Giáo án Sinh học 12 bài 6: Đột biến số lượng nhiễm sắc thể

GIÁO ÁN SINH HỌC 12 Bài 6: ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ I.Mục tiêu bài học: Học xong bài này, HS phải: 1.Kiến thức: -Trình bày được khái niệm đột biến số lượng NST -Nêu được khái niệ

GIÁO ÁN SINH HỌC 12 Bài 6: ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

I.Mục tiêu bài học: Học xong bài này, HS phải:

1.Kiến thức: -Trình bày được khái niệm đột biến số lượng NST

-Nêu được khái niệm, phân loại, cơ chế hình thành, các đặc điểm của lệch bội và ý nghĩa của nó -Phân biệt được thể tự đa bội với thể dị đa bội và cơ chế hình thành

-Nêu được hậu quả và vai trò của đa bội thể

2.Kỹ năng: Quan sát, so sánh

3.Thái độ: Có nhận thức đúng về các tật, bệnh di truyền liên quan đến đột biến số lượng NST

II.Trọng tâm: Lệch bội và đa bội

III.Phương pháp: Vấn đáp, thảo luận nhóm

IV.Chuẩn bị của GV và HS:

1.GV: Tranh phóng to các hình 6.1, 6.2, 6.3 SGK

2.HS: Ôn bài cũ và đọc trước bài mới

V.Tiến trình bài giảng:

1.Ổn định lớp:

2.Kiểm tra bài cũ: Đột biến cấu trúc NST là gì? Có những dạng nào? Nêu ý nghĩa?

3.Bài mới: HS nhắc lại kniệm ĐB NST (là những biến đổi về cấu trúc hoặc số lượng

NST).Hôm nay chúng ta tìm hiểu về ĐB số lượng NST

-Yêu cầu HS sử dụng SGK rồi cho

biết ĐB số lượng NST là gì?

-GV thông báo: Sự thay đổi SL

NST có thể có nhiều loại: ĐB lệch

-Đọc SGK,trả lời I.Khái niệm: ĐB số lượng NST

là ĐB làm thay đổi về số lượng NST trong TB

II.Các loại ĐB số lượng NST: 1.ĐB lệch bội:

a.Khái niệm và phân loại:

bội (dị bội) và ĐB đa bội

-Trong TB sinh dưỡng của SV

lưỡng bội, NST tồn tại ntn?

-Treo tranh h 6.1 SGK: Đây là bộ

NST bình thường ở một loài có

2n=8 và các bộ NST của thể ĐB

lệch bội Em có nhận xét gì về số

lượng NST của thể ĐB lệch bội?

-Vậy thế nào là ĐB lệch bội?

-Quan sát tranh, em hãy nêu các

dạng ĐB lệch bội ở SV lưỡng bội?

Phân biệt thể không, thể một, thể

ba, thể bốn?

-Yêu cầu HS đọc phần I.2 SGK rồi

cho biết cơ chế phát sinh thể lệch

bội

-GV cho ví dụ: Nếu một cặp NST

nào đó không phân li trong GP sẽ

tạo các loại gtử nào? Sự kết hợp

giữa các loại gtử đó với gtử bình

thường sẽ tạo loại hợp tử nào?

-Yêu cầu HS đọc SGK, nêu hậu quả

của ĐB lệch bội

-Gọi HS viết sơ đồ trong trường hợp

cặp NST giới tính của người mẹ

không phân li trong giảm phân

-ĐB lệch bội có ý nghĩa gì trong

tiến hóa và chọn giống?

-NST cặp tương đồng

-Quan sát tranh, trả lời

HS trả lời -Quan sát tranh, trả lời

-Đọc SGK, trả lời

-HS trả lời

-Đọc SGK, trả lời

-Viết sơ đồ

HS trả lời

-Quan sáttranh -Nhận PHT, thảo

-Khái niệm: ĐB lệch bội là ĐB làm thay đổi số lượng NST ở một hay một số cặp NST tương đồng

-Các dạng ĐB lệch bội ở SV lưỡng bội: thể không (2n-2), thể một (2n-1), thể một kép(2n-1-1), thể ba (2n+kép(2n-1-1), thể bốn (2n+2)…

b.Cơ chế phát sinh: (SGK)

c.Hậu quả:

-Không sống được hay giảm sức

sống, giảm khả năng SS tùy loài -Ở người, đa số ĐB lệch bội gây chết từ giai đoạn sớm hoặc mắc các bệnh hiểm nghèo như hội chứng Đao (3 NST 21), hội chứng Tocno (OX), hội chứng Claiphentơ (XXY)…

d.Ý nghĩa: (SGK) 2.ĐB đa bội:

Nội dung như PHT

-GV treo tranh h6.2, 6.3 và giới

thiệu các thể tự đa bội, dị đa bội

-GV phát PHT, chia nhóm, các

nhóm đọc SGK, quan sát tranh

hoàn thành

-GV nhận xét từng nhóm và hoàn

thiện kiến thức bằng cách đưa đáp

án

luận Cử đại diện trả lời HS nhận xét, bổ sung

4.Củng cố: Bộ NST lưỡng bội của một loài là 2n=18.

a.Có bao nhiêu NST ở:

-Thể ba nhiễm? -Thể một nhiễm? -Thể tam bội?

-Thể bốn nhiễm? -Thể ba nhiễm kép? -Thể không nhiễm?

b.Có bao nhiêu loại thể ba nhiễm khác nhau có thể được hình thành?

5.Dặn dò:Trả lời các câu hỏi và bài tập cuối bài

PHIẾU HỌC TẬP Nội dung Thể tự đa bội Thể dị đa bội

Khái niệm

Cơ chế phát sinh

Hậu quả và vai

trò

ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP

Nội dung Thể tự đa bội Thể dị đa bội

Khái niệm Là sự tăng một số nguyên lần số NST

đơn bội của cùng một loài và lớn hơn 2n, trong đó 3n, 5n,…gọi là đa bội lẻ;

4n, 6n…gọi là đa bội chẵn

Là hiện tượng khi cả 2

bộ NST của 2 loài khác nhau cùng tồn tại trong một tế bào

Cơ chế phát

sinh

-Trong giảm phân, NST đã tự nhân đôi nhưng thoi vô sắc không hình thành, tất cả các cặp NST của tế bào không phân li, tạo thành gtử 2n Gtử 2n+gtử nHtử 3n

.Gtử 2n+gtử 2nHtử 4n -Trong lần nguyên phân đầu tiên của htử 2n, nếu tất cả các cặp NST không phân li thì tạo nên thể tứ bội

-Nếu rối loạn nguyên phân của tế bào soma dẫn đến hiện tượng khảm

-Lai 2 loài khác nhau tạo con lai lưỡng bội (chứa 2 bộ NST đơn bội của 2 loài) bất thụ.Ở 1

số loài thực vật, con lai này tạo được các gtử lưỡng bội, chúng có thể

tự thụ phấn tạo ra thể dị

đa bội hữu thụ (thể song nhị bội)

-Lai TB soma của 2 loài

Hậu quả và

vai trò

-TB đa bội có số lượng AND tăng gấp bội nên quá trình sinh tổng hợp các chất hữu cơ xảy ra mạnh mẽ.Vì vậy, thể đa bội có

TB to, cơ quan sinh dưỡng lớn, phát triển khỏe, chống chịu tốt -Các thể tự đa bội lẻ hầu như không có khả năng sinh gtử bình thường, quả không có hạt

-Vai trò quan trọng trong tiến hóa vì nó góp phần hình thành nên loài mới, chủ yếu là các loại thực vật có hoa