BÌnh những tác phẩm thơ nổi tiếng.

Nïịu nhû ngûúđi phuơ nûô nöng thön tiïîn chöìng nhûông nùm ăíìu chöịng Phaâp trong "Thùm lûuâa" cuêa nhađ thú Tríìn Hûôu Thung cođn ngûúơng nguđng, e íịp khi ăi sau chöìng thò ngûúđi con

Muåc luåc

Tiïỵn chưìng cuãa Vûúng Trổng 3

Anh võn vâo mâu Hụë àïí yïu em 7

"Chuát chuát" cuãa Lûúng Trổng Minh 9

“Trùng khuyïët” cuãa Phi Tuyïët Ba 12

Mưåt anh châng yïu mưåt cư nâng 15

Àïm sưng Cêìu 17

Búâ sưng vêỵn giố cuãa Truác Thưng 20

Bâi thú tùång vúå 21

Mể qua nhûäng vêìn thú Haiku 23

Khoẫng cấch giûäa lúâi cuãa Bùçng Viïåt 27

“Tiïëng thu” cuãa Lûu Trổng Lû 29

Gûãi cư gấi àỗng àẫnh cuãa tưi Nguyïỵn Quang Hâ 31

“Dẩ thûa thêìy” Vộ Thanh An 34

Diïm cuãa Nguyïỵn Kim Anh 36

Ngûúâi àân bâ trong thú YÁ Nhi 39

Ngưìi buưìn nhúá mể ta xûa 42

”Àưëc thuác” cuãa E Bagriana 44

”Cho möåt ngûúâi” cuãa Anh Ngoåc 65

“Khöng àïì” cuãa Vùn Cao 69

“Hoa coã may” cuãa Xuên Quyânh 71

Thi sô Haân Mùåc Tûã vaâ trùng 72

HÖÌ DZÏËNH "Tònh yïu tön thúâ 75

Thú Tïë Hanh 82

Thú tònh Xuên Diïåu 86

Lûu Troång Lû vúái baâi thú "Tiïëng thu" 90

Tiïëng cuöëc 94

"Tuá Xûúng - khi cûúâi, khi khoác, khi than thúã" 99

Xuên vïì 103

Thú xuên Nguyïîn Bñnh 106

Àoåc Viïëng lùng Baác cuãa Viïîn Phûúng 111

Àoåc laåi baâi thú Nguyïn tiïu cuãa Baác Höì 113

Yïën Lan - Bïën söng vaâ phöë huyïån 116

Diïm 121

Tiïîn chöìng cuêa Vûúng Troơng

Gûêi con sang hađng xoâm

Mang ba lö tiïîn chöìng

Ăïịn ga tađu chûa ăïịn

Ăöìng ngaê chiïìu sau lûng

Coâ gò mađ gûêi gùưm

Ngoađi goâi cúm thíịm vûđng

Díịu bađn tay chõ nùưm

Seô theo anh ngûúơc rûđng

Coâ gò mađ cùn dùơn

Chõ chõu ặơng, lo toan

Qua bao muđa lûuơt haơn

Cíịy cađy vađ nuöi con

Ăûâng bïn nhau phuât chöịc

Ăöịi mùơt dïî muêi lođng

Chõ nhòn lïn hûúâng bùưc

Röìi quay ăi chíơm raôi

Boâng ăöí dađi xiïu xiïu

Ngang ăöìng ngoaênh ăíìu laơi

Cođn thíịy anh nhòn theo

(1987)

Ăoơc bađi thú, ta biïịt ngûúđi vúơ treê nađy úê nöng thön möơt mònh nuöi con, chöìng ăang úê trong quín nguô Anh nghó pheâp vïì thùm vúơ con míịy höm, höm nay lïn ặúđng, chõ ặa tiïîn anh ra ga

Nïịu nhû ngûúđi phuơ nûô nöng thön tiïîn chöìng nhûông nùm ăíìu chöịng Phaâp trong "Thùm lûuâa" cuêa nhađ thú Tríìn Hûôu Thung cođn ngûúơng nguđng, e íịp khi ăi sau chöìng thò ngûúđi con gaâi nöng thön nađy ăaô ặúơc hai cuöơc chiïịn tranh lađm cho dađy daơn:

Gûêi con sang hađng xoâm

Mang ba lö tiïîn chöìng

Viïơc chöìng ra ăi, vúơ ặa tiïîn, vúâi ngûúđi Viïơt Nam mònh ăaô trúê thađnh quaâ quen thuöơc, bònh thûúđng, khöng coâ gò phaêi xuâc ăöơng, höìi höơp nûôa Chiïịn tranh ăaô lađm cho con ngûúđi quen vúâi chia ly Hai vúơ chöìng hiïíu lođng nhau quaâ nïn khöng phaêi "gûêi gùưm", "cùn dùơn" gò nhau:

Coâ gò mađ gûêi gùưm

Ngoađi goâi cúm thíịm vûđng

Díịu bađn tay chõ nùưm

Seô theo anh ngûúơc rûđng

Coâ gò mađ cùn dùơn

Chõ chõu ặơng, lo toan

Qua bao muđa lûuơt haơn

Cíịy cađy vađ nuöi con

Hai khöí thú nhû lúđi noâi thûúđng mađ laơi rung ăöơng, thíịm thña Ăoâ lađ thûâ ngön ngûô cuêa coôi lođng, cuêa tònh ýu Con ngûúđi cuêa híơu phûúng vađ con ngûúđi cuêa tiïìn tuýịn hođa vúâi nhau lađm möơt, ýu thûúng, caêm thöng vađ ăíìy traâch nhiïơm

Noâi nhû thïị, khöng coâ nghôa lađ hoơ hoađn toađn vö caêm trong giíy phuât sùưp phaêi xa nhau Khöng, lođng hai ngûúđi ăïìu ăang xuâc ăöơng:

Ăûâng bïn nhau phuât chöịc

Ăöịi mùơt dïî muêi lođng

Chõ nhòn lïn hûúâng bùưc

Anh ngoaâi tröng vïì lađng

Hai ngûúđi nhòn vïì hai núi nhûng hai núi coâ duơng yâ: vúơ "nhòn lïn hûúâng bùưc" núi chöìng ăoâng quín, cođn chöìng thò "ngoaâi tröng vïì lađng", núi hoơ maơc, vúơ con, xoâm lađng anh sinh söịng

Duđ hiïíu nhau ăïịn míịy, tin nhau ăïịn míịy, ngûúđi chöìng víîn noâi vúâi vúơ möơt cíu, möơt cíu thíơt nùơng tònh:

- Ăaô mònh em xa chöìng

- Ăûđng ăïí con ăúơi meơ!

Anh noâi, lođng rûng rûng

Chõ gíơt ăíìu lùơng leô

Röìi ngûúđi vúơ "quay ăi chíơm raôi/ boâng ăöí dađi xiïu xiïu" Quay ăi, lođng cođn ngoaênh laơi, gùơp chöìng mònh cuông ăang ngoaênh laơi nhòn mònh:

trong nhûäng nùm chöëng Myä cûáu nûúác Baâi thú tûå nhiïn nhû khöng coá sûå laâm thú vêåy

Lúâi bònh cuãa Nguyïîn Buâi Vúåi

Anh võn vađo mađu Húị ăïí ýu em .

Vúâi Húị, nhađ thú Trûúng Nam Hûúng khöng phaêi lađ ngûúđi xa laơ Ăaô ríịt nhiïìu líìn nhađ thú dađnh cho Húị nhûông víìn thú ríịt ăeơp Töi nhúâ mònh ăaô ặúơc

ăoơc bađi thú "Mađu Húị" trïn baâo Vùn nghïơ vađo muđa xuín nùm2001, lûuâc ăoâ töi

lađ möơt sinh viïn vùn khoa thñch tòm hiïíu thú vïì Húị Trong thú Trûúng Nam

Hûúng, tònh ýu qú hûúng cuông giöịng tònh ýu ăöi lûâa, búêi nïịu khöng coâ qú hûúng, khöng coâ nhûông ăïm hao gíìy thïì heơn thò khöng coâ anh vađ em, khöng coâ nhûông víìn thú run rííy

Anh võn vađo mađu Húị ăïí ýu em

Trûúâc thađnh quaâch bao ăúđi em cûâ treê

Söng Hûúng chaêy thon mònh qua díu bïí

Anh mûúơn vađnh noân Húị buöíi vïì thùm

Nheơ nhađng mađ síu lùưng Traâch kheâo thöi mađ lađm ngûúđi ăoơc trùn trúê Taơi sao nhađ thú laơi mûúơn möơt thûâ vö hònh ăïí thïí hiïơn tònh ýu? Coâ gò thùỉm síu trong mađu rïu Húị? Nhađ thú ăaô hoâan ăöíi thúđi gian bùìng lúđi thú bònh dõ cuêa mònh.Thúđi gian ăang ngûng ăoơng trïn nhûông thađnh quaâch rïu phong cöí kñnh cuêa Húị Cuông coâ thïí nhađ thú chó líịy "em" lađm vñ duơ, lađm ăöịi tûúơng thú ăïí diïîn ăaơt yâ thú Nhûng úê ăíy, nhín víơt "em" laơi lađ nhín víơt chñnh trong cíu chuýơn tònh ăíìy laông maơn nađy Coâ em trong tûđng húi thúê úê Húị, coâ em trong hònh daâng meơ, coâ em ăïí anh thao thûâc vïì Húị ăïm ngađy Giúđ vïì Húị chó thíịy dođng Hûúng ngú ngíín chaêy, nhû muöịn nñu keâo ăiïìu gò ríịt thûơc mađ laơi múđ aêo "Anh

Nhûông uíín khuâc trong ăiïơu hođ meơ haât

Nhûông ăeđo döịc trong ăúđi cha bíịt trùưc

Mùưt Húị nhòn thùm thùỉm túâi ngađy xûa

Quaâ khûâ ặúơc taâi hiïơn bùìng "Mùưt Húị" "Mùưt Húị" chñnh lađ em Cíu thú buöìn lùưng nhû nûúâc mùưt, laơi cöìn cađo nhû chñnh traâi tim anh Ăoâ lađ thöng ăiïơp mađ nhađ thú muöịn gûêi laơi cho ngûúđi ăoơc, ăïí seê chia cho vúi búât nöîi buöìn Vađnh noân Húị, tađ aâo trùưng nûô sinh, nhûông con ặúđng thú möơng Tíịt caê lađ kyê niïơm ăöịi vúâi nhađ thú

Ăiïơp khuâc "Anh võn" ặúơc lùơp laơi nhûông böịn líìn Möơt sûơ khùỉng ắnh, biïịn caâi khöng thïí thađnh caâi coâ thïí Lađm sao con ngûúđi coâ thïí võn vađo nhûông caâi phi víơt thïí? Víơy mađ laơi coâ thïí, búêi tònh ýu Trûúng Nam Hûúng ăaô ăuâng khi cíìm, nùưm, nhúâ, thûúng nhûông gò chó hiïơn hûôu trong möơt traâi tim vúâi tònh ýu tha thiïịt.Tònh ýu ăaô lađ vônh hùìng muön thuúê Ăoâ chñnh lađ "mùưt nhúâ" trong chuöîi kyâ ûâc ngoơt ngađo cuêa möîi ngûúđi vïì qú hûúng Trûúng Nam Hûúng ăaô ýu tûđ nhûông cíu hođ maâi nhò, maâi ăííy cuêa meơ, ăïịn nhûông döịc ăeđo ngûúđi cha ăaô

ăi qua Ăoâ lađ caâi tađi cuêa möơt ngođi buât khöng biïịt mïơt moêi khi ăi tòm vađ lyâ giaêi cùơn keô nhûông thùưc mùưc vïì tònh ăúđi, tònh ngûúđi Tíịt caê lađ sûơ döìn neân ăïịn chaây boêng ăíìu ngođi buât YÂ thú ặúơc traêi röơng vađ nhû ăang ăíơp cuđng möơt nhõp vúâi traâi tim, vúâi hònh boâng em trong mađu Húị

Anh võn lïn trùng khuýịt tuöíi em chúđ

Ăúô chöịng chïịnh cíu thú buöìn xa Húị

Thúđi gian nhû hao gíìy bïn caânh cûêa Em ăaô ăúơi anh, chúđ anh hïịt trùng khuýịt ăïịn trùng trođn Vođng xoay cuêa thúđi gian khöng ăöíi Coê víîn non tú, sûúng víîn ăíơu ăíìy tûđng ngoơn coê nhûng em thò khaâc Tuöíi giađ chùng? Nöîi buöìn ăang toêa ra trong tûđng cíu chûô, Húị goơi anh vïì laơi bïn em, ăïí ặúơc giaôi bađy tím

sûå Trûúng Nam Hûúng truát xuác cẫm cuãa mịnh xuưëng trang thú nhû lúâi tịnh tûå.Tịnh yïu àưi lûáa àậ biïën thânh tịnh yïu qụ hûúng Tấc giẫ àậ gûãi vâo bâi thú têm trẩng cuãa nhûäng ngûúâi con xûá Hụë àang úã xa bùçng mưåt tịnh cẫm chên thânh sêu lùỉng Ta nghe trong giai àiïåu thú Trûúng Nam Hûúng mưåt nưỵi nhúá vư búâ:

Anh mûúån mâu nùỉng Hụë àïí thûúng em

Tûâ mâu rïu àïën mâu nùỉng cố bao nhiïu khoẫng cấch? Sao tưi thêëy têët cẫ cûá lung linh, múâ múâ, ẫo ẫo gêìn mâ lẩi xa? Búãi nùỉng, mûa xûá Hụë khưng giưëng bêët cûá núi nâo

Lúâi bịnh cuãa Nguyïỵn thõ Anh Àâo

"Chuât chuât" cuêa Lûúng Troơng Minh

Hön em chuât chuât líịy tònh

Em hön chuât chuât möơt mònh anh thöi

Thïị röìi chuât chuât lïn ngöi

Líu ngađy chuât chuât thađnh ăöi vúơ chöìng

Töi coâ ríịt nhiïìu baơn thú, nhúđ víơy mađ töi ặúơc ăoơc, ặúơc nghe ríịt nhiïìu bađi thú viïịt vïì nhiïìu goâc nhoê cuêa cuöơc söịng Chñnh nhûông goâc nhoê íịy cuêa cuöơc söịng ăaô cho töi ríịt nhiïìu nghõ lûơc, ăïí nhûông hoađi baôo cuêa mònh trúê thađnh hiïơn

thûơc Töi ăoơc bađi thú "Chuât chuât" cuêa nhađ thú Lûúng Troơng Minh (Höơi viïn Höơi

VHNT Ăađ Nùĩng) tûđ caâch ăíy ăaô hún mûúđi nùm, coâ leô nhû víơy töi thuöơc lođng

bađi thú nađy ăïịn tûđng chûô Ăûúơc víơy lađ nhúđ bađi thú viïịt chín thûơc, gíìn guôi vúâi tím lyâ con ngûúđi Töi nghô nhađ thú Lûúng Troơng Minh quaâ gioêi, öng ăaô khùưc hoơa hïịt sûâc cö ăoơng vïì sûơ thuêy chung cuêa tònh ýu chó veên veơn böịn cíu thú lûuơc

baât vúâi 28 kyâ tûơ, trong ăoâ ăaô coâ túâi 8 kyâ tûơ cuêa tûđ laây "chuât chuât" Ăaâng noâi hún caê lađ ăiïơp ngûô "chuât chuât" coâ mùơt trong caê böịn cíu thú khöng hïì lađm cho ngûúđi

ăoơc nhađm chaân Ngûúơc laơi, noâ laơi aânh lïn ríịt nhiïìu sùưc mađu cuêa cuöơc söịng,

thíơm chñ cođn ngûúđi lïn sûơ ăa daơng cuêa ngûô phaâp trong tiïịng Viïơt "Chuât chuât" coâ thïí lađ ăöơng tûđ, coâ thïí lađ tñnh tûđ Nïịu lađ ăöơng tûđ seô cho chuâng ta sûơ tha thiïịt,

nïịu lađ tñnh tûđ seô cho chuâng ta sûơ dõu ïm Tíịt caê traơng thaâi tím lyâ ăoâ ăaô lađm ăeơp hún tònh ýu chín chñnh

Bađi thú ặúơc taâc giaê ăùơt tïn lađ "Chuât chuât", cuông lađ tûđ laây chuât chuât xuíịt hiïơn trong caê böịn cíu thú nhû ăaô noâi Nhû víơy, chuâng ta dïî dađng hiïíu roô

hún yâ ắnh cuêa taâc giaê lađ muöịn nïu bíơt neât ăeơp cuêa tònh ýu bùìng sûơ chùưt chiu, chùm chuât cuêa con ngûúđi noâi chung, giûôa ngûúđi con trai vađ ngûúđi con gaâi noâi riïng.Thíơt víơy, ăïí coâ tònh ýu cao ăeơp khöng gò hún lađ sûơ vun ăùưp cuêa ăöi bïn "Hön em chuât chuât líịy tònh", phaêi chùng taâc giaê muöịn ăïì cíơp ăïịn caâ tñnh cuêa ngûúđi con trai Coâ thïí giíy phuât ăíìu tiïn ngûúđi con trai cođn dođ tñnh, tòm hiïíu Thïị nhûng, khi biïịt rùìng baơn gaâi cuêa mònh nhíịt quýịt ýu mònh- "Em hön chuât chuât möơt mònh anh thöi" thò ngûúđi con trai caêm thíịy ýn lođng Möîi ngađy thïm möơt chuât ýu, möîi ngađy thïm möơt chuât thûúng, cûâ thïị tònh ýu lúân díìn

trong traâi tim, tím höìn hai ngûúđi, "Líu ngađy chuât chuât thađnh ăöi vúơ chöìng" Ăoâ lađ ẳnh cao cuêa tònh ýu

Nhûông lûuâc trađ dû tûêu híơu, töi thûúđng ăoơc bađi thú nađy cho baơn beđ nghe Bađi thú "Chuât chuât" ăaô ăïí laơi nhiïìu bíịt ngúđ cho hoơ Hoơ khöng nghô nhađ thú Lûúng Troơng Minh coâ tađi viïịt tònh sûê hay nhû thïị Tûđ giíy phuât gùơp gúô ban ăíìu, ăïí yâ nhau, röìi ýu nhau, sau ăoâ lađ sûơ nuöi dûúông tònh ýu cho túâi ngađy thađnh vúơ thađnh chöìng Kïịt quaê cuöơc hön nhín íịy coâ ặúơc lađ nhúđ biïịt vun ăùưp tònh ýu möîi ngađy möơt chuât Nïịu nhû viïịt bùìng vùn xuöi thò chùưc coâ leô phaêi töịn khaâ nhiïìu giíịy mûơc Thïị múâi biïịt lađm thú hay khöng phaêi dïî Coâ líìn nhađ thú

Ăöng Trònh noâi vúâi töi rùìng: "Caê ăúđi lađm thú, chó cíìn ai ăoâ nhúâ thú cuêa mònh díìu chó möơt cíu, möơt chûô thöi, cuông haơnh phuâc lùưm röìi "

Haơnh phuâc cuêa ngûúđi lađm thú khi ặúơc moơi ngûúđi nhúâ thú cuêa mònh, cuông lađ haơnh phuâc cuêa ngûúđi ýu thú khi gùơp nhûông yâ thú hay ăïí ăöìng caêm vúâi tònh ýu Chó cíìn chuât chuât thöi cuông ăuê ăïí chuâng ta hiïíu nhau hún, cuđng vûúơt qua gian nan, thûê thaâch cuêa quy lûuíơt cuöơc söịng

Xin gúêi ăïịn caâc baơn vađ nhađ thú Lûúng Troơng Minh chuât chuât tím tònh nađy cuêa töi- ngûúđi ýu thú ăíịt Quaêng

Lúđi bònh cuêa Huyđnh Trûúng Phaât

“Trùng khuyïët” cuãa Phi Tuyïët Ba

Anh ngoã lúâi yïu em

Vaâo möåt àïm trùng khuyïët

Búãi tònh yïu tha thiïët

Biïët troân trûúác àïm rùçm

Em vui luác trùng troân

Chaånh loâng khi trùng khuyïët

Anh úi anh coá biïët

Trùng hay tònh lûáa àöi

Sao anh laåi ngoã lúâi

Vêìng trùng ai xeã laâm àöi

Nûêa in göịi chiïịc, nûêa soi dùơm trûúđng

Thïị nïn, sûâc híịp díîn cuêa bađi thú nađy hùỉn lađ ăùơc biïơt lùưm Nïịu khöng, lađm sao ngûúđi ta ăoơc, ngûúđi ta haât noâ nhiïìu ăïịn thïị ặúơc

Laơi víîn lađ tònh ýu Tònh ýu khöng coâ möơt kïịt thuâc troơn veơn Vađ giûôa trùm ngađn nguýn cúâ chia tay, ngûúđi con gaâi vin vađo möơt caâi cúâ tûúêng nhû chùỉng coâ gò, íịy lađ víìng trùng khuýịt

Anh ngoê lúđi ýu em

Haơnh phuâc vò ăoân nhíơn tònh ýu, cö muöịn böơc baơch nhûông ngöín ngang trùm möịi, laơi víîn chuýơn víìng trùng trođn khuýịt, vađ hònh nhû, cađi vađo bao nhíơp nhùìng, hû aêo khuýịt- trođn íịy lađ nhûông dûơ caêm, íu lo khöng thïí nađo noâi hïịt ặúơc:

Em vui luâc trùng trođn

Chaơnh lođng khi trùng khuýịt

Anh úi anh coâ biïịt

Trùng hay tònh lûâa ăöi

Víìng trùng lûuâc nađy khöng chó lađ möơt thûơc tïị cuêa vuô truơ nûôa Víìng trùng lađ chûâng nhín cho lúđi toê tònh ăïm trûúâc Thíơt xoât xa, ăoâ laơi lađ möơt ăïm trùng khöng trođn:

Sao anh laơi ngoê lúđi

Vađo möơt ăïm trùng khuýịt

hùìng, maôi maôi

Töi thñch caâi "ăöí löîi" nađy Noâ khiïịn cho tònh ýu, duđ khöng troơn veơn, duđ ặât gaânh nhûng víîn ăeơp vađ nhín vùn Ăoơc bađi thú, cûâ mong lúđi ngoê ýu kia diïîn ra vađo möơt trùng trođn vađnh vaơch Ăïí cö gaâi, ăïí chađng trai, ăïí víìng trùng khöng phaêi thíìm tiïịc cho sûơ dang dúê cuêa möơt möịi tònh

Bađi thú lađm ngûúđi ta chaơnh lođng, buöìn nöîi buöìn man maâc Ba khöí thú lađ sûơ höìi tûúêng liïìn maơch vïì tònh ýu, tûđ buöíi ăíìu ăïịn ngađy kïịt thuâc Díîu tònh ýu vúi veơn ăi nhûng trïn hïịt, ta bùưt gùơp tím höìn cuêa möơt cö gaâi ríịt thiïịt tha vađ nhín híơu khi nghô vïì möịi tònh lúô dúê cuêa mònh, nghô vïì lúđi toê tònh vađo möơt ăïm coâ víìng trùng khuýịt nûêa Lađ lúđi tím sûơ nïn cíu chûô bađi thú cuông miïn man theo dođng caêm xuâc vađ ríịt mûâc tûơ nhiïn Mađ nhûông gò chín thađnh, tûơ nhiïn thò ríịt dïî híịp díîn ặúơc nhiïìu ngûúđi

Lúđi bònh cuêa Nguýîn thõ Thanh Hiïịu

”Möơt anh chađng ýu möơt cö nađng”

Haindrich Hainú

Möơt anh chađng ýu möơt cö nađng

Nhûng cö nađng laơi ýu ngûúđi khaâc

Vađ ngûúđi khaâc laơi ýu cö khaâc

Cuđng cö nađy kïịt möịi tú duýn

Vađ cö nađng uíịt ûâc, ûu phiïìn

Cûúâi lûuön keê ăíìu tiïn, töịt nhíịt

Trïn ặúđng ăúđi mònh vûđa bùưt gùơp;

Cođn anh chađng ăau khöí triïìn miïn

Ăíịy lađ cíu chuýơn cuô, xûa röìi

Nhûng nghe ra cođn luön múâi meê;

Ai gùơp phaêi caênh ăúđi nhû thïị,

Traâi tim mònh cuông vúô mađ thöi

(Baên tònh ca 1822 - 1823)

Tònh ýu lađ gò? Vúâi nhiïìu ngûúđi, tònh ýu lađ coâ thíơt song cuông coâ biïịt bao ngûúđi caê ăúđi loay hoay kiïịm tòm mađ chùỉng ra Haindrich Hainú, chađng ca sô cuêa aâi tònh nùìm trong söị ăoâ Khi 25 tuöíi, nhađ thú ăaô tû lûơ ăùơt buât viïịt: Möơt anh

cađng thöi thuâc ngûúđi ýu thú tiïịp tuơc tòm ăïịn vúâi Hainú

Haindrich Hainú (1797 - 1856) lađ möơt nhađ thú caâch maơng dín chuê, baơn cuêa Caâc Maâc vađ lađ möơt cíy buât trûô tònh cuêa nïìn vùn hoơc Ăûâc Öng ặúơc mïơnh danh lađ ca sô cuêa aâi tònh vúâi gíìn 10.000 taâc phíím, trong ăoâ coâ niïìm hín hoan cuêa haơnh phuâc vađ muön nöîi khöí ăau cuêa möơt traâi tim trađn trïì khaât voơng

Huyđnh Mai Liïn

Àïm sưng C êìu

Anh qua sưng Hưìng, sưng Àuưëng

Muâa mûa bổt nûúác àỗ ngêìu

Khưng biïët úã núi em úã

Ïm ïm mưåt khuác sưng Cêìu

Tiïëng mưåt con tưm buáng nûúác

Vố bê ai cêët sau lûng

Sao trúâi lổt qua mùỉt lûúái

Rúi àêìy xuưëng cẫ mùåt sưng

Con sưng cuãa ngûúâi quan hổ

Suưët àúâi nûúác chẫy lú thú

Em úi! Em lâ cư gấi

Tûâ lêu anh àúåi anh chúâ

Em lâ cư Têëm thẫo hiïìn

Àïën giûäa àúâi anh trêíy hưåi

Tịnh àậ trao nhau ïm àïìm

Em noâi nheơ nhû húi thúê

Anh nghe ăïí nhúâ suöịt ăúđi:

Giûô tònh ýu nhû giûô lûêa,

Ăûđng qún, ặđng tađn, ặđng nguöi!

Tònh ýu coâ tûđ phûúng em

Ăi qua thaâng nùm chúđ ăúơi

Tònh ýu cuông tûđ phûúng anh

Lûêa rûđng böìn chöìn goâc nuâi

Tònh ýu coâ tûđ hai ta

Chùỉng ăuê gíìn mađ giíơn döîi

Nhađ xa, mùơt tríơn cađng xa

Gùơp nhau líìn nađo cuông vöơi

Ngađy mai chùưc lađ nhiïìu nùưng

Nïn sao giùng khùưp trïn ăíìu

Ngađy mai chùơng miïìn aêi Bùưc

Tûơa lûng vađo ăïm söng Cíìu

(Ăöî Trung Lai)

Caâi duýn cuêa bađi thú nađy lađ duýn thíìm Vúâi 9 khöí thú vûđa kñn ăaâo, vûđa gúơi múê, taâc giaê giöịng nhû ngûúđi laâi ăođ trong ăïm, lùơng leô ặa baơn ăoơc tröi

nhû mú trïn con söng cuêa ngûúđi quan hoơ Ngay vađo ăíìu bađi thú, thi sô ăaô thuâ nhíơn sûơ vö tím cuêa mònh: "Anh qua söng Höìng, söng Ăuöịng; Muđa mûa boơt nûúâc ăoê ngíìu- Khöng biïịt úê núi em úê- Ïm ïm möơt khuâc söng Cíìu" Taâc giaê thuâ nhíơn "khöng biïịt" cuông chñnh lađ ăïí lûui vađo võ trñ baơn ăoơc mađ cuđng nhau "khaâm phaâ" ăoâ thöi Daâm thuâ nhíơn sûơ "vö tím" lađ chñnh búêi "nöơi tím" cuêa thi nhín maơnh lùưm Nöơi tím khöng maơnh, lađm sao mađ nghe ặúơc: Tiïịng möơt con töm buâng nûúâc- Voâ beđ ai cíịt sau lûng Vađ cođn nhòn thíịy ặúơc: Sao trúđi loơt qua mùưt lûúâi- Rúi ăíìy xuöịng caê mùơt söng Coâ leô khöng phaêi sao trúđi, mađ lađ caêm xuâc cuêa Ăöî Trung Lai rúi ăíìy xuöịng mùơt söng thò ăuâng hún Röìi cuöịi cuđng, ăiïìu muöịn ăaô ặúơc noâi:

Em úi! Em lađ cö gaâi

Tûđ líu anh ăúơi anh chúđ

Sau khi thöịt ra ặúơc hai cíu thú khoâ khùn íịy, "ngûúđi laâi ăođ" hònh nhû "boê rúi" baơn ăoơc ăïí quay sang tím sûơ riïng vúâi cö Tíịm thaêo hiïìn Baơn ăoơc cuông ăađnh nñn thúê ngöìi nghe, chûâ biïịt lađm sao nûôa:

Em noâi nheơ nhû húi thúê

Anh nghe ăïí nhúâ suöịt ăúđi

Giûô tònh ýu nhû giûô lûêa

Ăûđng qún, ặđng tađn, ặđng nguöi!

Hoâa ra taâc giaê khöng qún baơn ăoơc, khöng qún ngoơn lûêa rûđng böìn chöìn goâc nuâi- búêi traâi tim cuêa anh lađ traâi tim ăíơp caơnh chiïịc ba lö: Tònh ýu coâ tûđ hai ta- Chùỉng ăuê gíìn mađ giíơn döîi- Nhađ xa, mùơt tríơn cađng xa- Gùơp nhau líìn nađo cuông vöơi Lúđi thú buöng ra nhû khöng, mađ sao ăoơc ăïịn ăíy, lođng ta thíịy nhoâi caê lïn Coâ thïí ngûúđi lñnh íịy khöng trúê vïì lùưm chûâ? Nhûng duđ muöịn duđ khöng, töi víîn tin tònh ýu chaêy ngang qua cíu quan hoơ lađ tònh ýu bíịt tûê

Nhûông ngoơn lûêa tríơn maơc ăaô tùưt vađ nïịu ăiïìu töi tin lađ coâ thíơt- thò ûúâc ao möơt ngađy nađo ăoâ, töi vađ ngûúđi lñnh íịy seô múê "ăöi löịi" vïì Hađ Bùưc- ăïí cuđng nhau: Tûơa lûng vađo ăïm söng Cíìu

Lúđi bònh cuêa Hoađng Nhuíơn Cíìm

”B úđ söng víîn gi oâ” cuêa Truâc Thöng

Laâ ngö lay úê búđ söng

Búđ söng víîn gioâ

Ngûúđi khöng thíịy vïì

Xin ngûúđi haôy trúê vïì qú

Möơt líìn cuöịi möơt líìn vïì cuöịi thöi

Vïì thûúng laơi bïịn söng tröi

Vïì buöìn laơi ăaô möơt thúđi toâc xanh

Lïơ xin gioơt cuöịi ăïí dađnh

Trïn phíìn möơ meơ, vûúng hònh boâng cha

Cíy cau cuô, giaơi hiïn nhađ

Cođn nghe gioâ thöíi söng xa möơt líìn

Con xin ngùưn laơi ặúđng gíìn

Möơt líìn röìi meơ haôy díìn díìn ăi

Theo töi, ăíy lađ bađi thú hay nhíịt cuêa Truâc Thöng Bađi thú lađ tiïịng khoâc thùm thùỉm cuêa ngûúđi con míịt meơ, biïịt lađ meơ khöng bao gòúđ cođn nûôa mađ víîn cíìu xin möơt líìn meơ trúê vïì: "Con xin ngùưn laơi ặúđng gíìn / Möơt líìn röìi meơ haôy díìn díìn ăi " Bađi thú tûơ nhiïn vađ chín thađnh ăïịn nöîi khiïịn töi khöng nghô anh ăaô

lâm ra thú, mâ chđnh "thú àậ lâm ra anh" Tưi thuưåc ngay bâi thú àố khi àổc lêìn àêìu tiïn

Nhâ thú Nguyïỵn Trổng Tẩo

B âi thú tùång vúå

Mịnh vûâa lâ chõ lâ em

Têëm lông ngûúâi mể, trấi tim bẩn àúâi

Mai nây túái phuát chia àưi

Hai ta ai sệ lâ ngûúâi tiïỵn nhau?

Xốt mịnh àậ lùỉm thûúng àau

Tưi xin lâm kễ di sau àúä mịnh

Cuưåc àúâi àêu phẫi phuâ sinh

Nûúác non chan chûáa nghơa tịnh mịnh úi

Nhâ thú Nguyïỵn Buâi Vúåi

Meơ qua nhûông víìn t hú Haiku

Meơ lađ thú Meơ vađ thú maôi khùưn khñt nhau nhû hònh vúâi boâng Hònh aênh meơ cađng cíìn cuđ, möơc maơc bao nhiïu laơi cađng nïn thú bíịy nhiïuơ Trong ngön ngûô thi ca cuêa thïị giúâi, dín töơc nađo cuông coâ nhûông víìn thú chûâa chan tònh meơ Meơ hiïín hiïơn trïn ặúđng vïì, trïn tûđng ngoô höìn síu kñn Meơ lađ chíịt liïơu kïịt tinh cuêa tíịt caê nhûông thiïn anh huđng ca, nhûông ăaơi sûê thi, nhûông trûúđng thiïn tònh sûê vađ caê trong nhûông víìn thú Haiku ăún sú, thím thuâyơ

Vúâi dín töơc Nhíơt Baên, Haiku ặúơc xem nhû tinh hoa cuêa vùn hoâa dín töơc Dûúâi goâc nhòn cuêa Thiïìn töng, Haiku lađ thïí thú ăùơc biïơt coâ thïí hađm chûâa ặúơc thûơc taơi nhiïơm míìu trong voên veơn 17 ím tiïịt, vûđa síu lùưng uýn thím, laơi vûđa ăún sú giaên dõ Nghe qua, gnûúđi ta khoâ tûúêng tûúơng ặúơc rùìng möơt thûâ tònh caêm daơt dađo, mún man bíịt tíơn nhû tònh meơ laơi coâ thïí íín mònh trong nhûông víìn thú gíîy goơn nađyơ Khöng ! Hoađn toađn ngûúơc laơi : Hònh aênh meơ trong thú Haiku laơi cađng baât ngaât, phiïu diïu hún bao giúđ hïịt

Haiku (Hađi cuâ) lađ thïí thú ăùơc biïơt cuêa Nhíơt Baên, kïị thûđa tûđ caâc daơng liïn

ca truýìn thöịng Tûđ Haiku ặúơc ruât goơn tûđ Haikai vađ Hokkuơ Ngûúđi coâ cöng ăíìu líơp nïn con ặúđng "Tiïu phong" (Shofu) nađy, vađ ặa ăïịn ẳnh cao nghïơ thuíơt thi ca thïị giúâi lađ Thiïìn sû Matsuo Bashoơ

Sau Basho, coâ ba nhađ thú lúân cuêa Haiku líìn lûúơt xuíịt hiïơn, húơp cuđng Basho thađnh tûâ truơ cuêa Haiku Nhíơt Baên :

Basho 1644 - 1694

Buson 1716 - 1784

Ngoađi nhûông maêng ăïì tađi vïì thiïn nhiïn, Haiku cođn coâ ăïì tađi vïì meơ Hònh aênh Meơ hiïơn lïn vúâi tíịt caê xuâc caêm cuêa khöí ăau vađ veê ăeơp nheơ nhađng cuêa sûơ giaêi thoaât, chuâng ta seô tòm thíịy úê thú Issa vađ thú Basho

Nhûông hònh aênh vûđa nhoê nhoi vûđa mong manh nhû haơt sûúng, gioơt lïơ ăïịn vúâi thïị giúâi thú Haiku trúê nïn lûung linh, vô ăaơi, nhû íín chûâa möơt linh höìn Issa lađ ngûúđi bíịt haơnh, nùm lïn 3 míịt meơ Hún ai hïịt, Issa hiïíu Meơ quan troơng biïịt dûúđng nađoơ

Möơt ngađy höơi, treê nhoê nö ăuđa vúâi baơn beđ, tung tùng trong vođng tay meơ, Issa thíịy mònh laơc loông cö ăún, nöîi buöìn íơp ăïịn, vađ Issa tòm vïì vúâi bíìy chim ăïí ặúơc chia xeê :

Ore to kite asobe yo oya no nai suzume

Ăïịn ăíy nađo, vúâi töi cuđng chúi ăuđa chim seê khöng cođn meơ trïn ăúđi [*]

Míịt meơ lađ míịt ăi möơt phíìn quan troơng taơo thađnh sûơ söịng Cuöơc ăúđi Issa trúê nïn lang thang, lang thang khùưp nûúâc Nhíơt, kiïịm söịng ăuê moơi nghïì, nhûông veê ăeơp trïn ăúđi dûúđng nhû vö nghôa ăöịi vúâi Issa, thíơm chñ cođn nhû ắa nguơc aâm aênh suöịt cuöơc hađnh trònh :

Aki no kaze Gioâ ware wa nairu wa dono jigo ku

Gioâ muđa thu ắa nguơc nađo ăíy cuđng töi giang höì

Khi Issa coâ dõp trúê vïì vúâi biïín, do ngoaơi daâng mïnh möng vađ muđi hûúng ăíơm ăađ võ mùơn cuêa biïín, nhađ thú ăaô tòm thíịy húi íịm vađ tònh thûúng cuêa meơ :

Naki haha ya umi miru tabi na miru tabi ni

Meơ ýu úi ! möîi khi nhòn thíịy biïín khi thíịy biïín khúi

Möơt khaâm phaâ múâi lađm thùng hoa tím höìn Issaơ Meơ ặúơc hoâa thín vïí biïín, möơt caêm giaâc vûđa bao la cuêa tònh meơ, vûđa mùơn mađ íịm aâp cuêa vođng tayơ Vïì vúâi biïín, Issa vađ Meơ khöng cođn ranh giúâi nûôa, cuđng hođa vađo baên thïí nhiïơm míìuơ Giúđ ăíy, trûúâc mùưt Issa, möơt Thiïìn sû, tíịt caê ăïìu coâ cuöơc söịng, coâ Phíơt tñnh, coâ sûơ bònh ăùỉng trong aânh saâng vađ trong caât buơĂ Núi haơt buơi chûâa tam thiïn ăaơi thiïn thïị gioân Möîi hònh aênh phaâp tríìn lađ hiïơn thín cuêa Meơ :

Tsuyu no tama hitotsu hitosu ni furusato ari

Öi nhûông haơt sûúng trín chíu tûđng haơt hiïơn hònh cöị hûúng

Meơ lađ tíịt caê, tíịt caê ăïìu lađ hiïơn thín cuêa Meơ Issa ăaô chíịm dûât nöîi cö ăún ! Bïn caơnh nhûông bađi thú vïìmeơ cuêa Issa, Basho cuông coâ möơt bađi thú vïì meơ ríịt xuâc ăöơng :

Te ni toraba kien namida zo atsuki aki no shimo

Toâc meơ cođn ăíy tan trong lïơ noâng sûúng muđ thu bay

Möơt ăoaơn Basho viïịt trong cuöịn nhíơt kyâ nùm 1684 nhû sau :

"Cuöịi cuđng töi vïì ăïịn qú nhađ vađo ăíìu thaâng 9, cíy hoa hiïn mađ meơ thûúđng tröìng trûúâc phođng bíy giúđ khöng cođn nûôa, coâ leô ăaô chïịt vò sûúng giaâ Tíịt caê moơi thûâ khaâc cuông ăaô ăöíi thay - Gûúng mùơt anh töi ăaô hiïơn nïịp nhùn trïn traân vađ toâc baơc núi thaâi dûúng

Chuâng ta víîn cođn söịng, anh chó noâi thïị Röìi, khöng lúđi nađo nûôa, anh múê möơt chiïịc tuâi kyê niïơm mađ noâi : Haôy nhòn múâ toâc sûúng cuêa Meơ ăíy nađyơ Ăíy lađ chiïịc höơp linh thiïng cuêa Urashima ăíịy, ta cuông seô baơc ăíìu"

Urashima lađ chađng ngû phuê huýìn thoaơi, ăaô cûúâi cöng chuâa thuêy cung mađ cođn nhúâ nhađ Chađng vïì qú, mang theo chiïịc höơp cuêa cöng chuâa tùơng, dùơn ặđng múê ra, nhûng chađng ăaô múê, vađ tuöíi giađ ăaô íơp xuöịng, tûâc thò toâc baơc vađ da nhùn Möîi chuâng ta lađ möơt Urashima, nghôa lađ möơt keê nhúâ cöị hûúng, muöịn ngûúơc thúđi gian ăïí tòm laơi meơ Nhađ thú, Urashima vađ chuâng ta khöng thïí khöng múê chiïịc höơp nađyơ

Toâc meơ cođn ăíy tan trong lïơ noâng sûúng muđa thu bay

vư ngậ Àïí rưìi, núi nhûäng cấnh hoa àâo, nhûäng bưng tuyïët trấng, nhûäng cỗ cêy àïìu cố phêìn cuãa mể

Mể khưng côn, nhûng bâi thú bêët huã cuãa Basho, cuãa Issa vêỵn côn àố Nố tỗa nhûäng vêìng sấng dõu hiïìn trïn nïìn trúâi thi ca thïë giúái

Mể trúã thânh vơ àẩi !

Ghi chuá

(*) Nhûäng vêìn thú Haiku trong bâi nây àïìu do Phan Nhêåt Chiïu dõch

(Theo Internet)

Khoaêng caâch giûôa lúđi cuêa Bùìng V iïơt

Biïịt lađm sao chuâng quaâ nhiïìu lúđi

ÚÊ nhûông chöî leô ra cíìn noâi ngùưn

Bao líìn em phùỉng lùơng

Ăuê khiïịn töi bađng hoađng

Khi phíìn noâi líịn hïịt phíìn ặúơc söịng

Líịn hïịt moơi ăiïìu tiïìm íín giûôa cíu

Thò vaơn cíu thú cuông thađnh reê ruâng

Liïơu cođn gò vang voơng úê trong nhau

Lúđi noâi chùỉng míịt tiïìn mua

Lûơa lúđi mađ noâi cho vûđa lođng nhau

Bađi hoơc ngûúđi xûa daơy cađng chiïm nghiïơm cađng thíịy thíịm thña Ăoâ lađ caâch ăöịi nhín xûê thïị giûôa con ngûúđi vúâi con ngûúđi trong xaô höơi Trong tònh ýu vađ cuöơc söịng gia ằnh, lúđi noâi lađ möơt trong nhûông caâch ăïí gùưn kïịt hún tònh caêm Traâi laơi, nhûông ngön tûđ mađ ngûúđi ta nghô rùìng "lúđi noâi gioâ bay" laơi khiïịn cho biïịt bao ngûúđi phaêi suy ngíîm, trùn trúê:

Biïịt lađm sao chuâng ta quaâ nhiïìu lúđi

ÚÊ nhûông chöî leô ra cíìn noâi ngùưn

Sûơ thay ăöíi nhanh ăïịn khöng ngúđ nhû thïị khiïịn "töi bađng hoađng" Lađm sao coâ thïí lyâ giaêi hïịt ặúơc lađ vò sao! Cuöơc söịng vađ lođng ngûúđi thíơt quaâ phûâc taơp Trong tònh ýu vađ cuöơc söịng gia ằnh, duđ coâ ýu nhau ăïịn míịy, hiïíu nhau ăïịn míịy cuông khöng thïí traânh khoêi nhûông tònh huöịng nhû víơy Sûơ míu thuíîn trong möơt con ngûúđi, möơt lúđi noâi khiïịn ngûúđi baơn ăúđi cuêa mònh sûông súđ, ngaơc nhiïn vađ röìi bùn khoùn khoâ hiïíu tûơ hoêi lođng "biïịt lađm sao" Nhûông lûuâc nhû thïị ngûúđi

ta cíìn phaêi coâ caâch ûâng xûê thíơt kheâo leâo, thíơt mïìm deêo ăïí khöng lađm töín thûúng ăïịn tònh ýu, tònh caêm gia ằnh Ngûúơc laơi, coi ăoâ lađ möơt caâch ăïí cuđng hiïíu nhau, xíy dûơng tònh ýu bïìn vûông

Nhûông chiïm nghiïơm cuêa "töi" cađng thïm síu sùưc vađ coâ phíìn chua xoât:

Khi phíìn noâi líịn hïịt phíìn ặúơc söịng

Líịn hïịt moơi ăiïìu tiïìm íín giûôa cíu

Thò vaơn cíu thú cuông thađnh reê ruâng

"Khoaêng caâch giûôa lúđi" mađ Bùìng Viïơt chó ra khöng gò khaâc lađ "ăiïìu tiïìm íín giûôa cíu" Nhûông gò chíịt chûâa, lùưng ăoơng, íín síu múâi lađ yâ nghôa thûơc vađ síu

xa cuêa lúđi noâi Phíìn lùưng síu ăoâ cuông nhû "haơt ngoơc minh chíu íín giíịu trong tím höìn con ngûúđi" (Nguýîn Minh Chíu) coâ phaêi ai cuông dïî dađng nhíơn ra! Nhíịt lađ trong nhûông giíy phuât lođng ngûúđi khöng bònh ýn nhû thïị thò thíơt khoâ

Bùìng Viïơt coâ caâch biïíu ăaơt thíơt ăöơc ăaâo: "Thò vaơn cíu thú cuông thađnh reê ruâng" Thú ca vöịn ặúơc coi lađ míơt ngoơt cuêa cuöơc söịng, núi höơi tuơ nhûông tònh caêm, caêm

xuâc chín thađnh trong nhûông lúđi ngùưn goơn, hađm suâc Thûơc tïị chua xoât nhû thïị thò nhûông gò cođn laơi liïơu coâ yâ nghôa gò? Nhûông bùn khoùn cuêa ngûúđi trong cuöơc maôi khöng thöi, lođng ngûúđi ăíìy day dûât, trúê trùn:

Liïơu cođn gò vang voơng trong nhau

Cíu thú ặúơm buöìn vađ nöîi niïìm lo lùưng Chuât "vang voơng úê trong nhau" hay lađ sûơ tön troơng, niïìm tin ýu cođn laơi? Coâ thïí lùưm khi nhûông vang voơng khöng cođn thò nhûông lúđi leô kia trúê thađnh keê thuđ cuêa haơnh phuâc, tònh ýu Vò thïị mađ khoaêng caâch giûôa lúđi cíìn phaêi coâ Ăöi khi khoaêng lùơng ăoâ laơi giuâp cho ăöi

lûâa hiïíu nhau nhiïìu hún búâi "Laâ thû cuêa traâi tim ặúơc ăoơc trong ăöi mùưt" (Tuơc ngûô Ai Len)

Tònh ýu coâ muön hònh vaơn traơng vađ ngön ngûô tònh ýu cuông muön mađu

muön veê "Khoaêng caâch giûôa lúđi" cuêa Bùìng Viïơt khiïịn chuâng ta phaêi suy ngíîm,

nhòn nhíơn laơi caâch cû xûê cuêa mònh ăíu chó ăöịi vúâi ngûúđi mònh ýu, vúâi gia ằnh

mađ vúâi con ngûúđi trong toađn xaô höơi

Lúđi bònh cuêa Lï Thuđy Linh

“Ti ïịng thu” cuêa Lûu T roơng Lû

Em khöng nghe muđa thu

Dûúâi trùng múđ thöín thûâc?

Em khöng nghe raơo rûơc

Hònh aênh keê chinh phu

Trong lođng ngûúđi cö phuơ?

Em khöng nghe rûđng thu,

Laâ thu kïu xađo xaơc,

Con nai vađng ngú ngaâc

Ăaơp trïn laâ vađng khö?

(1939)

* Bùìng kïịt cíịu cuâ phaâp: ăiïơp ngûô phuê ắnh vađ cíu hoêi tu tûđ, "Tiïịng thu" ăaô ặúơc Lûu Troơng Lû thïí hiïơn túâi toađn bñch húi thúê cuêa vùn hoơc laông maơn Ăiïơp ngûô phuê ắnh "Em khöng nghe" ặúơc sûê duơng lađm mö tñp chñnh ăïí phaât triïín toađn böơ caêm xuâc cuêa taâc giaê, gúơi ra khöng khñ quaơnh vùưng cöí ăiïín cuêa Chinh phuơ ngím Cíu hoêi tu tûđ ăaô ặúơc taâc giaê sûê duơng ăïí gúơi yâ, ắnh hûúâng cho ăöơc giaê lùưng vïì phña cö ăún íịy mađ taâc giaê khöng muöịn trûơc tiïịp traê lúđi

"Tiïịng thu", tòïịng cuêa nöîi cö ăún, bú vú cuêa con ngûúđi thúđi khöng phûúng

hûúáng trong cẫnh nûúác mêët nhâ tan, côn êín giêëu mưåt dûå bấo vïì sûå "cuâng tùỉc biïën" cuãa xậ hưåi ta thúâi êëy Hậy lùỉng nghe "Tiïëng thu" mâ thêëy

Nhâ thú Nguyïỵn Thuyå Kha

“Gûêi cö gaâi ăoêng ăaênh cuêa töi ” Nguýîn Quang Hađ

Em ặđng tûúêng chó mònh em lađ thiïịu nûô

Chó mònh em mùưt biïịc vúâi möi höìng

Cho em tha höì tö son ăiïím phíịn

Khöng coâ anh thò ăeơp míịy cuông bùìng khöng

Khöng coâ anh ăam mï em lađm gò bùìng kiïìu diïîm

Khöng coâ anh ăùưm say em ăíu thíịm men ăúđi

Noâi thíơt nheâ, khöng coâ anh ăöịi taâc

Em seô vö tònh nhû laâ rúi

Böîng ăíu anh biïịn míịt giûôa ăúđi

Em seô thíịy giûúđng chiïịu göịi chùn lađ vö nghôa

Em seô thíịy thûđa tay thûđa chín thûđa möi thûđa maâ

Thíịy ăúđi víơt vúđ nhû haơt mûa buơi möì cöi

Em ýu úi anh noâi cho oaâch thöi

Anh seô chùỉng lađ caâi ăinh gò nïịu thiïịu em ăoêng ăaênh

Vađ anh seô lađ möơt thùìng trúđi ăaânh

Nïịu bíịt ăöì ăïí em loơt khoêi tay

Nađo hai ặâa mònh cûâ baât ngaât trúđi míy

Em nhû baân cíìu Nam, anh nhû baân cíìu Bùưc

Khi chöìng khñt lïn nhau thađnh traâi ăíịt

Möơt hađnh tinh xanh vi vu giûôa vuô truơ, sinh thađnh

Bađi thú quen mađ laơ Trong ăúđi, thiïịu gò nhûông cö gaâi ăoêng ăaênh Nguýîn Quang Hađ "chúi" trûơc diïơn, thùỉng thûđng, khöng cíìn yâ tûâ, vođng vo: Em ặđng

tûúêng chó mònh em lađ thiïịu nûô/ Chó mònh em mùưt biïịc vúâi möi höìng/ Cho em tha höì tö son ăiïím phíịn Höìn vña cuêa bađi thú ăaô böơc löơ ăíìy ăuê trong khöí thú

nađy Taâc giaê nïu lïn möơt ắnh ăïì vïì quan hïơ xaô höơi Caâi ắnh ăïì íịy chùưc nhû

ăinh ăoâng cöơt: Khöng coâ anh thò ăeơp míịy cuông bùìng khöng ÛĐ nhó Röìi chûô

"ăöịi taâc" múâi cao thuê lađm sao! Ngon xúât mađ húơp tònh, húơp caênh, húơp lyâ Vađ

tiïịng "thûđa" ặúơc lùơp laơi möơt caâch cöị yâ, möîi chûô ăoơc lïn nhû nhoâi vađo tim cö gaâi möơt líìn Sûơ cö ăún múâi thíịm thña lađm sao

Hïịt khöí thú thûâ ba, nhađ thú coâ veê run Nhûông tûđ "oaâch", "caâi ăinh",

"thùìng trúđi ăaânh" lađ ngön ngûô ặúđng phöị ặúơc ăùơt vađo ăuâng vùn caênh nïn dïî chõu Khöí thú thûâ tû thíơt xuíịt thíìn, mï ăùưm Sûơ tûúêng tûúơng, so saânh ríịt kheâo Ngûúđi viïịt coâ baên lônh múâi daâm duđng nhûông tûđ "nguy hiïím" lađ "chöìng khñt" íịy thoaêi maâi Ăíy lađ bađi thú bùưt ặúơc cuêa nhađ vùn Nguýîn Quang Hađ

Nguýîn Buđi Vúơi

“Daơ thûa thíìy” Voô Thanh An

Díîu biïịt rùìng: "Möơt sûơ nhõn lađ chñn sûơ lađnh"

Daơ thûa thíìy, con ăaô nhõn ăïịn qún mònh

Sao sûơ lađnh hiïịm thïị?

Víng! Thò coôi lûuín höìi lađ bïí díu, díu bïí

Con víîn nhúâ lúđi thíìy diïơt oaân bùìng ín

Daơ thûa thíìy, viïn phíịn trùưng ăaô ăöíi mađu

Ngađy nay baêng ăen coâ núi thay tíịm fooâc - mi - ca mađu trùưng

Buöơc lođng viïn phíịn lađ buât daơ mađu ăen

Daơ thûa thíìy, con víîn lađ ặâa beâ y nguýn

Run lïn trûúâc cuöơc ăúđi nhû ăaô tûđng run lïn khi thíìy kïu lïn baêng

Daơ thûa thíìy, con tin sûơ nhõn lađ cûâu caânh

Bao giúđ cuöơc ăúđi lađnh hún?

Daơ thûa thíìy

Tûđ ngađn xûa Nhíịt tûơ vi sû, baân tûơ vi sû ăaô lađ möơt truýìn thöịng töịt ăeơp cuêa dín töơc ta Vađ biïíu hiïơn cao nhíịt cuêa lođng kñnh troơng, biïịt ún thíìy lađ lûuön lùưng nghe vađ lađm theo lúđi thíìy dùơn Khöng biïịt trong möơt hoađn caênh cuơ thïí nađo mađ ngûúđi hoơc trođ nhoê (sau nađy trúê thađnh nhađ thú Voô Thanh An) ặúơc nghe lúđi

khuýn Möơt sûơ nhõn lađ chñn sûơ lađnh cuêa thíìy nhûng chó biïịt lúđi khuýn íịy ăaô ăi theo nhađ thú suöịt cuöơc ăúđi vađ anh ăaô cöị gùưng thûơc hiïơn lúđi khuýn íịy ăïí mong coâ möơt cuöơc söịng bònh ýn Nhûng cuöơc ăúđi vöịn ăíìy nghõch lyâ Ngúô rùìng möơt nhõn - chñn lađnh, hoaâ ra nhiïìu lûuâc chñn nhõn khöng ặúơc möơt lađnh Thíịm nhuíìn quan ăiïím cuêa Phíơt giaâo: Kiïịp ngûúđi lađ coôi lûuín höìi ăíìy bïí díu, cíìn phaêi diïơt oaân bùìng ín, anh ăaô nhõn ăïịn qún mònh mađ sûơ lađnh víîn ñt ăïịn vúâi anh Phaêi chùng cuöơc ăúđi ăaô ăöíi thay: viïn phíịn trùưng ặúơc thay bùìng buât daơ ăen cho phuđ

húơp vúâi tíịm baêng fooc - mi - ca mađu trùưng, mađ nhûông quan ăiïím xûê thïị thađy daơy ngađy xûa khöng cođn phuđ húơp nûôa? Nhûng nhûông gò ăaô ặúơc gieo vađo tím

höìn anh tûđ thuúê íịu thú, anh khöng thïí nađo nhöí lïn vađ vûât boê ăi ặúơc Quaâ nûêa ăúđi ngûúđi bûún chaêi, anh phaêi chõu phíìn thiïơt thođi vïì mònh, chó cođn biïịt nuöi möơt niïìm tin: sûơ nhõn lađ cûâu caânh, nuöi möơt hy voơng: cuöơc ăúđi seô lađnh hún Gioơng thú chín thađnh nhû lúđi tím sûơ cuêa ngûúđi hoơc trođ vúâi thíìy giaâo sau bao nhiïu nùm xa caâch, sao laơi xao ăöơng lođng ngûúđi ăïịn thïị Sau böịn líìn Daơ thûa thíìy ăïí giaôi bađy tím sûơ, ăïịn líìn thûâ nùm ngúô nhû taâc giaê khöng cođn cíìm lođng ặúơc nûôa May thay, bađi thú buöìn mađ khöng lûuơy, búêi taâc giaê ăaô biïịt nhen lïn ngoơn lûêa niïìm tin: Bao giúđ cuöơc ăúđi seô lađnh hún?

Lï Quöịc Haân

“Diïm” cuêa Nguýîn Kim Anh

Coâ ngûúđi vñ tònh ýu nhû voê vúâi que diïm

Nhûng em khöng nghô thïị

Búêi que diïm chó möơt líìn saâng loâe

Cođn voê bao chaây ăïịn trùm líìn

Em khöng thïí lađ phíìn síîm núi voê kia

Núi hïịt líìn nađy ăïịn líìn sau líịp laânh

Ríịt ăa tònh röìi phuơ baơc nhû khöng

Nhûng em sùĩn sađng lađm chiïịc que

Daâm ăöịt caê traâi tim diïm sinh beâ xñu

Chaây ăïịn tíơn cuđng cuêa thín tùm trùưng treêo

Duđ kiïịp tađn nhûng hiïíu: Ăaô ặúơc ýu!

Díîu cho anh coâ tham ăïịn bao nhiïu

Vađ sau nhûông cuöơc tònh chó dùm ba vïịt xûúâc

Khöng oaân húđn ăíu vò em tin mònh ặúơc

Chûâ ýu nhiïìu, baơc phïịch coâ gò ăíu

Nïịu muöịn suöịt ăúđi úê maôi bïn nhau

Thò cíu vñ kia xin ngûúđi ruât laơi

Búêi caâi ngùưn nguêi khaâc xa caâi cođn maôi maôi

Mađ tònh ýu cíìn ăi suöịt cuöơc ăúđi

Khi viïịt bađi thú nađy, taâc giaê chùưc cođn ríịt treê vađ chûa phaêi ăaô quen thuöơc vúâi thú ca

Bađi thú coâ chöî cođn húi vuơng vïì, cíu chûô chûa thíơt nhuíìn nhuýîn, nhûng toaât lïn möơt sûâc söịng maônh liïơt, möơt tònh caêm chaây boêng, treê trung, nguýn sú, thö nhaâp

Taâc giaê khöng ăöìng yâ vúâi so saânh tònh ýu nhû voê vađ que diïm:

Búêi que diïm chó möơt líìn saâng loâe

Cođn voê bao chaây ăïịn trùm líìn

Vađ cuông thïm lyâ do nađy nûôa:

Búêi caâi ngùưn nguêi khaâc xa caâi cođn maôi maôi

Mađ tònh ýu cíìn ăi suöịt cuöơc ăúđi

Nhû thïị, bùưt nguöìn tûđ möơt nhíơn thûâc vïì tònh ýu, taâc giaê ăaô biïịt xoaây vađo hònh tûúơng que diïm vađ voê diïm ăïí bađy toê nöîi lođng mònh Vađ ăoâ lađ möơt nöîi lođng ăíìy traâch nhiïơm, ăíìy ăam mï Daâm ýu vađ daâm ăöịt chaây hïịt möơt líìn cho tònh ýu ăñch thûơc:

Nhûng em sùĩn sađng lađm chiïịc que

Daâm ăöịt caê traâi tim diïm sinh beâ xñu

Hònh aênh chiïịc ăíìu que diïm ặúơc nhòn nhíơn nhû traâi tim beâ xñu quaê lađ möơt saâng taơo ăaâng trín troơng Noâ lađm cho que diïm söịng ăöơng hùỉn lïn Caâch nhòn ặúơc nhû thïị hùỉn khöng phaêi nhòn bùìng mùưt!

Yïu mïịn, trín troơng que diïm "saâng loâe möơt líìn" bao nhiïu thò taâc giaê

khinh gheât, reê ruâng sûơ "líịp laânh" "ăïịn trùm líìn" úê "phíìn síîm núi voê kia"!

Núi hïịt líìn nađy ăïịn líìn sau líịp laânh

Ríịt ăa tònh röìi phuơ baơc nhû khöng

thín thađnh que diïm Vađ que diïm ăoâ saâng choâi chín lyâ cuêa tònh ýu ăñch thûơc: Ăoâ lađ sûơ hïịt mònh

Hoâa ra, víịn ăïì "bađn thïm" cuêa bađi thú laơi trúê thađnh chuê ăïì chñnh Phuê nhíơn so saânh diïm vađ voê diïm vúâi tònh ýu hoâa ra laơi lađm cho tònh ýu ặúơc nhòn nhíơn saâng roô hún qua chiïịc que diïm nhoê beâ mađ coâ traâi tim vúâi nhûông vïịt xûúâc sau möơt cuöơc tònh núi voê diïm trùm líìn líịp laânh

Caâi "ăùưt", "ăöơc" cuêa bađi thú cuông cođn lađ úê ăoâ nûôa

Lúđi bònh cuêa Phaơm Ăûâc

Ngûúđi ăađn bađ trong thú YÂ Nhi

Coâ leô chùỉng cíìn thiïịt viïịt ăöi dođng giúâi thiïơu, búêi nhađ thú yâ Nhi ăaô coâ hùỉn möơt bađi Tiïíu díîn vïì ngûúđi ăađn bađ trong thú cuêa chõ Töi chó xin lûúơc ghi

nhûông ăiïím chñnh: ngûúđi ăađn bađ khöng ûa ăöì trang sûâc kïí caê nhíîn vađng vađ caâc chûâc nùng; khöng coi tíịt caê ăïìu quan troơng cuông khöng xem thûúđng moơi thûâ, ríịt ñt baơn beđ vađ khöng thûúđng giao du vúâi caâc ăöìng nghiïơp; ngaơi caâc tiïơc vui, nhiïìu khi khoâc vò chñnh caâi khiïịn moơi ngûúđi chung quanh vui sûúâng vađ laơi muöịn theât lïn khi moơi ngûúđi ýn lùơng; ýu thú Nguýîn Du vađ Nguýîn Gia Thiïìu Vađ lađ ngûúđi ăaô bõ lûđa döịi, phaên trùưc, ăaô ặúơc tin cíơy ýu thûúng, ăaô löơi qua buđn, ăaô ăi trïn caât, ăaô túâi nhûông ngoô cuơt vađ cuông ăaô túâi biïín

Víng! Ăoâ lađ ngûúđi ăađn bađ mađ ta gùơp trong caâc tíơp thú: Traâi tim vađ nöîi

nhúâ (in chung), Ăïịn vúâi dođng söng, Ngûúđi ăađn bađ ngöìi ăan, Ngađy thûúđng cuêa

nhađ thú yâ Nhi- ngûúđi con cuêa maênh ăíịt "chûa mûa ăađ thíịm "

Mang trong mònh traâi tim phuơ nûô, ngûúđi ăađn bađ cuêa chõ cuông chõu thûúng, chõu khoâ nhû bao ngûúđi meơ, ngûúđi vúơ, ngûúđi chõ mađ ta ăaô gùơp ngoađi ăúđi Ngađy thûúđng cuông loay hoay vúâi bao cöng viïơc cuêa gia ằnh, xaô höơi:

Loay hoay trang saâch cuô lúđi bònh tûđ nùm xûa thú cöơng taâc viïn dađy cöơp ăoơc tûđ muđa nùưng sang muđa mûa quíìn cuêa con cíìn xuöịng gíịu gaơo hïịt lo xïịp hađng

(Ngađy thûúđng)

Vađ cuông giûô líịy sûơ thùng bùìng trong cuöơc söịng ăïí lađm trođn thiïn chûâc cuêa ngûúđi vúơ, ngûúđi meơ Thïị nhûng ngûúđi ăađn bađ ăoâ ăaô coâ möơt thúđi trai treê

sûông súđ vađ "chúơt hiïíu giûôa cuöơc ăúđi ta söịng, coâ nhûông ăiïìu chûa thïí nhíơn ra ăíu"

Tûđng traêi vađ yâ thûâc ríịt roô vïì cuöơc ăúđi mònh, ngûúđi ăađn bađ trong thú yâ Nhi giöịng nhû möơt víơn ăöơng viïn "trong nhûông cuöơc thi cuêa ăúđi mònh" mađ cún khaât vađ tiïịng suâng lïơnh híìu nhû bao giúđ cuông ăïịn cuđng möơt lûuâc, ăïí röìi:

giûôa hađng vaơn ngûúđi riïng mònh chõ biïịt khöng phaêi chó vûúơt qua thúđi gian vûúơt qua nhûông ăöịi thuê chõ phaêi vûúơt qua cún khaât lûuön dađy vođ nhû möơt chûâng bïơnh möơt nöîi ăau tinh thíìn

(Víơn ăöơng viïn)

Phaêi chùng khi "móm cûúđi ăaâp laơi niïìm hín hoan cuêa hađng vaơn ngûúđi

xem" chõ ăaô giíịu vađo bïn trong "nöîi ăau cuêa chõ, sûơ dađy vođ cuêa chõ"?

Khaât khao ăi tòm veê ăeơp ăñch thûơc, chín giaâ trõ cuêa cuöơc söịng, nhađ thú yâ Nhi ăaô thûơc sûơ nhíîn naơi taơo dûơng trong thú mònh hònh tûúơng ngûúđi ăađn bađ söịng chín thíơt, khöng giaê döịi, nûêa vúđi ; "chíịp nhíơn caâi ngheđo, chíịp nhíơn ăún ăöơc

nhû ngûúđi ta chíịp nhíơn caâi khuön mùơt vöịn coâ cuêa mònh" (Gûêi baơn) Söịng thím tríìm, lùơng leô nhûng laơi ríịt tónh taâo nhíơn biïịt nhûông míu thuíîn, nhûông ăöịi líơp

trong tûđng söị phíơn Chõ ăaô tòm thíịy veê ăeơp cuêa ngûúđi nghïơ sô khi cöị thu mònh

laơi "traânh hïịt moơi chađo mûúđi ặa ăoân, xa laơ vúâi nhûông khen chï baâo chñ, nhûông tranh lûuíơn dađi dođng, xa laơ chûâc tûúâc, tiïịng tùm" ăïí coâ thïí:

ăïịn gíìn caâi ăeơp ăïịn gíìn caâc nguýn míîu khöng rađng buöơc khöng tö veô

(Hoơa sô)