KIỂM TOÁN NỘI BỘ- MỘT NHÂN TỐ QUAN TRỌNG CHO QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VÀ TỔ CHỨC HIỆN NAY.DOC

KIỂM TOÁN NỘI BỘ- MỘT NHÂN TỐ QUAN TRỌNG CHO QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VÀ TỔ CHỨC HIỆN NAY

Lời mở đầu

Cùng với sự phát triển đa dạng và phức tạp của các hoạt động sản xuấtkinh doanh đòi hỏi phải có những hình thức và phơng pháp quản lý, kiểm soátphù hợp để khắc phục những mặt trái của nó Kiểm toán nội bộ ra đời là mộttrong những xu hớng tất yếu để khắc phục những mặt trái đó Nó là một trongnhững yếu tố góp phần đảm bảo, duy trì tính kinh tế, tính hiệu quả và tính hiệulực trong các hoạt động kinh tế của các đơn vị, các doanh nghiệp thuộc cácngành ở các lĩnh vực khác nhau trong xã hội

Kiểm toán nội bộ ngày càng đợc hoàn thiện cùng với sự phát triên của côngtác kế toán Sự ra đời và phát triển ngày càng mạnh mẽ của hệ thống kiểm toánnội bộ đã và đang khẳng định vai trò cần thiết của nó trong nền kinh tế thị trờng,

đặc biệt là trong lĩnh vực quản lý kinh tế Kiểm toán nội bộ đã giúp cho các nhàquản lý có đợc những thông tin xác thực và kịp thời, phục vụ tốt cho công tácquản lý và hoạch định chính sách, hạn chế rủi ro ở Việt Nam, Kiểm toán nội bộmặc dù là lĩnh vực còn mới mẻ song thực tế cho thấy công tác này cũng đã bớc

đầu thu đợc những kết quả tích cực, đã và đang làm cho công tác quản lý ngàycàng hoàn thiện hơn Nhận thức đợc vai trò của kiểm toán nội bộ cũng nh thấy

đợc sự cần thiết đó, là sinh viên chuyên ngành kiểm toán tại trờng Đại học Kinh

tế Quốc dân, đợc các thầy cô trang bị cho những kiến thức cơ bản nhất em đã

mạnh dạn đi sâu nghiên cứu đề tài : Kiểm toán nội bộ- một nhân tố quan“Kiểm toán nội bộ- một nhân tố quan

trọng cho quá trình phát triển của các doanh nghiệp và tổ chức hiện nay”

Do còn hạn chế về nhận thức, về thời gian nghiên cứu và sự mới mẻ của đề tài, chuyên đề ây em sẽ không tránh khỏi những thiếu sót Em rất mong có sự đóng góp ý kiến của các thầy cô giá

Nội dung

Phần I : Lý luận chung

1 Tổng quan về kiểm toán.

1.1 Khái niệm về kiểm toán

Thuật ngữ “Kiểm toán nội bộ- một nhân tố quanKiểm toán” thực sự xuất hiện và đợc sử dụng ở nớc ta từ hơn chụcnăm cuối thế kỷ XX, vì vậy cách hiểu và cách dùng khái niệm cha hoàn toàn

thống nhất Tuy nhiên có thể rút ra những kết luận chung chủ yếu từ các quanniệm khác nhau đó về kiểm toán.

 Kiểm toán là hoạt động độc lập, chức năng cơ bản của kiểm toán là xácminh, thuyết phục để tạo niềm tin cho những ngời quan tâm vào những kếtluận kiểm toán cho dù những kết luận này có thể hớng vào những mục tiêu

cụ thể khác nhau nh tính trung thực của thông tin( Information audit ),tính quy tắc trong việc thực hiện các nghiệp vụ ( Regularity audit ), tínhhiệu quả ( Efficiency audit ) hay tính hiệu năng ( Effectiveness audit ) củahoạt động Qua xác minh, kiểm toán viên bày tỏ ý kiến của mình về nhữnglĩnh vực tơng ứng Chức năng này quyết định sự tồn tại của hoạt độngkiểm toán

 Với bản chất và chức năng trên, kiểm toán phải thực hiện mọi hoạt độngkiểm tra, kiểm soát những vấn đề liên quan đến thực trạng tài sản, cácnghiệp vụ tài chính và sự phản ánh của nó trên sổ sách kế toán cùng hiệuquả đạt đợc Những loại công việc này tự nó đã gắn chặt với nhau và đây

là luận cứ cho việc tổ chức kiểm toán khoa học

 Nội dung trực tiếp của kiểm toán trớc hết và chủ yếu là thực trạng hoạt

động tài chính Một phần của thực trạng này đã đợc phản ánh trên cácbảng khai tài chính và những tài liệu kế toán nói chung Tuy nhiên, do giớihạn về trình độ và kỹ thuật xử lý thông tin kế toán, có những phần thôngtin quan trọng khác về hoạt động tài chính cha đợc phản ánh đầy đủ trongcác tài liệu Vì vậy, trong mọi trờng hợp cần tận dụng những tài liệu kếtoán nh những bằng chứng đã có làm đối tợng trực tiếp của kiểm toán( kiểm tra chứng từ ) Trong trờng hợp thiếu bằng chứng trực tiếp này,kiểm toán cần sử dụng những phơng pháp kỹ thuật để tạo lập các bằngchứng kiểm toán ( kiểm tra ngoài chứng từ )

 Để thực hiện chức năng trên trong phạm vi hoạt động tài chính với nhiềumối quan hệ phức tạp đòi hỏi kiểm toán phải hình thành một hệ thống ph-

ơng pháp kỹ thuật riêng bao gồm cả những phơng pháp kiểm toán chứng

từ ( cân đối, đối chiếu lôgic, diễn giải thông tin, quy nạp nguồn thôngtin…) và ph) và phơng pháp kiểm toán ngoài chứng từ ( điều tra, quan sát, kiểm

kê, thử nghiệm…) và ph) thích ứng với đối tợng ( nội dung ) của kiểm toán vàphù hợp với các quy luật và quan hệ của phép biện chứng

 Kiểm toán là một hoạt động chuyên sâu, một khoa học chuyên ngành nênhoạt động này phải đợc thực hiện bởi những ngời có trình độ nghiệp vụchuyên sâu về kiểm toán Kiểm toán viên, giám định viên kiểm toán, thẩm

kế viên, kế toán viên công chứng Đây là những kiểm toán viên chuyênnghiệp hoạt động hay hành nghề theo pháp luật.

Từ những điều trình bày trên có thể kết luận : “Kiểm toán nội bộ- một nhân tố quan Kiểm toán là xác minh và bày

tỏ ý kiến về thực trạng hoạt động cần đợc kiểm toán bằng hệ thống phơng pháp

kỹ thuật của kiểm toán chứng từ và kiểm toán ngoài chứng từ do các kiểm toánviên có trình độ nghiệp vụ tơng xứng thực hiện trên cơ sở hệ thống pháp lý cóhiệu lực”

Kiểm toán không phải là hoạt động “Kiểm toán nội bộ- một nhân tố quanTự thân” và “Kiểm toán nội bộ- một nhân tố quanvị thân” : Kiểm toán sinh ra

từ yêu cầu của quản lý và phục vụ cho yêu cầu của quản lý Từ đó, có thể thấy rõ

ý nghĩa, tác dụng của kiểm toán trên nhiều mặt

 Thứ nhất: Kiểm toán tạo niềm tin cho những “Kiểm toán nội bộ- một nhân tố quanngời quan tâm” Trong cơchế thị trờng, có nhiều ngời quan tâm tới tình hình tài chính và sự phản

ánh của nó trong tài liệu kế toán Trong “Kiểm toán nội bộ- một nhân tố quanThế giới” của những ngời quantâm có cả các cơ quan nhà nớc, các nhà đầu t, các nhà quản lý, khách hàng

và ngời lao động…) và ph

 Thứ hai: Kiểm toán góp phần hớng dẫn nghiệp vụ và củng cố nền nếp hoạt

động tài chính kế toán nói riêng vầ hoạt động quản lý nói chung

 Thứ ba: Kiểm toán góp phần nâng cao hiệu quả và năng lực quản lý : Rõràng, kiểm toán không chỉ xác minh rõ độ tin cậy của thông tin mà còn tvấn về quản lý Có thể thấy đặc biệt rõ tác dụng của vai trò t vấn này trongkiểm toán hiệu năng và hiệu quả quản lý Vai trò này phát huy đặc biệt rõtrong các đơn vị đợc kiểm toán thờng xuyên Trong điều kiện đó, việc tíchluỹ kinh nghiệm qua thực tiễn sẽ là cơ sở cho những bài học cho tơng lai

Điều đó cũng có thể giải thích từ tính phức tạp và đa dạng trong việc giảiquyết các mối quan hệ kinh tế – xã hội trong các đơn vị đợc kiểm toán

Đặc biệt trong nhng bớc chuyển đổi kinh tế, có nhiều quan hệ mới, phứctạp nảy sinh Trong cả nhận thức lẫn thực tiễn, có thể thấy rõ tính phức tạpcủa các quan hệ này từ chính những đặc trng của kinh tế thị trờng: Lợinhuận là mục tiêu cuối cùng, công bằng xã hội, phúc lợi xã hội không còn

đủ các điều kiện thuận lợi duy trì và phát triển trong cơ chế thị trờng thuầntuý Cạnh tranh là quy luật đạt tới lợi nhuận, nhiều thành phần kinh tếcùng tồn tại, cạnh tranh và bình đẳng trớc pháp luật Kinh tế mở cửa, đaphơng hoá, đầu t và mở rộng, các quan hệ quốc tế có lợi ích kinh tế trựctiếp song không phải mọi quan hệ này đều chỉ đơn thuần về kinh tế…) và ph Đặcbiệt trong điều kiện mới chuyển đổi cơ chế kinh tế, hệ thống pháp lý chahoàn chỉnh, kinh nghiệm và chuyên gia giỏi về quản lý cha có nhiều

Trong điều kiện đó , duy trì kỷ cơng và bảo đảm phát triển đúng hớng vàchỉ có thể có đợc trên cơ sở xây dựng đồng bộ và tổ chức thực hiện tốtkiểm toán trên mọi lĩnh vực để trên cơ sở tích luỹ kinh nghiệm từ xácminh đi đến t vấn cho mọi lĩnh vực hoạt động.

Từ tất cả những điều trình bày trên, có thể thấy rõ kiểm toán có ý nghĩa lớntrên nhiều mặt: Đó là “Kiểm toán nội bộ- một nhân tố quanquan toà công minh của quá khứ”, “Kiểm toán nội bộ- một nhân tố quanngời dẫn dắt chohiện tại” và “Kiểm toán nội bộ- một nhân tố quanngời cố vấn sáng suốt cho tơng lai”

1.2 Phân loại kiểm toán

Để có nhận thức rõ hơn về kiểm toán và có cơ sở tổ chức tốt công tác kiểmtoán cần hiểu đợc các loại kiểm toán Kiểm toán có thể phân ra nhiều loại theocác tiêu thức khác nhau

 Theo đối tợng cụ thể, kiểm toán có thể phân thành kiểm toán ( báocáo ) tài chính, kiểm toán nghiệp vụ ( hoạt động ) và kiểm toán liênkết

 Theo lĩnh vực cụ thể của kiểm toán có thể phân kiểm toán thànhkiểm toán thông tin, kiểm toán qui tắc ( tuân thủ ), kiểm toán hiệunăng và kiểm toán hiệu quả

 Theo phạm vi tiến hành kiểm toán, có thể phân kiểm toán thànhkiểm toán toàn diện và kiểm toán chọn điểm ( điển hình )

 Theo tính chu kỳ của kiểm toán, có thể phân kiểm toán thành kiểmtoán thờng kỳ, kiểm toán định kỳ và kiểm toán bất thờng ( độtxuất )

 Theo quan hệ pháp lý của kiểm toán, có thể có kiểm toán bắt buộc

và kiểm toán tự nguyện

 Theo tổ chức bộ máy kiểm toán, có thể phân kiểm toán thành kiểmtoán nhà nớc, kiểm toán độc lập và kiểm toán nội bộ

2 Khái quát chung về kiểm toán nội bộ (KTNB).

2.1 Khái niệm.

ở Australia, khái niệm về KTNB đợc nêu trong chuẩn mực kiểm toán AUS

104 là: “Kiểm toán nội bộ- một nhân tố quan KTNB đợc xem là hoạt động thẩm định độc lập, đợc thiết lập cùng với

1 tổ chức và là 1 dịch vụ đối với tổ chức đó Chức năng của KTNB là xem xét,

đánh giá và thông báo tính thích hợp và tính hiệu quả của hệ thông kiểm soát nộibộ”

Đây là một quan điểm truyền thống, nó nhìn nhận KTNB từ góc độ củacác kiểm toán viên độc lập, bên ngoài tổ chức, vì vậy KTNB đợc coi nh là một

bộ phận hợp thành môi trờng kiểm soát Khái niệm này còn đợc bổ sung thêm ởphần 2 - chuẩn mực số 106 của AUS Khi nó nêu lên vai trò của KTNB là xemxét và đánh giá

 Hệ thống kiểm soát và thông tin nội bộ

 Thông tin tài chính và thông tin nghiệp vụ

 Tính kinh tế , tính hiệu quả và tính hiệu năng của hoạt động

 Việc tuân thủ các quy tắc phù hợp của tổ chức

 ở một số nớc mà kiểm toán nội bộ cha phát triển thì quan điểm vềKTNB còn rất hạn chế Nói chung KTNB đợc xem là hoạt độngkiểm tra

KTNB là hoạt động kiểm tra , giám sát của bộ máy quản lý , điều hànhtrong doanh nghiệp Đó là công việc thờng xuyên , hàng ngày gắn liền với chứcnăng hoạt động của mỗi ngời trong bộ máy điều hành , nh giám đốc kiểm tra tr-

ớc khi ký hợp đồng kinh tế , kế toán kiểm tra trớc khi lập phiếu chi , thủ khokiểm tra chứng từ trớc khi xuất hàng …) và ph KTNB có tác dụng thiết thực , trực tiếpvới doanh nghiệp vì mỗi ngời kiểm tra có điều kiện tiếp cận với mọi thông tin ,sát thực tế , hoặc có quyền từ chối trớc khi hoạt động kinh tế xảy ra , hoặc cóquyền báo cáo những phát giác của mình cho ngời đứng đầu doanh nghiệp Điều

đó có thể hạn chế ngăn ngừa một cách hữu hiệu những thiệt hại trớc khi có thểxảy ra

Việc kiểm tra của cơ quan cấp trên doanh nghiệp , xét trong giác độ ngành, chính là KTNB phục vụ việc điều hành của ngời đứng đầu ngành

Về lý thuyết , KTNB là các quy định về tổ chức bộ máy quản lý , quy định

về chức năng nhiệm vụ , quyền hạn và phơng pháp tham gia điều hành doanhnghiệp Trên thực tế , hoạt động của từng ngời , từng bộ phận trong bộ máyquản lý , chính là hoạt động của hệ thống kiểm soát nội bộ

Hạn chế của KTNB là không đa ra lời nhận xét tổng quát , toàn diện vềcác thông tin tài chính , nhng lại xét nhiều thông tin kinh tế , quản trị và nghiệp

vụ liên quan đến hoạt động kinh doanh của đơn vị

Một trong những nhiệm vụ của KTNB là kiểm tra chất lợng hoạt động của

hệ thống kiểm soát nội bộ Nếu hoạt động tốt sẽ hạn chế các rủi ro và công việccủa kiểm toán viên đọc lập sẽ giảm nhẹ hơn theo tỷ lệ nghịch

Theo chuẩn mực hành nghề KTNB của học viện các kiểm toán viên nội bộthì KTNB là một hoạt động bảo đảm và cố vấn độc lập , khách quan đợc thiết kế

để tăng cờng và cải thiện các hoạt động của tổ chức Nó giúp một tổ chức hoànthành các mục tiêu đặt ra thông qua hệ thống phơng pháp để đánh giá và cảithiện tính hiệu quả của quá trình quản lý , kiểm soát và điều chỉnh

Đây là khái niệm phản ánh cái nhìn mới , phù hợp hơn với vai trò đã pháttriển đến hiện nay của KTNB

2.2 Đặc trng của KTNB

2.2.1 Chủ thể KTNB

Để thực hiện hoạt động KTNB , mỗi tổ chức phải thành lập bộ máyKTNB

Bộ máy KTNB là hệ thống tổ chức của các kiểm toán viên do đơn vị tự lập

ra theo yêu cầu quản trị nội bộ và thực hiện nền nếp , kỷ cơng quản lý

Để tổ chức và quản lý hoạt động KTNB trong bộ máy lãnh đạo cao nhấtcủa đơn vị phải cử ra những ngời phụ trách công việc này Theo yêu cầu đó ,thông thờng một uỷ ban kiểm toán đợc lập ra do một tẩp thể thờng bao gồm bathành viên hội đồng quản trị phụ trách Trong trờng hợp cần thiết , hội đồngquản trị có thể quyết định thuê các chuyên gia kiểm toán tham gia hoặc t vấn cho

uỷ ban

Uỷ ban kiểm toán , vừa có trách nhiệm trong tổ chức hoạt động KTNB( nội kiểm ) , vừa có trách nhiệm tạo lập mối quan hệ với chủ thể kiểm toán tàichính từ bên ngoài ( ngoại kiểm ) Trong trờng hợp không có hội đồng quản trị ,chủ đầu t hoạc ngời đựơc uỷ quyền phụ trách sẽ chỉ đạo công tác kiểm toán Tấtnhiên , uỷ ban kiểm toán hoạc ngời phụ trách chỉ có chức năng tổ chức , chỉ đạocông việc kiểm toán Ngời thực hiện KTNB là những kiểm toán viên trong đơn

vị hoặc chuyên gia ( giám định viên kế toán ) từ bên ngoài Từ đó có thể có haimô hình cơ bản là hội đồng hay bộ phận KTNB và giám định viên kế toán ( hoặcgiám sát viên nhà nớc )

Hội đồng hay bộ phận KTNB ( Internal Auditing Department ) là mô hìnhphổ biến đặc biệt ở các nớc Bắc Mỹ Thành viên của bộ phận này là các kiểmtoán viên nội bộ Số lợng và cơ cấu các thành viên tuỳ thuộc vào qui mô của đơn

vị , vào nhiệm vụ KTNB cụ thể trong từng thời kỳ Hội đồng có nhiệm vụ thựchiện tất cả các công việc do uỷ ban kiểm toán giao cho kể cả việc xây dựng hoặchoàn thiện qui chế KTNB ( nếu có ) , tổ chức thực hiện đều đặn và có hiệu lựcqui chế đã ban hành và cả công việc đột xuất khác

Mô hình này có nhiều u điểm và rất thích hợp với các doanh nghiệp có quimô lớn Tuy nhiên , điều kiện tiên quyết để phát huy u việt này là chất lợngkiểm toán viên nội bộ

Kiểm toán viên nội bộ khi thực hiện công việc thì họ phải có tính độclập Tính độc lập cho phép kiểm toán viên nội bộ có những phán đoán kháchquan và không thành kiến , cần thiết để tiến hành đúng đắn những cuộc kiểmtoán Nhng muốn có tính độc lập kiểm toán viên nội bộ phải đợc sự ủng hộ củaban giảm đốc và hội đồng quản trị để họ có đợc sự cộng tác của những bộ phận

đợc kiểm toán và để công việc của họ không bị can thiệp Đồng thời kiểm toánviên nội bộ đợc yêu cầu thực hiện các cuộc kiểm toán một cách trung thực vàkhông đợc có một sự thoả hiệp nào về lợng đáng kể nào xảy ra Họ không đợc

để mình lâm vào tình trạng không có khả năng nhận định nghề nghiệp một cáchkhách quan Vì thế trong các cuộc kiểm toán , việc phân công phải tránh sựmâu thuẫn về quyền lợi cũng nh kiẻm toán viên nội bộ luôn đợc yêu cầu phảibáo cáo định kỳ những thông tin cho ngời phụ trách về những mâu thuẫn đang ,

sẽ xảy ra Đặc biệt kiểm toán viên nội bộ không đợc đảm nhận công việc nghiệp

vụ khác cũng nh kiểm toán viên nội bộ không nên trở lại kiểm toán bộ phận màtrớc đây kiểm toán viên này có quyền hay có trách nhiệm Vì nh vậy kiểm toánviên nội bộ có khả năng sẽ thiên vị do đã có liên quan

Về mặt chuyên môn , kiểm toán viên nội bộ phải có kiến thức , kỹ năng ,

kỷ luật cần thiết để thực hiện công việc kiểm toán Cụ thể kiểm toán viên nội bộphải tinh thông nghiệp vụ trong việc áp dụng các chuẩn mực , thủ tục và thuậtKTNB ; Tinh thông nguyên tắc và nghiệp vụ kế toán ; Hiểu biết nguyên tắc quản

lý để nhận thức và đánh giá thực chất và tầm quan trọng của những sai lệch trongthực tế kinh doanh ; nhận thức rõ những nguyên tắc cơ bản của các vấn đề kếtoán , kinh tế , luật thơng mại , hệ thống thuế , tài chính , các phơng pháp định l-ợng hệ thống thông tin đợc chơng trình hoá

Ngoài ra kiểm toán viên nội bộ phải có nhiều đức tính quan trọng khác.Muốn trao đổi ý kiến có hiệu quả thì kiểm toán viên nội bộ phải là ngời khéoứng xử khi tiếp xúc , phải nắm vững và duy trì mối quan hệ thoả đáng với các bộphận đợc kiểm toán Để không bị lạc hậu hay đào thải của nghề này , kiểm toánviên nội bộ phải không ngững học tập để duy trì trình độ thành thạo của mìnhtrong thế giới năng động và thờng xuyên thay đổi hiện nay Bên cạnh đó kiểmtoán viên phải rèn luyện tính thận trọng nghề nghiệp đúng mực để có thể thíchứng với sự phức tạp của nhiệm vụ kiểm toán

Mô hình thứ hai là sử dụng giám định viên kế toán ( hoặc giám sát viênnhà nớc ) là mô hình ứng dụng phổ biến ở các xí nghiệp nhà nớc và các doanhnghiệp có qui mô nhỏ Trong trờng hợp này , ngời thực hiện công việc kiểmtoán có thể là kiểm toán viên chuyên nghiệp ( hành nghề ) thậm chí ở một số nớc

trong các xí nghiệp công và doanh nghiệp nhà nớc đợc biên chế trong bộ máykiểm toán nhà nớc

Mô hình này rất thích hợp với các xí nghiệp công , các doanh nghiệp cóqui mô nhỏ không cần biên chế kiểm toán viên nội bộ Nó phát huy đợc thếmạnh nghề nghiệp của các chuyên gia giỏi Tuy nhiên trong trờng hợp này chiphí kiểm toán thờng cao do phải thuê nhân viên Mặt khác , do công việc KTNBcũng do số ít chuyên gia có trình độ cao đảm nhiệm nên cần chú trọng đảm bảotính khách quan trung thực của kiểm toán viên bằng các phơng pháp bổ sung nhkiểm tra chéo , định kỳ thay đổi nơi làm việc của các kiêmt toán viên tăng cờngtrách nhiệm của kiểm tra bên ngoài …) và ph

Nh vậy chủ thể của KTNB là các kiểm toán viên nội bộ nằm trong bộ máyKTNB cả đơn vị tổ chức đó hoặc là các giám định viên kiểm toán thuê ngoài

Dù là một nhân viên của tổ chức hay ngời ngoài , dù đã có chứng chỉ kiểm toánviên nội bộ hay cha thì họ cũng phải là ngời có sự thành thạo về mặt chuyên môn

và phải tuân thủ các yêu cầu đạo đức nghề nghiệp rất chặt chẽ Điều đó giúp chocông việc kiểm toán tiến hành hiệu quả hơn , phục vụ tót hơn cho nhu cầu quản

lý trong doanh nghiệp cũng nh các cơ quan chức năng của nhà nớc

2.2.2 Lĩnh vực hoạt động của KTNB

Theo chuẩn mực chung số 300 đã xác định rõ KTNB sẽ xem xét , đánh giátính đầy đủ và hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ của tổ chức và chất lợngthực hiện trách nhiệm đợc giao Tuy nhiên , tuỳ theo yêu cầu của ban giám đốc

và hội đồng quản trị mà KTNB trong từng tổ chức sẽ phải tuân theo định hớngcông việc nhất định Nhng có thể thấy các lĩnh vực công việc mà hầu hết các hệthống KTNB thờng có trách nhiệm thực hiện là:

Thẩm tra tính xác thực và tính toàn vẹn của thông tin tài chính , thông tinnghiệp vụ và các phơng tiện đã sử dụng để xác định , định lợng , phân loại vàbáo cáo thông tin đó

Thẩm tra các hệ thống đã thiết lập để bảo đảm sự tuân thủ các chính sách ,

kế hoạch , thủ tục , pháp luật , các quy định có ảnh hởng quan trọng tới cácnghiệp vụ , các báo cáo và phải xác định tổ chức có làm theo đúng không

Thẩm tra các biện pháp sử dụng để bảo vệ tài sản , tránh tổn thất do cáchành vi trộm cắp , hoả hoạn , sử dụng sai hoặc bất hợp pháp , thẩm tra sự vạchtrần các yếu tố này Khi cần thiết thì thẩm tra sự tồn tại của những tài sản đó

Đánh giá tính tiết kiệm và tính hiệu quả của các nguồn nhân lực đợc sửdụng Điều này có nghĩa là ban giám đốc chịu trách nhiệm đề ra những chuẩnmực điều hành để định lợng việc sử dụng các nguồn nhân lực tiết kiệm và hiệu

quả của một hoạt động , còn kiểm toán viên nội bộ chịu trách nhiện xem xét xem: Các chuẩn mực tác nghiệp đố đợc thiết lập để đo lờng tiết kiệm và hiệu quảkhông ; Các chuẩn mực đã thiết lập thì có đợc thực hiện không ; Những sai lệch

so với các chuẩn mực đã thiết lập có đợc xác định , phân tích và báo cáo cho

ng-ời có trách nhiệm để sửa sai hay không Mặt khác kiểm toán viên phải xác địnhnhững tình trạng khác nh : Cơ sở vật chất có đợc tận dụng tối đa ; công việc cónăng suất hay không? Các thủ tục có tốn kém không? Nhân viên thừa hay thiếu

Kiểm toán viên nội bộ phải xem xét các hoạt động hoặc chơng trình đểkhẳng định kết quả có đáp ứng mục tiêu và mục đích đã định không , các nghiệp

vụ hoặc chơng trình có thực hiện đúng kế hoạch không

Nh vậy yếu tố chủ yếu liên quan tới các lĩnh vực hoạt động là việc hoànthành các mục tiêu của mình để hỗ trợ ban giám đốc thông qua việc xem xét ,

đánh giá các công việc kiểm soát nội bộ khác nhau Tuỳ vào từng tổ chức , bangiám đốc có thể thay đổi hoặc yêu cầu kiểm toán viên nội bộ thực hiện phạm vicông việc khác nhau nhng kiểm toán viên nội bộ vẫn phải tập trung vào các khíacạnh nêu trên của hệ thống kiểm soát nội bộ Trong tát cả các mối liên quan nàythì kiểm toán viên nội bộ giữ vai trò tham vấn còn ban giám đốc phải chịu tráchnhiệm về việc sử dụng các nguồn lực phục vụ lợi ích tối đa của tổ chức

3 Sự cần thiết của KTNB đối với các tổ chức

Mọi hoạt động , trong đó có hoạt động kiểm soát nh KTNB xuất hiệntrong thực tế đều là kết quả của nhu cầu này sinh Với sụ phát triển tự nhiên,các nghiệp vụ trong doanh nghiệp ngày càng có khối lợng nhiều và phức tạp ,nên ngời chủ sở hữu và quản lý cao cấp trong thực tế không thể dễ dàng tiếp xúcvới các nghiệp vụ đó để kiểm tra hiệu quả của hoạt động một cách vừa ý đợc Mặc dù ông chủ có thể xây dựng một hệ thống và muốn có cái nhìn phán quyếtqua hệ thống đó , thì vẫn cứ khó cho ông ta khi muốn biết lợi ích của doanhnghiệp có đợc phục vụ xứng đáng hay không Những quy tắc đã định ra có đợctuân thủ không? Công nhân viên làm việc có hiệu năng hay không ? Liệu tài sản

có đợc đảm bảo an toàn không ? Những quy tắc hiện hành có còn hiệu lực khi

điều kiện thay đổi không ? Câu trả lời sau cùng cho những yêu cầu đó là ông chủcần có sự trợ giúp Việc giúp đỡ này phải giao cho một hay một số ngời chịutrách nhiệm trực tiếp kiểm tra các hoạt động và báo cáo lại theo nh các câu hỏitrên Nh vậy là , hoạt động kiểm toán nội bộ đã đi vào thực tế một cách chínhthức và rõ ràng Việc luôn tồn tại một nhu cầu chung về dịch vụ KTNB có lẽ là

đã rất rõ ràng dù đó là loại hình tổ chức gì , hoạt động với mục tiêu gì Điều này

có nghĩa là , mọi tổ chức , doanh nghiệp có tồn tại trách nhiệm quản lý đều cần

có KTNB Mục tiêu của các tổ chức có thể là tìm kiếm lợi nhuận , mục tiêunhân đạo xã hội hoặc tiến hành một nhiệm vụ của chính phủ Trong tất cả các tr-ờng hợp , khi các đơn vị có các nhu cầu bảo vệ – tức là làm sao để các hoạt

động trên đợc tiến hành đúng các chính sách , thủ tục và đợc tiến hành theo cáchthức phản ánh các tiêu chuẩn phù hợp , cũng nh nhu cầu về nâng cao chất lợnghoạt động , hay tìm ra phơng thức tối u hoá việc sử dụng các nguồn lực trong

điều kiện hạn chế của thị trờng , thì cần có bộ phận KTNB liên quan tơng ứng

Có thể thấy từ điểm khởi đầu , khi KTNB chỉ đợc xem nh là một hoạt

động đơn lẻ ở cấp thấp và trong đa số trờng hợp tồn tại với t cách là một bộ phậncấu thành của các chức năng kế toán ; KTNB đã định hình một cách vững chắc -

đợc nhìn nhận nh một nhiệm vụ không thể thiếu trong mọi lĩnh vực của tổ chức ,

kể cả các đơn vị t nhân ; Nó cũng trở thành một hoạt động chuyên nghiệp mangtính độc lập cao , đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động của các tổ chức

Ngoài ra , nhu cầu về KTNB tồn tại ở mọi cấp của một đơn vị Một đơn vị

có thể tiến hành các hoạt động của nó thông qua việc phân chia quyền lực theocác cấp , phòng ban hay các bộ phận nội bộ khác nhau Trong mỗi trờng hợp ,

sự quản lý của các bộ phận nội bộ này đều có sự chia sẻ về nguồn lực và liênquan về trách nhiệm quản lý Sự quản lý , điều hành này do đó có một nhu cầuchính đáng với KTNB

4 Một số khó khăn đối với quá trình phát triển của KTNB

4.1 Sự cạnh tranh với các công ty kiểm toán độc lập và công

ty lớn cung cấp dịch vụ kế toán

Xu hớng gần đây của nhiều công ty đặc biệt là các công ty niêm yết trênthị trờng chứng khoán là sử dụng dịch vụ KTNB của các công ty bên ngoài

Điều này có thể đợc giải thích bởi quan điểm , cách nhìn nhận về tính độc lậpcủa KTNB Nhiều ngời cho rằng các công ty kiểm toán độc lập hoặc các công tycung cấp dịch vụ kế toán có thể thực hiện KTNB thì nên để họ làm công việc nàybởi nh thế tính độc lập sẽ tăng lên Khi các công ty bên ngoài cung cấp dịch vụKTNB thì ngời thực hiện là các kiểm toán viên công chứng , họ không phải lànhân viên trong đơn vị , đồng thời có thể thấy họ có trình độ chuyên môn cao ,thờng đợc đào tạo chuyên nghiệp , khác với một số nhân viên thực hiện KTNBchỉ là những nhân viên có kinh nghiệm đợc đề bạt vào trong bộ máy KTNB Vìvậy có thể làm cho việc thẩm tra , đánh giá các hoạt động trong tổ chức kháchquan và hiệu quả hơn

Mặt khác , kiểm toán viên nội bộ thờng thực hiện việc thẩm định đối vớinhiều lĩnh vực Điều này là do bản chất của nghề nghiệp và do sự so sánh giữalợi ích thu đợc và chi phí để duy trì hiệu quả bộ máy KTNB của ban giám đốc.Khi số lợng kiểm toán viên nội bộ nhỏ , phải thực hiện kiểm toán đồng thời trênnhiều lĩnh vực thì có một sự quan tâm tới tính chuyên môn hoá của KTNB Cóthể thấy các công ty chuyên cung cấp dịch vụ kiểm toán luôn có sự phân chiakiểm toán viên thành các nhóm thực hiện kiểm toán ở các lĩnh vực khác nhau Vì vậy trên từng lĩnh vực mỗi nhóm sẽ hoạt động một cách kinh nghiệm , thànhthạo và hiệu quả hơn Từ góc độ này , nhiều nhà quản lý cho rằng khi thuê cáccông ty bên ngoài thực hiện KTNB sẽ hiệu quả hơn bộ máy KTNB trong các tổchức

4.2 Khó khăn trong việc giải quyết mối quan hệ giữa cấp quản

đợc kiểm toán thì lại muốn làm việc với kiểm toán viên nội bộ nh một đối tác vớimột loại quan hệ thận trọng Cái khó cho kiểm toán viên nội bộ là mối quan hệthứ hai , khi tốt đẹp , sẽ có tác dụng thúc đẩy sự hợp tác giữa kiểm toán viên và

bộ phận bị kiểm toán , đồng thời nó có thể giúp cho việc cải thiện tính hiệu quảcủa bộ phận bị kiểm toán này Ngợc lại quan hệ thứ nhất lại là cơ sở để đánh giáquá trình hoạt động của kiểm toán viên nội bộ và là cơ sở cho sự tồn tại cho loạihình nghề nghiệp này Đây là sự mâu thuẫn mang tính bản chất nghề nghiệp Vấn đề đối với kiểm toán viên nội bộ là làm thế nào để hoà hợp hai loại mongmuốn khác nhau và thoả mãn cả hai đối tác

Bên cạnh đó còn tồn tại sự xung đột tiềm ẩn giữa ban giám đốc công tyvới hội đồng quản trị ( kể cả hội đồng kiểm tra trực thuộc ) Mặc dù cả hai đối t-ợng này đều quan tâm tới lợi ích chung của toàn công ty nhng mỗi bên nhìnnhận lợi ích của đơn vị theo một cách khác nhau Ban giám đốc thờng quan tâmnhiều hơn về sự tuân thủ , các áp lực từ phía chính phủ và hình tợng của công ty Ban quản trị lại có sự quan tâm về quá trình hoạt động dài hạn Khác với sựquan tâm có tính ngắn hạn , trớc mắt của ban giám đốc Một lần nữa kiểm toán