Tiết 29: Qua Đèo Ngang- hay

Qua đốo Ngang B ớc tới đèo ngang bóng xế tà, Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.. Lom khom d ới núi, tiều vài chú, Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.. Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà, Cỏ cây chen

Bà Huyện Thanh Quan

Tác giả

- Tên thật là Nguyễn Thị Hinh, sống ở thế kỉ XIX.

- Quê quán: làng Nghi Tàm (nay thuộc

quận Tây Hồ- Hà Nội).

- Là nhà thơ nữ nổi tiếng cuối thế kỉ XVIII- đầu thế kỉ XIX.

- Phong cách thơ trang nhã, điêu luyện,

hoài cổ.

Nhớưnướcưđauưlòngưconưquốcưquốc, Thươngưnhàưmỏiưmiệng,ưcáiưgiaưgia Dừngưchânưđứngưlại,ưtrời,ưnon,ưnước, Mộtưmảnhưưtỡnh riêng,ưtaưvớiưta.ưư

Qua đèo ngang

- Đèo Ngang thuộc dãy núi Hoành Sơn, phân cách địa giới hai tỉnh: Hà Tĩnh và Quảng Bình

- Là địa danh nổi tiếng trên đất nước ta

Quảng

Bình →

Trên đường bà đi từ Thăng Long vào Phú Xuân- Huế để nhận chức Cung

trung giáo tập.

Hoàn cảnh sáng tác

Qua đốo Ngang

B ớc tới đèo ngang bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.

Lom khom d ới núi, tiều vài chú,

Lác đác bên sông, chợ mấy nhà Nhớ n ớc đau lòng, con quốc quốc,

Th ơng nhà mỏi miệng, cái gia gia Dừng chân đứng lại, trời, non, n ớc, Một mảnh tỡnh riêng, ta với ta

Qua Đèo Ngang

Bước tới đèo Ngang, bóng xế tà ,

Bố cục: 4 phần

Đối

Đối

Ý chính của

bài thơ:

Khung cảnh của đèo Ngang

Tâm trạng của nữ sĩ

Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.

Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa

Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa

Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa

- Không gian: đèo Ngang

- Thời gian: bóng xế tà

Điệp ngữ, nhân hóa: “chen”

Tiểu đối: Cỏ cây chen đá/ lá chen hoa

→ hoang sơ, sinh động, đầy sức sống.

- Cảnh vật

Lom khom dưới núi, tiều vài chú, Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.

Nhóm 1+2: Trình bày những nét độc đáo về nội dung ?

Nhóm 3+4: Trình bày những nét độc đáo về nghệ thuật ?

Thảo luận nhóm

( Thời gian 2 phút) Trình bày những nét độc đáo về nội dung và nghệ thuật của hai câu thực?

Lom khom dưới núi, tiều vài chú,

Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.

- Đảo ngữ, láy: lom khom, lác đác → nhấn mạnh

tư thế, phạm vi hoạt động của con người.

- Đối: dưới núi/ bên sông, tiều vài chú/ chợ mấy

nhà, lom khom/ lác đác.

- Số từ: vài, mấy → ít

→ Chấm phá: vẽ để gợi.

Lom khom dưới núi, tiều vài chú,

Lác đác bên sông, chợ mấy nhà

- Con người xuất hiện trong tư thế nhỏ bé, sự sống thưa thớt đối lập với không gian mênh mông

→ Làm tăng vẻ hiu quạnh, heo hút của một miền sơn cước nơi biên ải thời xưa

→ Cảnh đươc tả từ gần đến xa

Lom khom dưới núi, tiều vài chú,

Lác đác bên sông, chợ mấy nhà

Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc

Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia

Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia

Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc

Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia

Âm thanh: của quốc quốc, gia gia → tô đậm

không gian vời vợi, hoang vắng nơi đây; tạo

ra nhiều liên tưởng giàu cảm xúc

- Bút pháp: lấy động tả tĩnh.

- Cảnh được tả từ nhìn thấy cho đến nghe thấy.

có sự sống con người nhưng còn

hoang sơ

→

Tâm trạng.

Gián tiếp qua khung cảnh Đèo Ngang: buồn man

mácTrực tiếp qua hai câu thơ cuối

Dừng chân đứng lại trời, non, nước Một mảnh tình riêng, ta với ta

Thiên nhiên: trời,

non, nước

Hùng vĩ, bao la

Con người: một mảnh tình riêng

MÔ HÌNH MẠCH CẢM XÚC

Bước tới

Cảnh sắc Hoang vu, rậm rạp

Tâm sự

Buồn tẻ, mờ nhạt Nhớ nước, thương nhà

Một viên ngọc sáng lung linh trong

nền thơ văn Việt Nam.

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

1 Trong bài thơ, tác giả thể hiện tâm trạng như thế nào ?

a Yêu say đắm trước vẻ đẹp của thiên nhiên, đất nước.

b Đau xót, ngậm ngùi trước sự đổi thay của quê hương.

c Buồn thương da diết trước sự đổi thay của quê hương.

d Cô đơn trước thực tại, da diết nhớ về quá khứ của

Theo em có gì giống và khác nhau giữa cụm từ “ ta với ta” trong bài với cum từ “ta với ta trong “ Bạn

đến chơi nhà” của Nguyễn Khuyến?

- Giống nhau: ở hình thức: đều dùng để kết thúc bài thơ.

- Khác nhau: ở sắc thái biểu cảm.

+ Trong “Bạn đến chơi nhà”: một đại từ “ta” dùng để chỉ hai người: khách- chủ→ mở ra thế giới của tình bạn chân thành, thắm thiết vượt lên điều kiện vật chất

thông thường.

+ Ở “Qua đèo Ngang”: hai lần đại từ “ta” xuất hiện mà lại chỉ có một người→ mở ra thế giới cô đơn tột cùng của người lữ khách trên đường thiên lý về kinh.

- Xem và học lại bài.

- Chuẩn bị bài tiết sau:

+ Xa ngắm thác núi Lư

Hướng dẫn về nhà:

C¸m ¬n thÇy c« gi¸o

vµ c¸c em!