Chuân thanh lịch, văn minh

Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh huân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh huân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh huân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh huân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh huân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh huân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh Chuân thanh lịch, văn minh

Trang 1

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lí do chọn đề tài:

Những năm học phổ thông là thời gian thế hệ trẻ chuẩn bị hành trang vàođời với việc tích lũy các tri thức khoa học, công nghệ, ngoại ngữ, tin học…nhưng nếu không lưu tâm hoặc bỏ qua việc trau dồi phẩm chất chính trị, đạođức, lối sống, văn hóa ứng xử, văn hóa giao tiếp thì rất dễ dẫn đến sự phát triểnlệch lạc, phiếm diện Việc hình thành cho học sinh ý thức giao tiếp, ứng xửthanh lịch, văn minh phụ thuộc rất nhiều vào nội dung và cách thức giáo dục củachúng ta

Tích hợp giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh cho học sinh, suycho cùng chính là thực hiện chiến lược con người, xây dựng con người mới vớinhững phẩm chất mới nhằm đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới đất nước.Làm tốt công tác giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh cho học sinh sẽ

có tác dụng chuyển hóa sức mạnh tinh thần, năng lực trí tuệ của tuổi trẻ thànhsức mạnh vật chất, để phát huy tối đa sức mạnh nội sinh của dân tộc Như vậy,chúng ta mới có thể vừa tiến lên văn minh hiện đại, vừa giữ gìn các giá trị vănhóa dân tộc, tạo lập con đường phát triển ổn định và bền vững cho đất nướctrong thế kỷ mới

Tích hợp giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh cho học sinh khôngphải là vấn đề đơn giản, cần sự kết hợp hài hòa giữa gia đình, nhà trường và xãhội Giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh cho học sinh là xây dựngcho các em đời sống văn hóa tinh thần phong phú Tuy nhiên, trong chương trìnhgiáo dục phổ thông, nội dung giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minhkhông nằm trong cấu trúc của chương trình và sách giáo khoa Có nghĩa là đâykhông phải là một môn học độc lập Vì vậy, tích hợp giáo dục giao tiếp, ứng xửthanh lịch, văn minh được khéo léo đưa vào một số môn học Đặc biệt năm học

2013 - 2014 Sở giáo dục Hà Nội đã tổ chức hội thi Chuyên đề tích hợp giáo dụcnếp sống thanh lịch, văn minh cho học sinh Hà Nội trong môn Ngữ văn

Tích hợp giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh vào môn Ngữ Văn

là hết sức cần thiết nhưng phải đáp ứng được những mục tiêu, nguyên tắc vàphương thức giáo dục riêng Có nghĩa là việc tích hợp không được tuỳ tiện màphải đảm bảo đặc trưng bộ môn Không biến giờ học thành giờ trình bày giáodục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh Điều này có nghĩa là giờ Văn trướchết phải là giờ Văn, giờ Tiếng Việt trước hết phải là giờ Tiếng Việt, giờ Tập làmvăn trước hết phải là giờ Tập làm văn Giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, vănminh chỉ là một nội dung được tích hợp một cách tự nhiên, hoà đồng trong cácđơn vị kiến thức chuyên môn Trong chương trình Ngữ Văn lớp 7 có khá nhiềubài có thể tích hợp giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh, song vấn đề

là tích hợp như thế nào, tích hợp vào chỗ nào, ở mức độ nào là phù hợp?

Giáo viên Nguyễn Thị Duyên 1 Trường THCS Đại Áng

Trang 2

Tích hợp giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh giúp các em cóthói quen, hành vi ứng xử văn minh, lịch sự trong mọi tình huống, hoàn cảnhgiao tiếp cụ thể Điều này phải được hình thành trong một quá trình lâu dài vàphải bắt đầu ngay từ tuổi ấu thơ Vậy làm thế nào để chất lượng môn học ngàycàng được nâng cao và ý thức giao tiếp, ứng xử của các em cũng được cải thiện.Với suy nghĩ đó cùng với sự động viên khuyến khích của Ban giám hiệu nhà

trường tôi mạnh dạn đưa ra một số biện pháp trong đề tài “Tích hợp giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh trong dạy Ngữ Văn 7 trường THCS Đại Áng”.

2 Mục đích nghiên cứu:

Việc tích hợp giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh trong dạy một

số văn bản ở lớp 7 giúp các em hiểu biết, kế thừa, tiếp thu truyền thống thanhlịch, văn minh của người Hà Nội Từ đó làm thay đổi nhận thức, hành vi, gópphần đào tạo, xây dựng các thế hệ người Hà Nội ngày càng thanh lịch, văn minhtrong giao tiếp, ứng xử giữa người với người, giữa con người với thiên nhiên,môi trường

3 Đối tượng nghiên cứu:

Áp dụng cho học sinh lớp 7 trường THCS Đại Áng - Thanh Trì - Hà Nội

4 Đối tượng khảo sát và thực nghiệm:

Học sinh lớp 7 trường THCS Đại Áng - Thanh Trì - Hà Nội trong năm học

2013 - 2014

5 Phương pháp nghiên cứu:

- Nghiên cứu lý luận: tìm hiểu, nghiên cứu “Một số vấn đề đổi mới phươngpháp giảng dạy môn Ngữ văn THCS”, “Sách giáo khoa Ngữ văn 7”, “Sách giáoviên Ngữ văn 7” và tài liệu “Chuyên đề giáo dục nếp sống thanh lịch - văn minhcho học sinh Hà Nội”

- Nghiên cứu thực tiễn: điều tra, khảo sát, phân tích, tổng hợp để thu thập thôngtin cho việc hoàn thành để tài nghiên cứu

6 Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu:

- Phạm vi nghiên cứu: Chương trình Ngữ văn THCS, cụ thể qua các văn bản

- Thời gian nghiên cứu: năm học 2013 - 2014

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Trang 3

I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN:

1 Cơ sở lý luận:

Nền tảng của văn minh chính là mối tương quan giữa người với người Nếpsống văn minh càng sâu sắc, thì quan hệ giữa người với người càng phải trở nêntinh tế hơn Một người biết sống theo nếp sống văn minh thực sự, phải là ngườibiết tôn trọng người khác Con người hiện đại có nhiều thuận lợi hơn cha ôngtrong việc xây dựng, học tập các giá trị, chuẩn mực, đạo đức Một mặt, họ được

kế thừa các giá trị truyền thống Mặt khác, họ tự xây dựng các giá trị mới dựa trên sự phát triển của kinh tế, trí tuệ, khoa học, đó là các giá trị hiện đại Sự kết

hợp hài hòa hai yếu tố này sẽ hướng tới xây dựng cuộc sống văn minh, hạnhphúc; sự ứng xử giữa người với người ngày càng nhân hậu và công bằng hơn

Nhưng trước tiên, chúng ta cần hiểu giao tiếp là các mối quan hệ giao lưu,ứng xử thông qua tiếp xúc giữa người với người Giao tiếp văn hóa là nhữnghành vi giao tiếp theo định hướng có văn hóa Văn hóa giao tiếp là khía cạnh giátrị mang yếu tố tích cực trong các mối quan hệ giao tiếp cá nhân tạo thành một

bộ phận của đời sống văn hóa tập thể và rộng ra là của nền văn hóa dân tộc Cònứng xử chính là có thái độ, hành động, lời nói thích hợp trong việc xử sự Ứng

xử văn hóa là những tình huống ứng xử theo định hướng có văn hóa Văn hóaứng xử là khía cạnh giá trị mang yếu tố tích cực, được chắt lọc thành các kinhnghiệm, qui tắc xã hội, chuẩn mực đạo đức thể hiện ở các tình huống ứng xử vănhóa trong đời sống của một cộng đồng, dân tộc

Giao tiếp, ưng xử luôn là một vấn đề được mọi người trong cộng đồng, xãhội quan tâm Đó là cách đối xử với người khác, với thế giới chung quanh mình

và với chính mình Cùng một tình huống, hoàn cảnh nhưng mỗi người có cáchgiao tiếp, ứng xử riêng Giao tiếp, ứng xử thể hiện nghệ thuật sống của cá nhân,phản ánh phong tục, trình độ văn hóa, đặc trưng dân tộc và thời đại Xã hội càngvăn minh thì nhu cầu giao tiếp của con người càng cao, nhiều tình huống xảy racần có cách ứng xử hài hòa giữa lợi ích cá nhân và lợi ích cộng đồng, phù hợpvới sự tiến bộ và phát triển của con người, xã hội và thiên nhiên Ứng xử mangtính chất tình huống, còn giao tiếp là một quá trình Để đạt được hiệu quả tronggiao tiếp, mỗi người phải có văn hóa giao tiếp và thực hiện giao tiếp văn hóatrong cuộc sống Khi giao tiếp, nhiều tình huống cần phải ứng xử, thì văn hóaứng xử sẽ là nội lực để chỉ ra cách ứng xử có văn hóa

Giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh là một lĩnh vực giáo dụcliên ngành, tích hợp vào các môn học và các hoạt động Giáo dục giao tiếp, ứng

xử thanh lịch, văn minh không phải là ghép thêm vào chương trình giáo dục nhưmột bộ môn riêng biệt hay một chủ đề nghiên cứu mà nó là một hướng hội nhậpvào chương trình Tích hợp giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh làcách tiếp cận xuyên bộ môn; là trang bị cho các em một hệ thống kiến thứctương đối đầy đủ trong giao tiếp, ứng xử phù hợp với tâm lí lứa tuổi Giáo dục

Trang 4

giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh là góp phần hình thành nhân cách ngườilao động mới, người chủ tương lai của đất nước Giáo dục giao tiếp, ứng xửthanh lịch, văn minh là vấn đề có tính chiến lược của mỗi quốc gia và toàn cầu Nước ta có khoảng 23 triệu học sinh, sinh viên các cấp và gần một triệugiáo viên, cán bộ quản lí và cán bộ giảng dạy Đây là lực lượng khá hùng hậu.Việc giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh cho số đối tượng này cũng

có nghĩa là cách nhanh nhất làm cho gần một phần ba dân số có lối sống vănminh Đây chính là lực lượng xung kích, hùng hậu nhất trong công tác tuyêntruyền về lối sống thanh lịch, văn minh Tuy nhiên việc tích hợp giáo dục giaotiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh không nên gò ép mà phải linh hoạt tùy theođiều kiện thực tiễn của giờ học sao cho phù hợp Như vậy tích hợp giáo dục giaotiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh có thể thực hiện trong tất cả các tiết học nhưngtrong phạm vi đề tài tôi chỉ tích hợp trong quá trình dạy một số văn bản ở lớp 7

2 Cơ sở thực tiễn:

Nhận thức đây là một vấn đề rất thiết thực và có tác dụng hỗ trợ giáo dục rấtlớn, đặc biệt với những môn học về xã hội như môn Ngữ Văn, cho nên hầu hếtgiáo viên Ngữ Văn trường THCS Đại Áng đều rất quan tâm đến việc tích hợpgiáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh trong bài dạy của mình Qua mỗitiết dạy có tích hợp giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh, tôi cũng chỉmong muốn giáo dục các em có ý thức giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minhtrong một tình huống giao tiếp cụ thể Và những cố gắng không mệt mỏi của tôi

và các thầy cô giáo trong trường đã đóng góp một phần không nhỏ trong việc đổimới phương pháp dạy học

Đại Áng là một xã ngoại thành nằm ở phía tây nam huyện Thanh Trì, xã cólàng khoa bảng (làng Nguyệt Áng) và nhiều giá trị văn hóa truyền thống dân tộccòn lưu giữ Nhưng không phải tất cả học sinh ở đây đều có ý thức giữ gìn, bảobảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương mình Việctích hợp giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh trong môn Ngữ Văn cómột ý nghĩa rất lớn trong việc giáo dục toàn diện nhân cách học sinh Nhờ nhữnghoạt động giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh, học sinh được bỗidưỡng về thái độ thân thiện và có trách nhiệm đối với các giá trị văn hóa truyềnthống của dân tộc

Thực tiễn cho thấy việc tích hợp giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, vănminh còn làm tăng thêm hứng thú học tập và cảm xúc văn chương cho học sinh

II QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN:

Trang 5

1 Xác định mục tiêu, nội dung bài học gắn với mục tiêu giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh:

Việc giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh góp phần làm cho cácgiá trị văn hóa truyền thống vô giá mà cha ông ta để lại sống mãi với con cháumuôn đời Trong chương trình Ngữ văn 7, tôi đã tìm những địa chỉ bài tích hợpgiáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh để nắm nội dung cần tích hợp vàmức độ tích hợp Để chuẩn bị cho những bài dạy có tích hợp giáo dục giao tiếp,ứng xử thanh lịch, văn minh, thì ngay từ trước khi soạn bài tôi đã phải nghiêncứu, đọc SGK, SGV, lựa chọn thể hiện việc tích hợp ở những mức độ nào: mức

độ toàn phần, mức độ bộ phận hay mức độ liên hệ:

+ Mức độ toàn phần: Mục tiêu và nội dung của bài học phù hợp hoàn toàn với

mục tiêu và nội dung của giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh

+ Mức độ bộ phận: Chỉ có một phần bài học có mục tiêu và nội dung giáo dục

giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh

+ Mức độ liên hệ: Có điều kiện liên hệ một cách logic.

Qua các buổi sinh hoạt chuyên môn ở nhóm, tổ trong trường và trao đổi vớimột số đồng nghiệp của trường bạn, tôi thấy phần lớn giáo viên đều cho rằng cầnthiết phải giáo dục cho học sinh kĩ năng giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh.Trong chương trình Ngữ văn 7, tôi đã xác định một số bài để tích hợp theo từngchủ đề như sau:

1.1 Cụm bài tích hợp giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh trong gia đình:

25 Bánh trôi nước Ca ngợi, tôn trọng phụ nữ Liên hệ

77 Tục ngữ về con người và xã

hội

Giá trị của con người Liên hệ

Trang 6

1.2 Cụm bài tích hợp giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh trong nhà trường:

10 Những câu hát về quê hương,

đất nước, con người

Tự hào về vẻ đẹp của quêhương, đất nước

Bộ phận

17 Sông núi nước Nam, Phò giá

về kinh

Bảo vệ chủ quyền đất nước Liên hệ

41 Bài ca nhà tranh bị gió thu

85 Sự giàu đẹp của tiếng Việt Giá trị của ngôn ngữ dân tộc Liên hệ

93 Đức tính giản dị của Bác Hồ Lối sống giản dị của Bác Hồ Liên hệ

114 Ca Huế trên sông Hương Bảo tồn và phát huy giá trị

văn hóa của ca Huế

Liên hệ

127,

128

Ôn tập Tập làm văn Giao tiếp, ứng xử thanh lịchvăn minh với mọi người Liên hệ

Như vậy xác định được mục tiêu cụ thể giúp cho giáo viên hình dung đượcnhững nội dung cần thiết của bài học cũng như nội dung tích hợp phù hợp, đồngthời định hướng phương pháp, phương tiện dạy học

Trang 7

2 Chuẩn bị phương tiện, tranh ảnh, đồ dùng dạy học:

Cũng như nhiều bài học Ngữ Văn khác, dạy phần văn bản có rất ít phương

tiện và đồ dùng sẵn có, nhất là khi muốn tích hợp giáo dục giao tiếp, ứng xửthanh lịch, văn minh Vì vậy, để khắc phục khó khăn này, giáo viên và học sinh

có thể khai thác từ các nguồn sau đây:

*Đối với giáo viên: Trước hết, sách giáo khoa là một tài liệu bắt buộc, không

thể thiếu đối với giáo viên, càng không thể thoát li văn bản và kênh hình trongsách để tổ chức, hướng dẫn các hoạt động học Để có thể tích hợp giáo dục dụcgiao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh thì những kiến thức về gia đình, nhàtrường, xã hội là không thể thiếu như: quan hệ, lối sống, phong tục, tập quán,truyền thống Nguồn tư liệu, tranh, ảnh để dạy học bài này hầu như là không cósẵn, nhưng lại không khó để sưu tầm hoặc tự làm Nhưng trước hết giáo viên cầnkhai thác hiệu quả kênh hình trong SGK

Để bài dạy thu được kết quả cao thì khâu chuẩn bị là vô cùng quan trọng.Chính vì vậy với các bài dạy này tôi đã soạn giáo án điện tử để giảng dạy Bêncạnh đó tôi đã sưu tầm tranh ảnh về những việc làm góp phần giữ gìn và pháthuy giá trị văn hóa truyền thống trong gia đình, trong nhà trường và ngoài xãhội, những việc làm ảnh hưởng xấu tới các giá trị văn hóa truyền thống gia đình,nhà trường…., đặc biệt tôi còn cho học sinh xem những đoạn clip liên quan tớinội dung bài học Trong quá trình học tập học sinh quan sát, khai thác, tìm hiểu

nội dung, từ đó có ý thức giao tiếp, ứng, xử thanh lịch, văn minh trong mọi tình

huống

*Đối với học sinh : Sách giáo khoa là tài liệu bắt buộc, không thể thiếu, học sinh

dựa vào văn bản, từ ngữ, hình ảnh và hệ thống câu hỏi trong sách để chuẩn bị bài

ở nhà và khai thác nội dung bài học trên lớp Bên cạnh đó học sinh cần phải khaithác triệt để nội dung kênh hình trong sách giáo khoa Trước khi học văn bản tôiyêu học sinh tìm hiểu về nội dung có liên quan đến giao tiếp, ứng xử thanh lịch,văn minh, học sinh có thể sưu tầm tranh ảnh, tư liệu về những vấn đề đó

Tuy nhiên, sử dụng những thiết bị, tranh ảnh, tư liệu trên như thế nào để chohiệu quả, nhất là phải có tác dụng giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, vănminh mới là vấn đề khó Nhìn chung, phương châm hàng đầu phải là thiết thực,cốt yếu, tránh hình thức Dù là sử dụng phương tiện truyền thống hay hiện đại thìcũng cần có sự lựa chọn, có sự tính toán cẩn thận, không sử dụng tràn lan, hìnhthức Như thế sẽ gây được hứng thú, tránh nhàm chán hoặc chệch hướng trongkhi tổ chức hoạt động dạy học

3 Các hình thức tích hợp giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh trong dạy học Ngữ văn.

Trong phạm vi đề tài này tôi chỉ xin đưa ra một số hình thức tôi thườngxuyên sử dụng trong giờ dạy:

Trang 8

- Sử dụng các câu hỏi, bài tập liên quan đến giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh

- Sử dụng tranh ảnh kết hợp lời bình, phim tư liệu, âm thanh minh họa cho bài dạy có tích hợp giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh

- Giáo dục thông qua tấm gương người tốt việc tốt.

- Ra đề kiểm tra liên quan đến giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh

- Tổ chức cho học sinh sưu tầm, ghi chép lịch sử, tìm hiểu về các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc.

TIẾN HÀNH CỤ THỂ NHƯ SAU:

Trước hết, đây là những tiết Văn (đọc - hiểu văn bản) cho nên việc đọc diễn

cảm, phân tích cái hay của nội dung và nghệ thuật, chỉ ra giá trị của tác phẩmthông qua một loạt các hoạt động trả lời câu hỏi, thảo luận, bình giá, là nhữnghoạt động chính Nhưng vì đây là bài học có thêm yêu cầu tích hợp giáo dụcgiao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh, nên cũng cần chú ý đến cách thức tíchhợp sao cho phù hợp, đảm bảo những nguyên tắc chung Muốn vậy, người dạycần xác định chính xác các đơn vị kiến thức cần tích hợp, vị trí tích hợp trong bàidạy, mức độ tích hợp đối với từng đơn vị kiến thức

1 Với cụm bài tích hợp giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh trong gia đình:

Từ xa xưa, văn hoá ứng xử trong gia đình đã được ông cha ta đặc biệt coitrọng Gia đình phải có gia giáo, gia lễ, gia pháp, gia phong mà mỗi người tronggia đình phải tuân thủ theo hết sức nghiêm ngặt Văn hóa ứng xử trong gia đìnhđược người Việt đề cao và rất coi trọng Trong kho tàng tục ngữ, ca daoViệt Nam cho thấy có rất nhiều câu thể hiện điều này Từ lúc mới sinh ra, con

người đã được đặt trong sự gắn bó thiêng liêng của tình mẫu tử, phụ tử: “Phụ tử tình thâm”, “Xương cha, da mẹ”, “Cá chuối đắm đuối vì con” Khi khôn lớn mỗi người không thể quên công ơn dưỡng dục của cha mẹ: “Công cha như núi Thái Sơn/ Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra/ Một lòng thờ mẹ, kính cha/ Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con” Chữ “hiếu” luôn được đề cao trong quan hệ

ứng xử với cha mẹ và được thể hiện bằng tục báo hiếu Mối quan hệ giữa cha mẹvới con cái, con cái đối với cha mẹ đã được ông cha ta nâng lên thành đạo làmcha mẹ, đạo làm con Từ mối quan hệ chủ đạo này đã hình thành nên đạo thờông bà tổ tiên, đạo thờ cha mẹ, góp phần nuôi dưỡng cho con người tình cảm

“Uống nước nhớ nguồn” Trong quan hệ ứng xử, người xưa cũng đặc biệt coi trọng tình nghĩa giữa anh chị em trong một gia đình: “Anh em như chân, như tay Như chim liền cánh, như cây liền cành”, “Em thuận, anh hòa là nhà có

Trang 9

phúc” Mối liên hệ ruột thịt là mối liên hệ thiêng liêng không thể chia cắt: “Cắt dây bầu dây bí/ Chẳng ai cắt dây chị dây em”.

Những nét đẹp ứng xử trong gia đình đã hình thành nên nhiều giá trị văn hoámang tính truyền thống của người Việt như: sự hoà thuận, chung thuỷ, tìnhnghĩa, lòng yêu thương và hy sinh cho con cái, tôn trọng và hiếu lễ với cha mẹ,anh em Nhiều gia đình Việt Nam xưa nhờ biết duy trì lối ứng xử có văn hoá đãtạo ra nền nếp, kỷ cương để mọi người cùng noi theo Chính gia lễ, gia phong ấy

là cái gốc của gia đình, giữ cho con người Việt Nam, gia đình và xã hội ViệtNam một sức sống mãnh liệt và sự trong sáng với cội nguồn

Giao tiếp ứng xử trong gia đình là hoạt động quan trọng góp phần thực hiệncác chức năng sinh, giáo, dưỡng của gia đình Thông qua giao tiếp ứng xử, cácthành viên gia đình như con thoi đan dệt quan hệ gia đình với cộng đồng xã hội.Gia đình là nơi trú ngụ yên lành, thỏa mãn nhu cầu tinh thần, tâm tư, tình cảmlàm vơi nhẹ nỗi khó khăn nhọc nhằn của con người trong cuộc sống Trong xãhội hiện đại, thời gian sinh hoạt gia đình thu hẹp dần, vì vậy giao tiếp trong giađình phải thật sự hiệu quả, mang lại đời sống tinh thần tốt đẹp cho gia đình vàthành viên gia đình

Ứng xử trong đời sống gia đình là cách một người đối xử trong gia đình, giatộc và các mối quan hệ khác, là cách bản thân xử sự trước các qui chuẩn xã hội

và với thiên nhiên Văn hóa ứng xử trong đời sống gia đình Việt Nam ngày naytất yếu có sự kế thừa các giá trị văn hóa dân tộc và tiếp nhận các giá trị mới nhưbình đẳng, dân chủ phù hợp sự phát triển của thời đại Thời nay, trong gia đình,

dù văn hóa ứng xử có thay đổi rất nhiều so với ngày xưa, nhưng những khuônphép của mỗi gia đình vẫn không thể thiếu được

Trong xã hội hiện nay, gia đình luôn có một vị trí, vai trò rất quan trọngtrong việc giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống Gia đình là nơitiếp nhận, kế thừa và chuyển giao những giá trị truyền thống từ thế hệ này sangthế hệ khác Dưới tác động của nền kinh tế thị trường và tiến trình hội nhập, toàncầu hoá nhiều giá trị văn hóa truyền thống trong gia đình Việt Nam đang cónguy cơ bị xâm hại và dần mai một Các mối quan hệ truyền thống trong giađình vốn tốt đẹp và bền vững ngày càng trở nên lỏng lẻo; phong cách ứng xửgiữa các thành viên trở nên thô kệch, thiếu văn minh; nhiều quan điểm, lối sống

xa lạ, lệch chuẩn; xu hướng chạy theo lối sống thực dụng, sùng bái đồng tiền, đềcao lợi ích cá nhân… Những điều đó vô tình đã quay lưng lại với các giá trịtruyền thống tốt đẹp trong gia đình đó là lòng thành kính, hiếu thảo, biết ơn,lòng nhân ái, vị tha, sự đồng cảm, sẻ chia, quan tâm, chăm sóc lẫn nhau…

Trong mối quan hệ gia đình thường có nhiều tầng quan hệ: đối với bề trên

(ông bà, cha mẹ, chú bác), đối với bậc ngang hàng (vợ chồng, anh chị em), đối với bề dưới (con cháu) việc ăn ở sao cho trên thuận dưới hòa là cả một nghệ

thuật cần giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống đó Xã hội hiện đại

Trang 10

ngày càng phát triển, vai trò của gia đình càng trở nên quan trọng trong cuộcsống con người Gia đình là nguồn cội Gốc có bền vững, cây mới phát triểnxanh tốt Chính vì vậy, qua mỗi bài dạy tôi chỉ muốn tích hợp giáo dục học sinh

ý thức giữ gìn và phát huy truyền thống của gia đình, học cách giao tiếp, ứng xửthanh lịch, văn minh, xây dựng một nếp sống có văn hóa…để mỗi gia đình thực

sự là tổ ấm của mọi người

1.1 Giao tiếp, ứng xử với ông bà, tổ tiên:

Một trong những truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam là thành kính,tôn thờ tổ tiên thể hiện lòng hiếu thảo, biết ơn những người đã sinh thành dưỡngdục mình Thực chất những nét văn hóa, truyền thống đó, mang trong bản thân

nó, ý nghĩa nhân văn hết sức sâu sắc, xuất phát từ thiện tâm của mỗi con người

và có sức nêu gương trong mỗi gia đình, trong một cộng đồng xã hội, thể hiện rabên ngoài bằng việc thờ cúng tổ tiên

Xét trên phương diện quốc gia, từ hàng ngàn đời nay người Việt đã lập đềnthờ và thờ cúng ông tổ chung của mình: Các vua Hùng ở núi Nghĩa Lĩnh, hoặc ởtừng địa phương nhân dân lập ra các đình, đền, miếu để thờ cúng những người

có công với nước, với làng Trong mỗi gia đình đều có bàn thờ, thờ cúng tổ tiên,những người thân đã khuất Đó là những việc làm cụ thể tỏ lòng thành kính, hiếuthảo biết ơn đấng sinh thành dưỡng dục mình và biến thành nét văn hóa đặc sắc,

mà trách nhiệm của từng cá nhân là tiếp tục duy trì và giáo dục cho thế hệ tiếpnối Chính vì vậy, văn bản đầu tiên trong chương trình Ngữ văn THCS, học sinh

đã được là văn bản “Con Rồng, cháu Tiên” Đây là một trong những truyền

thuyết về thời đại Hùng Vương - thời đại mở đầu lịch sử dân tộc Việt Rồng,Tiên là biểu tượng của người đàn ông và người đàn bà cao sang, toàn bích Vẻđẹp của bố Rồng, mẹ Tiên là kết tinh cho vẻ đẹp Việt, kết tinh cho những gì đẹp

đẽ nhất của con người, thiên nhiên, sông núi Nguồn gốc tổ tiên ta là Rồng Tiên một nguồn gốc cao quý, thiêng liêng, đẹp đẽ và rất đáng tự hào

Tục ngữ xưa có câu: “Uống nước nhớ nguồn” hay “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” Con cháu phải tôn kính và hiếu thảo đối với ông bà, cần phải quan sát,

lắng nghe và học cách thấu hiểu đối với ông bà, từ đó có cách ứng xử phù hợpvới tình cảm và đạo lý truyền thống

VD: Tiết 53, 53: Văn bản “Tiếng gà trưa” của Xuân Quỳnh là những kỉ

niệm đẹp đẽ về tuổi thơ và tình cảm bà cháu Trên đường hàng quân, ngườichiến sĩ chợt nghe tiếng gà nhảy ổ, gợi về những kỉ niệm tuổi thơ Hình ảnhnhững con gà mái mơ, mái vàng Hình ảnh người bà với tình yêu, sự chắt chiuchăm lo cho cháu Qua những kỉ niệm được gợi lại, tác giả đã biểu lộ tâm hồntrong sáng, hồn nhiên của một em nhỏ và tình cảm trân trọng, yêu quý đối với bàcủa đứa cháu Trong dòng kỉ niệm tuổi thơ in đậm nét hình ảnh bà và tình bàcháu sâu nặng, thắm thiết Bà chắt chiu, chăm lo cho cháu, cháu yêu thương,kính trọng và biết ơn bà

Trang 11

Chính vì vậy, trước khi kết thúc giờ học tôi đặt một câu hỏi tích hợp như sau:

Người cháu trong bài thơ rất yêu thương, kính trọng và biết ơn bà, vậy còn các

em, các em thường thể hiện tình cảm của mình với ông bà của mình ở nhà như thế nào? Học sinh lớp tôi đã đưa ra rất nhiều cách giao tiếp, ứng xử thể hiện tình

cảm của mình đối với ông bà như: luôn kính trọng, lễ phép, hiếu thảo, biết vânglời ông bà; chăm sóc chu đáo, tận tình khi ông bà bị ốm… Sau những ý kiến đócủa các em, tôi kết thúc bài dạy thật ngắn gọn: Chính tình cảm bà cháu sâu nặng,thắm thiết ấy gợi ra tình cảm gia đình thiêng liêng, trở thành động lực cho tinhthần chiến đấu của người chiến sĩ trẻ

1.2 Giao tiếp, ứng xử với cha mẹ:

Tình cha, nghĩa mẹ là một thứ tình cảm thiêng liêng hơn cả Tình cha mẹdành cho con cái mãi mãi như sông ngòi, biển khơi Cha mẹ đã đánh đổi cả cuộcđời mình, chỉ mong cho con cái thành người Niềm vui, niềm hạnh phúc và tựhào của cha mẹ là nhìn thấy sự thành công của con cái Cho dù có phải vì con

mà vất vả lao đao, cha mẹ vẫn không sờn lòng Cho dù có vì con mà cha mẹ phảihao gầy, cha mẹ vẫn vui khi nhìn thấy con cái lớn khôn mỗi ngày Chính nhờ ơncha nghĩa mẹ cao dày như thế, những người con khi đã lớn khôn, thành tài, cầnphải dặn lòng:

Công cha như núi Thái sơn,

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra

Một lòng thờ mẹ kính cha

Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con

Công ơn của cha và hình ảnh của cha vẫn mãi mãi sừng sững cao vời trongtâm trí của chúng ta Cha đùm bọc, cha che chở cho bầy con của cha từ lúc sơsinh cho đến khi trưởng thành và sự che chở đùm bọc đó mới cần thiết biếtdường nào Cùng với tình thương yêu kín đáo mà bao la của cha, tình thươngyêu của mẹ như nguồn nước suối trong lành dịu ngọt vỗ về cuộc sống cho cáccon Dưới mắt nhìn của bầy con của mẹ, mẹ là báu vật của cuộc đời, mẹ là suốinguồn hương vị ngọt ngào đầy quyến rũ Mẹ vất vả và chịu hiểm nguy vì conngay từ khi con còn trong bào thai cho đến khi khai hoa nở nhụy mẹ tròn convuông mà không một lời than van, không một lời đòi hỏi

Đạo hiếu đã ăn sâu trong tâm thức người Việt Nam chúng ta, con cái phảibiết sống sao cho vuông tròn ân nghĩa mẹ cha Cho dù cuộc đời có nhiều thayđổi, những xu thế thực dụng, những trào lưu văn hóa ngoại lai nhưng người ViệtNam vẫn phải để hai chữ hiếu thảo làm đầu Nếu những ai có cha mẹ còn trẻ hãy

tạ ơn Chúa vì chúng ta có một thành trì vững chắc để tựa nương Nếu những aicha mẹ đã già nua thì đừng xem thường và coi họ như gánh nặng, hãy nói vớicha mẹ bằng những lời khiêm tốn, lịch sự đừng cáu gắt với tuổi già, hãy ôn tồnvới cha mẹ vì chính họ cũng từng kiên nhẫn với tuổi thơ chúng ta Chính cha mẹ

Trang 12

đã không quản mưa nắng, mệt nhọc, thức khuya dạy sớm vì tuổi thơ chúng ta.Xin đừng ai phụ ơn nghĩa mẹ cha, hãy sống sao cho đúng phận làm con, hãygiao tiếp, ứng xử với cha mẹ sao cho phải đạo

VD1 - Tiết 9: Ca dao - dân ca: Những câu hát về tình cảm gia đình

Rất tự nhiên, tình cảm của con người bao giờ cũng bắt đầu là những tình cảmgia đình Truyền thống văn hóa, đạo đức Việt Nam rất đề cao gia đình và tìnhcảm gia đình Những câu hát về tình cảm gia đình chiếm khối lượng khá phongphú trong kho tàng ca dao dân tộc, đã diễn tả chân thực, xúc động những tìnhcảm vừa thân mật, ấm cúng, vừa rất thiêng liêng của con người Việt Nam Trongtiết học này, tôi đã khéo léo tích hợp trong khi dạy học sinh tìm hiểu nội dung,nghệ thuật của bài ca dao:

Công cha như núi ngất trời

Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển ĐôngNúi cao biển rộng mênh mông

Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!

Sau khi hướng dẫn học sinh tìm hiểu nội dung, nghệ thuật của từng bài, trước

khi kết thức giờ học tôi đặt câu hỏi sau: Qua hai câu ca dao trên giúp các em có những cách giao tiếp, ứng xử như thế nào đối với cha mẹ mình trong gia đình?

Các em rất mạnh dạn đưa ra những cách giao tiếp, ứng xử khiến tôi vô cùnghài lòng Các em cho rằng, với cha mẹ, cần phải: Yêu thương, kính trọng, lễphép, hiếu thảo, quan tâm, chăm sóc cha mẹ Chăm chỉ, cố gắng học tập để đạtkết quả cao Biết giúp đỡ bố mẹ những công việc hàng ngày… Sau những ý kiếncủa các em, tôi đã kết thúc tiết học bằng một đoạn bình như sau: Ca dao về tìnhcảm gia đình có vị trí vô cùng quan trọng trong đời sống của người Qua nhữngcâu hát ngọt ngào, tha thiết, những tình cảm chân thành, sâu nặng được traotruyền, nhắn gửi cho những thế hệ sau Mỗi lời ca tiếng hát đó vun đắp nhữngtình cảm, hình thành nhân cách cho con người Qua bài học ngày hôm nay, cô hyvọng các em sẽ có cách nhìn nhận và ứng xử phù hợp với cha mẹ, anh chị em vànhững người thân trong gia đình

VD 2- Tiết 2: Văn bản Mẹ tôi (A-mi-xi) sang phần luyện tập tôi đã tổ chức cho học sinh thảo luận câu hỏi sau: Trong cuộc sống, đôi khi chúng ta cũng mắc

lỗi với cha mẹ, khiến cha mẹ buồn phiền Vậy khi ở trong những tình huống đó các em sẽ ứng xử như thế nào cho phải đạo làm con? Học sinh lớp tôi tỏ ra rất

hào hứng, mỗi em đưa ra một cách giao tiếp, ứng xử Tôi tin rằng những cáchgiao tiếp, ứng xử đó sẽ theo các em về nhà và điều đó khiến không chỉ bản thântôi mà cả cha mẹ các em cũng cảm thấy hài lòng Không hài lòng sao được khicon em mình đã thật sự trưởng thành, trước lỗi lầm của bản thân các em đã biết:

- Khi bố mẹ trách mắng, hãy tự kiềm chế và tự đặt mình vào địa vị của cha mẹ

để giữ thái độ lễ phép với cha mẹ.

Trang 13

- Không được hỗn láo, cãi lại bố mẹ.

- Đợi bố mẹ nguôi giận, hãy tâm sự giải thích rõ sự việc

- Nếu mình sai, hãy mạnh dạn xin lỗi và hứa sẽ sửa chữa lỗi lầm của mình

Sau những ý kiến đó của các em, tôi kết thúc bài dạy của mình thật ngắn

gọn: Dù trong bất kì tình huống nào, các em cũng phải luôn ghi nhớ: tình yêu thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả Tôi tin rằng dư vị

ngân vang của tác phẩm và những cách ứng xử văn hóa trên sẽ còn mãi trongtâm hồn các em

1.3 Giao tiếp, ứng xử với anh chị em:

Tình nghĩa anh em trong gia đình là gì? Là sự gắn bó mật thiết, mối quan hệhuyết thống hoặc không cùng huyết thống dưới tư cách là con trong gia đình Là

sự yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống, là sự sẻ chia và cao cả hơn nữa

là sự hi sinh cuộc đời và bản thân mình cho người em của mình, một tình cảmthiêng liêng xuất phát từ trái tim yêu thương của mỗi con người chứ dừng là sựgiả dối Nếu ai trong chúng ta có một hoặc nhiều anh chị thì chúng ta sẽ biếtđược cảm giác đó thật hạnh phúc, quan trọng biết nhường nào và sẽ luôn giữgìn, trân trọng tình cảm đó

Anh chị là một người quan trọng, một người luôn ân cần, chăm sóc nhữnglúc ta ốm đau sau ba mẹ mình, khi gặp khó khăn, lúc vui buồn trong cuộc sống,chuyện tình cảm nếu ta ngại kể cho ba mẹ nghe thì anh chị là chỗ dựa vững chắc

để ta dựa vào mà tâm sự, lúc đó ta sẽ cảm thấy nhẹ nhõm hơn hẳn và tốt hơn khianh chị đưa ra lời khuyên cho ta và ngươc lại chúng ta cũng là những chỗ dựatinh thần của anh chị Là người động viên khi ta vấp ngã, an ủi, dỗ dành khi takhóc Là một anh hùng - người mà ta luôn ngưỡng mộ khi còn nhỏ, bảo vệ ta

khi bị các đứa trẻ trong xóm bắt nạt “Anh em như thể tay chân” nếu một bộ

phận cơ thể mà mất đi thì các bộ phận khác cũng sẽ bị liên lụy, anh em cũng vậykhi đứa em nhỏ của mình bị ốm thì anh chị nào có thể ngồi yên mà lúc đó sẽ lolắng, chăm sóc không ngừng cho em mình Chính vì vậy, khi giao tiếp, ứng xửvới anh chị em trong gia đình các em cần phải: yêu thương, đùm bọc, nhườngnhịn lẫn nhau Biết tôn trọng, giúp đỡ, chăm sóc, sẻ chia, dạy bảo lẫn nhau…

VD - Tiết 5,6: Văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê” Đây là văn

bản nói về quyền trẻ em, một trong những nội dung chính của “mảng” văn bảnnhật dụng trong Chương trình Ngữ văn lớp 7 Truyện đã đề cập tới nỗi đau vềtinh thần của trẻ, dù cha mẹ còn sống mà trẻ vẫn bị chia lìa, xa cha, cách mẹ, đó

là điều đau khổ và đáng nói Song câu chuyện chủ yếu tập trung khắc họa nhữngtình cảm anh em trong sáng, thân thiết, gắn bó máu thịt và tấm lòng nhân hậu, vịtha của những em bé chẳng may rơi vào hoàn cảnh gia đình tan vỡ

Trước khi dạy bài này, tôi đã tìm hiểu kĩ tình hình, hoàn cảnh của học sinhtrong lớp, rất may mắn là lớp tôi không có trường hợp học sinh nào bị rơi vào

Trang 14

tình huống tương tự như trong truyện Nhưng tôi vẫn lựa chọn cách khai thác bàihọc một cách tế nhị, hợp lí, đồng thời tạo nên sự thông cảm, gần gũi của họcsinh trong lớp Với văn bản này, tôi không khai thác quá nhiều vào nỗi đau đớn

và nội dung phê phán mà tập trung vào nội dung tình cảm anh em thắm thiếttrong gia đình Khi dạy, tôi chú trong gọi các em đọc các đoạn văn hay và xúcđộng, ví dụ như đoạn hai anh em chia đồ chơi (từ chỗ “Đồ chơi của chúng tôicũng chẳng có nhiều” đến “Tôi cố vui vẻ theo em, nhưng nước mắt đã ứa ra”)hoặc đoạn Thủy đến trường chia tay với cô giáo và các bạn (từ “Gần trưa, chúngtôi mới ra đến trường học” đến “và nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnh vật”),hoặc đoạn cuối, cảnh hai anh em phải chia tay (từ “Cuộc chia tay đột ngột quá”đến hết bài)

Sang phần luyện tập, tôi sử dụng câu hỏi thứ nhất như sau: Kết thúc truyện, Thủy đã lựa chọn cách giải quyết như thế nào với hai con búp bê Vệ Sĩ và Em

Nhỏ? Cách giải quyết của Thủy gợi cho em những suy nghĩ và tình cảm gì? Cuối

truyện, ta thấy Thủy lựa chọn cách để lại con Em Nhỏ ở bên cạnh con Vệ Sĩ đểchúng không bao giờ xa nhau Cách lựa chọn của Thủy gợi lên trong lòng ngườiđọc lòng thương cảm đối với Thủy, thương cảm một em gái giàu lòng vị tha, vừathương anh, vừa thương cả những con búp bê, thà mình chịu chia lìa chứ không

để búp bê phải chia tay, thà mình chịu thiệt thòi để anh luôn có con Vệ Sĩ gáccho ngủ đêm đêm Chi tiết này cũng khiến người đọc thấy sự chia tay của hai emnhỏ là rất vô lí, là không nên có

Câu hỏi thứ hai: Qua câu chuyện này, tác giả muốn nhắn gửi đến chúng ta điều gì về cách giao tiếp, ứng xử với anh chị em trong gia đình? Là anh chị em

trong gia đình, nên phải biết yêu thương, đùm bọc, nhường nhịn lẫn nhau Biếttôn trọng, giúp đỡ, chăm sóc, sẻ chia, dạy bảo lẫn nhau… Những hình ảnh, chitiết như: Thủy mang kim chỉ ra tận sân vận động vá áo cho anh; Thành giúp emmình học; chiều nào Thành cũng đớn em đi học về, dắt tay nhau vừa đi vừa tròchuyện; Thành nhường hết chỗ đồ chơi cho em, nhưng Thủy lại sợ “lấy ai gácđêm cho anh” nên lại nhường cho anh con Vệ Sĩ, đã xây đắp lên một thứ tìnhcảm cao đẹp, thiêng liêng như ca dao xưa đã viết:

Anh em nào phải người xa

Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân Yêu nhau như thể tay chân

Anh em hòa thuận, hai thân vui vầy

Mỗi chúng ta đều biết gia đình là nguồn cội, gốc có bền vững, cây mới pháttriển xanh tốt Chính vì vậy, qua mỗi bài dạy tôi chỉ muốn tích hợp giáo dục họcsinh ý thức giữ gìn và phát huy truyền thống của gia đình, học cách giao tiếp,ứng xử thanh lịch, văn minh, xây dựng một nếp sống có văn hóa…để mỗi giađình thực sự là tổ ấm của mọi người

Trang 15

2 Cụm bài tích hợp giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh trong nhà trường:

Trong mỗi nhà trường có đội ngũ thầy, cô giáo, các lớp học sinh và nhânviên phục vụ Trong đó, mối quan hệ thầy - trò, bạn bè và những người làmtrong trường học phải có qui tắc chuẩn mực riêng Cũng vì thế, đòi hỏi cách giaotiếp, ứng xử của mỗi người phải phù hợp với mối quan hệ cụ thể vừa thể hiệnđạo đức vừa là nét văn hóa của con người

VD1 - Tiết 77: “Tục ngữ về con người và xã hội” Tục ngữ là những lời

vàng ý ngọc, là sự kết tinh kinh nghiệm, trí tuệ của dân gian qua bao đời Dướihình thức những nhận xét, lời khuyên nhủ, tục ngữ truyền đạt rất nhiều bài học

bổ ích, vô giá trong cách nhìn nhận giá trị con người, trong cách học, cách sống

và ứng xử hằng ngày

Với tiết học này, tôi tập trung nội dung tích hợp vào câu số 5 (Không thầy đố mày làm nên), câu số 6 (Học thầy không tày học bạn) Bởi trong lịch sử truyền thống của dân tộc ta, hiếu học luôn đi đôi với tôn sư trọng đạo Kính trọng người

thầy truyền dạy tri thức cho mình được coi là một nghĩa vụ và đạo lý làm người.Những người thầy chân chính lấy việc dạy học làm nghề cao quí, nên được xãhội tôn vinh, phụ huynh quí trọng, học trò kính yêu, ghi ơn sâu sắc Bởi vậy, đốivới học trò, cách giao tiếp ứng xử với thầy cô luôn được coi trọng, vừa thể hiệnđạo đức vừa là nét văn hóa của con người Nhưng có lúc lại khẳng định, ngoàitác động của người thầy, học sinh còn chịu ảnh hưởng của hoàn cảnh xungquanh, của gia đình, bạn bè, xã hội… Chính vì vậy, khi tìm hiểu câu xong hai

tục ngữ trên, tôi đặt câu hỏi như sau: Qua hai câu tục ngữ trên giúp em có những cách ứng xử như thế nào đối với thầy cô và bạn bè trong nhà trường?

VD 2 - Tiết 30: Văn bản Bạn đến chơi nhà (Nguyễn Khuyến) Đây là một

văn bản nói về tình bạn tha thiết, chân thành Sau khi hướng dẫn, phân tích chohọc sinh thấy được niềm vui mừng của Nguyễn Khuyến khi bạn đến chơi nhà,tôi đã đã khéo léo tích hợp giáo dục học sinh cách ứng xử với bạn bè qua câu hỏi

sau: Đối với em, khi bạn đến chơi nhà, em sẽ có thái độ và cách xưng hô như thế

nào? Các em rất mạnh dạn, đưa ra những cách ứng xử, ví dụ như:

- Luôn có thái độ nhiệt tình, niềm nở với bạn

- Tôn trọng bạn qua cách xưng hô: tốt nhất là xưng bạn - tôi hoặc xưng tên, không nên mày - tao mà mất đi sự trong sáng của tuổi học trò.

Trước khi kết thúc bài học, tôi đặt ra cho các em hai câu hỏi: (1) Tình bạn là một thứ tình cảm không thể thiếu trong cuộc đời mỗi con người, vậy em có biết những tấm gương về tình bạn nào từ xưa đến nay? (2) Qua cách tiếp bạn của nhà thơ Nguyễn Khuyến, em học tập được điều gì trong cách ứng xử, giao tiếp với bạn bè? Với câu hỏi thứ nhất, sau khi học sinh kể ra những tấm gương mà

Tiêu đề	Tích hợp giáo dục giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh trong dạy Ngữ văn 7
Tác giả	Giáo Viên Nguyễn Thị Duyên
Trường học	Trường THCS Đại Áng
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Đề tài
Năm xuất bản	2013 - 2014
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	31
Dung lượng	293 KB