Nhưng trong những năm gần đây qua báo đài và tình hình thực tế ở trường, ở địa phương tôi nhận thấy hầu như các em học sinh chưa nhận thức được tầm quan trọng của môn lịch sử, các em còn
Trang 1
MỤC LỤC
TÊN ĐỀ TÀI .Trang 2 A-PHẦN MỞ ĐẦU Trang 2 I- Đặt vấn đề Trang 2 II- Mục đích nghiên cứu Trang 3 III- Nhiệm vụ nghiên cứu Trang 3 IV-Phương pháp nghiên cứu Trang 3 B- NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU: Trang 3 I-Thực trạng và nguyên nhân Trang 3 1- Thực trạng Trang 3
2 - Nguyên nhân Trang 4
II - Các biện pháp thực hiện: Trang 4
C - Kết quả đạt được: Trang 15
D - Kết luận: Trang 16 1- Đánh giá chung về kết quả đạt được Trang 16
2 - Những bài học kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy môn lịch sử .Trang 17
Trang 2
TÊN ĐỀ TÀI:
“BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 5 HỌC TỐT MÔN LỊCH SỬ”
A MỞ ĐẦU.
I ĐẶT VẤN ĐỀ:
Như chúng ta đã biết dân tộc Việt Nam ta có một lịch sử lâu đời với nhiều thành tựu và chiến công lẫy lừng Thật đáng tự hào khi chúng ta là người Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói:
“Dân ta phải biết sử ta Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”
Câu nói của Bác thật thấm thía và sâu sắc, bởi vì đã là người Việt Nam thì dù ở đâu cũng phải biết lịch sử nước mình vì đó cũng chính là đạo lí:
“Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Chúng ta cũng biết rằng lịch sử và tương lai được ví như đôi quang gánh phía trước và phía sau ta phải để cân bằng không được thiên về phía nào bởi vì nếu ta nghiêng về phía sau thì ta
sẽ trở thành người lạc hậu còn ta thiên về phía trước thì bánh xe lịch sử sẽ
đè bẹp chúng ta Từ những suy nghĩ đó ta nhận thấy môn lịch sử cũng là một trong những môn học có vai trò quan trọng trong sự nghiệp giáo dục và
đó cũng là điều mà Đảng và nhà nước ta đang quan tâm Nhưng trong những năm gần đây qua báo đài và tình hình thực tế ở trường, ở địa phương tôi nhận thấy hầu như các em học sinh chưa nhận thức được tầm quan trọng của môn lịch sử, các em còn coi nhẹ môn học này vì cho đây chỉ
là môn phụ và các em rất “ngán ngẩm” khi phải học và nhớ những con số, những sự kiện, những bài học, nhất là khi các em càng lên lớp trên (THCS, THPT) Vậy ngay từ bây giờ với lứa tuổi học sinh tiểu học chúng ta phải tìm cách gây hứng thú để các em từ thích thú mà đi đến chủ động học tập tìm tòi, làm cho các em yêu thích môn lịch sử như những môn học khác
Nhận thức được điều này nên bản thân tôi luôn suy nghĩ tìm tòi và đã rút ra được một số biện pháp áp dụng vào lớp mình và thấy có rất nhiều khả quan Mong rằng từ những biện pháp nhỏ, cụ thể này sẽ góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và tạo hứng thú cho các em khi học môn lịch sử
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Đề xuất một số biện pháp giúp học sinh học tốt môn Lịch sử
III NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU.
Để đạt được mục đích nêu trên tôi đề ra cho mình những nhiệm vụ nghiên cứu sau:
1 Tìm hiểu thực trạng
2 Đề xuất các biện pháp
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
Trang 3
Để thực hiện được mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu mà đề tài đã đề
ra tôi xây dựng các biện pháp nghiên cứu sau đây:
1 Nhóm các phương pháp lý thuyết : Tìm hiểu Sách giáo khoa và các tài liệu liên quan đến môn Lịch sử
2 Nhóm các phương pháp thực tiễn :
- Phương pháp điều tra
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp phỏng vấn
B NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU:
I THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN.
1 Thực trạng:
Học đến lớp 5, lớp cuối cùng của bậc Tiểu học đúng ra các em phải nắm được một số sự kiện lịch sử quan trọng hay kể tên được một số nhân vật lịch sử được học nhưng thực tế cho thấy “Chữ thầy lại trả cho thầy” học xong là quên ngay, các em không nhớ được điều gì ngoài một số ít các em còn nhớ được vài sự kiện Đầu năm học, qua quá trình kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn lịch sử tôi nhận thấy kiến thức của các em rất hạn chế và kết quả thống kê như sau:
2 Nguy ê n nh â n :
Qua nhiều năm giảng dạy tôi nhận thấy:
- Các em còn coi nhẹ môn học này
- Tâm lý của các bậc phụ huynh cũng chỉ chú trọng các môn học chính như: Tiếng Việt, Toán, Ngoại Ngữ còn môn lịch sử họ cho là một môn phụ
- Số tiết học trong tuần còn hạn chế 1 tiết/ tuần
Trước những nguyên nhân và yêu cầu thực tiễn của bộ môn khiến tôi đắn đo suy nghĩ tìm tòi và rút ra một số phương pháp trong quá trình giảng dạy bộ môn này Với kinh nghiệm mà năm qua tôi đạt được là kích thích hứng thú để các em chủ động trong tiết học, từ đó dẫn đến các em yêu thích và coi trọng môn lịch sử
II CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN:
Sau khi tìm hiểu phân tích được một số nguyên nhân dẫn đến tình trạng các em không hứng thú học môn này tôi đã cố gắng tìm cách giảng dạy qua hai năm và đã áp dụng một số biện pháp để giúp các em học tốt môn này như sau:
Biện ph á p 1 : “Nâng cao vị thế của môn học”
Trang 4
Ngay từ đầu năm học tôi đã giáo dục và định hướng cho các em thấy
vị thế quan trọng của môn lịch sử: Học sử không phải chỉ để ghi nhớ một số
sự kiện, một vài chiến công hoặc để nghi nhớ công lao của một số người làm nên sự nghiệp mà ở đó ta còn phải biết tìm hiểu, tiếp nhận những nét đẹp của đạo đức, của đạo lí làm người Việt Nam, vì đó chính là cái gốc của mọi sự nghiệp lớn hay nhỏ của dân tộc, không phải chỉ vì thời xưa mà cả thời nay và mãi mãi mai sau Các em phải hiểu mình là người Việt Nam thì phải biết được lịch sử của đất nước, của dân tộc mình như lời Bác Hồ đã dạy, có như vậy chúng ta mới xứng đáng là người Việt Nam Tôi đọc cho các
em nghe và giúp các em hiểu câu thơ :
“Con người có tổ có tông
Như cây có cội như sông có nguồn …”
Trong những năm gần đây báo đài thường hay tổ chức những cuộc thi nói về lịch sử Như vậy lịch sử nước nhà là một trong những kiến thức rất quan trọng trong mỗi con người Việt Nam
Hiện nay đất nước ta đã và đang mở rộng ngoại giao với các nước trên thế giới và gần đây nhất một sự kiện quan trọng mà ai cũng biết đó là đất nước ta gia nhập vào WTO, chúng ta hiểu rõ về lịch sử nước mình khi giao tiếp với người nước ngoài ta có thể tự hào giới thiệu về đất nước con người Việt Nam chúng ta Muốn đạt được điều này thì ngay bây giờ chúng ta phải học thật tốt, nắm thật vững tạo tiền đề để các em học tốt hơn ở các lớp cấp trên
Biện ph á p 2: “Tạo sự hấp dẫn khi vào bài”
Nếu ai đó nói phần giới thiệu bài chỉ là mặt hình thức, chỉ sử dụng khi
có người dự giờ, theo tôi như vậy là một sự thiếu sót rất lớn Ngay khi bước vào tiết học (giảng bài mới) người giáo viên nên tạo ra một sự hấp dẫn nhằm lôi cuốn, thu hút các em, tạo cho các em sự tò mò chú ý xem nội dung sắp tới diễn ra như thế nào?
Ví dụ: Khi dạy bài “Cuộc phản công ở kinh thành Huế” trước khi vào
bài mới tôi sẽ hát cho cả lớp nghe một câu: “Đã đôi lần đến với Huế mộng
mơ, tôi ôm ấp một tình yêu dịu ngọt, vẻ đẹp Huế chẳng nơi nào có được, nét dịu dàng pha lẫn trầm tư” sau dó sẽ hỏi tiếp: trong câu hát vừa rồi của
cô có nhắc đến địa danh nào của đất nước ta ? Học sinh trả lời địa danh đó
là Huế Giáo viên nói tiếp: À đúng rồi câu hát nhắc tới Huế, Huế ngày nay là một thành phố đẹp thơ mộng nhưng cách đây khoảng hơn một thế kỉ tại đó
đã xảy ra một cuộc phản công thật dữ dội Vậy cuộc phản công đó xảy ra như thế nào cô và các em sẽ tìm hiểu trong tiết học này qua bài: “Cuộc phản công ở kinh thành Huế”
Trang 5
Biện ph á p 3 : “Tìm tòi và phát huy các hình thức dạy học tích cực”.
Kế tiếp phần tạo sự hấp dẫn khi vào bài tôi luôn lên kế hoạch chuẩn bị tốt cho các phương pháp tìm hiểu bài Chúng ta đã biết phương pháp dạy học tích cực hiện nay là hướng vào học sinh, giáo viên chỉ là người tổ chức dẫn dắt để các em tự tìm tòi khám phá ra kiến thức mới Tâm lý các em rất thích và vui khi được cô giao việc cho mình, rất thích được sắm vai, đóng kịch hay được làm một “Hướng dẫn viên du lịch” hoặc một “MC”
Ví dụ: Khi dạy bài “Bình tây đại Nguyên Soái Trương Định” khi tổ chức cho các em thảo luận nhóm tôi đưa ra yêu cầu : nếu nhóm nào hoàn thành xuất sắc câu hỏi và nhanh thì nhóm đó sẽ được cô chọn lên sắm vai “Bình tây đại Nguyên Soái Trương Định” Và tất nhiên tôi sẽ chuẩn bị một số trang phục cho phù hợp để các em sắm vai
Ví dụ: Trong quá trình củng cố lại kiến thức bài tôi sẽ mời một em lên
và nói: Bây giờ em sẽ đóng vai một “ Hướng dẫn viên du lịch” cho một đoàn khách nước ngoài đến thăm Bến Nhà Rồng (đoàn khách là cô và các bạn trong lớp) hãy giới thiệu cho đoàn khách biết: vì sao nơi đây được gọi là di tích lịch sử ? Với phần giới thiệu như thế vừa củng cố lại kiến thức bài học cho bản thân em đó và cả lớp mà còn làm cho các em dễ nhớ và nhớ lâu kiến thức mới, tiết học thật nhẹ nhàng thoải mái, các em mong muốn lần sau mình cố gắng hơn để được cô chọn
Ví dụ: Khi dạy bài “ Nguyễn Trường Tộ mong muốn canh tân đất nước” tôi sẽ mời một em lên làm “MC” trong phần củng cố kiến thức em đó
sẽ đặt một số câu hỏi xoay quanh nội dung bài học và chỉ định bất kì một bạn nào trong lớp đứng lên trả lời Câu hỏi có thể là :
1 Những đề nghị canh tân đất nước của Nguyễn Trường Tộ là gì?
2 Nêu cảm nghĩ của bạn về Nguyễn Trường Tộ?
3 Tại sao Nguyễn Trường Tộ lại được người đời sau kính trọng?
Biện ph á p 4 : “Dạy ngoài lớp”
Bên cạnh việc dạy trong lớp tôi tận dụng dành một thời gian nào đó tổ chức cho các em đi thực tế tại địa phương mình Đi thực tế có tác dụng rất lớn trong việc khắc sâu kiến thức và giáo dục tình yêu quê hương đất nước
và tự hào về những truyền thống bất khuất anh dũng của dân tộc ta Bời vì chúng ta đã biết lịch sử là việc đã xảy ra có thật và tồn tại khách quan các
em muốn nhận thức được lịch sử điều quan trọng và dễ nhớ nhất là các em được tiếp xúc với các dấu vết của quá khứ, những chứng cứ về sự tồn tại của các sự kiện nhân vật đã diễn ra
Ví dụ: Tôi sẽ mời bác chủ tịch Hội Cựu Chiến Binh xã đến nói chuyện cho các em nghe về Đảng, Bác Hồ và các anh bộ đội trong kháng chiến Hay tôi giới thiệu cho các em biết: Huyện Phong Long và mảnh đất Phong Thạnh
Trang 6
Nam (nay là Phong Thạnh Tây B) thân yêu của chúng ta có rất nhiều chiến công để chúng ta tự hào
Huyện Phước Long: Kể về cuộc khởi nghĩa ở huyện Phước Long vào Xuân Mậu Thân năm 1968:
“… Tiếp thu Nghị quyết của Tỉnh ủy Bạc Liêu, Huyện ủy Hồng Dân (nay là huyện Phước Long) ra quyết định thành lập Ban chỉ huy cuộc tiến công và nổi dậy gồm các đồng chí:
1 Tô Minh Hiển – Bí thư Huyện ủy, Trưởng ban;
2 Trần Văn Miên – Chính trị viên phó huyện đội, phó ban;
3 Trần Ngọc Cần – Huyện đội phó, Ủy viên;
4 Trần Văn Trung – Huyện đội phó, Ủy viên;
5 Trần Văn Thiệt (Năm Râu) – Huyện đội phó, Ủy viên;
Ngày 29/01/1968, Ban chỉ huy cuộc tiến công triệu tập cán bộ chỉ huy quân sự, các đồng chí chủ chốt của ban ngành huyện nghe phổ biến lệnh tiến công Đêm 29/01/1968, các đơn vị được lệnh hành quân đến điểm tập kết
Đêm 30 rạng sáng 31/01/1968, ta nổ súng tấn công chi khu Phước Long, kết hợp với loa phóng thanh giải thích chính sách của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, kêu gọi địch đầu hàng Trong đêm, lính
ở đồn Miếu Bà hoang mang tháo chạy về chi khu Phước Long, lực lượng dân công tràn lên san bằng đồn thu chiến lợi phẩm, lực lượng vũ trang ta áp sát vành đai lộ 6 thuộc khu trù mật Phước Long
Sáng ngày 31/01/1968, chi khu Phước Long cho đại hội bảo an 432 bung ra phản kích xuống Xóm Giữa, cách chi khu 1200mét, bị lực lượng trung đội 1 và 2; trung đội du kích xã Vĩnh Phú Đông, tiểu đội vũ trang công trường của huyện chặn đánh 2 giờ liền, xiết chặt vòng vây ép địch Để sào huyệt địch thêm rối loạn, ta hỗ trợ cho quần chúng tại chỗ nổi dậy huy động gần 500 người từ các hướng đầu kinh Cộng Hòa, Xã Tá kéo vào Địch đưa quân ngăn chặn Mẹ Lê Thị Sáu (còn gọi là Tư Sáu) ấp Mỹ 2 Vĩnh Phú Đông cầm cờ dẫn đoàn biểu tình xông lên Địch ngoan cố bắn vào đoàn biểu tình
Mẹ Sáu hi sinh Trước kẻ địch, bất chấp mọi thủ đoạn tội ác, ta phải cho đoàn lui ra sau để bảo toàn lực lượng Gương kiên cường bất khuất của mẹ Sáu mãi mãi in sâu trong lòng Đảng bộ quân dân huyện nhà Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng Mẹ được truy nhận liệt sĩ và được Chủ Tịch nước truy tặng danh hiệu “Mẹ Việt Nam anh hùng” (gia đình mẹ có 3 người hi snh)
Cuộc khởi nghĩa ở huyện ta tuy không tiêu hao nhiều địch; lực lượng
vũ trang của ta tiêu hao lớn, nhưng Đảng bộ và nhân dân huyện nhà đã tỏ
rõ tinh thần chấp hành mệnh lệnh Tổ quốc; kiên cường chiến đấu, hoàn
Trang 7
thành nhiệm vụ, góp phần cho toàn miền Nam giành thắng lợi quyết định, buộc Mỹ xuống thang chiến tranh.”
Xã Phong Thạnh Nam(Phong Thạnh Tây B ngày nay): Đưa các em đến thăm gia đình của mẹ Việt Nam anh hùng Phạm Thị Sinh tại ấp 2A xã Phong Thạnh Tây B, huyện Phước Long Và giới thiệu cho học sinh:
“ Mẹ Phạm Thị Sinh (1928 – 2009), quê quán ấp 2A xã Phong Thạnh Tây B, huyện Phước Long, tỉnh Bạc Liêu
Mẹ Phạm Thị Sinh sinh ra và lớn lên trong vùng đất nhiều mưa bom, lửa đạn Nhà của Mẹ tuy nằm trong tầm pháo của giặc nhưng là cơ sở cách
mạng, nơi nuôi giấu nhiều cán bộ, du kích Trong nhà và sau vườn của Mẹ
luôn xây dựng nhiều hầm bí mật dùng để nuôi chứa và cho cán bộ, du kích thoát hiểm trong những tình huống hiểm nghèo Từ những điều kiện sẵn có của mình, Mẹ tham gia giúp đỡ cách mạng về mọi mặt, khi làm công tác Phụ
nữ, nuôi giấu cán bộ, tiếp tế lương thực, thực phẩm, thuốc men cho bộ đội nơi chiến trường, chăm sóc thương binh nơi hậu cứ, lúc ngưng tiếng súng thì Mẹ tham gia vận động tòng quân
Mẹ có 3 người con trai là liệt sĩ hi sinh trong cuộc kháng chiến chống
Mỹ cứu nước, anh Trương Hồng Dân hy sinh trong cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1968 Rồi 3 năm sau, năm 1971, anh Trương Thanh Bình cũng hi sinh, sang năm 1972 đến lượt anh Trương Hữu Đức cũng hi sinh
Nỗi đau mất con được Mẹ biến thành hành động cách mạng Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng Mẹ sống thanh nhàn cùng con cháu tại quê nhà.”
Nếu có điều kiện tổ chức cho học sinh tham quan đền Nọc Nạng
(huyện Giá Rai) nơi đây gia đình Mười Chức đã anh dũng đứng lên chống lại
sự đàn áp dã man của bọn địa chủ và giặc Pháp
Thăm quan Đền thờ Bác Hồ được nhân dân xã Châu Thới huyện
Vĩnh Lợi xây dựng vào tháng 5 năm 1972
Từ những việc làm trên để các em hiểu thêm về lịch sử cũng như tinh thần bất khuất của nhân dân nơi mình sinh sống
Ngoài ra tôi thường sưu tầm tranh ảnh để giới thiệu cho các em những di tích lịch sử ở xa như “Địa đạo Củ Chi”, “Dinh Độc Lập”, “Bến Nhà Rồng”, … Với mỗi lần giới thiệu như thế kiến thức lịch sử các em tiếp thu thật khả quan, các em rất xúc động và vui mừng khi được chứng kiến những dấu vết của quá khứ Sau những giờ giới thiệu như thế , khi học bài lịch sử nào có liên quan các em càng hứng thú hơn, tiếp thu bài tốt hơn
Trang 8
Tôi sẽ sưu tầm tài liệu và
hình ảnh giới thiệu cho các em
một số địa danh là di tích lịch
sử Nơi có những sự kiện quan
trọng đã diễn ra trong quá trình
đấu tranh chống kẻ thù xâm
lược của quân và dân ta.Nơi ghi
dấu một thời những khổ cực,
sự đàn áp tra tấn dã man của
kẻ thù mà các chiến sĩ cách
mạng đã phải trải qua như:nơi
có chiến khu Đ nổi tiếng, nhà
tù Phú Lợi (TX.Thủ Dầu Một
thuộc tỉnh Bình Dương)
có “ Tam giác sắt” oai hùng
(Bến Cát), có chiến thắng vang dội của Nhà Đỏ, Lai Khê, Bầu Bàng, Dầu Tiếng, nơi có địa đạo Tây Nam Bến Cát độc đáo … tất cả đã được ghi vào sử sách được ngợi ca
Hình ảnh Bia Chiến Thắng Bàu Bàng
Hình ảnh Nhà tù Phú Lợi
Trang 9
Hình ảnh quân và dân ở Củ Chi trong chiến tranh
Trang 10
Hình ảnh Đền Bến Dược ở củ Chi
Ví dụ 1: Khi tôi dạy bài “Quyết chí ra đi tìm đường cứu nước” thì tôi nhận thấy những em được đi thăm quan di tích “Bến Nhà Rồng” hoạt bát và
tự tin hơn hẳn những em không được đi tham quan, các em khoe với bạn :
“Tớ đã được đến thăm nơi mà Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước rồi, tại Bến Nhà Rồng đó, …”
Bến Nhà Rồng Xưa
