Jeanne d''''Arc pptx

Sinh ra trong một gia đình nông dân ở phía đông nước Pháp, cô chỉ huy quân Pháp giành được một số chiến thắng quan trọng trong cuộc Chiến tranh trăm năm.. Người Anh lúc đó đã gần như đạt

Jeanne d'Arc

Một chân dung Jeanne d'Arc, cuối thể kỷ 15

Tiểu sử

Biệt danh Cô gái Orléans

Nơi sinh Domrémy, Pháp

Nơi mất Rouen, Pháp

Binh nghiệp

Phục vụ Vương quốc Pháp

Năm tại ngũ 1428 - 1430

Tham chiến Chiến tranh Trăm năm

Jeanne d'Arc (tiếng Việt: Gian-đa, 6 tháng 1 năm 1412 – 30 tháng 5 năm 1431)

là một nữ anh hùng người Pháp trong cuộc Chiến tranh Trăm năm giữa Pháp và Anh Ngày 16 tháng 5 năm 1920, Jeanne d'Arc được Giáo hoàng Biển Đức XV chính thức phong thánh, và là thánh quan thầy Giáo hội nước Pháp

Sinh ra trong một gia đình nông dân ở phía đông nước Pháp, cô chỉ huy quân Pháp giành được một số chiến thắng quan trọng trong cuộc Chiến tranh trăm năm Cô cho biết mình được thiên khải dẫn dắt giúp giải phóng nước Pháp đánh bại quân Anh, và như vậy gián tiếp đưa Charles VII lên ngôi Cô bị người Anh bắt giữ, bị tòa án giáo hội xét xử, bị kết tội là phù thủy và bị hỏa thiêu khi chỉ 19 tuổi Sự nghiệp của cô như vậy chỉ gói gọn trong hai năm cuối đời, một năm chiến đấu và một năm bị cầm tù Hai mươi bốn năm sau, Giáo hoàng cho tra xét lại vụ án, và tuyên bố cô vô tội, rồi phong cô là một người tử vì đạo Cô được ban phúc lành năm 1909, rồi đến năm 1920 được phong thánh.[1]

Jeanne chứng thực là cô nhận được mặc khải từ Chúa muốn cô giải phóng quê hương mình từ ách thống trị của người Anh trong cuộc Chiến tranh trăm năm Vua Charles VII của Pháp, khi đó còn chưa lên ngôi, gửi cô cùng một đoàn quân đến đánh giải vây cho thành Orléans Cô trở nên nổi bật sau khi vượt qua được thái độ coi thường của các chỉ huy dày dặn kinh nghiệm, và phá vây chỉ trong vòng chín

ngày Một loạt chiến thắng chóng vánh khác mở đường cho việc Charles VII đăng quang tại Reims

Jeanne d'Arc tiếp tục là một hình tượng quan trọng trong nền văn minh phương Tây Kể từ thời Napoléon cho tới thời hiện đại, các nhà chính trị Pháp thuộc tất cả các nhóm chính kiến tiếp tục gợi đến hình ảnh cô Trong số các nhà văn và nhà soạn nhạc viết các tác phẩm về cô có thể kể đến Shakespeare, Voltaire, Schiller, Verdi, Tchaikovsky, Twain, và Shaw Hình tượng cô tiếp tục được sử dụng trong phim ảnh, truyền thông, ca nhạc, múa hát và trò chơi điện tử

Mục lục

[ẩn]

 1 Nước Pháp trong cuộc Chiến tranh Trăm năm

 2 Cuộc đời và sự nghiệp

 5 Minh oan và vinh danh

 6 Chú thích

 7 Tài liệu tham khảo

 8 Liên kết ngoài

[ ] Nước Pháp trong cuộc Chiến tranh Trăm năm

Vào thời Jeanne d'Arc, nước Pháp đang trong tình trạng thê thảm Cuộc chiến tranh trăm năm bắt đầu từ năm 1337 khi cuộc tranh cãi về quyền thừa kế ngai vàng nước Pháp nổ ra, xen lẫn với các giai đoạn tương đối yên bình Gần như tất cả các cuộc giao tranh đều diễn ra trên nước Pháp Người Anh sử dụng chiến thuật

chevauchée, tức chiến thuật dùng các cánh quân kỵ binh nhỏ đột kích, đốt phá, tàn

sát để tàn phá nước Pháp Dân số Pháp chưa kịp hồi phục sau nạn Đại dịch hạch từ thế kỷ trước, thương mại bị cắt đứt khỏi thị trường nước ngoài Người Anh lúc đó

đã gần như đạt được mục tiêu của mình nhằm thiết lập một hệ thống lưỡng đầu chế, dưới quyền điều khiển của người Anh, ngược lại quân Pháp chưa bao giờ giành được một chiến thắng đáng kể nào trong suốt cả một thế hệ Theo lời sử gia DeVries, "vương quốc Pháp không còn đáng là cái bóng của chính nó ở thế kỷ mười ba."[2]

Vị vua trị vì nước Pháp khi Joan ra đời là Charles VI, thỉnh thoảng lại lên cơn điên, nên không thể trị vì được Em trai nhà vua, Công tước Louis xứ Orléans và em họ vua Jean sans Peur, Công tước xứ Burgundy, tranh giành ngôi nhiếp chính nước Pháp và quyền bảo trợ cho con cái nhà vua Cuộc tranh giành này dẫn tới việc họ buộc tội Hoàng hậu Isabeau xứ Bavaria ngoại tình, và bắt cóc con cái nhà vua Đỉnh điểm của cuộc xung đột diễn ra khi Công tước xứ Burgundy hạ lệnh cho người ám sát Công tước xứ Orléans năm 1407

Nước Pháp năm 1429

Lãnh thổ Henri V kiểm soát

Lãnh thổ Công tước Burgundy kiểm soát

Lãnh thổ Thái tử Charles kiểm soát

Nơi diễn ra các trận đánh chính

Những người ủng hộ hai phe này được gọi là phe Armagnac và phe Burgundy Lợi dụng tình hình rối ren, vua Anh là Henry V xâm lược Pháp rồi chiến thắng oanh liệt trong trận Agincourt năm 1415, đánh chiếm các thành phố ở miền bắc nước Pháp.[3] Vị vua tương lai của nước Pháp, Charles VII, thụ phong Dauphin khi mới

14 tuổi, vì cả bốn anh trai của ông đều đã qua đời trước đó.[4] Hành động quan trọng đầu tiên của ông là ký hiệp ước hòa bình với phe Burgundy năm 1419

Nhưng nỗ lực này thất bại khi những người ủng hộ phe Armagnac ám sát John Dũng cảm trong buổi triều kiến, dù Charles đã hứa bảo đảm an toàn cho ông Vị công tước mới xứ Burgundy, Philippe le Bon, buộc Charles phải chịu trách nhiệm cho sự phản trắc này và liên minh với người Anh, với kết quả là một phần lớn lãnh thổ của Pháp bị người Anh chiếm mất.[5]

Năm 1420, Hoàng hậu Isabeau xứ Bavaria ký Hiệp ước Troyes, theo đó vua Henry

V nước Anh và con cháu của ông được kế vị ngai vàng nước Pháp, thay cho con trai bà là Charles Thỏa thuận này làm sống lại lời đồn đại là bà có quan hệ tình ái với vị Công tước xứ Orléans đã mất, và khiến người ta nghi ngờ vị Thái tử

"Dauphin" là con hoang, chứ không phải con nhà vua.[6] Henry V và Charles VI chết chỉ cách nhau hai tháng năm 1422, để lại một đứa con nhỏ, Henry VI của Anh, vua trên danh nghĩa của cả hai vương quốc Em trai Henry V, John xứ Lancaster, Quận công Bedford đệ nhất làm nhiếp chính.[7]

Kể từ năm 1429, gần như toàn bộ miền bắc nước Pháp và một số vùng ở vùng tây nam bị ngoại bang chiếm đóng Người Anh cai quản Paris, trong khi người

Burgundy giữ Reims Thành phố này rất quan trọng, vì nó theo truyền thống là nơi đăng quang của nhà vua, đặc biệt khi cả hai nhân vật tranh giành ngai vàng nước Pháp đều chưa được tôn lên làm vua Người Anh lúc đó đang tiến hành cuộc vây hãm Orléans, thành phố duy nhất ở phía bắc sông Loire còn trung thành với triều đình Pháp Nó có vị trí chiến lược án ngữ dòng sông, là lá chắn cho trung tâm nước Pháp Theo lời các sử gia hiện đại, "số mệnh vương quốc treo trên

Orléans."[8] Không ai tin tưởng thành phố có thể kháng cự trong một thời gian dài được.[9]

[ ] Cuộc đời và sự nghiệp

Nơi cô sinh ra, nay là viện bảo tàng Nhà thờ nơi cô cầu nguyện nằm phía bên phải sau rặng cây

Joan là con ông Jacques d'Arc và bà Isabelle Romée[10] tại Domrémy, một làng khi

đó thuộc lãnh địa quận công xứ Bar (về sau nhập vào tỉnh Lorraine và đổi thành Domrémy-la-Pucelle).[11] Cha mẹ cô sở hữu 50 mẫu đất (0.2 km2), và để thêm thu nhập cha cô còn làm viên chức thu thuế trong làng, cũng như chỉ huy đội dân quân.[12] Họ sống tại một vùng đất hẻo lánh thuộc vùng đông bắc còn trung thành với triều đình Pháp, dù nằm lọt thỏm trong lãnh địa của phe Burgundy Khi cô còn nhỏ, thỉnh thoảng làng của cô bị đột kích và đốt phá

Joan cho biết cô 19 tuổi khi phiên tòa xử cô diễn ra, như vậy cô sinh năm 1412; cô sau này cho biết cô nhận được thiên khải đầu tiên vào khoảng năm 1424 lúc 12 tuổi, khi đó cô đang ở ngoài đồng một mình thì nghe thấy tiếng nói (của thiên sứ)

Cô thuật lại là đã òa lên khóc khi họ biến mất vì họ quá sức đẹp đẽ Cô cho biết Tổng thiên sứ Michael, nữ Thánh Catherine xứ Alexandria, và nữ Thánh Đồng trinh Margaret truyền cho cô đánh đuổi người Anh và đưa Dauphin đến Reims để lên ngôi vua.[13]

Khi 16 tuổi, cô nhờ một người họ hàng, Durand Lassois, đưa cô đến Vaucouleurs

để thỉnh cầu chỉ huy đơn vị quân đóng tại đó là Bá tước Robert de Baudricourt cho phép tiếp kiến triều đình Pháp tại Chinon Bá tước Baudricourt chế giễu cô, nhưng

không làm cô nhụt chí.[14] Tới tháng 1, cô lại trở lại, và lần này được hai nhân vật quan trọng ủng hộ Jean de Metz và Bertrand de Poulengy.[15] Nhờ được họ bảo trợ,

cô được gặp Bá tước lần thứ hai, và tiên đoán hết sức chính xác về việc quân Pháp thất trận Herrings gần Orléans.[16]

vợ Charles là Yolande xứ Aragon bỏ tiền ra chuẩn bị một đạo quân cứu viện

Orléans Joan thỉnh cầu được gia nhập đoàn quân và vũ trang như một hiệp sỹ, với

áo giáp trắng, ngựa, cờ, thị đồng đều do người ta quyên góp Sử gia Stephen W Richey cho biết cô là niềm hy vọng duy nhất của cả một vương triều sắp sụp đổ:

“ Sau bao năm thua hết trận này đến trận khác, các

lãnh đạo quân sự và dân sự của Pháp đã mất hết tinh thần và uy tín Lúc mà Dauphin Charles chấp thuận đề nghị khẩn thiết của Joan được phép vũ trang và chỉ huy quân đội, ông hẳn hiểu rằng tất cả mọi phương sách thông thường và hợp lý khác đều

đã thất bại Chỉ có một vương triều ở thế tuyệt vọng cùng cực mới lắng nghe một cô thôn nữ thất học tự xưng mình là sứ giả của Thượng Đế truyền cho mình lãnh đạo quân đội để giành chiến

"Hỡi Nhà vua nước Anh, và ngươi, Quận công Bedford, người tự

xưng là nhiếp chính nước Pháp hãy trả món nợ của các người

cho Thượng Đế; trả lại cho người Thiếu nữ, chìa khóa tất cả các

thành phố Pháp tươi đẹp mà các người đã xâm phạm."

Thư gửi cho người Anh, tháng3-4 năm 1429; Quicherat I, trang

240, dịch bởi Wikipedia

Cô đến Orléans ngày 29 tháng 4 năm 1429, nhưng Jean de Dunois (tức Jean

d'Orléans), trưởng dòng công tước xứ Orléans, ban đầu không để cô tham gia họp trong hội đồng quân sự, và cũng không thông báo cho cô biết khi quân Pháp giao chiến với địch quân.[19] Tuy nhiên việc này không ngăn cản được cô có mặt tại hầu hết các cuộc họp và các trận giao tranh Người ta vẫn còn tranh cãi về ảnh hưởng

và quyền chỉ huy trên thực tế của cô, với các sử gia truyền thống như Édouard Perroy cho rằng cô chỉ có ý nghĩa tượng trưng, mang lại hiệu quả tinh thần là

chính.[20] Tuy nhiên sự phân tích này dựa trên bản chép phiên toà xét xử cô, khi cô tuyên bố ưa cầm cờ hơn là cầm kiếm Các học giả hiện đại tập trung vào phiên toà phục hồi danh dự của cô, nhấn mạnh là các sỹ quan tùy tùng rất khâm phục cô như một chiến thuật gia cừ khôi và là một nhà chiến lược giỏi Ví dụ như Stephen W

Richey cho biết: "Cô dẫn quân đội đến một loạt chiến thắng ngoạn mục, xoay

chiều cuộc chiến."[17] Dù thế nào đi chăng nữa, các sử gia cũng đồng ý là quân Pháp giành được nhiều thắng lợi vang dội trong thời kỳ sự nghiệp ngắn ngủi của

cô.[21]

[ ] Chiến tranh xoay chiều

Cô không lặp lại chiến thuật khi đó của ban chỉ huy Pháp vốn tỏ ra quá thận trọng Trong vòng 5 tháng bị vây hãm, quân Pháp chỉ đột kích có đúng một lần, và thất bại thảm hại Tới ngày 4 tháng 5, quân Pháp công kích và đánh chiếm được tòa thành ngoại vi Saint Loup Thừa thắng, cô cho quân tiến đánh pháo đài thứ hai, gọi

là Saint Jean le Blanc Pháo đài này hóa ra bị bỏ trống, nên quân Pháp giành được thắng lợi mà chẳng bị tổn thất gì Ngày tiếp theo, trong cuộc họp hội đồng quân sự,

cô bác lại kế hoạch của Jean d'Orleans và đòi tiến hành một cuộc đột kích nữa vào địch quân Jean D'Orleans hạ lệnh khóa cửa thành lại để ngăn không cho cô giao chiến với quân địch, nhưng cô triệu tập dân chúng và binh sỹ lại và đòi thị trưởng phải mở cửa thành Chỉ có một viên cai đội hỗ trợ, cô dẫn quân tiến ra và đánh chiếm pháo đài Saint Augustins Trong tối đó, cô được tin mình đã bị loại ra khỏi

hội đồng quân sự, và các chỉ huy hội đồng đã quyết định chờ viện quân trước khi tiếp tục giao tranh Bất chấp quyết định đó, cô vẫn cương quyết đòi tấn công cứ

điểm chính của quân Anh là "les Tourelles" ngày 7 tháng 5.[22] Người đương thời ghi nhận sự anh hùng của cô trong trận chiến, dù trúng một mũi tên vào cổ, cô vẫn quay trở lại chiến trường để dẫn quân xông lên trong đợt xung phong cuối cùng và

hạ thành.[23]

" hỡi dân chúng, trong tám ngày, người Thiếu nữ đã đánh đuổi

quân Anh khỏi tất cả các đồn lũy của chúng bên bờ sông Loire

bằng cách này hay cách khác: chúng hoặc chết hoặc bị bắt, hoặc

phải tháo lui trên chiến trường Những gì các bạn được nghe về bá

tước Suffolk, huân tước la Pole cùng em trai, huân tước Talbot,

huân tước Scales, và hiệp sỹ Fastolf đều là sự thật; chúng ta đã

đánh bại còn nhiều hiệp sỹ và chỉ huy hơn thế nữa."

Thư gửi dân chúng Tournai, 25 tháng 6 năm 1429; Quicherat V,

trang 125–126, dịch bởi Wikipedia

Chiến thắng bất ngờ tại Orléans làm quân Pháp phấn chấn, rất nhiều người muốn tiến hành chiến dịch phản công quân Anh Quân Anh dự tính quân Pháp có lẽ sẽ tìm cách đánh chiếm Paris hoặc mở cuộc tấn công vào Normandy Sau chiến thắng tại Orleans, cô thuyết phục Charles VII giao quyền đồng chỉ huy quân đội cho cô

và Công tước John II xứ Alençon và được nhà vua chấp thuận cho phép cô đánh chiếm các cây cầu bắc qua sông Loire để chuẩn bị tiến đánh Reims Đây là một kế hoạch táo bạo, vì Reims nằm cách xa gấp đôi Paris, sâu trong lãnh thổ đối

phương.[24]

Nhà thờ Notre-Dame de Reims, nơi theo truyền thống là nơi đăng quang của vua Pháp

Quân Pháp tái chiếm Jargeau ngày 12 tháng 6, đánh thắng trận Meung-sur-Loire ngày 15, rồi trận Beaugency ngày 17 Công tước Alençon chấp thuận tất cả các đề xuất của Joan Các chỉ huy khác, bao gồm cả Jean d'Orléans vốn đã hết sức khâm phục cô kể từ trận Orléans, nay trở thành những người nhiệt thành ủng hộ cô Alençon ghi công cô cứu mạng tại Jargeau, khi cô cảnh báo ông về một cuộc pháo kích bởi đại bác [25] Cũng trong trận này, cô trúng một viên đạn thần công bằng đá trúng mũ trụ khi đang leo lên thang đánh thành Một đạo quân Anh cứu viện bất ngờ xuất hiện ngày 18 tháng 6 dưới quyền chỉ huy của Hầu tước John Fastolf Trận Patay diễn ra và quân Pháp đại thắng, chiến thắng này có thể coi là bản sao ngược của trận Agincourt Tiền quân Pháp xung trận trước khi xạ thủ Anh dùng trường cung kịp chuẩn bị trận địa phòng ngự, kết quả là quân Anh bị đánh tơi bời, rút chạy toán loạn Quân Pháp truy kích và tiêu diệt phần lớn đạo quân này, phần lớn sỹ quan chỉ huy quân Anh bị bắt sống Hầu tước Fastolf chạy thoát với một

dúm quân, để trở thành con dê tế thần cho người Anh trút mối nhục chiến bại Quân Pháp thắng trận mà chỉ tổn thất không đáng kể.[26]

Quân Pháp xuất phát từ Gien-sur-Loire, hướng về Reims ngày 29 tháng 6, chấp nhận đầu hàng từ thành phố Auxerre do phe Burgundy giữ ngày 3 tháng 7 Tất cả các thị trấn nằm trên đường tiến quân của họ đều hạ vũ khí quay về với vua Pháp Thành Troyes, nơi ký kết hiệp định tước quyền thừa kế của Charles VII, qui hàng sau khi bị vây hãm có bốn ngày mà không cần giao chiến.[27] Quân Pháp lúc tiến tới Troyes thì thiếu lương thực trầm trọng Edward Lucie-Smith dùng việc này như một ví dụ rằng Joan may hơn khôn: trước đó một vị thày tu lang thang tên là

Tu sỹ Richard thuyết giáo về sự tận thế tại Troyes và thuyết phục dân chúng trồng đậu là một thứ cây lương thực ngắn ngày Đạo quân đói khát đến nơi khi đậu vừa kịp thu hoạch.[28]

"Hoàng thân xứ Burgundy, tôi cầu nguyện ngài — tôi khẩn khoản

cầu xin ngày - ngừng chiến với vương quốc Pháp thiêng liêng Xin

hãy nhanh chóng rút binh lính của ngài tại một số đất đai và pháo

đài trong vương quốc, và nhân danh nhà vua nhân từ của Pháp, tôi

thông báo nhà vua đã sẵn sàng lấy danh dự ra để đảm bảo hòa

bình với ngài."

"Thư gửi cho Philip Tốt bụng, Công tước Burgundy, 17 tháng 7

năm 1429; Quicherat V, trang 126–127, dịch bởi Wikipedia

Thành Reims mở cổng thành đầu hàng ngày 6 tháng 7 Sáng hôm sau, buổi lễ lên ngôi vua bắt đầu Dù cả Joan và công tước Alençon thúc giục nhà vua cho tiến đánh Paris gấp, nhưng triều đình lại muốn đàm phán ngưng chiến với công tước Burgundy Công tước Philip Tốt bụng vi phạm thỏa thuận giữa hai bên, dùng nó