Tài liệu Bình những tác phẩm thơ nổi tiếng pptx

úê Húị Vua lađm thú, quan lađm thú, öng hoađng bađ chuâa lađm thú, cho ăïịn nhûông ngûúđi dín ăaơp xñch lö xe thöì höm nay cuông coâ ríịt nhiïìu bađi thú, cíu thú ăùưc ắa vïì xûâ súê cuê

Trang 1

Muơc luơc

Ăoơc laơi bađi thú "Möơt ăïm ăađn laơnh trïn söng Húị" cuêa Vùn Cao 3

Muđa Xuín ăoơc "Ăaâm cûúâi muđa Xuín" cuêa Ăoađn vùn Cûđ 10

Xin ặđng ăi vúâi möơt ngûúđi khaâc em (Con ặúđng - Phan thõ Thanh Nhađn) 14

Chiïìu úi xin chúâ ăi mau 17

Ăoơc laơi bađi thú "Caênh rûđng Viïơt Bùưc" cuêa Baâc Höì 21

"Bïình böìng cho túâi mai sau"- Bađi thú tònh ríịt laơ cuêa Hoađng Phuê Ngoơc Tûúđng 23 Ngíy thú - Bađi thú treê trung cuêa möơt nhađ thú giađ 28

"Bïình böìng cho túâi mai sau"- Bađi thú tònh ríịt laơ cuêa Hoađng Phuê Ngoơc Tûúđng 34 Mong chúđ 39

Thanh Tõnh - Trùm nùm nhúâ möơt chuýịn ăođ 42

Thú chuâc Tïịt cuêa Baâc Höì 44

”Tûơ haât” cuêa Xuín Quyđnh 49

Treê con trong thú Xuín Quyđnh 53

"Vúâi anh" cuêa Phaơm Thu Yïịn 58

Hoa coê may 62

Hai bađ vúơ trong thú Nöm 66

Trang 2

"Ăöi mùưt" trong thú Nguýîn Ăònh Thi 69

Chiïìu chiïìu - möơt bađi thú hay trûúâc 1945 cuêa Chïị Lan Viïn 72

Nguýîn Duy vađ “Víìng trùng tri kyê” 76

Chiïìu úi xin chúâ ăi mau 79

Ba bađi thú cuêa Vùn Cao viïịt vïì Húị 83

Ím vang bađi thú Xuín cuöịi cuđng cuêa Baâc 86

"Vñ díìu " cuêa Phaơm Ăûâc 89

Trúđi hađnh - Buđi Hoađng Taâm 92

Trang 3

Àổc lẩi bâ i thú "Mưåt àïm àân lẩnh trïn sưng

Hụë" cuãa Vùn Cao

Nêíy nêíy tú àưìng nhõp nhõp àưi

Lông nêng ngôn ngổt lẩi àêìu mưi

Nây em hất khuác tûúng tû nhế

Ngêm khệ em úi nhể nhể lúâi

Sao àân ûu hoâi gị muâa thu?

Tri êm nghe thûã dêy àưìng vổng

Lẩc lộng àïm vâng khi nhẩc ru

Nhû Tûã Kyâ nghe nhẩc Bấ Nha

Em nghe anh dẩo khuác thu xa

Thuyïìn xuưi vïì bïën mư thuyïìn bĩ

Sưng trùỉng búâ xa lưå bống nhâ

Giổng hất sêìu chi phêën nûä úi

Tûâng canh trúâi àiïím mưåt sao rúi

Tâ tâ trùng lùån hiu hiu giố

Trang 4

aânh lûê a chađi xa thíịp thoaâng tröi

Tay nhíịn tú chuđng ăaô ngíịm sûúng

Hođ ngín cung Bùưc lúât cung Thûúng

Dođng Tiïu Kim Thuyê gađ xao xaâc

Ngííng thíịy kinh kyđ khoâi víịn vûúng

Em caơn lúđi thöi anh dûât nhaơc

Biïơt ly ăöi phaâch ngoâ ăađn tranh

Möơt ăïm ăađn laơnh trïn söng Húị

Öi nhúâ nhung hoađi vaơt aâo xanh

Coâ möơt Húị thú trong tím thûâc ngûúđi Viïơt bao ăúđi Húị lađ ngûúđi ăeơp muön thuúê cuêa thi ca Húị lađ caâi nöi sinh thađnh, maâi nhađ truâ nguơ nuöi lúân nhiïìu thïị hïơ thi nhín Viïơt Nam suöịt míịy trùm nùm nay Ngûúđi úê Húị lađm thú, ngûúđi xa Húị lađm thú, ngûúđi ăïịn Húị duđ chó möơt líìn thöi cuông nùơng lođng thú vúâi Húị úê Húị Vua lađm thú, quan lađm thú, öng hoađng bađ chuâa lađm thú, cho ăïịn nhûông ngûúđi dín ăaơp xñch lö xe thöì höm nay cuông coâ ríịt nhiïìu bađi thú, cíu thú ăùưc ắa vïì xûâ súê cuêa mònh Chó riïng hònh aênh cö ca sô ca Húị trïn söng Hûúng cuông ăaô coâ khöng biïịt bao nhiïu bađi thú hay Töị Hûôu coâ bađi thú "Tiïịng haât söng Hûúng"; Xuín Diïơu coâ "Nguýơt Cíìm", "Lúđi kyô nûô"; Thïị Lûô coâ "Nghe ăađn nguýơt" Bađi thú "Möơt ăïm ăađn laơnh trïn söng Húị" cuêa nhaơc sô- nhađ thú tađi danh Vùn Cao lađ möơt trong nhûông bađi thú ăùơc sùưc viïịt vïì Húị vađ ca Húị trïn söng Hûúng

Bađi thú ặa ta laơc vađo thïị giúâi cuêa veê ăeơp thanh tao núi böìng lai tiïn caênh Trïn con ăođ nh tònh ýu böìng bïình tröi trïn dođng söng thúđi gian vônh hùìng, coâ ăöi trai gaâi say sûa ăađn haât bïn nhau Chađng trai daơo ăađn, cö gaâi haât, tiïịng ăađn haât nhû tiïịng tú ăöìng, hún caê niïìm tri ím tri kyê cuêa Baâ Nha Tûê Kyđ:

Nííy nííy tú ăöìng nhõp nhõp ăöi

Lođng níng ngođn ngoơt laơi ăíìu möi

Nađy em haât khuâc tûúng tû nheâ

Trang 5

Ngím kheô em úi nheơ nheơ lúđi

Ăíy lađ luâc caêm xuâc ăang ngíơp höìn chađng nhaơc sô Anh nghe höìn mònh cuông ăang "nííy nííy nhõp ăöi" Möơt tònh caêm múâi ăang nííy chöìi, beân

lûêa, ăang ím ó "Nađy em khaât khuâc tûúng t nheâ!" Ăïì nghõ haât nhûng laơi súơ tiïịng

haât lađm xao ăöơng, lađm bay míịt, tan biïịn míịt caâi caêm giaâc tònh ýu ngoơt ngađo

díng lïn ăang ngođn ngoơt ăíìu möi, nïn chađng phaêi vöơi vađng ăïì nghõ "ngím kheô

em úi nheơ nheơ lúđi " Ăoaơn thú ăaô noâi ríịt tinh tïị, ríịt hay tím traơng cuêa chađng nhaơc sô si tònh xûâ Bùưc trûúâc ngûúđi ca nûô xinh ăeơp vađ phong caênh nïn thú xûâ Húị

Nhaơc sô Vùn Cao sinh nùm 1923 úê Haêi Phođng, míịt ngađy 10/7/1995 Tuöíi treê cuêa öng theo hoơc Trûúđng Cao ăùỉng Myô thuíơt Ăöng Phûúng, tûơ hoơc ím nhaơc, saâng taâc nhaơc vađ viïịt vùn, lađm thú tûđ ríịt súâm Nùm 1940, lûuâc cha túâi tuöíi hai mûúi öng coâ chuýịn ăi vađo Húị Chuýịn ăi ăaô ăïí laơi díịu vïịt síu ăíơm trong caâc saâng taâc quan troơng cuêa ăúđi öng Bađi thú "Möơt ăïm ăađn laơnh trïn söng Húị" öng saâng taâc vađo dõp nađy Ngoađi bađi thú, öng viïịt baên nhaơc

"Söng Hûúng" Caê nhûông bađi haât nöíi tiïịng, ẳnh cao trong dođng nhaơc laông maơn Viïơt Nam nh Thiïn Thai, Suöịi Mú, Trûúng Chi viïịt trong nhûông nùm tûđ

1941 ăïịn 1943 cuêa öng coâ nguöìn göịc caêm hûâng tûđ thađnh quaâch, söng nûúâc con ngûúđi Húị trong ăúơt ăi quan troơng íịy Sinh thúđi, vađo nùm 1986, trong möơt laâ th gúêi cho taơp chñ Söng Hûúng úê Húị, öng tím sûơ: "Húị lađ nguöìn saâng taơo cuêa töi trong nhûông nùm 40 Thú vađ nhaơc lađ ăiïìu töi tòm nguöìn tûđ íịy Coâ leô lõch sûê vađ caênh víơt cuêa Cöị ăö coâ nhûông ăiïìu gíy caêm xuâc cho saâng taơo Ăöịi vúâi núi ăoâ ngûúđi ta phaêi suy nghô nhiïìu khöng vïì lõch sûê mađ vïì möơt nïìn vùn hoaâ Nhûông ngûúđi Húị söịng tûơ hađo vađ ăíìy saâng taơo Coâ leô sûơ saâng taơo cuêa ngûúđi dín Húị ăaô giuâp töi lađm ặúơc ím nhaơc vađ thú"."Möơt ăïm ăađn laơnh trïn söng Húị" cuêa Vùn Cao lađ bađi thú hay trong caâc saâng taâc thú cuêa öng

Thú Vùn Cao thûúđng ríịt laơ vïì chûô, vïì tûâ Ngay caê caâch choơn võ trñ chuê thïí thíím myô trong bađi thú cuêa öng cuông khaâc caâc nhađ thú ặúng thúđi Tíịt caê caâc bađi thú viïịt con ăođ trïn söng Hûúng vïì ca Húị, ăađn Húị, taâc giaê ăïìu úê võ trñ ngûúđi quan saât, nhòn vađ caêm vïì Húị nhû Ngûúđi kyô nûô, Nguýơt Cíìm cuêa Xuín Diïơu, Tiïịng haât söng Hûúng cuêa Töị Hûôu Vúâi Ăïm ăađn laơnh trïn söng Húị, võ trñ chuê thïí thíím myô lađ nhađ thú chñnh lađ ngûúđi trong cuöơc, ngûúđi tham gia lađm nïn tiïịng ăađn Húị, caâi ăeơp Húị:

Trang 6

Nhû Tûê Kyđ nghe nhaơc Baâ Nha

Em nghe anh daơo khuâc thu xa

cuđng vúâi:

Gioơng haât síìu chi phíịn nûô úi

Tûđng canh trúđi ăiïím möơt sao rúi

Tađ tađ trùng lùơn hiu hiu gioâ

aânh lûê a chađi xa thíịp thoaâng tröi

Cuöơc ăađn haât qún thúđi gian cho ăïịn lûuâc Tay nhíịn tú chuđng ăaô

ngíịm sûúng Dođng Tiïu Kim Thuyê gađ xao xaâc (Tiïu Kim Thuyê lađ tïn goơi

khaâc cuêa söng Hûúng) Tûâc lađ ăađn haât cho ăïịn khi trúđi sùưp saâng, cho ăïịn luâc

Em caơn lúđi thöi anh dûât nhaơc Lađ ngûúđi trong cuöơc múâi thöịt lïn möơt nhõp thú laơ vúâi cíu thú gúơi hoêi hai líìn;

Sao ăađn u hoađi gò muđa thu?

úê ăíy chñnh taâc giaê ăaô nhíơn ra tiïịng ăađn cuêa mònh ăaô khaâc ăi, mïìm

ăi nhûng khöng lyâ giaêi ặúơc ăiïìu síu kñn gò ăaô biïịn tiïịng ăađn thađnh nöîi u hoađi muđa thu day dûât!

Khi lođng ăaô mïìm ăi, tiïịng ăađn ăaô mïìm ăi, khi hai tím höìn ăaô tri

ím, ăöìng voơng thò ăïm vađng cuông trúê nïn laơc loông Ăïí ăïịn luâc chia tay, múâi biïịt ăau nhoâi nöîi biïơt ly

Ăíy lađ cao trađo cuêa bađi thú Thò ra bađi thú khöng chuê yâ taê tiïịng ăađn, ăïm ăađn mađ síu xa hún noâi vïì möơt tònh ýu ngíịm sûúng vúâi ăuê caâc cung bíơc

Trang 7

cuêa noâ, mađ cuöịi cuđng lađ nöîi nhúâ mang theo suöịt ăúđi Öi nhúâ nhung hoađi vaơt aâo xanh

Taơi sao laơi lađ möơt ăïm ăađn laơnh mađ khöng phaêi lađ möơt ăïm ăađn trïn söng Húị? Chûô "laơnh" noâi lïn ăiïìu gò? Chûô laơnh lađ tím traơng cuêa nhađ thú sau ăïm ăađn Möơt ăïm ăađn ăíìy xuâc ăöơng vađ giao caêm, ăíìy tri ím vađ ăöìng voơng Ăïm ăađn ăaô thíịm vađo nhau Nhûng röìi phaêi chia ly, möîi ngûúđi ăïìu mang laơnh trong lođng "Laơnh" ăíy lađ sûơ tröịng traêi cuêa nhúâ nhung cao ăöơ, lađ caâi laơnh cuêa tònh ýu nöìng chaây Ăoâ cuông chñnh lađ caâi tûâ maơnh vađ bïìn vûông cuêa bađi thú Vùn Cao lađ ngûúđi Haêi phođng múâi vađo Húị líìn ăíìu, nhûng thú öng ăaô nöìng nađn tûđ ngûô, ím ăiïơu Húị, höìn Húị

Ăaô gíìn 60 nùm kïí tûđ khi ặúơc viïịt ra, bađi thú "Möơt ăïm ăađn laơnh trïn söng Húị" víîn mang húi íịm cuêa cuöơc söịng höm nay Con ăođ Húị, cö gaâi Húị, ngoân ăađn ca Húị víîn cođn ăoâ, ăïm ăïm laơi cíịt lïn böìng bïình lûuýịn laây lađm say lođng du khaâch Nhûông ăïm thíịm ăíîm vùn hoaâ Húị íịy ngûúđi ýu thú laơi nhúâ ăïịn nhađ thú tađi, nhaơc sô tađi danh Vùn Cao, trong höìn laơi vang lïn nhûông cíu thú tha thiïịt:

(Ngö Minh)

Ăïm nghe cođi tađu

(Vuô Hûôu Ăõnh)

Nhađ anh úê gíìn ga

ăïm thao thûâc nghe cođi tađu giuơc giaô

giûôa ăïm vùưng chúơt thíịy lođng xa laơ

míịy nùm khöng ăi trúđi ăíịt nhoê díìn

öi tiïịng cođi tađu nhû möơt nhaât gûúm

Trang 8

rúâm maâu lođng khao khaât

Bađi thú ríịt ngùưn vađ giaên dõ Nhûng bao nùm röìi töi lûuön bõ aâm aênh búêi nghô tûđ nhiïìu goâc ăöơ cuêa bađi thú.Khi úê nhađ líu ngađy, caâi caêm giaâc, caâi nöîi lo

íu trûúâc " Trúđi ăíịt nhoê díìn" cûâ khiïịn mònh úê trong tím traơng bíịt an Thúđi gian

tröi nhanh, trúđi ăíịt xoay víìn thiïn haơ keê ăi ngûúđi úê mađ sao mònh maôi víîn ýn

möơt chön vúâi caê nghôa ăen líîn nghôa boâng

Vuô Hûôu Ăõnh vúâi sûơ nhaơy caêm thiïn phuâ cuêa möơt thi sô ăaô phaât hiïơn ra sûơ ăöơc ăaâo trong caâi nhòn cuêa möơt ngûúđi bõ tuđ tuâng Anh caêm thíịy khöng gian nhû tíịm da lûđa cûâ möîi ngađy möơt chùơt, boâ saât líịy mònh khi mònh khöng chuýín ăöơng Caêm giaâc ăoâ chùưc coâ úê nhiïìu ngûúđi nhûng chó Vuô Hûôu Ăõnh múâi noâi ra ặúơc bùìng ngön ngûô chñnh xaâc vađ ăöơc ăaâo Chùưc anh ăaô tûđng ăi, ăi ríịt nhiïìu, chùưc anh ăaô tûđng bõ chön chín möơt chöî khaâ líu vađ tím höìn anh lûuön xao ăöơng Trong anh ăaô coâ nhiïìu cuöơc ăúđi, nhiïìu nöîi díìn vùơt nïn cíu thú bíơt ra hïịt sûâc tûơ nhiïn vađ míîn caêm

Míịy nùm khöng ăi trúđi ăíịt nhoê díìn- caâi nhíơn xeât chñ lyâ chñ tònh íịy xuíịt phaât tûđ sûơ tûơ phaât hiïơn trong chñnh baên thín nhađ thú Giûôa ăïm chúơt thíịy lođng

xa laơ- Sûơ phaât hiïơn íịy chó coâ khi nhađ thú rúi vađo hoađn caênh nùơng nïì nhûng khöng chíịp nhíơn Giûôa ăïm vùưng mïnh möng, síu thùỉm, mònh ặúơc nghô vïì chñnh mònh, nghô vïì thúđi gian vađ khöng gian Sao tíịt caê ăïìu chíơt heơp ăïịn kinh ngaơc Vađ nhađ thú cuông kinh ngaơc vúâi chñnh mònh Sao bíịy líu nay, tím höìn mònh tûơ chíịp nhíơn möơt cuöơc söịng khaâc hùỉn vúâi mong muöịn cuêa mònh Khi con ngûúđi tûơ phaât hiïơn ra chñnh baên thín mònh thò ăoâ lađ möơt ăiïìu haơnh phuâc lúân Anh seô trûúêng thađnh nhiïìu hún, síu hún, cao lúân hún Thïí xaâc vađ tím höìn xung ăöơt Xuíịt hiïơn nhu cíìu ăöíi múâi, nhu cíìu ăi

Vuô Hûôu Ăõnh múê ăíìu bađi thú ríịt chín thađnh Giúâi thiïơu ắa ăiïím nhađ mònh bùìng lúđi tím sûơ tin cíơy, gíìn guôi baơn ăoơc Tiïịng cođi tađu ăaô khiïịn anh ặúơc lúđi nh múê tíịm lođng Tiïịng cođi tađu ngúô nh vö tònh íịy nhûng ăaô vö tònh choơn ăiïím rúi ăuâng lûuâc, ăuâng chöî, thíơt chñnh xaâc ăaô coâ taâc duơng lúân: thay ăöíi löịi söịng teê nhaơt, ăún ăiïơu, ngûng ăoơng cuêa möơt ngûúđi, cuêa nhiïìu ngûúđi

Vađ cuöịi cuđng, tiïịng cođi tađu tûđ xa, tûđ ngoađi ga íịy ăaô vûún túâi, ăaô bay vađo trong nhađ, bay vađo trong lođng nhađ thú nhû möơt víơt gíìn guôi, cuơ thïí Noâ thađnh möơt nhaât gûúm cûâa vađo lođng khao khaât ăïịn rúâm maâu Ăoâ lađ hađnh ăöơng maơnh meô, duông caêm cuêa nhađ thú Anh phaêi chõu ăau ăúân ăïí giaô tûđ nhûông ngađy tuđ

Trang 9

ăoơng Phaêi söịng khaâc Maâu cuêa khaât voơng seô lan höìng ăïịn bònh minh Vađ anh cíịt bûúâc lïn ặúđng Trúê laơi vúâi lođng mònh.Trúê laơi vúâi ăíịt trúđi bao la, röơng lúân

Ăoađn Tuíịn

Trang 10

Muđa Xuín ăoơc "Ăaâm cûúâi muđa Xuín" cuê a

Ăoađn vùn Cûđ

Ngöìi trïn chiïịc taxi sang troơng cuêa ăaâm cûúâi thúđi nay mađ nhúâ laơi bađi thú cuêa Ăoađn vùn Cûđ, böîng coâ hûâng thuâ cuêa ngûúđi ngöìi trong ăaâm cûúâi hiïơn ăaơi mađ ngoaâi nhòn ăaâm cûúâi cöí truýìn Bađi thú ăaô luđi vađo thúđi gian 60 nùm (1940- 2000), chñnh khoaêng caâch íịy cađng lađm noâ phaât löơ síu sùưc hún caêm hûâng cöơi nguöìn úê ngûúđi ăoơc Ta khöng chó nhúâ vïì möơt ăaâm cûúâi xa mađ cođn voơng nhúâ möơt nïìn vùn hoaâ xa, nïìn vùn hoaâ cuêa cha öng, tiïn töí, nïìn vùn hoaâ Viïơt síu rïî bïìn göịc trong tím thûâc Viïơt, nhúâ vïì möơt caâi Ăeơp trong buơi thúđi gian Thú Ăoađn vùn Cûđ lađ baêo tađng cuêa caâi ngađy xûa íịy Thi sô nhû möơt nghïơ nhín ăiïu khùưc tađi

ba chaơm tröî caâi ngađy xûa vađo thúâ göî, thöíi höìn vađo ăíịy, lađm noâ nöíi hònh khöịi, cûơa quíơy ríịt kyđ thuâ Thú Ăoađn vùn Cûđ lađ thú taơo hònh, thú thõ giaâc

Thú thõ giaâc cuông lađ thú taơo sùưc Ăaâm cûúâi muđa Xuín ặúơc nhòn nhû möơt bûôa tiïơc nguô sùưc Ăuê moơi gam mađu, ăöịi choơi mađ hađi hoađ, mađu noâng vađ mađu laơnh, mađu cú baên vađ mađu biïịn thïí: xanh, ăoê, trùưng, vađng, níu, ăen, laơi cođn níu höìng, níu síîm, ăoê síîm, höìng, thùưm, gíịm, nhung, lam, biïịc Bađi thú coâ böịn mûúi cíu thò coâ khoaêng ba mûúi mađu sùưc ặúơc goơi tïn, chûa kïí nhûông mađu cha goơi tïn nhû boâng nûúâc long lanh, líịp laânh aânh sûúng ngín Sûơ sùơc súô cuêa mađu sùưc khiïịn bûâc tranh cuêa Ăoađn vùn Cûđ ríịt gíìn vúâi veê höìn nhiïn cuêa höơi hoaơ dín gian Coâ nhûông cíu thú chó oâng lïn möơt sùưc:

Ăađn cođ trùưng giùng hađng bay phíịp phúâi

Coâ nhiïìu cíu thú oâng aânh túâi hai mađu:

Nùưng daât vađng trïn baôi coê non xanh

Trang 11

Àêìu cẩo nhùén, ấo vâng,quêìn nêu sêỵm

Hai mấ thùỉm, ngêy thú nhịn trúâi biïëc

Nïëp chuâa trùỉng in hịnh trïn trúâi biïëc

Trong bẫng mâu thú múái, cuưåc phiïu lûu do thấm àêìy cẫm hûáng vâo nhûäng chên trúâi sấng tẩo àêíy cấc thi sơ túái ham muưën "vûúåt râo", phấ vúä nhûäng khung thûúác bịnh thûúâng àïí ài tịm nhûäng mâu sùỉc lẩ Sùỉc trùỉng trong tay Bđch Khï hoấ thânh trùỉng thuãy tinh (Chïët giẫ nhûng cûúâi trùỉng thuyã tinh- Tên

Hưn), trùỉng nhû tinh (Vúái àưi dông suưëi sûäa trùỉng nh tinh- Sùỉc àểp) Hân Mùåc Tûã àêíy sùỉc trùỉng lïn cao àưå chối gùỉt (Dổc búâ sưng trùỉng nùỉng chang chang-

Muâa Xuên chđn), sùỉc trùỉng lâm ngûúâi ta mêët bịnh yïn (Da thõt, trúâi úi! trùỉng rưån mịnh- Nuå cûúâi), sùỉc trùỉng lâm nhoâ cẫ thõ giấc (ấo em trùỉng quấ nhịn khưng ra- Àêy thưn Vyä Dẩ)

Bẫng mâu cuãa Àoân Vùn Cûâ khưng chuưång lẩ mâ chuưång quen Bẫng thûåc àún mâu sùỉc, đt tđnh phiïu lûu cuãa ưng gêìn vúái khêíu võ thưn dên hún lâ thõ dên Cuäng cố cấi hay cuãa nố Bẫng mâu sùåc súä cuãa Àoân vùn Cûâ khưng lẩ mùỉt mâ vui mùỉt, khưng bêët trùỉc mâ yïn bịnh Àấm cûúái mâ vui mùỉt, mâ yïn bịnh thị tẩo cẫm giấc hẩnh phuác Cẫm giấc nây lâ hùçng sưë cuãa khất vổng con ngûúâi Hịnh thûác àấm cûúái cố thïí àưíi thay, nhûng khất vổng hẩnh phuác lâ muưn thuúã Àêy lâ àiïím àưìng àiïåu cuãa hưm nay vâ hưm qua, lyá giẫi vị sao tûâ àấm cûúái hiïån àẩi, ngûúâi ta vêỵn thđch ngoấi vïì àấm cûúái cưí truyïìn trong thú cuãa thi sơ hổ Àoân

Bâi thú côn hêëp dêỵn ngûúâi àổc búãi vễ àểp phong tuåc Qua ngưn tûâ cuãa thi sơ, àấm cûúái hiïån lïn nhû mưåt nghi lïỵ- thûá nghi lïỵ cuãa hẩnh phuác Nghi lïỵ bùỉt àêìu tûâ viïåc chổn ngây lânh thấng tưët Cấi khưng gian àểp nhû cưí tđch sau àêy thïí hiïån sûå lûåa chổn àố:

Ngây ûã ng hưìng sau mân sûúng gêëm mỗ ng

Nùỉng dất vâng trïn bậi cỗ xanh non

Dõp cêìu xa lưìng bống nûúác long lanh

Àân cô trùỉng giùng hâng bay phêëp phúái

Trang 12

Chó cíìn cíu thú thûâ hai ăuê thíịy möơt khöng gian xuín ăíịt trúđi íịm aâp, ím phûúng giao hoađ- thúđi ăiïím lyâ tûúêng ăïí taơo duýn ăöi lûâa Nghi lïî thïí hiïơn úê víơt liïơu: hûúng, mím ăöìng che luơa ăoê, chùn höìng, hođm da ăen Quan troơng hún, nghi lïî thïí hiïơn úê con ngûúđi Kyô thuíơt hiïơn ăaơi ặúơc víơn duơng triïơt ăïí Quay xa (viïîn caênh) lađm hiïơn lïn lñ nhñ möơt ăaâm ăöng: Lûuô ngûúđi ăi lñ nhñ möơt hađng ăen Quay gíìn (cíơn caênh), thíịy ăöng ăuâc mađ khöng löơn xöơn Ăuê caê nam phuơ laôo íịu, giađ trûúâc, treê sau, thong thaê, trang nghiïm mađ víîn vui veê Tûđng ngûúđi, hoùơc nhoâm ngûúđi hiïơn lïn, khöng ai tröơn líîn vúâi ai Möơt ngûúđi giađ caê nhíịt ặúơc choơn ăi ăíìu, ặúơc taê thíơt trõnh troơng:

Möơt cuơ giađ ríu toâc trùưng nhû böng

Mùơc aâo ăoê , cíìm hûúng ăi trûúâc ăaâm

Tiïịp theo lađ caâc cuơ khaâc, chöịng gíơy, cíìm ö, con trai con gaâi trang phuơc cuông ặúơc nghi lïî hoaâ, khaâc hùỉn caâi lam luô ăöìng qú hađng ngađy: caâc cuơ aâo mïìn böng ăoê síîm, caâc bađ hoùơc noân nghïơ, khùn mùơt ăoê hoùơc vaây lônh, deâp quai cong, nađng díu ăíìu tùưt mùơt töịi höm qua böîng nhû löơt xaâc trong veê Vađnh khuýn vađng, aâo múâi, noân quai thao Ăùơc tñnh cuêa nghi lïî lađ sûơ vûúơt thoaât khoêi caâi thûúđng nhíơt, úê ăoâ, ngûúđi ta ặúơc söịng trong möơt thïị giúâi khaâc- thïị giúâi trang troơng hún cuêa lïî, thïị giúâi vui veê hún cuêa höơi Ăaâm cûúâi trúê thađnh laơ trong quen, quen mađ laơ Súê trûúđng ăùơc taê tađi hoa cuêa Ăoađn Vùn Cûđ chöơp bùưt ríịt tinh

"caâ tñnh" cuêa ăöịi tûúơng miïu taê Luô trai tú thò húân húê cûâ lađm nhû ăaâm cûúâi cuêa mònh víơy Caâc thön nûô thò ngíy thú nhòn trúđi biïịc möơt caâch thíơt mú möơng Ríịt thuâ võ lađ hònh aênh bađ laôo tuâi ặơng tríìu chùm chùưm giûô trong tay- ăuâng lađ bađ laôo phûúng Ăöng, laôo bađ Viïơt Nam mađ quaê cau miïịng tríìu vûđa lađ phûúng tiïơn giao tiïịp, vûđa lađ thuâ vui hûúêng thuơ coên con mađ ăam mï ăeo ăùỉng möơt ăúđi Thú mađ cûâ miïu taê trađn lan thïị nađy, ríịt dïî nhađm, mïơt Khaê nùng quan saât tinh vi ăaô giuâp nhađ thú chaơm khùưc ặúơc nhûông íịn tûúơng vađo mùơt bùìng teê nhaơt íịy, khiïịn ăöịi tûúơng miïu taê hiïơn lïn nhû möơt sinh thïí, möơt caâ tñnh quýịn ruô

Bađi thú coâ cíịu truâc tûơ sûơ, khiïịn ăaâm cûúâi hiïơn lïn dûúâi daơng möơt sûơ kiïơn Nhađ thú kïí laơi theo trònh tûơ diïîn biïịn, múê, thín, kïịt Tiïịng chim ặúơc sûê duơng nh möơt thuê phaâp kïịt cíịu ăoâng múê hai ăíìu ăaâm cûúâi Löịi kïí hoaơt, hoâm, möơng Khi tiïịng chim cíịt lïn thò ăaâm cûúâi khúêi hađnh:

Trïn cađnh cíy böîng möơt con chim goơi

Trang 13

Luä ngûúâi ài lđ nhđ mưåt hâng àen

Khi cuưåc diïỵu hânh cuãa hẩnh phuác àậ xa khuêët, tiïëng chim khếp lẩi cêu chuyïån:

Chĩ côn nghe vùng vùèng tiïëng chim xuên

Ca ấnh ỗ i trïn cânh xanh tùỉm nùỉng

Tûâ 1941, àổc nhûäng cêu thú kïët cuãa Àoân vùn Cûâ, Hoâi Thanh- Hoâi Chên àậ cẫm thuå rêët tinh: "Nhûäng cêu êëy àïìu khếp lẩi mưåt thïë giúái vâ múã

ra mưåt thïë giúái: khếp lẩi mưåt thïë giúái thûåc, múã ra mưåt thïë giúái mưång Cẫnh trûúác mùỉt vûâa tan thị tịnh trong lông cuäng vûâa nhốm Mùỉt ta khưng thêëy gị nûäa nhûng lông ta bưỵng bêng khuêng " (Thi nhên VN- NXB Vùn hổc 1998, trang 179)

Vêng, àuáng thïë! Hậy àïí àấm cûúái muâa Xuên cuãa Àoân vùn Cûâ múã mưåt lưëi ài bêng khuêng vâo hưìn ta, giûäa tiïët xuên nây

TS Nguyïỵn Quang Trung

Trang 14

Xin ặđng ăi vúâi möơt ngûúđi khaâc em (Con

Nïịu anh ăi vúâi ngûúđi ýu

Chó xin anh nhúâ möơt ăiïìu nhoê thöi

Con ặúđng ta ăaô daơo chúi

Xin ặđng ăi vúâi möơt ngûúđi khaâc em

Hađng cíy nay ăaô lúân lïn

Vún cađnh laâ ăïí ïm ăïìm chaơm nhau

Hai ta ai biïịt vò ăíu

Hai con ặúđng reô xa nhau xa hoađi

Nïịu cuđng ngûúđi múâi daơo chúi

Xin anh traânh neê o ặúđng vui ban ăíìu

Ăaô chia xa röìi, ýu ai, ăi vúâi ai lađ quýìn cuêa anh, em coâ quýìn gò ăíu mađ ăaô can thiïơp vađo chuýơn riïng tû cuêa ngûúđi khaâc Chó xin anh nhúâ cho möơt ăiïìu "möơt ăiïìu nhoê thöi" Nhoê mađ khöng nhoê möơt chuât nađo:

Con ặúđng ta ăaô daơo chúi

Xin ặđng ăi vúâi möơt ngûúđi khaâc em

Trang 15

Ăíu phaêi lađ sûơ ghen tuöng ăíìy lïơ luyơ cuêa thoâi ăađn bađ? Sao ngûúđi cuô laơi nghiïơt ăïịn thïị Van xin mađ cođn hún lađ cíịm ăoaân Con ặúđng "ta ăaô daơo chúi" íịy lađ coôi riïng cuêa cuöơc tònh ăaô míịt, lađ thaânh ắa tònh ýu mađ em lađ möơt tñn ăöì ngoan ăaơo Anh khöng coâ quýìn " ăi vúâi ngûúđi khaâc em"ăïí phaâ vúô sûơ thiïng liïng em hùìng cíịt giûô

Con ặúđng, hađng cíy- chûâng nhín cuêa cuöơc tònh hai ta "nay ăaô lúân lïn", ăaô "vún cađnh laâ ăïí ïm ăïìm chaơm nhau" Thïị nhûng hai con ngûúđi

"chín bïn chín, höìn bïn höìn" íịy laơi "reô xa nhau, xa hoađi" Thíơt buöìn mađ khöng biïịt vò ăíu Tûđ con ặúđng kyâ ûâc, taâc giaê ăaô níng lïn thađnh con ặúđng hònh tûúơng cuêa hai ngûúđi bùưt ăíìu tûđ ngaô reô chia xa

Lan man trong chiïìu síu kyê niïơm song cö gaâi khöng qún quay vïì hiïơn thûơc vúâi lúđi nhùưn nhuê:

Nïịu cuđng ngûúđi múâi daơo chúi

Xin anh traânh neê o ặúđng vui ban ăíìu

Víîn lađ "neêo ặúđng vui" cuêa möịi tònh ăíìu vuơng daơi duđ neêo ặúđng íịy röìi cuông díîn ăïịn sûơ ly tan Vúâi em, neêo ặúđng xa íịy vö cuđng quyâ giaâ Xin anh ặđng cuđng vúâi ai kia díîm lïn traâi tim em

Ăoâ lađ hûúâng tiïịp cíơn bađi thú "Con ặúđng" líu nay cuêa baơn ăoơc Ngûúđi viïịt bađi nađy laơi nghô ăïịn möơt hûúâng tiïịp cíơn khaâc, cö gaâi nhoê nheê "xin" ngûúđi tònh cuô ăïịn nhûông ba líìn Líìn ăíìu "xin anh nhúâ", líìn thûâ hai "xin ặđng ăi" vađ líìn thûâ ba "xin anh traânh" Quêa coâ húi laơ, nhûông cuöơc tònh ăaô tan vúô traânh gùơp nhau hoùơc gùơp nhau lađ ăïí maât meê, traâch moâc, chua chaât vúâi nhau chûâ míịy

ai laơi haơ mònh "xin" nhiïìu líìn nhû víơy Roô rađng khöng phaêi "xin" cho mònh, phíím caâch cuêa ngûúđi phuơ nûô khöng cho pheâp cö gaâi lađm thïị Lúđi xin laơi coâ veê quýịt liïơt chûâ khöng chõu nhín nhúơng möơt tñ nađo? Chó coâ möơt caâch lyâ giaêi duy nhíịt lađ cö gaâi khöng "xin" cho mònh mađ cho tha nhín- möơt cö gaâi nađo ăoâ trong giaê thiïịt lađ ngûúđi múâi cuêa anh Anh ăaô cuđng em "daơo chúi" trïn neêo ặúđng vui díîn ăïịn sûơ "xa nhau, xa hoađi" laơi cođn muöịn taâi diïîn bi kõch vúâi möơt ngûúđi con gaâi khaâc nûôa sao? Con ặúđng íịy chó vui ban ăíìu mađ khöí vïì sau mađ ngûúđi nhíơn chõu nhiïìu nhíịt víîn lađ ngûúđi phuơ nûô Vò thïị van xin anh ặđng ăi, van xin anh traânh noâ ăïí khoêi lađm khöí cho ngûúđi ta

Trang 16

Baâi thú thêëm àêîm möåt sûå caãm thöng "chuát phêån àaân baâ" giûäa hai ngûúâi phuå nûä hoaân toaân xa laå vò thïë mang yá nghôa nhên vùn sêu sùæc

Nguyïîn Haân Chung

Trang 17

Chiïìu úi xin chúâ ăi mau

Mïnh möng mùơt nûúâc höì ăíìy

Gño vi vu gioâ- rûđng cíy xaơc xađo

Raâng chiïìu ăoê lûơng trïn cao

Mònh töi phođng vùưng ra vađo ngíín ngú

Chiïìu nhû thûơc- laơi nhû mú

Trïn con ặúđng nhoê ai chúđ ăúơi ai

Coâ cö gaâi toâc roô dađi

Saânh vai cuđng vúâi baơn trai heơn hođ

Vui nhû con soâng vöî búđ

Tuöíi ăöi mûúi ăïịn bao giúđ húôi em?

Tiïịc mònh ăaô bûúâc qua thïìm

Ngađy xuín ăaô boê qua ređm tûđ líu

Chiïìu úi xin chúâ ăi mau

Ăïí cho toâc maôi xanh mađu thúđi gian

(Nguýîn Thõ Höìng Ngaât)

Trang 18

Bađi thú luơc baât múê ăíìu bùìng möơt bûâc tranh thiïn nhiïn ăeơp vađ khoaâng ăaơt Trïn caâi nïìn bûâc tranh ăoâ coâ con ngûúđi xuíịt hiïơn lađ con ngûúđi cuêa tònh ýu Hoơ tûơ tòm ăïịn vúâi nhau Sûơ xuíịt hiïơn cuêa hoơ ăaô lađm cho caênh chiïìu vöịn ăaô ăeơp laơi cađng thïm tònh tûâ vađ laông maơn:

Chiïìu nhû thûơc- laơi nhû mú

Trïn con ặúđng nhoê ai chúđ ăúơi ai

Ngûúđi ăoơc tûơ hoêi, taơi sao taâc giaê laơi "Chiïìu nhû thûơc- laơi nhû mú?" Cíu thú coâ íín yâ gò chùng?! Thûa, coâ ăíịy Chiïìu nh thûơc mađ cuông nh mú ăíịy Khöng sai Caâi díịu gaơch ngang (-) ríịt coâ chuê ắnh nhùìm cho ngûúđi ăoơc nhíơn biïịt, chñnh taâc giaê- thi sô Nguýîn thõ Höìng Ngaât cuông ăang mú ăíy Vađ trong "giíịc mú" tònh ýu lûâa ăöi- ăöịi tûúơng ặúơc miïu taê- hiïơn lïn thíơt mûúơt mađ, ăíìy sûâc söịng:

Coâ cö gaâi toâc roô dađi

Saânh vai cuđng vúâi baơn trai heơn hođ

Vui nhû con soâng vöî búđ

Tuöíi ăöi mûúi ăïịn bao giúđ húôi em?

Thiïịt nghô, con ngûúđi vađ sûơ viïơc trong caâc cíu thú trïn ăuâng lađ thûơc quaâ ăi röìi Caênh ăöi lûâa ýu nhau, heơn hođ saânh vai bïn nhau trïn con ặúđng nhoê thín thuöơc quaê lađ haơnh phuâc Cö gaâi ríịt vui "Vui nh con soâng vöî

búđ" Hònh aênh "con soâng vöî búđ" diïîn taê niïìm vui trađo díng maônh liïơt cuêa haơnh phuâc tònh ýu Thíơt khoâ coâ niïìm vui nađo hún thïị, coâ lúđi thú nađo mö taê ăùưc ắa

hún thïị Taâc giaê nhû mûđng theo niïìm vui cuđng haơnh phuâc cuêa hoơ Traâi tim nhaơy caêm cuêa ngûúđi phuơ nûô ăaô maâch baêo chõ, chó coâ tuöíi ăöi mûúi múâi coâ nhûông biïíu hiïơn tònh ýu nhû thïị, nhû chõ "ngađy xûa" Chõ hoêi cö gaâi "Tuöíi ăöi mûúi ăïịn bao giúđ húôi em?" nhûng chõ coâ tiïịp cíơn cö gaâi ăíu Thađnh thûê, cíu hoêi ăoâ ăñch thõ lađ dađnh cho chõ röìi Chõ hoêi chñnh mònh, hoêi bùìng sûơ traêi qua cuêa mònh cöịt lađ ăïí mûđng cho cö gaâi kia ăaô ăïịn caâi tuöíi cuêa tònh ýu, tuöíi ăeơp nhíịt ăúđi ngûúđi Ngíîm thïm nûôa, ăoâ cuông chñnh lađ cíu hoêi ăaânh thûâc höìi ûâc, kyê niïơm cuêa chõ Chõ cuông ăaô tûđng coâ möơt thúđi "hoađng kim" cuêa tònh ýu Caâi "ngađy xûa" cuông khaâ líu röìi, chõ cuông lađ möơt cö gaâi treê ăeơp, cuông coâ maâi toâc roô dađi, cuông saânh vai cuđng baơn trai, cuđng heơn hođ tònh ýu nhû cö gaâi kia Chõ ăíu coâ vûúng víịn yâ

Trang 19

nghô ghen tyơ, ñch kyê, traâi laơi chõ thíìm caêm ún cö gaâi kia, caâm ún tònh ýu cuêa hoơ ăaô lađm mònh ặúơc nhúâ laơi, ặúơc vui sûúâng, ặúơc haơnh phuâc nhû hoơ bíy giúđ Nghô mađ "theđm" caâi "ngađy xa" íịy Caâi thuúê "Líìn ăíìu khi múâi lađm

quen/ Anh khen caâi nhòn em ăeơp" (Lím thõ Myô Daơ) Caâi thuúê "Ngùưt möơt chuđm

hoa giíịu trong chiïịc khùn tay/ Cö beâ theơn thuđng bûúâc sang nhađ hađng xoâm" (Phan thõ Thanh Nhađn) Öi caâi "ngađy xûa" caênh thûơc vađ mú, cûâ thïị ăan xen,

lan toaê vađo nhau, quíịn quyât tím trñ chõ

Ăuâng lađ "caâi tuöíi noâ ăuöíi xuín ăi" (Tuơc ngûô) Phíìn cuöịi bađi thú lađ niïìm nuöịi tiïịc khön nguöi cuêa chõ vïì caâi thúđi xuín sùưc cuêa mònh ăaô ăi vađo dô vaông

Chõ "Tiïịc mònh ăaô bûúâc qua thïìm" Ba tûđ "ăaô bûúâc qua" ăoơc lïn nghe thíơt muêi lođng, xa xoât Chõ nghô, giaâ nh mònh "cha bûúâc qua" hoùơc "khöng bûúâc qua"

ặúơc, hoaâ ra mònh víîn cođn treê con hay vò möơt lyâ do nađo khaâc Tûđ "thïìm" mađ Nguýîn thõ Höìng Ngaât noâi ra úê ăíy, ăoâ chñnh lađ thúđi xuín sùưc cuêa tuöíi treê vađ tònh ýu trong ăúđi chõ nay ăaô trúê thađnh kyê niïơm míịt röìi Kyê niïơm ăoâ, theo chõ coâ vui, coâ buöìn, coâ haơnh phuâc, khöí ăau, thíơm chñ coâ khi bíịt haơnh nûôa Nhûng trïn hïịt víîn lađ vui sûúâng haơnh phuâc Ăïịn bíy giúđ ăaô ngoađi nguô tuíìn röìi, chõ

"ngađy xuín ăaô boê sau ređm tûđ líu" röìi Hùỉn nhiïn traâi tim ýu khöng phaêi khöng

cođn rung ăöơng, nhûng ăöơ rung ăöơng ăoâ ăaô chuýín sang möơt "kïnh" khaâc lùưng

dõu hún, ăùìm síu hún ăíu cođn thñch húơp vúâi tuöíi ăöi mûúi vö tû höìn nhiïn nûôa Caâi "ređm" thúđi gian ăaô kheâp laơi "ngađy xuín" cuêa chõ röìi, muöịn múê ra, muöịn nñu keâo laơi chíơm hún cuông khöng ặúơc- quy luíơt mađ- chõ chó cođn thöịt lïn möơt lúđi nguýơn cíìu nghe thíơt diïịt da, ăau ăaâu:

Chiïìu úi xin chúâ ăi mau

Ăïí cho toâc maôi xanh mađu thúđi gian

Hai cíu kïịt nađy cuêa bađi thú ăoơc lïn thíịy nao nao Chiïìu lađ khoaêng cuöịi thúđi gian cuêa möơt ngađy Theo ngađnh thiïn vùn, con söị cú hoơc, ặúơc tñnh lađ 24 giúđ cho möơt ngađy möơt ăïm Ăiïìu ăoâ lađ bíịt di bíịt dõch, khöng thïí thay ăöíi Biïịt thïị mađ thi sô víîn muöịn "Chiïìu úi xin chúâ ăi mau" Thíơt lađ möơt lúđi xin mang tñnh nhín vùn ríịt cao Hoaâ ra chõ coâ xin cho riïng mònh chõ ăíu Biïịt bao ngûúđi phuơ nûô cuêa bao nhiïu thïị hïơ khùưp ắa cíìu nađy ai ai khöng muöịn coâ lúđi nguýơn cíìu nhû thïị Ăiïìu ăoâ coâ nghôa lađ phaâi ăeơp seô ríịt ýu mïịn ăöìng caêm síu

sùưc vúâi chõ, "Ăïí cho toâc maôi xanh mađu thúđi gian" cho cuöơc söịng thïm phíìn yâ

nghôa.

Trang 20

Ăoơc chõ, gùơp ặúơc Chiïìu úi xin chúâ ăi mau töi ríịt thñch, khoêi uöíng cöng cho lođng aâi möơ Mûđng, thíịy nghiïơp thú chõ víîn chung thuyê vađ toê ra sung sûâc díîu "lađng ăiïơn aênh" luön "quíịy ríìy" chõ

Minh Quang

Trang 21

Àổc la åi bâ i thú " C ẫnh rûâng Viïåt B ùỉc" cuãa Bấc

Hưì

Cẫ nh rûâng Viïåt Bùỉc thêåt lâ hay

Vúån hốt chim kïu suưët cẫ ngây

Khấch àïën thị múâi ngư nïëp núáng

Sùn vïì thûúâng chến thõt rûâng quay

Non xanh nûúác biïëc tha hưì dẩo

Rûúåu ngổt chê tûúi mùåc sûác say

Khấng chiïën thânh cưng ta trúã lẩi

Trùng xa, hẩt cuä vúái xuên nây

(1947)

Cố nhûäng bâi thú hay, chuáng ta àổc ài àổc lẩi nhiïìu lêìn vêỵn thêëy tûúi múái, vêỵn thêëy cẫm hûáng nh múái àổc lêìn àêìu "Cẫnh rûâng Viïåt Bùỉc" lâ mưåt bâi nh vêåy

Bấc Hưì viïët bâi nây vâo nùm 1947, nùm àêìu cuãa cuưåc khấng chiïën chưëng thûåc dên Phấp Dêỵu bêån trùm cưng nghịn viïåc trong luác toân têm toân yá lậnh àẩo khấng chiïën, Bấc vêỵn giûä vûäng tû thïë ung dung thû thấi cuãa mưåt nhâ thú hiïìn triïët, cố phẫng phêët nhû phong thấi cuãa nhûäng nhâ thú Viïåt Nam xa: Nguyïỵn Trậi, Nguyïỵn Bĩnh Khiïm, Trêìn Nhên Tưng

Trang 22

Ung dung thû thaâi, höìn thú hoađ húơp vúâi thiïn nhiïn, nghe ím thanh thiïn nhiïn qua tiïịng "vûúơn hoât chim kïu"

Cuöơc söịng bònh dõ, thûúêng thûâc nhûông moân ùn qú hûúng, rûđng nuâi

"ngö nïịp núâng, thõt rûđng quay"

Trong cíu thú thûâ tû, Baâc duđng chûô "cheân" thay cho chûô "ùn" Nghe thín míơt mađ coâ thoaâng neât cûúđi Chuâng ta möîi khi vui baơn thûúđng ruê baơn ăi

"cheân" möơt chuât gò cho thïm vui

Cíu thú thûâ nùm cađng thïí hiïơn roô sûơ ung dung, thû thaâi daơo goât ngùưm caênh thiïn nhiïn: non xanh nûúâc biïịc Chñnh nhûông luâc daơo goât nhû víơy, ăíìu oâc ríịt thanh thaên minh míîn, coâ thïí naêy ra nhûông yâ nghô hay, ăeơp

Tiïịp theo tûâ thú ăoâ lađ möơt tûâ thú tuýơt vúđi thoaêi maâi:

Rûúơu ngoơt cheđ tûúi mùơc sûâc say

Cheđ tûúi coâ thïí say ăaô ăađnh, ăïịn rûúơu ngoơt lađ Baâc noâi vui thïị thöi, chûâ trong thûơc tïị Baâc khöng phaêi lađ ngûúđi hay rûúơu Trong thú Baâc, ăöi khi coâ thoaâng chûô "rûúơu" nhûng cuông chó lađ biïíu tûúơng ăïí noâi vïì men thú, chûâ khöng phaêi lađ "rûúơu" thûơc thïí

Kïịt thuâc bađi thú, thi tûâ laơi cađng tûúi vui vađ bay böíng Nghô ăïịn ngađy khaâng chiïịn thađnh cöng, Baâc dûơ caêm trúê laơi "Caênh rûđng Viïơt Bùưc", seô gùơp laơi trùng rûđng nuâi, xuín rûđng nuâi nhû nhûông cöị nhín, vađ gùơp laơi chim haơc, loađi chim huýìn aêo gúơi caênh thíìn tiïn

Thïị lađ bađi thú coâ thïí vñ nhû möơt cuöơc "du sún", nhađ thú lïn nuâi, lïn cao díìn, cađng lïn cađng "say" vađ lïn ăïịn ẳnh thò ăaô tiïịp cíơn vúâi möơt coôi siïu phađm

Tríìn Lï Vùn

Trang 23

Bïình bưìng cho túái mai s au"- B âi thú t nh rêët

Cố con thuyïìn trong sûúng trùỉng

Bïình bưìng nhû mưåt cấnh chim

Cố em chêo thuyïìn ấo trùỉng

Xưn xao nhû trưën nhû tịm

Cố vêìng mùåt trúâi rûång sấng

Bưìi hưìi nhû mưåt trấi tim

Em chêo thuyïìn vïì phđa hûâng àưng

Hûáng chuát phêën mùåt trúâi trïn mấ

Buåi mùåt trúâi vûúng àêìy gốt chên

In nhûäng dêëu hoa hâi trïn sống

Anh mậi nghe tûâ àấy mâu sûúng mỗ ng

Bâi hất tịnh yïu dêåy mưåt phûúng hưìng

Tûâ thuúã nâo vuä truå àậ sinh ra

Mâ sao mùåt trúâi mưëi ngây vêỵn trễ

Mâ sao anh àậ tûâ vẩn kyã

Trang 24

Bïn söng nađy anh ặâng haât mùơt trúđi lïn

Víîn ăi hoađi trong coôi vö biïn

Mùơt trùng lađ maê nh gûúng riïng soi traâi ăíịt

Traâi ăíịt tröi nhû möơt caânh beđo díu

Mùơt trúđi nhiïìu khi phíơp phöìng húi thúê

Mï man nhúâ nhûông tònh cíìu

Nhûông hađnh tinh ngíîm röìi thíịy laơ

Bïình böìng mađ víîn theo nhau

Anh vúâi em, ûđ thò cuông laơ

Bïình böìng cho túâi mai sau

Hoađng Phuê Ngoơc Tûúđng lađ möơt trong söị ñt nhađ vùn viïịt buât kyâ nöíi tiïịng úê nûúâc ta vađi chuơc nùm nay Buât kyâ cuêa Hoađng Phuê Ngoơc Tûúđng híịp díîn ngûúđi ăoơc úê tñnh nhín vùn síu sùưc, nhûông chiïìu kñch khaâc nhau cuêa trñ túơ uýn baâc vađ chíịt Húị huýîn hoùơc, quýịn ruô Ăoâ lađ nhûông trang viïịt tađi hoa, tađi tûê, tađi tònh Thûơc ra, buât kyâ Hoađng Phuê Ngoơc Tûúđng chñnh lađ aâng thú vùn xuöi cuöịn huât ngûúđi ăoơc Coâ ăöơc giaê úê Hađ Nöơi ăaô cöng phu cùưt tûđng cíu trong buât kyâ nöíi tiïịng "Ai ăaô ăùơt tïn cho dođng söng" cuêa anh xïịp laơi thađnh möơt bađi thú ríịt lyâ thuâ Ngoađi buât kyâ, anh coâ nhiïìu bađi thú hay ặúơc ríịt nhiïìu ăöơc giaê thuöơc nhû "Ăõa chó buöìn", "Duđ nùm duđ thaâng", "Dođng söng ăúđi meơ", "Ăïm qua", "Bïình böìng cho túâi mai sau" "Bïình böìng cho túâi mai sau" lađ bađi thú tònh hay vađ ríịt laơ trong maơch "thú buöìn nh viïịt ra tûđ maâu" (chûô duđng cuêa Nguýîn Troơng Taơo) cuêa Hoađng Phuê Ngoơc Tûúđng trong vađi chuơc nùm nay!

Muđa haơ nùm íịy, Hoađng Phuê Ngoơc Tûúđng vïì thùm Lïơ Thuyê qú vúơ Ăïm anh nguê laơi vúâi maênh ăíịt ăaô cho mònh tònh ýu cuöơc ăúđi Raơng saâng, tiïịng haât tûđ nhûông con ăođ trïn dođng söng Kiïn Giang lađm anh choađng giíịc Anh chaơy

ra Muôi Viïịt núi ngaô ba söng, vađ bađng hoađng trûúâc caênh tûúơng thú möơng ăeơp

nh-û tranh thuyê mùơc cuêa Tađu:

Coâ con thuýìn trong sûúng trùưng

Coâ em cheđo thuýìn aâo trùưng

Trang 25

Coâ víìng mùơt trúđi rûơng saâng

Ăoâ lađ nhûông hònh aênh thûơc, ríịt thûơc diïîn ra trong möîi buöíi saâng muđa haơ úê trïn söng Kiïịn Giang mađ bíịt cûâ ai cuông coâ thïí kïí laơi ặúơc Bùưt gùơp nhûông caênh tûúơng bònh minh nh trong cöí tñch ăoâ, Hoađng Phuê Ngoơc Tûúđng bõ húâp höìn vña Nhûông hònh aênh ăeơp ăoâ ăi vađo tím höìn thú cuêa anh trúê nïn vö cuđng xao ăöơng vađ íịn tûúơng hún nhúđ nhûông cùơp liïn tûúêng bíịt ngúđ vađ thuâ võ:

Bïình böìng nhû möơt caânh chim

Xön xao nhû tröịn tòm

Böìi höìi nh möơt traâi tim

"Mùơt trúđi" böìi höìi nhû "möơt traâi tim" lađ möơt hònh tûúơng laơ, möơt sûơ so saânh bíịt ngúđ mang laơi hiïơu quaê thíím myô cao!

Nhúđ thuê thuíơt so saânh, liïn tûúêng ăiïu lûuýơn nhûông caênh thûơc vađ thú ăaô thađnh aêo, thađnh möơng, caâi taê ăaô biïịn thađnh caâi caêm, caâi say díîn ngûúđi ăoơc ăïịn möơt traơng thaâi tònh caêm múâi: tònh ýu! Cö gaâi cheđo thuýìn trïn söng phuât chöịc biïịn thađnh nađng tiïn nûô giûôa chöịn böìng lai tiïn caênh vúâi nhûông neât ăeơp vađng son líịp laânh vađ cûơc kyđ sang troơng "phíịn mùơt trúđi trïn maâ", "buơi mùơt trúđi vûúng goât chín", "díịu chín thađnh hoa hađi trïn soâng"

Em cheđo thuýìn vïì phña hûđng ăöng

Hûâng chuât phíịn mùơt trúđi trïn maâ

Buơi mùơt trúđi vûúng ăíìy goât chín

In nhûông díịu hoa hađi trïn soâng

Trûúâc hònh tûúơng Nađng Thú löơng líîy sinh ra tûđ traâi tim mùơt trúđi íịy, nhađ thú cuêa chuâng ta khöng thïí khöng thöí löơ rùìng mònh ăaô ýu, rùìng tûđ ăaây lođng mònh "Bađi haât tònh ýu díơy möơt phûúng höìng"! íịy lađ logic tònh caêm, logic cuêa thú!

Trang 26

Hïịt khöí thú thûâ 2, coi nhû "tiïịng seât tònh ýu" ăaô thïí hiïơn quýìn lûơc cuêa mònh: Tònh ýu ăaô ặúơc bađy toê möơt caâch nöìng nađn Nhûng Hoađng Phuê Ngoơc Tûúđng khöng dûđng laơi úê ăoâ Nhûông hònh aênh thú ặúơc taê ríịt cíơn caênh tûđ gíìn ăïịn xa röìi tûđ xa noâi gíìn Tûđ nhûông hònh tûúơng bùưt gùơp ngíîu hûâng, bùìng cíịp ăöơ liïn tûúêng cao hún, anh ăaô phaât hiïơn ra tñnh ím phûúng cuêa vuô truơ vađ ăaô ăííy bađi ăïịn möơt tûâ lúân hún, ăöơt ngöơt hún: Tònh ýu cuêa con ngûúđi ríịt vônh cûêu búêi tònh ýu mang baên chíịt cuêa vuô truơ

Tûđ thuúê nađo vuô truơ ăaô sinh ra

Mađ sao mùơt trúđi möîi ngađy víîn treê

Mađ sao anh nhû tûđ vaơn kyê

Bïn dođng söng nađy ặâng haât mùơt trúđi lïn

Quan hïơ "coâ ăöi" íịy ặúơc biïíu caêm trong tûđng chi tiïịt:

Mï man nhúâ nhûông tinh cíìu

Thò ra mùơt trúđi, mùơt trùng, traâi ăíịt vađ nhûông tinh cíìu trong coôi

vö biïn vuô truơ tûđ vaơn kyê nay víîn hûúâng vađo nhau, vò nhau, öm íịp nhau, nhúâ nhau nhû con ngûúđi, nhû anh vađ em, nhû ím vađ dûúng Víng, vuô truơ lađ möơt tònh trûúđng vônh cûêu Tònh ýu cuêa "anh vađ em" cuông bïìn vûông nh tònh ýu giûôa caâc hađnh tinh Bađi thú kïịt laơi bùìng khöí thú ríịt hay, vúâi nhûông cíu thú söịng ăöơng ríịt ăúđi mađ nùơng triïịt lyâ nhín sinh, nhûông cíu thú coâ thïí taâch ra ăïí biïịn thađnh ngaơn ngûô tònh ýu:

Trang 27

Nhađ thú Nguýîn Troơng Taơo cho rùìng thú Hoađng Phuê Ngoơc Tûúđng " thíịm ăíîm triïịt hoơc vïì caâi chïịt thú anh buöìn möîi nöîi buöìn ặât ruöơt Ăíịy lađ thú cuêa coôi ím" Ăoâ lađ möơt nhíơn xeât ăuâng vađ tinh tïị Nhûng

trong nguöìn thú nhû tûđ ăíịt voơng lïn cuêa Tûúđng laơi coâ möơt bađi thú khaâc laơ, bađi

thú nhû tûđ trúđi vang xuöịng, ăíìy chûâa chan, khoaâi caêm vađ trñ túơ Ăoâ chñnh lađ bađi

thú Bïình böìng cho túâi mai sau, bađi thú vïì traâi tim tònh ýu, traâi tim mùơt trúđi

vônh cûêu, möơt bađi thú tònh hay vađ múâi

Ngö Minh

Trang 28

Ngêy thú - Bâi thú trễ trung cuãa mưåt nhâ thú

giâ

uá tim

Em ài tịm

Tưi ài nêëp

Chên lyá bïn nây, bïn kia trấi àêët

Ta yïu con ngûúâi ta mậi tịm nhau

Sên gẩch: àẩi phûúng

xïëp àấ

lâm cêìu

uá ôa!

Tưi ài ra

Em vâo bống tưëi

Mûúâi ngốn tay mânh mânh àan vưåi

Em nhịn thêëy tưi em mậi ài tịm

Tưi biïët em múã mùỉt mâ tưi khưng nối

Trô chúi ngêy thú nh mưåt cuưíi sùn àuưíi

Trang 29

Mùơt trúđi úê trïn

Ta ăi úê dûúâi

Hađ Nöơi 1985, Lï Ăaơi Thanh

Bađi thú nhû chó noâi vïì möơt trođ chúi cuêa caâc em nhoê: trođ chúi bõt mùưt bùưt

dï hay coâ núi cođn goơi lađ chúi uâ tim thò caâch chúi cuông na naâ giöịng nhau Möơt ăaâm treê nhoê chia lađm hai töịp vađ caê hai ăïìu bõt mùưt bùìng möơt maênh vaêi, röìi cuđng

ăi tröịn trong möơt caâi sín heơp Bïn noơ sùn ăuöíi bïn kia nöơi trong caâi sín vađ nïịu

ai bùưt ặúơc ngûúđi kia trûúâc thò ngûúđi ăoâ thùưng cuöơc

Ngađy xûa khöng míịy treê nhoê khöng ham chúi trođ nađy vò noâ vûđa ăöng vui, söi nöíi laơi vûđa lûuýơn trñ thöng minh, nhanh nheơn Nhûng trođ chúi uâ tim cuêa nhađ thú Lï Ăaơi Thanh trong bađi "Ngíy thú" laơi khöng hoađn toađn giöịng nhû trođ chúi cuêa ăaâm treê Úê "Ngíy thú" trođ chúi chó coâ hai ngûúđi (töi - taâc giaê vađ em - möơt nhín víơt chung nhíịt) Nhûng víîn cûâ chúi trođ bõt mùưt bùưt dï (uâ tim) vúâi tíịt caê diïîn biïịn cuêa trođ chúi lyâ thuâ nađy:

"Chín lyâ bïn nađy bïn kia traâi ăíịt"Ăuâng röìi, ai bùưt ặúơc ngûúđi ăi níịp thò ngûúđi ăoâ thùưng cuöơc vađ thùưng cuöơc cuông coâ nghôa ăaô nùưm ặúơc chín lyâ trong tay röìi Nhûng thùưng cuöơc ăíu coâ dïì, vò ngûúđi ăi tröịn níịp lađ líîn tröịn úê möơt chöî nađo ăoâ trong sín, cođn ngûúđi ăi tòm thò ăaô bõ bõt kñn mùưt nïn nhòn vađ caê chaơy ăuöíi nûôa, trong sín chó biïịt noâ röơng vađ töịi mïnh möng nhû úê möơt"bïn kia traâi ăíịt"víơy Díîu thïị, hoơ víîn cûâ tòm nhau, quúđ quaơng trong mađn töịi cuêa maênh vaêi bõt mùưt mađ tòm nhau bùìng ặúơc Búêi hoơ ăaô ýu nhau röìi thò khöng thïí khöng tòm nhau Ăïịn ăíy, cíu thú böîng nhû bay lïn möơt tíìm cao triïịt lyâ vïì tònh ýu thûúng ăöìng loơai:

"Ta ýu con ngûúđi vađ maôi maôi tòm nhau"

Trang 30

Cíu thú noâi vïì caâi trođ chúi"ríịt treê con" cuêa hai ngûúđi nam vađ nûô mađ laơi noâi ặúơc caâi cöịt loôi cuêa quan hïơ ngûúđi vúâi ngûúđi vò ýu nhau nïn díîu khoâ míịy cuông phaêi tòm ăïịn vúâi nhau Thïị nïn, caâch xûng hö cuêa taâc giaê úê cíu thú nađy cuông khaâc hùỉn caâch xng hö úê cíu trûúâc ăoâ Trïn thò taâc giaê tûơ xûng " töi ăi níịp"; nhûng caâch ăoâ möơt cíu, taâc giaê ăöíi gioơng xûng hö ăïí taơo sûơ hođa ăöìng, giao caêm giûôa ngûúđi ăoơc vađ taâc gia ê"ta ýu con ngûúđi ta maôi tòm nhau" Chó vúâi hai tûđ"töi" chuýín sang "ta" thöi , nhađ thú ăaô keâo baơn ăoơc laơi vúâi mònh vađ nhíơp cuöơc vađo trođ chúi lyâ thuâ, tinh nghõch ăíìy triïịt lyâ nhín vùn vúâi taâc giaê

Vađ nh thïị, trođ chúi cađng sinh ăöơng hún Möơt caâi sín gaơch beâ teơo cuông biïịn thađnh "ăaơi phûúng" vađ ăïí qua caâi "ăaơi phûúng" íịy,sang ặúơc vúâi ngûúđi bïn kia thò ngûúđi bïn nađy phaêi míịt bao cöng sûâc xïịp gaơch, xïịp ăaâ thađnh cíìu mađ qua Quaê lađ" ýu nhau tòm ăïịn vúâi nhau" cuông khöng dïî chuât nađo Ăïịn ăíy, gioơng thú böîng trúê nïn treê trung hún, tinh nghõch hún so vúâi luâc bùưt ăíìu cuöơc chúi:

uâ ođa

Töi ăi ra

Em vađo boâng töịi

Mûúđi ngoân tay mađnh mađnh ăan vöơi"

Cuöơc sùn ăuöíi thíơt lađ vođng vo nhûng cuöịi cuđng thò anh cuông nùưm bùưt ặúơc tay em röìi Hai bađn tay ăaô ăùơt vađo nhau thïị mađ röìi anh (hoùơc em) laơi giíơt tay ra Cö em thíơt lađ nuông nõu hay laơi kiïu kyđ mađ ăaô nhòn thíịy ngûúđi ta röìi laơi khöng ăïí cho ngûúđi ta nùưm tay víîn cûâ muöịn keâo dađi caâi trođ líín tröịn "Em nhòn thíịy töi em maôi ăi tòm" Ăaô thïị, anh biïịt toêng rùìng em ăang "ti hñ mùưt lún" he heâ maênh vaêi che mùưt röìi, nhûng anh cuông khöng lïn tiïịng, cûâ ăïí cho mađ tòm" Töi biïịt em múê mùưt mađ töi khöng noâi' Quaê lađ möơt trođ chúi "uâ tim" cuêa hai ngûúđi ýu nhau say ăùưm vađ cuông ríịt höìn nhiïn, thú ngíy Nhûng duđ trođ vui nađo, ýu nhau ăïịn míịy thò hoơ víîn khöng qún hoơ ăang úê ăíu "Mùơt trúđi úê trïn; ta ăi úê dûúâi" Ăíịy lađ hai cíu kïịt cuêa bađi thú 'Ngíy thú"tûúêng nh khöng noâi gò,nhûng thíơt ra ăaô noâi ặúơc nhiïìu ăiïìu síu xa kïịt mađ nhû víîn múê ăïí ngûúđi ăoơc tûơ ngíîm theo nùng lûơc caêm thuơ cuêa mònh

Bađi thú ặúơc viïịt nùm 1985, lûuâc ăoâ nhađ thú Lï Ăaơi Thanh ăaô 73 tuöíi( öng míịt 17/7/1996, khi vađo tuöíi 90) Vúâi löịi thú tûơ do, ríịt khoâang ăaơt, höìn

Trang 31

nhiïn vađ treê trung lađm ngûúđi ăoơc dïî bõ cuöịn huât vađo cuöơc chúi "uâ tim" vui nhöơn mađ ăíìy yâ nghôa triïịt lyâ vïì tònh ýu thûúng con ngûúđi

Vađ ăíịy lađ chöî thađnh cöng cuêa Lï Ăaơi Thanh trong bađi "Ngíy thú"

Mong chúđ

Khi líịy anh, chõ mûúđi taâm tuöíi

Hai mûúi nùm cađi then cûê a chúđ chöìng

Hai mûúi nùm nûúâc mùưt ăíìm aâo göịi

Ăïm muđa nađo vúâi chõ cuông muđa ăöng

Möîi ngađy nhúâ moê i mođn ăöi mùưt chõ

Hai mûúi nùm mong möơt laâ th vïì

Hai mûúi nùm chúđ tay anh goô cûê a

Ngoơn ăeđn lûuđa lûđa chõ nhûông canh khuya

Ngûúđi vúơ xa chúđ chöìng hoaâ ăaâ

Nûúâc mùưt rúi nuâi trùưng sûúng muđ

Chõ chúđ anh buöìn ăau hún kiïịp ăaâ

Öi cuöơc ăúđi ăíu cíìn lùưm Voơng Phu

(Tö Hoađn- 1989)

Nhiïìu ngûúđi khöng thíơt sûơ caêm thöng ặúơc vúâi nöîi ăau xa caâch giûôa ngûúđi vúơ vađ ngûúđi chöìng duđ ngûúđi chöìng íịy ăang lađm nghôa vuơ thiïng liïng lađ cíìm suâng baêo vïơ Töí quöịc Coâ ngûúđi xa caâch möơt söị nùm röìi sum húơp ăíìm íịm, cođn ngûúđi vúơ treê trong bađi thú "Mong chúđ" nađy thò khöng coâ haơnh phuâc íịy

Taâc giaê bađi thú - nhađ thú Tö Hoađn lađ möơt sô quan cíịp taâ vïì hu úê Bùưc Giang Lađ ngûúđi lñnh ăi hïịt chiïịn trûúđng nađy ăïịn chiïịn trûúđng khaâc, xa nhađ

xa vúơ con ăùìng ăùĩng nùm nađy qua nùm khaâc, anh hiïíu lùưm nöîi "mong chúđ", anh biïịt caâi giaâ cuêa xa caâch:

Trang 32

Cíu thûâ nhíịt chó múâi lađm nhiïơm vuơ thöng baâo, ăïịn cíu thûâ hai thò ăíìy ùưp nöîi niïìm, tím traơng cuêa hai cíu hoađ vađo nhau taơo nïn möơt sûơ cöơng hûúêng ăau ăúân Cö gaâi líịy chöìng nùm mûúđi taâm tuöíi, cha beân húi chöìng, chöìng

ăi chiïịn tranh, ăùìng ăùĩng chúđ chöìng hai mûúi nùm Nöîi nhúâ thûúng múâi da diïịt lađm sao:

Khöí thú chùưc, khöng cíu nađo leâp, vò noâ thíơt nïn caêm ăöơng Cuông phaêi noâi ngay rùìng thúđi ăiïím saâng taâc (1989 sau cöng cuöơc ăöíi múâi ba nùm) ăaô cho taâc giaê viïịt thíơt vađ ăau nhû thïị Nhûông nùm cođn chiïịn tranh vađ thúđi bao cíịp sau chiïịn tranh, nhûông cíu thú nađy khöng thïí nađo in ặúơc Ngûúđi vúơ liïơt sô nađy cha coâ con vúâi chöìng nïn sûơ cö ăún ăaô lïn ăïịn ẳnh ăiïím Coâ möơt ặâa con thò cođn khuíy khoaê, nguöi ngoai ặúơc ăöi phíìn

Thúđi gian xa caâch thíơt khöịc liïơt:

Chõ ăaô chúđ chöìng ăùìng ăùỉng 7300 ăïm, "goaâ chöìng" 7300 ăïm! Trong chiïịn tranh thiïịu gò caâc cö gaâi khöng líịy ặúơc chöìng ăađnh úê víơy lađm bađ

cö, nhûng nhûông ngûúđi nh víơy cođn ăúô khöí hún cö gaâi "mûúđi taâm tuöíi" biïịt muđi chöìng ăïí röìi ăùìng ăùĩng chúđ chöìng 20 nùm

Khöí thú thûâ hai ăíìy thöng caêm:

Hai mûúi nùm mong möơt laâ th vïì

Ngoơn ăeđn ăuđa lûđa chõ nhûông canh khuya

Trang 33

Oaâi ùm lađ thïị: khöng ặúơc gùơp ngûúđi cođn ặúơc gùơp qua th, ăùìng nađy th cuông khöng coâ (coâ thïí chöìng chõ ăaô hy sinh líu röìi nhûng vò thiïịu lyâ do, ngûúđi ta cha baâo tûê!) Caâi ăiïơp khuâc tï taâi "hai mûúi nùm/ hai mûúi nùm" úê khöí thú thûâ hai, laơi cuông ặúơc sûê duơng nhû úê khöí thú thûâ nhíịt:

Hai mûúi nùm mong möơt laâ thû vïì

Ngûúđi vúơ liïơt sô víîn gùưng nuöi möơt chuât hy voơng:

Ngoơn ăeđn ăuđa lûđa chõ nhûông canh khuya

Coâ ăïm chõ thíịy hoa ăeđn úê nöng thön ngûúđi ta tin coâ hoa ăeđn lađ nhađ sùưp coâ tin vui (coâ thïí coâ th hoùơc chöìng vïì) nhûng úê ăíy caâi hoa ăeđn cuông lûđa chõ nöịt!

Bađi thú dûđng úê ăíy lađ troơn veơn röìi Khöí cuöịi cuđng chó lađ lúđi bònh lađ sûơ suy diïîn cuêa taâc giaê Theo töi khöng cíìn thiïịt phaêi aâp ăùơt nhíơn thûâc nhû thïị, cûâ thïí cho nhûông cíu thú trïn va ăíơp vađo tím höìn ngûúđi ăoơc, ăïí tûđng ngûúđi tûơ nhíơn thûâc

Nguýîn Buđi Vúơi

Trang 34

Bađi thú t nh ríịt laơ cuêa Hoađng Phuê Ngoơc Tûúđng

Xön xao nhû tröịn nhû tòm

Böìi höìi nhû möơt traâi tim

Anh maôi nghe tûđ ăaây mađu sûúng moê ng

Bađi haât tònh ýu díơy möơt phûúng höìng

Mađ sao mùơt trúđi möịi ngađy víîn treê

Mađ sao anh ăaô tûđ vaơn kyê

Bïn söng nađy anh ặâng haât mùơt trúđi lïn

Trang 35

Mï man nhúâ nhûông tònh cíìu

Hoađng Phuê Ngoơc Tûúđng lađ möơt trong söị ñt nhađ vùn viïịt buât kyâ nöíi tiïịng úê nûúâc ta vađi chuơc nùm nay Buât kyâ cuêa Hoađng Phuê Ngoơc Tûúđng híịp díîn ngûúđi ăoơc úê tñnh nhín vùn síu sùưc, nhûông chiïìu kñch khaâc nhau cuêa trñ túơ uýn baâc vađ chíịt Húị huýîn hoùơc, quýịn ruô Ăoâ lađ nhûông trang viïịt tađi hoa, tađi tûê, tađi tònh Thûơc ra, buât kyâ Hoađng Phuê Ngoơc Tûúđng chñnh lađ aâng thú vùn xuöi cuöịn huât ngûúđi ăoơc Coâ ăöơc giaê úê Hađ Nöơi ăaô cöng phu cùưt tûđng cíu trong buât kyâ nöíi tiïịng "Ai ăaô ăùơt tïn cho dođng söng" cuêa anh xïịp laơi thađnh möơt bađi thú ríịt lyâ thuâ Ngoađi buât kyâ, anh coâ nhiïìu bađi thú hay ặúơc ríịt nhiïìu ăöơc giaê thuöơc nhû "Ăõa chó buöìn", "Duđ nùm duđ thaâng", "Dođng söng ăúđi meơ", "Ăïm qua", "Bïình böìng cho túâi mai sau" "Bïình böìng cho túâi mai sau" lađ bađi thú tònh hay vađ ríịt laơ trong maơch "thú buöìn nh viïịt ra tûđ maâu" (chûô duđng cuêa Nguýîn Troơng Taơo) cuêa Hoađng Phuê Ngoơc Tûúđng trong vađi chuơc nùm nay!

Muđa haơ nùm íịy, Hoađng Phuê Ngoơc Tûúđng vïì thùm Lïơ Thuyê qú vúơ Ăïm anh nguê laơi vúâi maênh ăíịt ăaô cho mònh tònh ýu cuöơc ăúđi Raơng saâng, tiïịng haât tûđ nhûông con ăođ trïn dođng söng Kiïn Giang lađm anh choađng giíịc Anh chaơy

ra Muôi Viïịt núi ngaô ba söng, vađ bađng hoađng trûúâc caênh tûúơng thú möơng ăeơp

nh-û tranh thuyê mùơc cuêa Tađu:

Ăoâ lađ nhûông hònh aênh thûơc, ríịt thûơc diïîn ra trong möîi buöíi saâng muđa haơ úê trïn söng Kiïịn Giang mađ bíịt cûâ ai cuông coâ thïí kïí laơi ặúơc Bùưt gùơp nhûông

Trang 36

caênh tûúơng bònh minh nhû trong cöí tñch ăoâ, Hoađng Phuê Ngoơc Tûúđng bõ húâp höìn vña Nhûông hònh aênh ăeơp ăoâ ăi vađo tím höìn thú cuêa anh trúê nïn vö cuđng xao ăöơng vađ íịn tûúơng hún nhúđ nhûông cùơp liïn tûúêng bíịt ngúđ vađ thuâ võ:

Xön xao nhû tröịn tòm

Böìi höìi nhû möơt traâi tim

"Mùơt trúđi" böìi höìi nh "möơt traâi tim" lađ möơt hònh tûúơng laơ, möơt sûơ so saânh bíịt ngúđ mang laơi hiïơu quaê thíím myô cao!

Nhúđ thuê thuíơt so saânh, liïn tûúêng ăiïu lûuýơn nhûông caênh thûơc vađ thú ăaô thađnh aêo, thađnh möơng, caâi taê ăaô biïịn thađnh caâi caêm, caâi say díîn ngûúđi ăoơc ăïịn möơt traơng thaâi tònh caêm múâi: tònh ýu! Cö gaâi cheđo thuýìn trïn söng phuât chöịc biïịn thađnh nađng tiïn nûô giûôa chöịn böìng lai tiïn caênh vúâi nhûông neât ăeơp vađng son líịp laânh vađ cûơc kyđ sang troơng "phíịn mùơt trúđi trïn maâ", "buơi mùơt trúđi vûúng goât chín", "díịu chín thađnh hoa hađi trïn soâng"

Trûúâc hònh tûúơng Nađng Thú löơng líîy sinh ra tûđ traâi tim mùơt trúđi íịy, nhađ thú cuêa chuâng ta khöng thïí khöng thöí löơ rùìng mònh ăaô ýu, rùìng tûđ ăaây lođng mònh "Bađi haât tònh ýu díơy möơt phûúng höìng"! íịy lađ logic tònh caêm, logic cuêa thú!

Hïịt khöí thú thûâ 2, coi nhû "tiïịng seât tònh ýu" ăaô thïí hiïơn quýìn lûơc cuêa mònh: Tònh ýu ăaô ặúơc bađy toê möơt caâch nöìng nađn Nhûng Hoađng Phuê Ngoơc Tûúđng khöng dûđng laơi úê ăoâ Nhûông hònh aênh thú ặúơc taê ríịt cíơn caênh tûđ

Trang 37

gíìn ăïịn xa röìi tûđ xa noâi gíìn Tûđ nhûông hònh tûúơng bùưt gùơp ngíîu hûâng, bùìng cíịp ăöơ liïn tûúêng cao hún, anh ăaô phaât hiïơn ra tñnh ím phûúng cuêa vuô truơ vađ ăaô ăííy bađi ăïịn möơt tûâ lúân hún, ăöơt ngöơt hún: Tònh ýu cuêa con ngûúđi ríịt vônh cûêu búêi tònh ýu mang baên chíịt cuêa vuô truơ

Mađ sao mùơt trúđi möîi ngađy víîn treê

Mađ sao anh nh tûđ vaơn kyê

Bïn dođng söng nađy ặâng haât mùơt trúđi lïn

Quan hïơ "coâ ăöi" íịy ặúơc biïíu caêm trong tûđng chi tiïịt:

Mï man nhúâ nhûông tinh cíìu

Thò ra mùơt trúđi, mùơt trùng, traâi ăíịt vađ nhûông tinh cíìu trong coôi

vö biïn vuô truơ tûđ vaơn kyê nay víîn hûúâng vađo nhau, vò nhau, öm íịp nhau, nhúâ nhau nhû con ngûúđi, nhû anh vađ em, nh ím vađ phûúng Víng, vuô truơ lađ möơt tònh trûúđng vônh cûêu Tònh ýu cuêa "anh vađ em" cuông bïìn vûông nhû tònh ýu giûôa caâc hađnh tinh Bađi thú kïịt laơi bùìng khöí thú ríịt hay, vúâi nhûông cíu thú söịng ăöơng ríịt ăúđi mađ nùơng triïịt lyâ nhín sinh, nhûông cíu thú coâ thïí taâch ra ăïí biïịn thađnh ngaơn ngûô tònh ýu:

Nhađ thú Nguýîn Troơng Taơo cho rùìng thú Hoađng Phuê Ngoơc Tûúđng " thíịm ăíîm triïịt hoơc vïì caâi chïịt thú anh buöìn möîi nöîi buöìn ặât

Trang 38

ruưåt Àêëy lâ thú cuãa cội êm" Àố lâ mưåt nhêån xết àuáng vâ tinh tïë Nhûng

trong nguưìn thú nh tûâ àêët vổng lïn cuãa Tûúâng lẩi cố mưåt bâi thú khấc lẩ, bâi

thú nh tûâ trúâi vang xuưëng, àêìy chûáa chan, khoấi cẫm vâ trđ tụå Àố chđnh lâ bâi

thú Bïình bưìng cho túái mai sau, bâi thú vïì trấi tim tịnh yïu, trấi tim mùåt trúâi

vơnh cûãu, mưåt bâi thú tịnh hay vâ múái

Ngư Minh

Trang 39

Mong chú đ

Hai mûúi nùm mong möơt laâ thû vïì

Ngoơn ăeđn luđa lûđa chõ nhûông canh khuya

Ngûúđi vúơ xa chúđ chöìng hoaâ ăaâ

Nûúâc mùưt rúi nuâi trùưng sûúng muđ

Chõ chúđ anh buöìn ăau hún kiïịp ăaâ

Öi cuöơc ăúđi ăíu cíìn lùưm Voơng Phu

(Tö Hoađn- 1989)

Nhiïìu ngûúđi khöng thíơt sûơ caêm thöng ặúơc vúâi nöîi ăau xa caâch giûôa ngûúđi vúơ vađ ngûúđi chöìng duđ ngûúđi chöìng íịy ăang lađm nghôa vuơ thiïng liïng lađ cíìm suâng baêo vïơ Töí quöịc Coâ ngûúđi xa caâch möơt söị nùm röìi sum húơp

Trang 40

ăíìm íịm, cođn ngûúđi vúơ treê trong bađi thú "Mong chúđ" nađy thò khöng coâ haơnh phuâc íịy

Taâc giaê bađi thú- nhađ thú Tö Hoađn lađ möơt sô quan cíịp taâ vïì hu úê Bùưc Giang Lađ ngûúđi lñnh ăi hïịt chiïịn trûúđng nađy ăïịn chiïịn trûúđng khaâc, xa nhađ

xa vúơ con ăùìng ăùĩng nùm nađy qua nùm khaâc, anh hiïíu lùưm nöîi "mong chúđ", anh biïịt caâi giaâ cuêa xa caâch:

Cíu thûâ nhíịt chó múâi lađm nhiïơm vuơ thöng baâo, ăïịn cíu thûâ hai thò ăíìy ùưp nöîi niïìm, tím traơng cuêa hai cíu hoađ vađo nhau taơo nïn möơt sûơ cöơng hûúêng ăau ăúân Cö gaâi líịy chöìng nùm mûúđi taâm tuöíi, chûa beân húi chöìng, chöìng ăi chiïịn tranh, ăùìng ăùĩng chúđ chöìng hai mûúi nùm Nöîi nhúâ thûúng múâi

da diïịt lađm sao:

Khöí thú chùưc, khöng cíu nađo leâp, vò noâ thíơt nïn caêm ăöơng Cuông phaêi noâi ngay rùìng thúđi ăiïím saâng taâc (1989 sau cöng cuöơc ăöíi múâi ba nùm) ăaô cho taâc giaê viïịt thíơt vađ ăau nhû thïị Nhûông nùm cođn chiïịn tranh vađ thúđi bao cíịp sau chiïịn tranh, nhûông cíu thú nađy khöng thïí nađo in ặúơc Ngûúđi vúơ liïơt sô nađy cha coâ con vúâi chöìng nïn sûơ cö ăún ăaô lïn ăïịn ẳnh ăiïím Coâ möơt ặâa con thò cođn khuíy khoaê, nguöi ngoai ặúơc ăöi phíìn

Thúđi gian xa caâch thíơt khöịc liïơt:

Chõ ăaô chúđ chöìng ăùìng ăùỉng 7300 ăïm, "goaâ chöìng" 7300 ăïm! Trong chiïịn tranh thiïịu gò caâc cö gaâi khöng líịy ặúơc chöìng ăađnh úê víơy lađm bađ

cö, nhûng nhûông ngûúđi nhû víơy cođn ăúô khöí hún cö gaâi "mûúđi taâm tuöíi" biïịt muđi chöìng ăïí röìi ăùìng ăùĩng chúđ chöìng 20 nùm

Khöí thú thûâ hai ăíìy thöng caêm:

Tiêu đề	Bệnh Nhưỡng Tác Phẩm Thơ Nổi Tiếng
Tác giả	Vựn Cao
Trường học	Trường Đại Học Văn Hóa Hà Nội
Chuyên ngành	Thơ Việt Nam
Thể loại	Tập thơ
Năm xuất bản	N/A
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	94
Dung lượng	276,99 KB