CHƯƠNG II: QUẦN THỂ SINH VẬT pps

CHƯƠNG II: QUẦN THỂ SINH VẬT Bài 51: KHÁI NIỆM VỀ QUẦN THỂ VÀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC CÁ THỂ TRONG QUẦN THỂ I.. Kiến thức: - Khái niệm quần thể và giải thích đựơc quần thể là đơn vị tồn

CHƯƠNG II: QUẦN THỂ SINH VẬT Bài 51: KHÁI NIỆM VỀ QUẦN THỂ VÀ MỐI QUAN

HỆ GIỮA CÁC CÁ THỂ TRONG QUẦN THỂ

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Khái niệm quần thể và giải thích đựơc quần thể là đơn vị tồn tại của loài, mối quan hệ giữa các cá thể trong loài

- Hiểu và trinh mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể

2 Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng phân tích, phân biệt quần tụ cá thể với quần thể sinh vật

II Phương tiện:

- Hình 51.1 -> 51.3

GV: SGK, SGV, và một số tranh ảnh có liên quan đến bài giảng, 01 số ví dụ thực tế ở địa phương

III Phương pháp:

- Vấn đáp bằng kênh hình

- Hoạt động nhóm

IV Tiến trình:

1 ổ định tổ chức:

- Kiểm tra sĩ số và nhắc nhở giữ trật tự:

2 KTBC:

-Thế nào là môi trường? Có mấy loại môi trường?

-Thế nào là giới hạn sinh thái? Khoảng thuận lợi và các khoảng chống

chịu của một nhân tố sinh thái là gì?

-Khái niệm về nơi ở và ổ sinh thái?

3 Bài mới :

GV: Quần thể là gì? VD ?

-> Trả lời lệnh SGK: Lựa chọn các quần thể

trong tổ hợp của 10 nhóm cá thể?

- Các nhóm loài là những quần thể: Cá trắm

cỏ trong ao, sen trong đầm, Voi ở khu bảo

tồn, Ốc bươu vàng ở ruộng lúa, sim trên đồi,

các nhóm loài còn lại không phải là quần

thể

GV:Vì sao k phải là quần thể?(vì nó tồn tại

độc lập)

GV:- Thế nào là quan hệ hỗ trợ?

I.Khái niệm về quần thể:

- Quần thể là nhóm cá thể của một loài, phân b trong vùng phân bố của loài một thời gian nhất định, có khả năng sinh ra các thế hệ mới hữu thụ, kể cả loài sinh sản vô tính hay trinh sản

VD: sen trong đầm

II Các mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể:

1 Quan hệ hỗ trợ:

GV:- Các em hãy cho VD về cách sống bầy

đàn hay quần tụ của động vật mà em biết

trong thiên nhiên?

GV:- Các bụi tre, nứa sống chen chúc nhau

trong một không gian hẹp như thế chúng có

những lợi ích và bất lợi gì ? tại sao chúng lại

lựa chọn kiểu sống quần tụ ?

GV:- Trong cách sống bầy đàn, các cá thể

nhận biết nhau bằng những tín hiệu đặc

trưng nào ?

GV: Cao hơn cách sống bầy đàn là kiểu xã

hội

GV: Hãy nêu sự khác nhau giữa xã hội loài

người với xã hội của các loài côn trùng ?

HS: - Xã hội của ĐV là kiểu xã hội “Mẫu

hệ”, sự phân công chức năng giữa các thành

viên trong xã hội rất chặt chẽ và được xác

lập một cách rập khuôn ngay trong giai

- Quan hệ hỗ trợ là sự tụ họp, sống bầy đàn, sống thành xã hội (trong nhiều trường hợp, quần tụ chỉ là tạm thời ở những thời gian nhất định như các con sống quây quần bên cha, m hoặc các cá thể họp đàn để sinh sản, săn mồi hay chống kẻ thù)

- Trong cách sống đàn cá thể nhận biết nhau bằng các mùi đặc trưng, màu sắc đàn, vũ điệu…

- Hiệu suất nhóm: Là đặc điểm sinh lý và tập tính sinh thái có lợi: giảm lượng tiêu hao oxi, tăng cường dinh dưỡng…

đoạn rất sớm của sự phát triển cá thể

- Còn sự phát triển xã hội loài người chuyển

tử chế độ “mẫu hệ” sang chế độ phụ hệ,

được dựa trên vốn kiến thức sống qua học

tập thông qua hoạt động của hệ thần kinh

cao cấp…

GV: - Hiệu suất nhóm là gì ?

GV: Khi nào quần thể dẫn đến quan hệ cạnh

tranh ? Cho VD?

- Về lý thuyết, cạnh tranh trong cùng loài rất

khốc liệt, vì sao ? (các cá thể có ổ sinh thái

trùng nhau hoàn toàn ).Tại sao trong thực tế,

cạnh tranh cùng loài ít xảy ra ? (số lượng QT

thường nằm dưới ngưỡng mà mt chịu đựng

đc)

GV:- Bên cạnh quan hệ cạnh tranh còn có

quan hệ nào khác ?

- Các cá thể cùng loài có kí sinh vào nhau

2 Quan hệ cạnh tranh:

- Khi mật độ quần thể vượt quá “sức chứa đựng” của môi trường các cá thể cạnh tranh nhau làm giảm mức tử vong, giảm mức sinh sản… đó là hiện tượng tự tỉa thưa

- Ngoài ra còn có kiểu quan hệ: Kí sinh cùng loài và ăn thịt đồng loại trong những điều kiện môi trường xác định, giúp cho loài tồn tại v phát triển ổn định

không? xuất hiện trong điệu kiện nào? Ý

nghĩa?

- Ở điều kiện nào xảy ra ăn thịt đồng loại?

Điều đó có lợi gì cho sự tồn tại của loài?

4 Củng cố:Câu hỏi trắc nghiệm :

1.Nhóm cá thể nào dưới đây là một quần thể ?

A Cá chiết và cá vàng trong bể cá cảnh B Cá rô đồng và cá săn sắt trong ao

C Cây trong vườn D Cỏ ven

bờ hồ

2 Mối quan hệ nào sau đây thuộc mối quan hệ hổ trợ ?

A Sống quần tụ , kí sinh B Sống bầy đàn ăn thịt đồng loại

C Sống quần tụ , sống thành XH D sống thành xã hội ,cạnh tranh

3 Các loại cá thể trong quần thể quan hệ với nhau theo những mối quan

hệ nào?

A Quan hệ hổ trợ, quan hệ cạnh tranh B Quan hệ hổ trợ, kí sinh

C Quan hệ hổ trợ, ăn thịt đồng loại D Quan hệ hổ trợ, kí sinh, cạnh tranh, ăn thịt đồng loại

4 sống trong đàn, các cá thể nhận biết nhau bằng những tín hiệu đặc trưng nào ?

A Mùi đặc trưng, màu sắc đàn, vũ điệu B Màu sắc đàn, điệu

bộ

C Mùi đặc trưng, điệu bộ D Mùi đặc trưng, ánh sáng phát ra từ các cơ quan phát quang

5.BTVN:

- Về nhà học bài theo câu hỏi SGK và chuẩn bị bài tiếp theo (bài 52 các đặc trưng cơ bản của quần thể, chuẩn bị trả lời

các câu hỏi ở cuối bài để trả lời vào buổi học sau)