu ӣ ÿáy ә loét (Forrest IIa): nguy cѫ chҧy máu tái phát là 50%

o Thҩy cөc máu mӟi ÿông ӣ ÿáy ә loét (Forrest IIb): nguy cѫ chҧy máu tái phát là 30%

Sau khi ә loét ÿã cҫm máu, BN cҫn tiӃp tөc ÿiӅu trӏ nӝi khoa bҵng thuӕc Thӡi gian ÿiӅu trӏ có thӇ lên ÿӃn 12 tháng

Hình 3- Thái ÿ͡ ÿi͉u tr͓ BN loét d̩ dày tá tràng nhi͍m H pylori

3.2-ĈiӅu trӏ ngoҥi khoa:

3.2.1-ChӍ ÿӏnh:

o Ә loét không ÿáp ӭng vӟi ÿiӅu trӏ nӝi khoa

o Ә loét có biӃn chӭng

3.2.2-Loét tá tràng:

3.2.2.1-Cҳt thҫn kinh X tҥi thân và nӕi vӏ tràng (hay mӣ rӝng môn vӏ):

Cҳt thҫn kinh X tҥi thân: cҳt thân thҫn kinh X trѭӟc và sau ӣ cҥnh thӵc quҧn bөng, trѭӟc chӛ chia nhánh tҥng và nhánh gan

Nӕi vӏ tràng: có thӇ trѭӟc hay sau ÿҥi tràng ngang

Mӣ rӝng môn vӏ: phѭѫng pháp ÿѭӧc áp dөng phә biӃn nhҩt là Mikulicz

Ĉây là phѭѫng pháp phүu thuұt ÿѫn giҧn , ít biӃn chӭng

TӍ lӋ tái phát: 10%

3.2.2.2-Cҳt thҫn kinh X siêu chӑn lӑc:

Là phүu thuұt chѭѫng trình thѭӡng ÿѭӧc thӵc hiӋn nhҩt

Cҳt các nhánh cӫa dây thҫn kinh X trѭӟc và sau ӣ sát bӡ cong nhӓ, tӯ vӏ trí cách môn vӏ

7 cm lên tӟi ÿoҥn thӵc quҧn trên tâm vӏ khoҧng 5 cm, chӯa lҥi hai hay ba nhánh chi phӕi môn vӏ và hang vӏ (chùm chân ngӛng) (hình 4) Nhánh Grassi (nhánh tӝi phҥm, nhánh ÿҫu tiên cӫa thân sau) bӏ bӓ sót có thӇ là nguyên nhân cӫa loét tái phát sau mә

TӍ lӋ tái phát: 10-15%, tuǤ vào ÿӝ khéo léo cӫa phүu thuұt viên

Hình 4- C̷t th̯n kinh X siêu ch͕n l͕c

3.2.2.3-Cҳt thҫn kinh X tҥi thân và cҳt hang vӏ (hình 5):

Hình 5- C̷t th̯n kinh X t̩i thân và c̷t hang v͓, n͙i Billroth I