An toàn sinh học tronh chăn nuôi doc

Sơ đồ bể ủ phân compost Hệ thống thiết bị khí sinh học xử lý chất thải chăn nuôi BIOGAS Biogas là một loại khí đốt sinh học được tạo ra khi phân hủy yếm khí phân thải ra của gia súc.. Cá

Tài li u ệ

An toàn sinh h c trong chăn nuôi ọ

Bài 1: M đ u ở ầ

I Khái ni m an toàn sinh h c trong chăn nuôi ệ ọ

- An toàn sinh h c đ i v i các c s chăn nuôi là vi c th c hi n đ ng b các bi n ọ ố ớ ơ ở ệ ự ệ ồ ộ ệ pháp v sinh thú y nh m ngăn ch n m m b nh t bên ngoài xâm nh p vào các c ệ ằ ặ ầ ệ ừ ậ ơ

s chăn nuôi và tiêu di t m m b nh t n t i bên trong c a c s chăn nuôi đó ở ệ ầ ệ ồ ạ ở ủ ơ ở

II N i dung môn h c ộ ọ

- Qu n lý đàn v t nuôi ả ậ

- Ki m soát các tác đ ng liên quan ể ộ

- Tăng c ườ ng s c kháng b nh cho v t nuôi ứ ệ ậ

- V sinh, sát trùng chu ng tr i ệ ồ ạ

- X lý ch t th i chăn nuôi ử ấ ả

Bài 2: Qu n lý đàn v t nuôi ả ậ

I Đóng kín đàn v t nuôi, th c hi n t t “cùng vào, c ng ra” ậ ự ệ ố ủ

Tr i chăn nuôi nên áp d ng các nguyên t c chung sau: ạ ụ ắ

- S d ng v t nuôi sinh tr ử ụ ậ ưở ng trong tr i c a mình đ duy trì và phát tri n quy mô ạ ủ ề ể chăn nuôi Hay nói cách khác là t túc v con gi ng ự ề ố

- Không cho v t nuôi ti p xúc “qua hàng rào” v i đ ng v t bên ngoài ậ ế ớ ộ ậ

- Không cho con đ c t ngoài vào đ giao ph i ự ừ ể ố

- Không đ a v t nuôi ra ngoài tr i r i l i đ a vào tr i ư ậ ạ ồ ạ ư ạ

- Không nuôi h n đ n nhi u l a, nhi u gi ng và v t nuôi có nhi u đ tu i khác ỗ ộ ề ứ ề ố ậ ề ộ ổ nhau trong cùng m t chu ng, dãy ộ ồ

- Trong cùng m t ngăn, m t dãy nên th c hi n nguyên t c “cùng nh p, cùng xu t”, ộ ộ ự ệ ắ ậ ấ không nuôi g i đ u, luân chuy n trong m t khu chu ng ố ầ ể ộ ồ

II Nuôi cách ly v t nuôi m i nh p tr i ậ ớ ậ ạ

1 Chu ng nuôi cách ồ ly

Vi c nuôi cách ly l a v t nuôi m i nh p tr i là đi u b t bu c, c n th c hi n các ệ ứ ậ ớ ậ ạ ề ắ ộ ầ ự ệ

vi c sau: ệ

- S d ng chu ng nuôi, h th ng c p th c ăn và bãi nuôi (n u có) riêng bi t đ ử ụ ồ ệ ố ấ ứ ế ệ ể nuôi l a m i ứ ớ

- Không cho v t nuôi cũ và m i ti p xúc nhau ậ ớ ế

- Ch t th i đàn v t nuôi m i nh p không đ ấ ả ậ ớ ậ ượ c đ a qua khu v a nuôi chung ư ự

- Nuôi cách ly đ th i gian c n thi t (tùy thu c vào lo i v t nuôi) và theo dõi m i ủ ờ ầ ế ộ ạ ậ ọ

bi u hi n c a b nh d ch ể ệ ủ ệ ị

- Ki m tra b nh d ch tr ể ệ ị ướ c khi th l a m i vào chu ng nuôi chung ả ứ ớ ồ

- C n bi t rõ lai l ch c a l a m i, trình tr ng b nh d ch n i bán và các lo i vacxin ầ ế ị ủ ứ ớ ạ ệ ị ơ ạ

đã đ ượ c tiêm vào v t nuôi ậ

2 Ki m tra s c kh e đ nh kỳ ể ứ ỏ ị

3 Ki m tra huy t thanh ể ế

Bài 3: Ki m soát các tác đ ng liên quan ể ộ

I Ki m soát côn trùng, ti t túc, loài g m nh m, chó mèo và chim ể ế ặ ấ

1 Ki m soát côn trùng, ti t túc ể ế

- Các loài côn trùng ti t túc chính là nh ng nhân t trung gian truy n b nh, nó mang ế ữ ố ề ệ

m n b nh t con v t này sang con v t khác, t toàn này truy n sang loài kia B n ầ ệ ừ ậ ậ ừ ề ả thân chúng không m c b nh, nh ng l i mang r t nhi u các lo i m n b nh khác ắ ệ ư ạ ấ ề ạ ầ ệ nhau Đ h n ch các lo i côn trùng, ti t túc c n: ể ạ ế ạ ế ầ

- M c các lo i màn đ ch ng không cho chúng ti p xúc v i v t nuôi ắ ạ ể ố ế ớ ậ

- Phun các thu c tiêu đ c kh trùng đ c hi u tiêu di t chúng (“ ố ộ ử ặ ệ ệ khi chu ng v ồ ẫ còn n ấm”), l p ậ tức phun chất di t ệ côn trùng thuộc nhóm ph tph ố o h u ữ cơ vào các góc, ngóc ngách của chuồng, toàn bộ phân và độn chuồng, toàn bộ ph n ầ chân

t ườ ng/vách ở phạm vi từ n n ề lên 1m Để nguyên hi n ệ trạng cho thuốc tác đ n ộ g trong 24 gi ờ

- Phát quang xung quanh chu ng tr i, kh i thông c ng rãnh, không đ đ ng n ồ ạ ơ ố ể ọ ướ c

b n, không đ l i n i trú n c a chúng ẩ ể ạ ơ ẩ ủ

2 Ki m soát loài g m nh m, chó ể ặ ấ , mèo

Chu t và các lo i g m nh m r t d mang m m b nh vào th c ăn c a v t nuôi vì ộ ạ ặ ấ ấ ễ ầ ệ ứ ủ ậ

b n thân chúng là nh ng b nh ti m ả ữ ổ ệ ề năng Đ h n ch chu t và các loài g m ể ạ ế ộ ặ

nh m: ấ

- Các chu ng nuôi đ ồ ượ c thi t k ch ng s xâm nh p c a các loài g m nh m ế ế ố ự ậ ủ ặ ấ

- Lo i b các t chu t, n i trú n c a loài g m nh m trong tr i nuôi ạ ỏ ổ ộ ơ ẩ ủ ặ ấ ạ

- Kho ch a th c ăn và b n ứ ứ ể ướ c cách xa chu ng nuôi ồ

- Th ườ ng xuyên t ch c di t chu t và các loài g m nh m trong và xung quanh tr i ổ ứ ệ ộ ặ ấ ạ nuôi.

- Ki m tra s di chuy n c a chó và mèo trong tr i ể ự ể ủ ạ

- H n ch chó mèo ti p xúc tr c ti p v i v t nuôi ho c vào khu v c cho v t nuôi ạ ế ế ự ế ớ ậ ặ ự ậ ăn.

- Chó và mèo nuôi trong trang tr i ph i tiêm v c xin ạ ả ắ

3 Ki m soát chim ể

Chim chóc bay quanh tr i có th mang m m b nh trong chân và h tiêu hóa Đ ạ ể ầ ệ ệ ể

h n ch chim trong tr i: ạ ế ạ

- Lo i b t t c các l , h c nh chim có th làm t trong các mái nhà, b c t ạ ỏ ấ ả ỗ ố ỏ ể ổ ứ ườ ng,

b i cây trong tr i ụ ạ

- Các l thông h i và qu t gió c n có l ỗ ơ ạ ầ ướ i ch n ắ

Không cho chim đ u vào khu v c ch bi n th c ăn chăn nuôi c a tr i ầ ự ế ế ứ ủ ạ

- Lo i b nh ng v t g n chu ng nuôi mà chim có th đ u ạ ỏ ữ ậ ầ ồ ể ậ

II Ki m soát ng ể ườ i

Ng ườ i có th mang m m b nh trên gi y, qu n áo và trên tay C n th c hi n các ể ầ ệ ầ ầ ầ ự ệ

bi n pháp: ệ

1 Ki m soát khách tham quan ể

- Thông báo cho m i nhân viên, khách thăm ho c lái xe vào tr i v các bi n pháp ọ ặ ạ ề ệ phòng d ch và đ ngh h h p tác th c hi n ị ề ị ọ ợ ự ệ

- Không khuy n khích khách thăm vào chu ng nuôi và n i v t nuôi ăn ế ồ ơ ậ

- H n ch t i đa khách đã đi thăm tr i chăn nuôi khác 1-5 ngày tr ạ ế ố ạ ướ c khi đ n tr i ế ạ mình.

- Ngoài c ng tr i nuôi treo bi n "C m vào" và không cho ng ổ ạ ể ấ ườ ạ ự i l t do vào tr i ạ

- Không cho khách thăm ti p xúc tr c ti p v i v t nuôi ế ự ế ớ ậ

- Cho khách ch đ ỉ ượ c vào nh ng khu v c nh t đ nh trong tr i ữ ự ấ ị ạ

- B t bu c khách thăm r a gi y khi vào và ra tr i b ng cách nhúng chân vào h ắ ộ ử ầ ạ ằ ố

ch a dung d ch sát trùng ứ ị

- C p ng cao su ho c túi bó gi y b ng ch t d o, áo khoác s ch cho khách ấ ủ ặ ầ ằ ấ ẻ ạ

2 Ki m soát công nhân ể

- Công nhân sau khi ti p xúc v i v t nuôi b ng tay ph i r a tay ế ớ ậ ằ ả ử

- Công nhân làm vi c trong chu ng nuôi ph i m c trang ph c và đ i mũ b o hi m ệ ồ ả ặ ụ ộ ả ể lao đ ng Qu n áo lao đ ng trong tr i c n đ ộ ầ ộ ạ ầ ượ c kh trùng tr ử ướ c khi gi t ặ

- H n ch t i đa công nhân đi t khu v c chăn nuôi này sang khu v c chăn nuôi ạ ế ố ừ ự ự khác trong tr i hay ti p xúc v i quá nhi u nhóm v t nuôi trong m t ngày ạ ế ớ ề ậ ộ

- Nhân viên tr i nuôi không nên chăn nuôi thêm gia đình mình Cán b thú y c a ạ ở ộ ủ

tr i không hành ngh thú y bên ngoài ạ ề

- Không mang các lo i th c ph m s ng vào khu v c quanh chu ng nuôi đ n u ăn ạ ự ẩ ố ự ồ ể ấ Nhìn chung không mang th c ăn có ngu n g c s n ph m th t vào tr i nuôi ứ ồ ố ả ẩ ị ạ

III Ki m soát ph ể ươ ng ti n v n chuy n, th c ăn, n ệ ậ ể ứ ướ c

1 Ki m soát ph ể ươ ng ti n v n chuy n ệ ậ ể

- T ch c đ ổ ứ ườ ng v n chuy n th c ăn không qua khu v c b nhi m phân ậ ể ứ ự ị ễ

- Không chung ph ươ ng ti n v n chuy n phân v i tr i nuôi bên c nh ệ ậ ể ớ ạ ạ

- Không dùng ph ươ ng ti n ch phân đ ch th c ăn, trong tr ệ ở ể ở ứ ườ ng h p c n ph i ợ ầ ả dùng thì c n r a r t s ch tr ầ ử ấ ạ ướ c khi ch th c ăn ở ứ

- B trí kho th c ăn cách xa h ch a phân, tránh làm đ ố ứ ố ứ ườ ng đi chung đ n hai n i ế ơ

2 Ki m soát th c ăn, n ể ứ ướ c u ng và n ố ướ c v sinh ệ

- Mua th c ăn có ch t l ứ ấ ượ ng b o đ m và đã đ ả ả ượ c ki m tra ể

- Tránh đ th c ăn b nhi m hóa ch t, ch t b o v th c v t và thu c ch a b nh ể ứ ị ễ ấ ấ ả ệ ự ậ ố ữ ệ trong quá trình b o qu n ả ả

- Không đ th c ăn b nhi m phân ể ứ ị ễ

- S p x p các lo i th c ăn c n th n đ không cho v t nuôi ăn nh m th c ăn ắ ế ạ ứ ẩ ậ ể ậ ầ ứ

- B o qu n th c ăn đúng quy cách ả ả ứ

- Cho v t nuôi u ng n ậ ố ướ c có ch t l ấ ượ ng đ m b o, đã đ ả ả ượ c kh trùng và luôn làm ử

s ch h th ng c p n ạ ệ ố ấ ướ c

IV Ki m soát d ng c , trang thi t b ể ụ ụ ế ị

- M i khu chu ng nên có d ng c chăn nuôi riêng N u c n luân chuy n trong tr i ỗ ồ ụ ụ ế ầ ể ạ thì ph i r a s ch và kh trùng khi đ a t khu chu ng này sang khu chu ng khác ả ử ạ ử ư ừ ồ ồ

- D ng c chăn nuôi mang vào ho c mang ra kh i tr i c n đ ụ ụ ặ ỏ ạ ầ ượ ử ạ c r a s ch và kh ử trùng bên trong, bên ngoài và sau

Bài 4: Tăng c ườ ng s c kháng b nh cho v t nuôi ứ ệ ậ

I Ch n gi ng ọ ố

- Ch n mua t nh ng c s an toàn d ch. ọ ừ ữ ơ ở ị

- Ch n mua con gi ng t nh ng n i s ch b nh, đã đ ọ ố ừ ữ ơ ạ ệ ượ c tiêm phòng đ y đ Hoàn ầ ủ toàn rõ ràng v ngu n g c cũng nh đ i b m ề ồ ố ư ờ ố ẹ

- T t nh t là t túc con gi ng đ nuôi ố ấ ự ố ể

II Chăm sóc nuôi d ưỡ ng

1 Chăm sóc t t ố

- Đ m b o cung c p đ y đ ch t dinh dĩnh cho v t nuôi Ph i làm sao v t nuôi ả ả ấ ầ ủ ấ ậ ả ậ

đ ượ ố c s ng trong môi tr ườ ng mà nó c m th y “h nh phúc” thì năng su t s n xu t ả ấ ạ ấ ả ấ

m i tăng lên, t đó h n ch đ ớ ừ ạ ế ượ c b nh d ch x y ra và nâng cao hi u qu kinh t ệ ị ả ệ ả ế trong chăn nuôi.

2 Nuôi d ưỡ ng đúng

- Nuôi d ưỡ ng con v t đúng nghĩa là tùy t ng giai đo n và m c đích s n xu t mà có ậ ừ ạ ụ ả ấ

nh ng ki u chăm nuôi phù h p nh t ữ ể ợ ấ

III Tiêm phòng vaccine

1 M c đích ụ

- H n t i đa b nh d ch x y ra cho đàn v t nuôi ạ ố ệ ị ả ậ

2 Th c hi n tiêm phòng ự ệ

- Đ ng b , toàn di n, tri t đ , th ồ ộ ệ ệ ể ườ ng xuyên và đ nh kỳ ị

IV Th c hành tiêm phòng m t lo i vaccine c th , cho m t đ i t ự ộ ạ ụ ể ộ ố ươ ng c th ụ ể

Bài 5: V sinh, sát trùng chu ng tr i ệ ồ ạ

I V sinh chu ng tr i ệ ồ ạ

1 V sinh chu ng ệ ồ

2.V sinh hành lang ệ

3 V sinh l i đi ệ ố

4 V sinh c ng rãnh ệ ố

II Sát trùng chu ng tr i ồ ạ

- Chu ng nuôi ph i đ ồ ả ượ c làm v sinh hàng ngày và ph i đ ệ ả ượ c kh trùng đ nh kỳ ử ị theo ch đ phòng b nh c a thú y ế ộ ệ ủ

- Sau khi xu t toàn b v t nuôi ph i ti n hành kh trùng toàn b chu ng nuôi theo ấ ộ ậ ả ế ử ộ ồ

ch đ t ng v sinh và kh trùng tr ế ộ ổ ệ ử ướ c khi nuôi l a m i ứ ớ

- Tr ườ ng h p trong chu ng nuôi có v t nuôi b ch t vì b nh d ch thì ph i th c hi n ợ ồ ậ ị ế ệ ị ả ự ệ

ch đ kh trùng c p bách theo h ế ộ ử ấ ướ ng d n c a thú y ẫ ủ

Bài 6: X lý ch t th i chăn nuơi ử ấ ả

1 Các qui trình xử lý chất thải chăn nuôi có thể áp dụng tại Việt Nam

Nước thải chăn nuôi gia súc được coi là một trong những nguồn nước thải gây ô nhiễm nghiêm trọng Việc mở rộng các khu dân cư xung quanh các gia trại chăn nuôi nếu không được giải quyết thỏa đáng sẽ gây ra ô nhiễm môi trường ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và gây ra những vấn đề mang tính chất xã hội phức tạp

Nhiều nguyên cứu trong lĩnh vực xử lý nước thải chăn nuôi đang được hết sức quan tâm

vì mục tiêu giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường, đồng thời với việc tạo ra năng lượng mới

1.1 Xử lý chất thải rắn

Ủ phân xanh

Ủ phân xanh là quá trình xử lý phân và các chất thải rắn bằng cách trộn lẫn với vôi bột + đất bột + phân lân + lá phân xanh (tốt nhất là cây cứt lợn, theo kinh nghiệm dân gian có tác dụng khử mùi rất tốt) hoặc trấu, ủ hoai mục Có 2 cách ủ phân xanh như sau:

- Ủ trên mặt đất bằng cách rải một lớp vôi bột phía trên mặt đất sau đó dải một lớp phân, chất độn lên Cứ một lớp phân dày 20-30

cm lại rải một lớp vôi bột cho đến khi đống phân cao khoảng 1-1,2m thì đắp kín bên ngoài bằng một lớp bùn dày khoảng

5-7cm

- Đào hố sâu 2-2,5m, chu vi hố tuỳ thuộc vào lượng chất thải cần xử lý Rải một lớp vôi bột lên bề mặt của hố sau đó đưa chất thải xuống và làm tương tự như ủ trên mặt đất, khoảng cách từ lớp chất thải trên cùng tới mặt đất là 50cm

Sau khi ủ tiến hành khử trùng tiêu độc khu vực xung quanh bằng vôi bột, hoặc các hoá chất sau: Formol

2-3%, Xút 2-3%, Chloramin, Prophyl, Virkon, Biocid,

Trong quá trình ủ, định kỳ 3 - 5 ngày cần phải lấy nước (tốt nhất là nước thải vệ sinh chuồng trại) tưới đều trên bể ủ để duy trì độ ẩm và cung cấp thêm dinh dưỡng cho vi khuẩn kỵ khí phát triển Thông thường, sau khoảng 1 tháng thì phân xanh hoai hết, lấy ra để bón cho cây trồng

Sản xuất phân compost

Tất cả phân gia súc gia cầm đều được thu dọn chứa trong nhà chứa, sau khi đủ lượng phân tiến hành xây đống phân ủ hoại, có thể thực hiện theo hai phương pháp ủ nóng hay ủ nguội Phương pháp ủ nguội phân chuồng được nén chặt xen kẽ chất độn chuồng với độ ẩm 70%, sau đó dùng đất hay tấm chất dẻo che phủ cả đống phân, sau 6 - 8 tháng phân đã hoại mục hoàn toàn Phương pháp ủ nóng tương tự ủ nguội nhưng không cần

nén chặt đống phân và định kỳ 2 tháng dùng dụng cụ xáo đống phân lại, cứ làm như thế khoảng 2 lần trong vòng 4 - 6 tháng là phân hoại mục Nhà ủ phân phải kín và có ống thoát hơi ở trên nóc nhà để hạn chế mùi hôi phát tán

Hình 1 Sơ đồ bể ủ phân compost

Hệ thống thiết bị khí sinh học xử lý chất thải chăn nuôi (BIOGAS)

Biogas là một loại khí đốt sinh học được tạo ra khi phân hủy yếm khí phân thải ra của gia

súc Hệ thống biogas tạo ra một môi trường yếm khí, làm cho các chất hữu cơ như phân,

rác, nước tiểu được lên men

phân huỷ tạo ra các khí như CO và CH Khí CH được sử dụng làm nhiên liệu cho đun nấu

và thắp sáng Các chất thải của gia súc được cho vào hầm kín (hay túi ủ), ở đó các vi

sinh vật sẽ phân hủy chúng thành các chất mùn và khí, khí này được thu lại qua một

hệ thống đường dẫn tới lò để đốt, phục vụ sinh hoạt của gia đình Các chất thải ra sau quá

trình phân hủy trong hầm kín (hay túi ủ) gần như sạch và có thể thải ra môi trường, đặc

biệt nước thải của hệ thống biogas có thể dùng tưới cho cây trồng

Kỹ thuật xử lý bằng bể biogas có nhiều cách, phụ thuộc vào năng suất sử dụng như

túi sinh khí biogas bằng chất dẻo, hầm có nắp trôi nổi và hầm có nắp cố định Bảng 18

dưới đây ước tính sản phẩm khí thu được từ phân động vật

Bảng 1 Sản phẩm khí từ 1kg chất thải động vật

tt loại vật nuôi lượng thải hàng

ngày (kg) thể tích khí sinh ra, m 3 /kg chất thải

1 Trâu, bò, ngựa 10 - 15 0,023 - 0,04

2 Lợn 2,5 - 3,5 0,04 - 0,059

3 Gia cầm 0,07 - 0,09 0,056 - 0,116

Nguồn: Nguyễn Quang Khải - Thiết bị khí sinh học

K1 và K2, Hà Nội 2009

Có hai loại thiết bị khí sinh học với đặc tính kỹ thuật được trình bày dưới đây đang được

áp dụng rộng rãi hiện nay ở Việt Nam

a/ Thiết bị khí sinh học bằng túi chất dẻo PE

Dùng một túi PE có chiều dài 8-10 mét rộng

1,2-1,4 mét gồm 2 đến 3 lớp (để đảm bảo cho độ bền của túi), ở mỗi đầu túi được buộc

vào một đầu ống sành có đường kính 150 mm, ở gần đầu vào phía trên người ta cho một

thiết bị lấy khí ra.Toàn bộ thiết bị này được đặt dưới hào được xây sẵn, dài 8-10 mét, rộng 1,2-1,4 mét, sâu 1,5 mét, hai đầu được xây cố định vào 2 đầu ống sành (ống sành được đặt nghiêng một góc 450) Đầu vào xây một hố ga để chất thải chăn

nuôi vào dễ dàng, phần thu khí được lấy ra qua một hệ thống van như săm xe, phần khí được giữ lại vào một hệ thống túi nilon (có thể để

ở trên nóc chuồng trại) và để tạo ra áp lực đưa khí gas vào bếp, người ta buộc một dây cao su vào giữa phần túi khí để tạo ra áp lực Phía trên mặt hào dùng các tấm fibpro xi măng đậy lại để bảo vệ túi

Hình 2 Mô hình sử dụng túi Biogas bằng chất dẻo

Ưu điểm:

- Dễ lắp đặt

- Kinh phí ban đầu nhỏ Nhược điểm:

- Độ bền không cao do làm bằng tấm PE (tuổi thọ ngắn)

- Dễ bị thủng do khách quan (như gà, chuột, lợn nhảy vào)

- Chiếm nhiều diện tích mặt bằng

- Không mang tính công nghiệp

b/ Thiết bị khí sinh học nắp cố định

Loại thiết bị này có phần chứa khí (bằng composit hoặc bê tông cốt thép) được xây dựng ngay trên phần ủ phân Do đó, thể tích của thiết

bị bằng tổng thể tích của 2 phần này Thiết bị có dạng bán cầu được chôn hoàn toàn dưới đất để tiết kiệm diện tích và ổn định nhiệt độ Phần chứa khí được tô bằng nhiều lớp vữa để bảo đảm yêu cầu kín khí Ở phần trên có một nắp đậy được hàn kín bằng đất sét, phần Công nghệ xử lý chất thải chăn nuôi bằng thiết bị khí sinh học có nắp cố định thể hiện trên Hình 3

thể tích phân huỷ gạch viên

xi măng (kg) cát vàng (m 3 ) sắt f 6 (kg) f160 mm (m) ống nhựa

2 m 3 800 400 1,0 2,5 2,0

3 m 3 1.000 500 1,2 2,5 2,5

5 m 3 1.500 700 1,7 2,5 2,6

10 m 3 2.000 900 2,0 2,5 3,0

Hình 3 Mặt cắt dọc và ngang hầm Biogas

Nguồn: Đặng Kim Chi, Viện Môi Trường, Đại học Bách Khoa Hà Nội

Bảng 2 Nguyên liệu xây dựng hệ thống thiết bị khí sinh học hầm nắp cố định

Nguồn: Sở Nông nghiệp

Hải Dương

Nhược điểm:

- Chi phí ban đầu cao

- Cần thợ xây dựng lắp đặt có trình độ kỹ thuật cao Ưu điểm:

- Tiết kiệm mặt bằng xây dựng (sau khi xây dựng hầm xong có thể xây dựng chuồng trại lên trên mặt hầm)

- Độ bền cao 15-20 năm

- Mang tính chất công nghiệp

Ở Việt Nam phổ biến sử dụng kiểu thiết bị nắp cố định sau đây1:

n Loại hình hộp: kiểu RDAC (mới): do Trung tâm tư vấn hỗ trợ phát triển nông thôn (RDAC) đề xuất, trong đó thay đổi bể phân hủy hình trụ thành hình hộp, nắp bán cầu composit, lối ra được mở rộng Loại này tuy dễ xây dựng, vòm kín khí, nhưng giá thành cao, các thông số kỹ thuật chưa hợp lý, nhiều nhược điểm

n Loại hình trụ: có 2 kiểu

- Kiểu của Đồng Nai: thiết kế nặng nề, tốn kém, tính toán các thông số kỹ thuật chưa hợp lý Bể phân hủy hình trụ được xây gạch có khe nước, nắp chứa khí bằng bê tông cốt thép (để tránh kết cấu vòm bằng gạch) bị gắn cố định vào bể phân hủy

- Kiểu RDAC (cũ): bể phân hủy hình trụ, xây gạch, vòm chứa khí bằng composit hoặc xi măng cốt thép Kiểu này do RDAC thiết kế, xây dựng theo cách thông thường, vòm chứa khí bảo đảm kín khí, hạn chế váng Loại này có nhiều nhược điểm: giá thành cao, không có cửa thăm, áp suất cực đại quá lớn dễ gây nứt vỡ bể, nguyên liệu phân hủy không đạt tiêu chuẩn vệ sinh do lối ra bố trí sát đáy

n Loại hình cầu: có 2 kiểu

- Kiểu Đại học Cần Thơ: Được gọi là kiểu TG - BP (Thailand Germany Biogas Program) trong khuôn khổ một dự án hợp tác Đức - Thái Lan Kiểu này có một vành chống rạn nứt nằm ở thân vòm khoảng trên 300 tính từ tâm đáy lên Kiểu này phù hợp với nơi nước ngầm cao nhưng giá thành cao, xây dựng phức tạp

- Kiểu Viện Năng lượng: Đây là kiểu duy nhất được hội đồng giám định cấp nhà nước chấp nhận và được cải tiến, hoàn thiện liên tục trong 10 năm ứng dụng Đến nay, tác giả đã cải tiến thành KT1 và KT2 và được chọn đưa vào thiết kế mẫu của Tiêu chuẩn ngành về công trình khí sinh học nhỏ (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành năm 2002) Kiểu này có ưu điểm giá thành hạ, nguyên vật liệu và nhân công tại chỗ, không cần công xưởng, phù hợp với mọi điều kiện khí hậu và nguyên liệu nạp, tuổi thọ cao

c/ Thiết bị khí sinh học nắp nổi

Loại thiết bị này gồm có một phần hầm hình trụ xây bằng gạch hoặc bêtông lưới thép và nắp chứa khí úp vào một khe chứa nước quanh cổ bể phân hủy Nắp chứa khí thường được làm bằng thép tấm, bêtông lưới thép, bêtông cốt tre, chất dẻo hoặc sợi thủy tinh Loại thiết bị này bị ảnh hưởng nhiều bởi các nhân tố môi trường như nhiệt độ Nắp thiết bị dễ bị ăn mòn (trong trường hợp làm bằng sắt tấm), hoặc bị lão hóa (trong trường hợp làm bằng chất dẻo) Một nhược điểm khác là áp suất gas thấp do đó bất tiện trong việc thắp sáng, đun nấu để khắc phục nhược điểm này người ta thường treo thêm vật nặng vào nắp hầm ủ

Giun (trùn) quế (Perrionyx excavatus), thường sống trong môi trường có nhiều chất hữu cơ

đang phân hủy Chúng được sử dụng rộng rãi trong việc chuyển hóa chất thải ở Philippin,

Australia, Ấn Độ và một số nước khác (theo Grrero, 1983; Edwards, 1995), cứ 1.000 giun đất

với các thế hệ nối tiếp có thể tiêu thụ hết 1.000kg rác phế thải/1 năm (theo Phan Tử Diên, 1986; theo Shultz và Graff, 1977) Giun từng được coi như “thợ cày nguyên thủy”, làm tơi

xốp đất, thoáng khí, giữ độ ẩm tốt, ở mật độ 200 con/m2 trong một năm chúng

cày xới

80 tấn đất mặt cho 1ha

1.2 Xử lý nước thải đối với cơ sở chăn nuôi quy mô hộ gia đình

Với cơ sở chăn nuôi quy mô nhỏ, lượng phân gia súc thải ra hằng ngày khoảng vài kg,

có thể tách riêng quá trình xử lý phân và nước thải Nước thải chăn nuôi được xử lý

bằng hầm biogas hoặc hầm tự hoại, phân được thu gom và xử lý riêng bằng quá trình làm

phân bón Cặn lắng từ khâu xử lý nước thải được thu gom xử lý chung với phân và

nước rỉ trong quá trình ủ phân có thể đưa ngược trở lại hệ thống xử lý nước thải Tuy

nhiên nếu lượng phân gia súc thu được trên 20 kg/ngày thì tốt nhất sử dụng hệ thống khí sinh

học để có thể vừa xử lý chất thải rắn vừa xử lý nước thải trong cùng hệ thống, đồng

thời lại thu được khí sinh học dùng để đun nấu và phát điện

Có thể áp dụng một số biện pháp xử lý nước thải theo các quy trình sau:

Quy trình 1:

Qui trình 2:

Tĩm l i: ạ

- Đối với chăn nuơi quy mơ lớn và theo phương thức cơng nghiệp nên xây hầm

Biogas là biện pháp hữu hiệu để xử lý chất thải và tận d ng ụ được nguồn chất

đ t ố cho sinh hoạt.

- Đối với chăn nuơi quy mơ nơng hộ nhỏ lẻ thì trong quy hoạch chuồng

nuơi phải xây dựng b ể chứa chất thải lỏng và ủ phân Hàng ngày tiến hành thu

gom phân rác để tập trung về hố ủ hoai m c ụ trước khi sử d ng ụ bĩn cho cây

trồng (xử lý phân và các chất thải rắn bằng cách trộn lẫn với vơi b t + ộ đất b t ộ +

phân lân + lá phân xanh hoặc trấu, ủ hoai mục).