kích thước và dung sai

Nguyễn Văn Dự Thai Nguyen University of Technology © Fundamentals of Modern Manufacturing; Materials, Processes and Systems, by M.. Kích thước, dung sai…  Khái quát:... Nguyễn Văn Dự

Trang 1

CÁC QUÁ TRÌNH GIA CÔNG CƠ BẢN,

PGS.TS Nguyễn Văn Dự

Thai Nguyen University of Technology (© Fundamentals of Modern Manufacturing; Materials, Processes and Systems,

by M P Groover)

SAI

Nguyễn Văn Dự – Thai Nguyen University of Technology – 01.2014

Nội dung chính

1 Kích thước, Dung sai và các thông số hình học

2 Các dụng cụ đo thông dụng

3 Chất lượng bề mặt

4 Ảnh hưởng của quá trình gia công

2

2.1 Kích thước, dung sai…

 Khái quát:

Trang 2

2.1 Kích thước, dung sai…

 Khái quát:

 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm được gia công:

 Vật liệu: cơ, lý tính

 Kích thước

 Bề mặt

 Kích thước:

 Giá trị các chiều dài, góc của chi tiết cho trên bản vẽ;

 Tại sao kích thước quan trọng?

Các chi tiết sẽ lắp với nhau khít như thế nào?

 Bề mặt:

 Ảnh hưởng chất lượng làm việc, lap ghép và thẩm mỹ sản phẩm

4

Đọc bản vẽ để chế tạo…

 Trên bản vẽ chế tạo chi tiết, có các thông số chỉ rõ kích cỡ, đặc tính

hình học của chi tiết cần chế tạo.

 Các thông số cơ bản bao gồm:

 Kích thước (Dimensions);

 Dung sai (Tolerances);

 Độ phang (Flatness);

 Độ nghiêng (Angularity)

 Triển khai như thế nào cho đạt yêu cầu?

 Khai thác các thông tin trên bản vẽ

5

Kích thước

 Kích thước: giá trị hiển thị số đo đại lượng hình học (chiều dài, góc) theo đơn

vị được chọn.

Ví dụ: 150 mm; 1523’38”

 Các kích thước của một chi tiết gia công: đường kính, độ rộng, chiều sâu, góc

nghiêng…

 Đơn vị đo chiều dài quy định trong bản vẽ chế tạo cơ khí là mm (hệ mét) hoặc

inch (hệ Anh) Trên bản vẽ, quy ước không ghi đơn vị nếu kích thước đo bang

mm/ inch.

 Đơn vị đo góc là độ, phút, giây Kích thước góc trên bản vẽ luôn được ghi

đơn vị.

6

Trang 3

Kích thước và dung sai

 Trên bản vẽ kỹ thuật, kích thước biểu thị kích cỡ (size) đã được

thiết kế quy định.

 Nhà thiết kế mong muốn chi tiết được chế tạo đúng kích thước,

không sai lệch, không biến động

 TUY NHIÊN, kích thước được gia công không thể đảm bảo chính

xác tuyệt đối 100%; luôn có biến động, sai số.

 Dung sai (Tolerance) được dùng để chỉ phạm vi giới hạn biến

động của sai số có thể chấp nhận được của kích thước gia công.

 Giá trị của dung sai là lượng biến động mà kích thước gia công

được phép sai khác so với giá trị danh nghĩa.

7

Dung sai

 Kích thước danh nghĩa là 2,5

 Dung sai có thể ghi là 1 trong 3 dạng:

(a) Dung sai đối xứng (bilateral tolerance): các sai lệch cho phép về cả phía dương và âm so với

kích thước danh nghĩa Biến động sai số cho phép là 0,005 về mỗi phía Thường ghi dạng

2,5±0,005

(b) Dung sai không đối xứng (Unbilateral tolerance): chỉ cho phép biến động sai số về

một phía (âm, dương) so với kích thước danh nghĩa.

(c) Kích thước giới hạn: Ghi 2 giá trị giới hạn cho phép của kích thước chi tiết thực:

giá trị lớn nhất và nhỏ nhất cho phép.

8

Đọc hiểu ký hiệu dung sai

Các chi tiết gia công xong có đường kính từ 49,08 đến

∅50 ± 0,02

Trang 4

Why tolerance?

 Có thể gia công ít phế phẩm (Design for 6 sigma)

 Lap lẫn (Interchange)

 Ngẫu nhiên – không cần chọn lựa để lap ghép

 Đạt yêu cầu độ dôi/ khe hở

10

Các sai số gia công khác

11

Nội dung chính

2 Các dụng cụ đo thông dụng

3 Chất lượng bề mặt

12

Trang 5

2.2 Các dụng cụ đo

 Thước cặp (Vernier caliper)

 Pan-me (Micrometer)

 Dưỡng kiểm - Ca-lip (Micrometer)

 Dụng cụ đo chất lượng bề mặt

 …

 Source: http://www.technologystudent.com/equip1/equipex1.htm

13

Thước cặp (Vernier caliper)

14

Các bộ phận

Trang 6

Cách đọc số đo

16

???

Alternatively, it is just as easy to read the

13 on the main scale and 42 on the hundredths scale The correct measurement being xxx mm

Luyện tập

17

Cách đo (video)

18

Trang 7

Thước cặp số (Digital Vernier Caliper)

19

Mistake…

20

Pan-me (Micrometer)

Trang 8

A ̉nh động: Các thành phần, hoạt động

23

Pan-me đo sâu (Deep gauge micrometer) – Ảnh động

24

Trang 9

Cách sử dụng (video)

25

Cách đọc số đo

26

http://www.technologystudent.com/

Luyện tập

Trang 10

Đồng hồ so

28

Dưỡng kiểm (Ca-lip)

29

Thông tin thêm?

30

Trang 11

Dưỡng kiểm ren (Thread snap gauge) - Video

31

Thước đo góc

32

Đo độ không trụ

Trang 12

Nội dung chính

3 Bề mặt

34

2.3 Bề mặt (Surface)

 Bề mặt là phần diện tích bao quanh phía ngoài chi tiết;

 Bề mặt danh nghĩa là bề mặt mong muốn của chi tiết, được xác

định bởi các đoạn thang, cung tròn trên bản vẽ kỹ thuật;

 Bề mặt danh nghĩa bao gồm các mặt tuyệt đối phang, các mặt cong

lý tưởng; hoàn hảo về mặt hình học.

 Bề mặt thực của chi tiết không hoàn hảo như trên bản vẽ;

 Các phương pháp gia công khác nhau cho ra các bề mặt có đặc tính

khác nhau.

35

Minh họa bề mặt danh nghĩa và bề mặt thực

36

Trang 13

Tại sao bề mặt lại quan trọng?

 Quan trọng cả ở góc độ kỹ thuật và thương mại

 Các ảnh hưởng của bề mặt:

 Mỹ thuật: hấp dẫn khách hàng;

 An toàn

 Ma sát và bền mòn

 Độ bền thể tích chi tiết

 Độ dôi/ khe hở lap ghép

 Độ dẫn điện

37

Các thông số hình học bề mặt thực

38

Các thuật ngữ

 Cấu trúc hình học lớp bề mặt (Surface texture)

Trang 14

Các khái niệm nhám bề mặt

41

Ra

42

Trang 15

43

Ra: giá trị trung bình của các giá

trị tuyệt đối của sai lệch profin

trong khoảng chiều dài chuẩn

44

trung bình của các giá trị tuyệt đối của chiều cao 5 đỉnh

cao nhất và chiều sâu của 5 đáy thấp nhất của pro fin

trong khoảng chiều dài chuẩn.

Trang 16

Chiều cao lớn nhất các mấp mô profin (Rmax): khoảng

cách lớn nhất giữa đường đỉnh cao nhất và đường đáy

thấp nhất của profin trong khoảng chiều dài chuẩn

Rmax= Ypmax + Yvmax

46

47

Một cách đo nhám bề mặt

48

Trang 17

Tìm kiếm thông tin tham khảo thêm…

49

Nội dung chính

3 Bề mặt

4 Ảnh hưởng của quá trình gia công

50

Dung sai gia công

 Một số phương pháp gia công cho độ chính xác kích thước cao hơn

Trang 18

Dung sai thông thường có thể đạt được

52

Mức độ nhám thông thường

 Một số phương pháp gia công có thể cho chất lượng bề mặt tốt hơn

các phương pháp khác;

 Bề mặt chất lượng cao hơn đòi hỏi thời gian, chi phí gia công cao

hơn

53

Nhám bề mặt có thể đạt được

54

Trang 19

Hình ảnh chất lượng bề mặt

56

Một số câu hỏi ôn tập

1 Khái niệm về dung sai?

Trang 20

Bài tập thực hành

 Thuyết trình cách đo kích thước bang thước cặp

 Thuyết trình cách đo kích thước bang pan-me

 Yêu cầu bài thuyết trình:

 Có video minh họa

 Minh chứng tác giả trực tiếp sử dụng dụng cụ

 Có ít nhất 3 ví dụ đo trực tiếp vật thể

 Ưu tiên sử dụng ảnh chụp, ảnh động, video

 Thời gian thuyết trình: 5 phút

 Mỗi cá nhân làm cả 2 bài thuyết trình nêu trên.

58

Chuẩn bị cho chương sau

 Sưu tầm hình ảnh, video các quá trình gia công cat gọt;

 Chuẩn bị bài thuyết trình về từng phương pháp gia công thông

dụng:

 Tiện

 Phay

 Khoan

 Mài

 Nội dung:

 Khả năng gia công

 Mô tả máy, dao, đồ gá

 Cách vận hành thiết bị

59

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	1,67 MB