Xây dựng liên minh công, nông và trí thức trong cách mạng việt nam

Song muốn đưa cách mạng đến thắng lợi hoàn toàn, Đảng còn phải xây dựng lực lượng cách mạng hùng hậu, mà trong đó quan trọng hơn cả là xây dựng khối liên minh giữa giai cấp công nhân, nô

Xây dựng liên minh công, nông và trí thức trong cách mạng Việt Nam

Ngày 10/6/2003 Cập nhật lúc 20 h 6'

Đảng vạch ra cương lĩnh đúng đắn là vấn đề có ý nghĩa quyết định hàng đầu đối với thắng lợi của cách mạng Song muốn đưa cách mạng đến thắng lợi hoàn toàn, Đảng còn phải xây dựng lực lượng cách mạng hùng hậu, mà trong đó quan trọng hơn cả là xây dựng khối liên minh giữa giai cấp công nhân, nông dân và trí thức cách mạng Dựa vào khối liên minh này, Đảng mới đoàn kết được các lực lượng tiến bộ, làm cho cuộc cách mạng mang tính chất nhân dân

Mác và Ǎngghen phát hiện vai trò lịch sử của giai cấp vô sản, đồng thời hết sức quan tâm nghiên cứu các lực lượng đồng minh để giai cấp vô sản có điều kiện hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình

Sau khi giai cấp vô sản Nga đã giành được chính quyền, nước Ngabước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Lênin đã vận dụng sáng tạo tư tưởng nói trên của Mác và Ǎngghen vào điều kiện nước Nga Lênin nói: "Chuyên chính vô sản là một hình thức đặc biệt của liên minh giai cấp giữa giai cấp vô sản, đội tiên phong của những người lao động, với đông đảo những tầng lớp lao động không phải vô sản (tiểu tư sản, tiểu chủ, nông dân, trí thức, v.v.) hoặc với phần lớn những tầng lớp đó; liên minh nhằm chống lại tư bản, liên minh nhằm lật đổ hoàn toàn tư bản, tiêu diệt hoàn toàn sự chống cự của giai cấp tư sản và những mưu toan khôi phục của giai cấp ấy, nhằm thiết lập và củng cố vĩnh viễn chủ nghĩa xã hội"

Lịch sử cách mạng Việt Nam hơn 60 nǎm qua chứng minh rằng - vấn đề nông dân và trí thức chẳng những là nội dung cơ bản của cách mạng dân tộc dân chủ, mà còn là lực lượng có ý nghĩa quyết định đối với việc xác lập vai trò lãnh đạo của Đảng ta và phương pháp cách mạng trong việc giành và giữ chính quyền

Liên minh công, nông và trí thức là một nguyên tắc chiến lược của chủ nghĩa Mác - Lênin, một tất yếu phổ biến đối với các cuộc cách mạng do Đảng của giai cấp vô sản lãnh đạo Liên minh đặc biệt này

có tầm quan trọng đối với cách mạng nước ta, nhất là ở chặng đường đầu của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

I- ĐẢNG TA THỰC HIỆN LIÊN MINH CÔNG, NÔNG VÀ TRÍ

THỨC TRONG CÁCH MẠNG DÂN TỘC DÂN CHỦ NHÂN DÂN

Trước Cách mạng Tháng Tám (1945), Việt Nam là một nước thuộc địa, nửa phong kiến Giai cấp công nhân còn ít, tầng lớp trí thức mới ra đời, nông dân chiếm hơn 95% dân số Song nhờ có ánh sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin, ngay từ khi chuẩn bị thành lập Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và nhiều đồng chí tiền bối đã nhận thức đúng vai trò lịch sử của giai cấp công nhân, lực lượng cách mạng to lớn của giai cấp nông dân và vai trò "ngòi pháo" cách mạng của tầng lớp trí thức

Tại Hội nghị Quốc tế nông dân lần thứ nhất ở Mátxcơva (tháng 1923), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: " chỉ trở thành quốc tế thật

10-sự khi mà không những nông dân phương Tây, mà cả nông dân phương Đông, nhất là nông dân ở các nước thuộc địa ) đều tham gia Quốc tế " Nǎm 1927, Người lại nói thêm "công nông là gốc cách mệnh còn học trò, nhà buôn nhỏ, điền chủ nhỏ là bầu bạn cách mệnh của công nông thôi"

Hơn 45 nǎm tiến hành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, Đảng

ta đã dày công xây dựng khối liên minh công, nông và trí thức cách mạng Đảng chú ý giáo dục tinh thần yêu nước theo quan điểm củachủ nghĩa Mác - Lênin cho công nhân, nông dân và trí thức để đoànkết, tập hợp họ chiến đấu dưới ngọn cờ của Đảng, chống đế quốc

và tay sai

Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời cùng những thành quả cách mạng

đã giành được, nhất là thành công của Cách mạng tháng Tám, có ýnghĩa chính trị, kinh tế và xã hội to lớn Đó là nguồn sức mạnh vật chất, tinh thần vô tận đưa đến thắng lợi của cuộc kháng chiến

chống thực dân Pháp (1946-1954) và thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ - cứu nước trong những nǎm 1955-1975

Trong giai đoạn cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, Đảng ta xây dựng khối liên minh công, nông và trí thức cách mạng trên cơ sở nhận thức và giải quyết sớm những vấn đề dưới đây:

1 Sớm nhận thức vị trí các giai cấp trong liên minh

Thấm nhuần học thuyết Mác - Lênin, những người cộng sản Việt Nam sớm khẳng định vai trò lịch sử của giai cấp công nhân trong cách mạng Việt Nam

Vào cuối những nǎm 20 của thế kỷ này, số lượng công nhân Việt Nam chỉ chiếm 1,2% dân số Tuy còn trẻ và ít, song giai cấp công nhân Việt Nam có đủ bản chất chung của giai cấp công nhân quốc tế; đồng thời còn có những đặc điểm riêng, rất thuận lợi trong việc giành và giữ quyền lãnh đạo cách mạng Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời và trưởng thành trước giai cấp tư sản Việt Nam và bước lên vũ đài chính trị sau khi Cách mạng Tháng Mười Nga đã giành được thắng lợi và giai cấp tư sản ở nhiều nước đã vứt bỏ ngọn cờ dân tộc Chính bối cảnh chính trị thế giới ấy đã làm cho giai cấp công nhân Việt Nam có thêm uy tín chính trị để giương caongọn cờ lãnh đạo dân tộc làm cách mạng giải phóng, giành độc lập,dân chủ theo con đường mới

Nhưng điều quan trọng hơn là giai cấp công nhân Việt Nam sớm tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lênin, có lãnh tụ Hồ Chí Minh và Đảng tiềnphong lãnh đạo Đảng lại có đường lối cách mạng đúng, đáp ứng yêu cầu đòi hỏi của dân tộc và giai cấp Sau khi ra đời, Đảng đã lập

ra tổ chức công hội để giáo dục và vận động công nhân; lập ra nông hội, hội vǎn hoá cứu quốc và các đoàn thể thanh niên, phụ

nữ, v.v., để giáo dục và tổ chức nông dân, trí thức và các tầng lớp lao động khác

Vì vậy, giai cấp công nhân không những đã đoàn kết được giai cấp mình mà còn đoàn kết được giai cấp nông dân và tranh thủ phần lớn những người yêu nước trong tầng lớp trí thức, tư sản dân tộc

và các nhân sĩ yêu nước ngày càng tham gia đông đảo vào phong trào giải phóng dân tộc theo đường lối của Đảng

Đánh giá về giai cấp công nhân Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói, chỉ có giai cấp công nhân là dũng cảm nhất, cách mạng nhất, luôn luôn gan góc đương đầu với bọn đế quốc thực dân Với lý luậncách mạng tiên phong và kinh nghiệm của phong trào vô sản quốc

tế, giai cấp công nhân ta đã tỏ ra là người lãnh đạo xứng đáng nhất

và đáng tin cậy nhất của nhân dân Việt Nam

Chiếm hơn 95% số dân, nông dân nước ta là một lực lượng cách mạng to lớn, sớm có ý thức dân tộc và dân chủ Nông dân Việt Nam chưa từng đi theo giai cấp tư sản không phải vì giai cấp tư sản Việt Nam ra đời sau giai cấp công nhân, mà vì giai cấp tư sản Việt Nam yếu về kinh tế, bạc nhược về chính trị, không thể đáp ứngđược yêu cầu của nông dân và của dân tộc

Nông dân Việt Nam có tinh thần cách mạng, nhưng họ không thể làlực lượng lãnh đạo cách mạng dân tộc dân chủ vì họ không gắn liền với một phương thức sản xuất mới và không có hệ tư tưởng độc lập Họ cũng không có khả nǎng xây dựng một chế độ xã hội mới

Dưới thời đế quốc Pháp thống trị, các nhà yêu nước như Phan Đình Phùng, Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh, Nguyễn Thái Học, v.v., đã kêu gọi nhân dân, trong đó có nông dân, đấu tranh chống

đế quốc Pháp để giữ nước nhưng chưa có ai đề ra đường lối cách mạng dân chủ triệt để, khả dĩ tập hợp nông dân chống địa chủ phong kiến, giành lại ruộng đất, để cứu nước và cứu lấy mình

Chủ tịch Hồ Chí Minh và những người Cộng sản Việt Nam thấu hiểu điều mong muốn thiết tha nhất của nông dân Từ khi thành lập,Đảng Cộng sản Việt Nam đã chủ trương "lãnh đạo dân cày nghèo làm thổ địa cách mạng đánh trúc bọn đại địa chủ và phong kiến"

Đường lối cách mạng dân tộc dân chủ đúng đắn của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã làm cho phong trào nông dân từng bước xích lại gần với phong trào công nhân

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng còn chỉ rõ mục tiêu, nội dung và đối tượng của liên minh trong từng thời kỳ nhằm từng bước thực hiện mục tiêu chủ yếu trước mắt là giải phóng dân tộc Nhờ kết hợp thực hiện đúng đắn hai khẩu hiệu chiến lược "độc lập dân tộc" và "người cày có ruộng" với việc giải quyết yêu cầu cụ thể của từng cuộc đấu tranh trong từng thời kỳ cách mạng, Đảng đã lãnh đạo nông dân đi theo giai cấp công nhân đấu tranh, từng bướcgiành lại những quyền lợi thiết thân cho dân tộc và giai cấp; đồng thời Đảng giáo dục để loại bỏ dần những hành động tiêu cực trong phong trào nông dân như cục bộ, địa phương, hẹp hòi, mê tín dị đoan, v.v

Đảng coi trọng khả nǎng cách mạng của tầng lớp trí thức

Đế quốc Pháp thống trị nước ta vừa làm phân hoá, mai một tầng lớp trí thức phong kiến, đồng thời tạo ra tầng lớp trí thức mới - trí thức tư sản Nhưng một mặt do chế độ chuyên chế về chính trị, độcquyền về kinh tế, nên tầng lớp này không có cơ sở kinh tế - chính trị để phát triển Mặt khác, do truyền thống yêu nước của dân tộc và

sự thu hút của phong trào công nông nên phần lớn trí thức Việt Nam đã tích cực tham gia phong trào giải phóng dân tộc, chống đế quốc và tay sai

Từ khi phong trào yêu nước lâm vào khủng hoảng về đường lối, nhiều trí thức đã đứng ra tổ chức phong trào chống đế quốc Pháp, lập ra một số tổ chức và đảng cách mạng như: Tâm Tâm Xã

(1923), Phục Việt, Tân Việt cách mạng Đảng (1926-1930), Hội kín của Nguyễn An Ninh (1927-1929), Đảng thanh niên của Trần Huy Liệu (1928), Việt Nam quốc dân Đảng của Nguyễn Thái Học (1927-1930), v.v

Tuy có tinh thần phản đế, nhưng lúc đầu họ chịu ảnh hưởng của hệ

tư tưởng dân chủ tư sản kiểu cũ nên không thể tự tìm ra con

đường cứu nước đúng đắn, không thể đóng vai trò lãnh đạo cách mạng Sự thất bại của cuộc khởi nghĩa Yên Bái (9-2-1930) do Việt Nam quốc dân Đảng tổ chức với khẩu hiệu "không thành công cũngthành nhân" đã thể hiện quan điểm bấp bênh tiểu tư sản và sự bất lực của đảng này

Từ khi đồng chí Nguyễn ái Quốc lập ra Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí hội, tổ chức tiền thân của Đảng, thì những trí thức yêu nước đã từng bước chịu ảnh hưởng tư tưởng cứu nước của Người và chuyển dần từ lập trường cách mạng dân tộc dân chủ kiểu cũ sang lập trường cách mạng dân tộc dân chủ kiểu mới của giai cấp công nhân

Đảng luôn luôn coi trọng việc giác ngộ, tập hợp những trí thức cáchmạng vào hàng ngũ của mình và các đoàn thể cách mạng khác, làm cho họ trở thành một "động lực" cách mạng quan trọng

Đảng luôn luôn uốn nắn những quan điểm tư tưởng lệch lạc mang

tính chất tiểu tư sản, biểu hiện ở một số chủ trương như: thanh đảng, thanh hội của xứ uỷ Trung Kỳ (20-5-1931) hay "trí, phú, địa, hào đào tận gốc, trốc tận rễ", vận dụng rập khuôn kinh nghiệm cáchmạng ruộng đất của Trung Quốc vào điều kiện nước ta , đồng thờiĐảng đấu tranh chống những xu hướng đánh giá thấp lực lượng nông dân (bạn đồng minh chủ yếu và đáng tin cậy nhất của giai cấpcông nhân) Đảng còn phê phán quan điểm của một số trí thức trong Đảng dân chủ đòi chia quyền lãnh đạo cách mạng và quan điểm tư tưởng sai trái của nhóm "Nhân vǎn giai phẩm" trong nhữngnǎm 1957-1959, v.v Dưới sự lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, tầng lớp trí thức đã cùng với giai cấp công nhân, nông dân và cả dân tộc lập nhiều chiến công trong

sự nghiệp giành và giữ chính quyền cũng như trong kháng chiến vàkiến quốc

Trong thực tiễn, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã sớm đánh giá

và phát huy đúng mức khả nǎng cách mạng của tầng lớp trí thức; đặt vị trí quan trọng của trí thức trong sự nghiệp cách mạng Nhưng

về mặt lý luận, Đảng ta chưa vượt khỏi khuôn khổ các vǎn kiện củaQuốc tế cộng sản, nhất là Nghị quyết Đại hội VI Quốc tế cộng sản (9-1928) Đại hội Đảng lần thứ II (2-1951) đã khẳng định trí thức "là một trong những động lực đáng kể của cách mạng Họ là bạn đồng minh tin cậy được của giai cấp công nhân"

2 Giải quyết kịp thời quyền lợi thiết thân của công nhân, nông dân và tầng lớp trí thức

Cách mạng Tháng Tám thắng lợi, nước Việt Nam dân chủ cộng hoà ra đời Đó là nhà nước của nhân dân lao động đầu tiên ở ĐôngNam châu á Các giai cấp công nhân, nông dân và trí thức cách mạng trở thành người làm chủ đất nước và tham gia xây dựng chính quyền

Đảng hết sức quan tâm giải quyết quyền lợi của nông dân và nhân dân lao động khi có điều kiện

Sau Cách mạng Tháng Tám, cǎn cứ vào chủ trương của Chính phủlâm thời, ngày 20-11-1945, ủy ban nhân dân Bắc Bộ đã ra thông tư giảm tô 25% Ngày 14-7-1949, Chính phủ ra sắc lệnh giảm tô và từng bước thực hiện cải cách ruộng đất, Đảng đã chia cho nông

dân 177.000 ha ruộng đất, trong đó có 18.400 ha ruộng đất tịch thu của thực dân Pháp, 39.600 ha ruộng đất của đại địa chủ và

119.000 ha ruộng đất công

Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt, tháng 10-1953, Đảng phát động phong trào quần chúng đòi triệt để giảm tô và thực hiện cải cách ruộng đất Tuy có phạm một số sai lầm, nhưng Đảng đã lãnh đạo nông dân các tỉnh miền Bắc giành thêm 456.000 ha ruộng đất từ tay địa chủ Chế độ chiếm hữu ruộng đất của địa chủ, phong kiến ở các tỉnh miền Bắc bị xoá

bỏ Quyền sở hữu ruộng đất của nông dân lao động được Nhà nước thừa nhận

Cũng trong thời gian này, từ tỉnh Quảng Trị đến các tỉnh ở Nam Bộ,dưới sự lãnh đạo của các đảng bộ địa phương, nông dân đã được chia cấp hơn 750.000 ha ruộng đất ở nhiều nơi địa tô phong kiến

đã giảm, có nơi chỉ còn 15%

Thành quả về cách mạng ruộng đất có ý nghĩa hết sức to lớn Nó làm tǎng thêm nguồn sức mạnh của nhân dân trong quá trình cách mạng Thành quả ấy chẳng những động viên cổ vũ giai cấp nông dân mà cả giai cấp công nhân và tầng lớp trí thức, bởi lẽ giai cấp công nhân và phần lớn trí thức đều xuất thân từ giai cấp nông dân

và nhân dân lao động, chẳng những họ có kẻ thù chung là đế quốc

và phong kiến đại địa chủ, đại tư sản làm tay sai, mà còn có quan

hệ gia đình, xã hội hết sức gần gũi với nông dân Phần đất người nông dân được chia không chỉ là lợi ích riêng của họ mà người công nhân, người trí thức ít nhiều đều có lợi ích chung

Vì vậy, vấn đề ruộng đất của nông dân là một nội dung cơ bản của cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở nước ta

Ngoài quyền lợi ruộng đất, nhân dân ta nói chung, công - nông và tầng lớp trí thức nói riêng còn được hưởng những quyền lợi khác không kém phần quan trọng Đó là quyền tự do tư tưởng, tự do tín ngưỡng, tự do tổ chức, tự do hội họp, tự do đi lại trong nước và tự

do xuất dương, v.v., đã được Đảng ta công bố trong Chương trình của Việt Minh (25-11-1941) và ngày càng tạo điều kiện để thực hiệnnhững quyền lợi đó

Đảng chủ trương khuyến khích và giúp đỡ, tạo điều kiện cho trí thức, vǎn nghệ sĩ phát triển tài nǎng bằng việc lập các trường chuyên môn huấn luyện, đào tạo nhân tài của đất nước ngày càng đông đảo

Những kết quả về cách mạng ruộng đất và việc thực hiện quyền tự

do, dân chủ cũng như về cách mạng vǎn hoá, khoa học, kỹ thuật trong mấy chục nǎm qua đã làm tǎng sự gắn bó giữa công nhân, nông dân và trí thức đối với Đảng, với chế độ mới mà nhân dân ta đang xây dựng

3 Xác định đúng các mối quan hệ trong quá trình cách mạng

Đảng ta chẳng những vạch ra đường lối chiến lược và sách lược đúng đắn, mà còn tạo ra những điều kiện thuận lợi để liên kết các lực lượng cách mạng, bảo đảm cho giai cấp công nhân giữ vững quyền lãnh đạo và vai trò nòng cốt trong các cuộc đấu tranh

Với lý luận Mác - Lênin soi đường, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng

ta đã sớm giải quyết đúng mối quan hệ giữa độc lập dân tộc và chủnghĩa xã hội, vạch ra đường lối cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân tiến lên chủ nghĩa xã hội

Trên quan điểm giải phóng dân tộc gắn liền với giải phóng xã hội, Đảng ta giải quyết hợp lý mối quan hệ giữa nhiệm vụ chống đế quốc với nhiệm vụ chống phong kiến Giải quyết đúng đắn hai nhiệm vụ chiến lược ở giai đoạn cách mạng dân tộc dân chủ, bảo đảm cho Đảng ta vừa củng cố được liên minh công nhân, nông dân

và trí thức, vừa lôi kéo được những người thuộc tầng lớp trên (tư sản dân tộc, địa chủ vừa và nhỏ) có tinh thần chống đế quốc vào mặt trận dân tộc thống nhất; vừa ngǎn ngừa, sửa chữa kịp thời những sai lầm tả, hữu khuynh trong việc thực hiện đường lối cách mạng

Liên minh công nhân, nông dân và trí thức được củng cố, phong trào cách mạng ở hai địa bàn chiến lược thành phố và nông thôn, gắn bó chặt chẽ với nhau, hỗ trợ và thúc đẩy lẫn nhau tạo thành sức mạnh tổng hợp của cách mạng Trong mối quan hệ giữa hai địa bàn chiến lược này, Đảng coi trọng cả hai địa bàn, nhưng đánh giá thành phố là địa bàn xung yếu, vì nếu phong trào công nhân và

nhân dân lao động (lao động chân tay và trí óc) ở thành phố yếu thìkhởi nghĩa quần chúng không thể trở thành tổng khởi nghĩa để giành thắng lợi

Trong khi khẳng định vị trí lãnh đạo của giai cấp công nhân, động lực cách mạng là các giai cấp công nhân, nông dân và tầng lớp trí thức, Đảng ta hết sức quan tâm xây dựng Mặt trận dân tộc thống nhất, coi đó là một trong những nguyên nhân thắng lợi của cách mạng Đảng ta xác định liên minh công, nông và trí thức là nền tảngcủa Mặt trận dân tộc thống nhất Tổng kết công tác mặt trận, tại Đạihội đại biểu toàn quốc lần thứ II, Đảng ta chỉ rõ: "Mặt trận dân tộc thống nhất lấy liên minh công nông và lao động trí thức làm nòng cốt và do giai cấp công nhân lãnh đạo" Khối liên minh này được củng cố vững chắc bao nhiêu thì Mặt trận dân tộc thống nhất càng

có điều kiện mở rộng bấy nhiêu Có thể nói, không củng cố được liên minh công, nông và trí thức thì cũng không thể có Mặt trận dân tộc thống nhất

II- CỦNG CỐ VÀ MỞ RỘNG LIÊN MINH CÔNG, NÔNG VÀ TRÍ THỨC TRONG CHẶNG ĐƯỜNG ĐẦU THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

1 Những bước phát triển mới của liên minh công, nông và trí thức từ khi cả nước bước vào chặng đường đầu thời kỳ quá

độ

Từ cuối nǎm 1954, miền Bắc đã bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Sau khi miền Nam được hoàn toàn giải phóng, cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội

Hơn 15 nǎm kể từ ngày hoà bình, thống nhất Tổ quốc, là một thời

kỳ sôi động, phức tạp và đầy khó khǎn, thử thách của quá trình phát triển đi lên của cách mạng Việt Nam

Trong bối cảnh đó, tuy có nhiều sai lầm, khuyết điểm trong nhận thức cũng như hành động, song xét về cơ bản, Đảng ta đã sửa chữa có kết quả và từng bước giải quyết đúng vấn đề nông dân, thực sự góp phần củng cố khối liên minh công - nông và trí thức Nǎm 1930, giai cấp công nhân mới có 22 vạn người, chiếm tỷ lệ

1,2% dân số Là lực lượng sản xuất chủ yếu trong kinh tế của thực dân Pháp, nhưng thân phận của giai cấp công nhân cũng như nhândân ta nói chung đều là người nô lệ

Sau ngày miền Bắc được hoàn toàn giải phóng, giai cấp công nhânlàm chủ các cơ sở sản xuất công nghiệp, giao thông vận tải, ngân hàng do giành lại được từ tay thực dân Pháp và tư sản mại bản

mà nhân dân ta xây dựng nên ở miền Nam, sau khi hoàn thành cảitạo công thương nghiệp tư bản chủ nghĩa, giai cấp công nhân làm chủ phần tư liệu sản xuất chủ yếu lấy lại từ tay đế quốc, thực dân

và tầng lớp tư sản mại bản bao gồm 12.680 xí nghiệp lớn, nhỏ

Thông qua từng bước tiến hành công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa

và sự liên doanh, liên kết với các nước xã hội chủ nghĩa, giai cấp công nhân đã tǎng lên cả về số lượng và chất lượng Đến nay cả nước có hơn 2 triệu công nhân kỹ thuật, trong đó có 3.150 công nhân bậc cao

Giai cấp công nhân cả nước có tổ chức thống nhất là Tổng liên đoàn lao động Việt Nam với hơn 4 triệu đoàn viên Lực lượng giai cấp công nhân, chủ thể của liên minh, được tǎng cường và củng cốthêm một bước

Tuy vậy, so với yêu cầu của cách mạng trong giai đoạn mới, giai cấp công nhân chưa đáp ứng đầy đủ Giai cấp công nhân hiện nay vẫn còn ít về số lượng và yếu về tay nghề, trình độ giác ngộ xã hội chủ nghĩa còn bị hạn chế

Tầng lớp trí thức Việt Nam phát triển và trưởng thành cùng với sự phát triển và thắng lợi của cách mạng Sau ngày đất nước thống nhất (1976), lực lượng trí thức thêm đông đảo và trình độ khoa học ngày càng được tǎng lên

Thực hiện chính sách vǎn hoá, giáo dục, đào tạo của Nhà nước ta, hàng nǎm ở Việt Nam trung bình có khoảng 11 triệu học sinh đến trường Ngoài 12.012 trường phổ thông cơ sở còn có 832 trường phổ thông trung học và 298 trường dạy nghề với 12 vạn chỗ ngồi Hàng nǎm có hàng vạn học sinh đại học và trung học chuyên

nghiệp tốt nghiệp toả đi phục vụ khắp mọi miền đất nước Nǎm

1976 là 18,8 vạn người thì nǎm 1980 lên 29,7 vạn người Đến ngày

1-4-1980 số người tốt nghiệp phổ thông trung học là 3,1 triệu; cao đẳng, đại học và trên đại học là 74 vạn; trung học chuyên nghiệp gần 12,7 vạn Nǎm 1989, số học sinh phổ thông là 12,2 triệu, trung học chuyên nghiệp là 13,8 vạn; cao đẳng và đại học là 12,8 vạn Chỉ riêng trong khu vực nông nghiệp, số cán bộ được đào tạo đến nǎm 1975 nhiều gấp 93,2 lần nǎm 1955 Nǎm 1955 cứ 1.000 công nhân chỉ có 5 người có trình độ đại học trở lên, đến nǎm 1975 đã

có 64 người Số người này đã và sẽ gia nhập vào hàng ngũ công nhân, viên chức nhà nước và sẽ ngày càng được trí thức hoá

Đội ngũ trí thức Việt Nam ngày một tǎng cả về số và chất lượng Cùng với hơn 2 triệu công nhân kỹ thuật, chúng ta có một đội ngũ cán bộ khoa học, kỹ thuật trên 697.430 người; trong đó có 443.273 người có trình độ trung học chuyên nghiệp, 66,986 người có trình

độ cao đẳng, 70.000 người có trình độ đại học và hơn 6.000 người

có trình độ phó tiến sĩ và tiến sĩ khoa học

Tầng lớp trí thức đã trở thành một lực lượng quan trọng trong dân

cư nước ta, chiếm một tỷ lệ khá lớn trong số 4 triệu cán bộ, công nhân, viên chức, làm việc khắp mọi lĩnh vực thuộc bộ máy lãnh đạo

và quản lý của Đảng, Nhà nước các cấp, trong các cơ sở kinh tế tập thể và ngoài quốc doanh Bên cạnh những nhà khoa học quản

lý và khoa học xã hội, số đông những nhà trí thức khoa học công nghệ đã có nhiều sáng chế, phát minh được áp dụng vào sản xuất

và đời sống Việc lai tạo nhiều giống lúa cho nǎng suất cao, lai tạo đàn gia súc và gia cầm có kết quả, đã làm cho nền nông nghiệp nước ta có những đóng góp quan trọng vào chương trình lương thực, thực phẩm thế giới Trong thực tế, tầng lớp trí thức đã là lực lượng xung kích, nòng cốt của 40 triệu lao động nước ta, đang khắc phục khó khǎn để kiến thiết đất nước

Trong đường lối đổi mới, Đảng ta đã "coi khoa học và công nghệ là một động lực mạnh mẽ của sự nghiệp đổi mới , coi người làm công tác khoa học và công nghệ là đội ngũ cán bộ tin cậy quý báu của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta"

Tuy vậy, sự đóng góp của trí thức chưa làm chuyển biến mạnh mẽ nền kinh tế cũng như các mặt khác của đời sống xã hội Sự hạn chế đó của tầng lớp trí thức do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan Nhưng trước hết là nhiều cấp uỷ Đảng và chính quyền,