bộ môn y pháp đại cương

Tài liệu này dành cho sinh viên, giảng viên viên khối ngành y dược tham khảo và học tập để có những bài học bổ ích hơn, bổ trợ cho việc tìm kiếm tài liệu, giáo án, giáo trình, bài giảng các môn học khối ngành y dược

L ch s pháp y ị ử

Ths Nguyễn Văn Luân

M c tiêu ụ

1. LÞch sö cña Ph¸p y

2. Néi dung cña Ph¸p y

3. §èi t îng cña Ph¸p y

sự liên quan giữa luật pháp

và y khoa đã có Lịch sử rất lâu đời

Imhotep đượ c coi l à

 T i li u c nh t ghi chép v pháp y l à ệ ổ ấ ề à

Lu t c a Hammurabi, vua th sáu c a ậ ủ ứ ủ Babylon, đượ c ghi chép v o à 1780 TCN

 Lu t n y ghi chép chi ti t ậ à ế

 B lu t Hammurabi l B lu t th nh v n c nh t trên th gi i, ộ ậ à ộ ậ à ă ổ ấ ế ớ

l m t trong nh ng th nh t u có giá tr b c nh t c a l ch s à ộ ữ à ự ị ậ ấ ủ ị ử

v n minh c ă ổ đạ i Giá tr c a B lu t n y cho ị ủ ộ ậ à đế n nay v n ti p ẫ ế

t c ụ đượ c nhi u nh khoa h c t p trung nghiên c u, khai thác v ề à ọ ậ ứ à

k th a B lu t ã xây d ng r t công phu, i u ch nh v ph n ế ừ ộ ậ đ ự ấ đ ề ỉ à ả ánh m t cách sinh ộ độ ng các ho t ạ độ ng kinh t , chính tr , v n hoá ế ị ă

xã h i c a v ộ ủ ươ ng qu c Babilon B lu t không ch có giá tr v ố ộ ậ ỉ ị ề nghiên c u pháp lý m còn l ngu n c li u l ch s phong phú, ứ à à ồ ứ ệ ị ử quí giá để ngh iên cứu n n v n hoá Babilon - ề ă L ưỡ ng H c à ổ đạ i

Ai C p C Đ i

 Th c h nh y khoa l môn h c tuân th pháp lu t nghiêm ng t ự à à ọ ủ ậ ặ

 Phá thai s b x ph t r t n ng ẽ ị ử ạ ấ ặ

 Ng ườ i Ai C p c ậ ổ đạ ấ i r t kinh nghi m trong vi c ệ ệ ướ p xác.

 C th c a vua v ho ng h u ơ ể ủ à à ậ đượ c khám phá ng y nay, à đượ c

b o qu n trong tình tr ng tuy t h o ả ả ạ ệ ả

Vua của Syracuse, Hieron II nghi ngờ

về sự tinh khiết của vàng trong vương miệng của ông ấy, và ra lệnh cho nhà khoa học Archimedes tìm ra cách kiểm tra mà không được hủy hoại vương miệng

 Archimedes trong khi ang t m ã đ ắ đ phát hi n v t nhúng trong n ệ ậ ướ c s ẽ thay th m t l ế ộ ượ ng n ướ c b ng th ằ ể tích c a v t ủ ậ

 Ng y nay v n à ẫ đượ c g i l ọ à “đị nh

lu t ậ Archimedes”.

 B ng cách áp d ng ằ ụ đị nh lu t n y, ông ã tính ậ à đ toán đượ c b c tr n l n trong v ạ ộ ẫ ươ ng mi ng v ệ à

l ượ ng v ng b th kim ho ng l y i à ị ợ à ấ đ

 Vì v y tr ậ ườ ng h p n y ợ à đượ c coi l khoa h c à ọ pháp y đượ c áp d ng trong phát hi n t i ph m ụ ệ ộ ạ

Lịch sử của trường hợp giải

phẫu tử thi đầu tiên

 V o th i La Mã C à ờ ổ Đạ i, ANTISTIUS th y thu c La Mã, ầ ố

ng ườ i khám nghi m thi th Julius Caesar, sau khi b ám sát v o n m ệ ể ị à ă

44 BC Ông ghi nh n có 23 v t âm trên c th ậ ế đ ơ ể

 Sau khi khám nghi m t thi, ệ ử ANTISTIUS k t lu n ch có ế ậ ỉ

m t v t duy nh t, v t th ộ ế ấ ế ươ ng gi a x ở ữ ươ ng s ườ n 1 v x s à ườ n 2 gây

ch t ế

 Trong quy n ể

HSI YÜAN

LU “ the washing away of wrongs“

đượ đă

t i n m ả ă 1248

 Quy n sách n y ể à đượ c dùng nh c m nang ư ẩ

C ng nh n m nh vi c ũ ấ ạ ệ

tr ườ ng l h t s c c n à ế ứ ầ

thi t ế

Its basic attitude may be summed up in the proverb:

"Everything may

depend on the

difference between two

hairs".

 Vào năm 1507 hiến pháp hình sự ở Bamerg, ghi nhận các trường hợp pháp y liên quan đến giết trẻ con và hủy hoại thân thể

 V o à th ế k ỷ 18, Giovanni Battista Morgagni (1682-1771) nh gi i ph u h c ng à ả ẫ ọ ườ i Ý, ti n ế

Th k 19, các nh gi i ph u ế ỷ à ả ẫ

b nh pháp y b t ệ ắ đầ u s d ng ử ụ hình nh v thu t ng mô t ả à ậ ữ ả

s thay ự đổ i c a t thi, v gi ng ủ ử à ả

d y cho sinh viên v ạ à đồ ng nghi p ệ

Ba nhà gi i ph u b nh pháp y đi tiên ả ẫ ệ

phong trong lãnh v c này: ự

 Mathieu Joseph Bonaventure Orfila

Mathieu Joseph Bonaventure Orfila (1787-1853)

Ông cho r ng: n u nghi v n v m u sát ằ ế ấ ề ư

b ng ằ độ c ch t, nh ấ à độ c ch t h c pháp ấ ọ

y th ườ ng ph i xét nghi m các m u t ả ệ ẫ ử

thi t v th c n, ế à ứ ă để đị nh l ượ ng v à

phân lo i ạ độ c ch t ấ

k thu t chi t xu t ch t t n, trong ỹ ậ ế ấ ấ ồ

lu n án Trait des poisons , l m ậ “ ” à

t ng ă độ chính xác áng k đ ể

 Vào 1840 , Marie LaFarge cố đầu độc chồng của bà ấy bằng arsenic Một điều khó giải thích, mặc dù arsenic đã dùng và có trong thức

ăn, nhưng không thể tìm thấy trong tử thi

 Orfila được tòa án trưng cầu điều tra Ông phát hiện phương pháp dùng để thử arsenic, là Marsh Test , được thực hiện không đúng, và

Cha đ c a đ c ch t h c ẻ ủ ộ ấ ọ

 L ng à ườ i đầ u tiên s d ng ử ụ kính hi n vi xem ể xét máu v tinh à

d ch ị

 Vào năm 1835, Devergie xuất bản

 Johann Ludwig Casper cho

ra đờ i quy n sách ể Forensic Dissection in 1850, and

Forensic Medicine in 1856

 D d y phân h y, ạ à ủ 1864

 Medical professor Johann Ludwig Casper's richly colored lithographic plates illustrate

specific postmortem examinations, some

of them experiments

on cadavers.

 D u dây ấ

th t, 1864 ắ

 Đầ u v à tay c a ủ

ch t u i, ế đ ố 1864

 Ba quy n sách n y mang l i m t cu c cách ể à ạ ộ ộ

m ng cho s phát tri n c a pháp y th gi i ạ ự ể ủ ế ớ

 nh ng khám phá v ữ ĩ đạ i, cung c p chi ti t ấ ế

h ng ng n tr à à ườ ng h p,qua vi c gi i ph u ợ ệ ả ẫ

t thi, quan sát k l ử ỷ ưỡ ng, mô t chính xác ả

v chi ti t, k t h p v i xét nghi m hóa h c à ế ế ợ ớ ệ ọ

v kính hi n vi à ể

 H u h t các ng nh y khoa khác ầ ế à đề u xem bác s pháp y nh ng ĩ ư ườ i không m i ờ

m à đế n, hay b ươ i móc tìm ki m s ế ự

th t, ho c ậ ặ đạ i di n cho ng nh khoa ệ à

h c th c p, b l m h h ng do t i ọ ứ ấ ị à ư ỏ ộ

ph m v c n bã xã h i ạ à ặ ộ

 Pháp y thế giới có

những bước tiến

nhanh vào thế kỷ 19

và thế kỷ 20

do giáo sư Alec

Jeffreys của đại học Leicester

 Kỹ thuật này giúp cho các nhà khoa học giải quyết được rất nhiều vấn

đề như tìm hung thủ, hiếp dâm, tìm cha con,

tử thi phân hủy…

 Năm 1937, GS Vũ Công Hòe làm luận văn tốt nghiệp BS Y khoa với

đề tài “Tự tử ở Việt nam”

 N¨m 1945 vµ 1954 GS Hße phô tr¸ch Labo Ký sinh trïng Y ph¸p råi phô tr¸ch Bé m«n GPB “ YP.

 Nh÷ng n¨m 1960 BS Tr ¬ng Cam Cèng “ chñ nhiÖm Bé m«n m« häc

vµ gi¶ng d¹y Y ph¸p

 Ngµy 24/7/1977 Tæ Y ph¸p thµnh lËp trong bé m«n GPB.

 Ngµy 19/5/1983 thµnh lËp Bé m«n Y ph¸p.

 Ngày 21/7/1988 Tổ chức giám định Y pháp TW ra đời.

 Ngày 17/1/2001, Viện Y học T pháp TW đ ợc Thủ t ớng chính phủ ký QĐ thành lập.

 Phòng Y pháp Cục quân y thành lập 14/5/1962.

 Viện Y pháp quân đội thành lập 1988.

 Phòng Y pháp Viện KHHS thành lập 1980.

Hiện nay

 Bộ y tế có: Viện Y học T pháp TW.

 Bộ Quốc phòng có: Viện Y pháp quân đội.

 Bộ Công an có: Phòng Y pháp Viện KHHS.

Néi dung cña Y ph¸p

2 Y pháp dân sự

- Tai nạn lao động: bồi th ờng, chuyển nghề

- Sức khỏe tiền hôn nhân

- Xác định phụ hệ

4 Nghiên cứu khoa học

- Những bế tắc của thực tiễn giám định đặt ra

- Tổng kết thực tiễn

- ứng dụng KHKT

- điều tra cơ bản

3 Tang vËt

- Sinh häc: L«ng, tãc, tinh dÞch, m¸u“

- Kh«ng sinh häc

C¸c lo¹i hung khÝ, vËt chøng

Câu h i l ỏ ượ ng giá

1. Hãy nêu v phân tích n à éi dung c¬ b¶n cña Y ph¸p

2. Hãy nêu v phân tích à đố ượ i t ng nghiên c u c a pháp y ứ ủ

C th ho t đ ng chính c a ụ ể ạ ộ ủ pháp y là gì?

Ths Nguyễn Văn Luân

Khoa h c pháp y ọ

The Search For Hidden Truths

Gi i thi u v i các b n vài nét th gi i c a các nhà

khoa h c pháp y

Đi tìm chứng

cớ

V y, các nhà khoa h c

pháp y làm gì?

Nhà khoa h c pháp y nghiên c u và phân tích các ch ng c , ọ ứ ứ ứ các ch ng c này đ ứ ứ ượ c dùng trong xét x tr ử ướ c tòa

Nhiều bị cáo bị kết luận có tội hay vô tội phải dựa vào các bằng chứng do các nhà khoa

học pháp y cung cấp.

Các nhà khoa h c pháp y đ ọ ượ c đào t o ạ

• Th c hi n phân tích DNA d a trên tóc và d ch c th

• Giám nh các tài li u Giám nh các tài li u xác nh gi m o xác nh gi m o

• Vân tay.

• Các lo i súng, hung khí gây án.

• Xác nh k t qu các k thu t a s c ký.

Các nhà khoa h c c n có nh ng ọ ầ ữ

đ c đi m gì đ tr thành m t ặ ể ể ở ộ

nhà pháp y gi i? ỏ

 Có nh h Có nh h ng và có óc t ch c. ng và có óc t ch c.

 Nguyên t c và c n tr ng.

 Tin thông khoa h c và toán h c.

 Có tinh th n trách nhi m cao.

 Có tính nh t quán.

 Tri n khai và áp d ng k thu t cao.

 Có t m ho t Có t m ho t ng r ng. ng r ng.

Có nh ng m t b t l i ữ ặ ấ ợ trong ngh này! ề

Một số trường hợp khủng khiếp và đau buồn

Số trường hợp khó kiểm soát khối lượng công việc

và thời gian.

Bạn phải hầu tòa

Đôi khi phải trả lời với báo chí.

Thu nhập không bằng các bác sĩ bệnh viện

Các phân chuyên ngành

c a khoa h c pháp y ?

Bác sĩ tâm th n h c pháp y ầ ọ

ánh giá và i u tr

nh ng b nh nhân trong hoàn c nh có liên quan

n pháp lý

Nhà t i ph m h c ộ ạ ọ

Phân tích, so sánh, nêu rõ, và di n gi i các

ch ng c b i c nh c th c a v án.

Nhà côn trùng h c pháp y ọ

Sử dụng côn trùng có đặc tính phân hủy tử

thi để xác định thời gian chết.

K s pháp y ỹ ư

Điều tra và ghi nhận các hiện trường.

Bác sĩ nha khoa pháp y

Giúp tìm tung tích nạn nhân thông qua các

răng của nạn nhân.

Nhà đ c ch t h c pháp y ộ ấ ọ

Phân tích cồn, thuốc, độc chất trong dịch

của cơ thể.

Hy v ng s có bác sĩ ọ ẽ

tr thích thú lĩnh v c ẻ ự

này

T THI H C Ử Ọ

(THANATOLOGY)

Ths Nguyễn Văn Luân

M C TIÊU Ụ

1. Xác nh b nh nhân t vong úng tiêu chu n y h c đị ệ ử đ ẩ ọ

2. Nh n th c rõ r ng v gi i thích ậ ứ à à ả đượ c cho ng ườ i dân v khái ề

Đ nh nghĩa ch t ị ế

S ng ng v nh vi n ho t ự ừ ĩ ễ ạ độ ng ch c n ng c a h ứ ă ủ ệ tim m ch ạ

Ng y nay, hô h p có duy trì ch c n ng b ng các à ấ ứ ă ằ

ph ươ ng ti n Nên y u t n y không còn giá tr n a ệ ế ố à ị ữ Ngay nay v n ấ đề ch t não: ế

“ v n l v n ẫ à ấ đề pháp lý.

- duy trì cu c s ng b ng máy có th cho phép thu gi ộ ố ằ ể ữ các c quan ơ đượ c hi n ế

Các mô n y ph i à ả đượ ư c u tiên.

Xác nh n ph i ậ ả đượ c gia ình đ đồ ng ý v ký v o gi y cam oan à à ấ đ

Hi n t ng ph t ng có th có nhi u cân nh c v v n hóa v ế ặ ủ ạ ể ề ắ ề ă à đạ o c.

đứ

Chính nh ng cái ch t b ph n y ã gi gìn cho s s ng c a ữ ế ộ ậ ấ đ ữ ự ố ủ

c c th Ng ả ơ ể ượ c l i, khi m t c th ạ ộ ơ ể đượ c chính th c báo t ứ ử

l i v n còn r t nhi u c quan, mô, t ng, t b o v n duy trì s ạ ẫ ấ ề ơ ạ ế à ẫ ự

s ng c a riêng nó trong m t th i gian ây chính l s y u t ố ủ ộ ờ Đ à ự ế ố quy t ế đị nh nh t cho th nh t u v hi n, b o qu n v ghép mô ấ à ự ề ế ả ả à

t ng c a y h c hi n ạ ủ ọ ệ đạ i.

V m t xã h i ề ặ ộ

 S ch t c a m t con ng ự ế ủ ộ ườ i liên quan ch t ch ặ ẽ đế n nhi u l nh ề ĩ

v c quan tr ng nh lu t pháp, ự ọ ư ậ đạ đứ o c, tri t h c, v n hóa, tôn ế ọ ă giáo ngh a l h u h t nh ng v n … ĩ à ầ ế ữ ấ đề ề v nhân Vi t Nam v xã ệ à

h i c a m t cá nhân ng ộ ủ ộ ườ i ch t ế đố i v i gia ình v c ng ớ đ à ộ ng.

đồ

 Vì v y, nghiên c u v s ch t v quan ni m c a th y thu c v ậ ứ ề ự ế à ệ ủ ầ ố ề

t vong ph i ử ả đượ c nhìn nh n góc ậ ở độ to n di n, nhân à ệ đạ o

v khoa h c nh t (c khoa h c t nhiên v khoa h c xã h i) à ọ ấ ả ọ ự à ọ ộ

L ươ ng tâm, trách nhi m v y ệ à đứ đ c òi h i ng ỏ ườ i th y thu c ầ ố

c m thông v i ng ả ớ ườ i b nh t vong v tôn tr ng thi th c a h ậ ử à ọ ể ủ ọ trong khi th c hi n nhi m v c a mình ự ệ ệ ụ ủ

ng n khác nhau tuy thu c v o nguyên nhân t vong khác nhau ắ ộ à ử

Tìm hi u quá trình n y, ng ể à ườ i th y thu c s x lý úng ầ ố ẽ ử đ đắ n trong

vi c c p c u, h i s c b nh nhân c ng nh th c hi n úng ch c ệ ấ ứ ồ ứ ệ ũ ư ự ệ đ ứ

n ng khi xác nh n t vong, ă ậ ử đặ c bi t trong xác ệ đị nh ch t não ế

ph c v cho vi c hi n, ghép mô t ng ụ ụ ệ ế ạ

Quá trình ch t theo quan ni m kinh đi n ế ệ ể

1 Giai o n h p h i đ ạ ấ ố

2 Giai o n ch t lâm s ng đ ạ ế à

3 Giai o n ch t sinh h c đ ạ ế ọ

1 Giai đo n h p h i ạ ấ ố

 Các ch c n ng s ng c a c th r i v o tình tr ng ứ ă ố ủ ơ ể ơ à ạ suy thoái, r i lo n Trung khu th n kinh b c ch ố ạ ầ ị ứ ế sâu, ý th c m h ho c m t h n, các ph n x th n ứ ơ ồ ặ ấ ẳ ả ạ ầ kinh m t Tim ấ đậ p ch m l i, r i r c, huy t áp t t ậ ạ ờ ạ ế ụ

Hô h p b r i lo n, th y u, có c n ng ng th ấ ị ố ạ ở ế ơ ừ ở

 Giai o n h p h i d i ng n ph c thu c v o th đ ạ ấ ố à ắ ụ ộ à ể

tr ng v nguyên nhân t vong, th m chí không có ạ à ử ậ

h p h i nh trong nh ng cái ch t do t n th ấ ố ư ữ ế ổ ươ ng s ọ não, t n th ổ ươ ng tim, nhi m ễ độ c HCN

2 Giai đo n ch t lâm sàng ạ ế

 D u hi u b t ấ ệ ắ đầ u giai o n n y l ng ng th , ng ng tim đ ạ à à ừ ở ừ

 Ti p ó giãn h t ế đ ế đồ ng t , m t ho n to n các ph n x ử ấ à à ả ạ

Trong i u ki n nh v y, do ng ng tu n ho n v hô h p, các đ ề ệ ư ậ ừ ầ à à ấ

t b o th n kinh v mô não b m t oxy nuôi d ế à ầ à ị ấ ưỡ ng ây l th i Đ à ờ

i m c u k h tr ng quy t nh kh n ng h i sinh hay

3 Giai đo n ch t sinh h c ạ ế ọ

 Đ ây l giai o n ch t th c th c a mô - t b o: à đ ạ ế ự ể ủ ế à Quá trình trao đổ i ch t c a c th ng ng l i B t ấ ủ ơ ể ừ ạ ắ

u xu t hi n s thoái hóa, ho i t không còn kh

n ng h i ph c Do s bi t hóa c a mô - t b o, ă ồ ụ ự ệ ủ ế à

kh n ng ch u thi u oxy c a chúng khác nhau, nên ả ă ị ế ủ

th i h n ch t sinh h c c a mô - t b o d i ng n ờ ạ ế ọ ủ ế à à ắ khác nhau.

 Trong y pháp h c, giai o n n y có ý ngh a quan ọ đ ạ à ĩ

tr ng vì s bi n ọ ự ế đổ i sau ch t b t ế ắ đầ u hình th nh à

v di n bi n th nh nh ng à ễ ế à ữ d u hi u ấ ệ đặ c tr ng ư giúp cho vi c ch n oán th i gian ch t ệ ẩ đ ờ ế

- M t máu, m t n ấ ấ ướ c c p tính s l ấ ố ượ ng l n ớ

- Ch t gi tr s sinh, tr nh do h th n kinh ch a ho n thi n ế ả ở ẻ ơ ẻ ỏ ệ ầ ư à ệ

lo i b s nh m l n c a ch t gi , t xa x a ã có nh ng

Để ạ ỏ ự ầ ẫ ủ ế ả ừ ư đ ữ nghi m pháp ệ để ch n oán t vong ẩ đ ử đơ n gi n nh ả ư đặ t g ươ ng

tr ướ c m i b nh nhân, r ch ũ ệ ạ độ ng m ch quay, Hi n nay, có th ạ … ệ ể ghi i n tim, i n não đ ệ đ ệ để xác đị nh chính xác s ch t, lo i tr ự ế ạ ừ

ch t gi ế ả

1 Ph ươ ng ti n h i s c, i u tr tích c c phát tri n ệ ồ ứ đ ề ị ự ể

có th duy trì lâu d i s s ng th c v t nh ng s ể à ự ố ự ậ ư ự

l m d ng ph ạ ụ ươ ng ti n gây kéo d i n i au ệ à ỗ đ đớ n, lo

l ng b t n m t cách vô v ng cho ng ắ ấ ổ ộ ọ ườ i b nh v ệ à gia ình đ

2 Gây lãng phí v t i l c y t m l ra có th d nh ề à ự ế à ẽ ể à cho nh ng b nh nhân còn kh n ng c u ch a ữ ệ ả ă ứ ữ

3 S phát tri n c a k thu t b o qu n mô ( ngân ự ể ủ ỹ ậ ả ả

h ng mô) v ph u thu t ghép mô - t ng à à ẫ ậ ạ đặ t ra

nh ng nhu c u ng y c ng cao v i ng ữ ầ à à ớ ườ i ch t hi n ế ế

mô t ng ạ

4 òi h i s thay Đ ỏ ự đổ i v quan ni m, nh n th c m t ề ệ ậ ứ ộ cách đồ ng b trong xã h i (v pháp lu t, ộ ộ ề ậ đạ đứ o c,

y đứ c, tôn giáo ) …

3.2 S phát tri n c a quan ni m ch t não ự ể ủ ệ ế

N m 1959, t i Lyon - Pháp l n ă ạ ầ đầ u tiên dùng thu t ậ

ng ch t h th ng th n kinh , sau ó Mollaret v ữ “ ế ệ ố ầ ” đ à Goulon dùng thu t ng hôn mê quá th i h n ậ ữ “ ờ ạ ” (Coma Depasse).

N m 1966, H i ngh chuyên ă ộ ị đề Ciba - London đư a ra tiêu chu n ẩ đầ u tiên v ch t não ề ế