Chương 13: Luật tố tụng hình sự pdf

Khái niệm: Ngành luậ tố tụng hình sự là một ngành luật độc lập trong hệ thống pháp luật Việt nam, là tổng thể các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trì

CHƯƠNG 13

LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ

Khái niệm: Ngành luậ tố tụng hình sự là một ngành luật độc lập trong hệ thống pháp luật Việt nam, là tổng thể các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự.

Đối tượng điều chỉnh: là những quan

hệ xã hội phát sinh trong quá trình giải quyết vụ án hình sự giữa cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng và các chủ thể khác tham có liên quan

CHỦ THỂ CỦA QUAN HỆ

PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ

Cơ quan tiến hành tố tụng.

Cơ quan điều tra

Bao gồm cơ quan điều tra trong công

an nhân dân, cơ quan điều tra trong quân đội nhân dân và cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân Ngoài các cơ quan nói trên, một số cơ quan khác được giao thực hiện một số hoạt động điều tra ban đầu như Bộ đội biên phòng, Hải quan, Kiểm lâm, Lực lượng cảnh sát biển.

Trong quá trình điều tra, cơ quan điều tra có quyền khởi tố vụ án, khởi tố bị can, tiến hành các họat động điều tra, áp dụng các biện pháp cưỡng chế và các biện pháp ngăn chặn, làm biên bản kết luận điều tra và đề nghị truy tố nếu có đủ chứng cứ để xác định có tội phạm và người phạm tội.

Viện Kiểm sát nhân dân

Viện kiểm sát nhân dân thực hiện hai chức năng: kiểm sát việc tuân theo pháp luật và chức năng công tố.

TOÀ ÁN

Là cơ quan xét xử duy nhất của nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam Khi xét xử, toà án có quyền:

Quyết định đưa vụ án ra xét xử

Trả lại hồ sơ yêu cầu điều tra bổ sung

Tạm đình chỉ hoặc đình chỉ vụ ánh

Aùp dụng, thay đổi hoặc huỷ bỏ các biện pháp ngăn chặn, có quyền ra các quyết định cần thiết khác theo quy định của pháp luật như: trả tự do cho bị cáo ngay tại phiên toà.

Xử lại các bản án theo trình tự phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm

Đưa các bản án có hiệu lực ra thi hành.

NGƯỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤNG

Thủ trưởng, phó Thủ trưởng cơ quan điều tra, Điều tra viên

Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát, Kiểm sát viên

Chánh án, Phó Chánh án Toà án, Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thư ký Toà án

NGƯỜI THAM GIA TỐ TỤNG

Người bị tạm giữ : Là người bị bắt trong

trường hợp khẩn cấp, phạm tội quả tang, người bị bắt theo quyết định truy nã hoặc người phạm tội tự thú, đầu thú và đối với

họ đã có quyết định tạm giữ.

Bị can: Là người đã bị khởi tố về hình sự

Bị cáo: Là người đã bị Toà ánh quyết

định đưa ra xét xử

Người bị hại: Là ngừơi bị thiệt hại về thể chất, tinh thần, tài sản do tội phạm gây ra

Nguyên đơn dân sự : Là cá nhân, tổ

chức bị thiệt hại do tội phạm gây ra và có đơn yêu cầu bồi thường thiệt hại.

Người bảo vệ quyền lợi của đương sự:

Là người bảo vệ quyền lợi cho người

bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đến vụ án.

Người giám định : Là người có kiến thức

cần thiết về lĩnh vực cần giám định được cơ quan tiến hành tố tụng trưng cầu theo quy định của pháp luật.

Người phiên dịch: Tham gia tố tụng theo yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng khi có người tham gia tố tụng không sử dụng được tiếng Việt

Bị đơn dân sự : Là cá nhân, cơ quan, tổ

chức mà pháp luật quy định phải chịu trách nhiệm bồi thường đối với thiệt hại

do hành vi phạm tội gây ra.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

Là người mà quyền lợi, nghĩa vụ của họ có liên quan đến vụ án hình sự.

Người làm chứng : Là người biết những

tình tiết có liên quan đến vụ án

Người bào chữa: Người bào chữa có thể là luật sư, người đại diện hợp pháp của người bị tạm giữ, bị can, bị cáo hoặc bào chữa viên nhân dân.

Một số biện pháp ngăn chặn trong tố

tụng hình sự

Đây là các biện pháp được áp dụng để ngăn chặn tội phạm hoặc khi có căn cứ chứng tỏ bị can, bị cáo sẽ gây khó khăn cho việc điều tra, truy tố, xét xử hoặc sẽ tiếp tục phạm tội cũng như bảo đảm cho việc thi hành án.

TẠM GIỮ

Đối tượng tạm giữ: Tạm giữ có thể được áp

dụng đối với những người bị bắt trong trường hợp khẩn cấp, phạm tội quả tang, người phạm tội tự thú, đầu thú hoặc đối với người bị bắt theo quyết định truy nã.

Thời hạn tạm giư:õ không được quá ba

ngày, kể từ khi cơ quan điều tra nhận người bị bắt.

Gia hạn tạm giữ: Trong trường hợp cần

thiết, người ra quyết định tạm giữ có thể

gia hạn tạm giữ nhưng không quá 3 ngày Trong trường hợp đặc biệt, người ra

quyết định tạm giữ có thể gia hạn lần

thứ 2 nhưng không quá 3 ngày.

TẠM GIAM

Tạm giam có thể được áp dụng đối với những bị can, bị cáo trong những trường hợp sau đây:

Bị can, bị cáo phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, phạm tội rất nghiêm trọng

Bị can, bị cáo phạm tội nghiêm trọng, phạm tội ít nghiêm trọng mà Bộ luật hình sự quy định hình phạt tù trên 2 năm và có căn cứ cho rằng người đó có thể bỏ trốn hoặc cản trở việc điều tra, truy tố, xét xử hoặc có thể tiếp tục phạm tội.

Đối với bị can, bị cáo là phụ nữ có thai hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi, là người già yếu, người bị bệnh nặng mà nơi cư trú rõ ràng thì không tạm giam mà áp dụng biện pháp ngăn chặn khác, trừ trường hợp sau đây:

Bị can, bị cáo bỏ trốn và bị bắt theo lệnh truy nã

Bị can, bị cáo được áp dụng biện pháp ngăn chặn khác nhưng tiếp tục phạm tội hoặc cố ý gây cản trở nghiêm trọng đến việc điều tra, truy tố, xét xử

Bị can, bị cáo phạm tội xâm phạm an ninh quốc gia và có đủ căn cứ cho rằng nếu không tạm giam đối với họ thì sẽ gây nguy hại đến an ninh quốc gia

Ngoài hai biện pháp ngăn chặn nói trên còn có một số biện pháp ngăn chặc khác như:

Bắt bị can, bị cáo để tạm giam

Bắt người trong trường hợp khẩn cấp

Bắt người phạm tội quả tang hoặc đang bị truy nã

Cấm đi khỏi nơi cư trú

Bảo lãnh

Đặt tiền hoặc tài sản có giá trị để bảo đảm

CÁC GIAI ĐOẠN CỦA TỐ TỤNG

HÌNH SỰ

Khởi tố vụ án hình sự

Điều tra vụ án hình sự

ẩ

Khởi tố vụ án hình sự

Đây là giai đoạn đầu tiên của tố tụng hình sự, trong đó, các cơ quan có thẩm quyền xác định có hay không có dấu hiệu tội phạm để ra quyết định khởi tố hay không khởi tố vụ án hình sự Giai đoạn này bắt đầu khi các cơ quan có thẩm quyền nhận được tin báo hoặc tố giác về tội phạm và kết thúc khi ra

Quyết định khởi tố vụ án hình sự.

Điều tra vụ án hình sự

Trong giai đoạn này, các cơ quan điều tra áp dụng mọi biện pháp do pháp luật quy định để xác định tội phạm và người phạm tội Các biện pháp được thực hiện trong quá trình điều tra bao gồm: hỏi cung bị can, lấy lời khai người làm chứng, ngừơi bị hại , khám xét chỗ ở, khám xét người, đối chất, trưng cầu giám định vv Khi kết thúc

điều tra, cơ quan điều tra ra Bản kết luận

điều tra và đề nghị Viện kiểm sát truy tố

Nếu có căn cứ, Viện kiểm sát sẽ truy tố

bằng việc ra Bản cáo trạng.

Xét xử sơ thẩm

Toà án nhân dân cấp huyện theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 có hiệu lực từ ngày 1/7/2004 có quyền xét xử sơ thẩm những vụ án hình sự về những tội phạm ít nghiêm trọng, nghiêm trọng và rất nghiêm trọng, trừ những tội phạm sau đây:

Các tội xâm phạm an ninh quốc gia

Các tội phá hoại hoà bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh

vi phạm các quy định về hàng không của nước cộng hoà xã họi chủ nghĩa Việt Nam )

Xét xử phúc thẩm (Xét lại bản án, quyết

định của Toà án chưa có hiệu lực pháp luật)

Xét xử phúc thẩm là việc Toà án cấp trên trực tiếp xét xử lại vụ án hoặc xét lại quyết định sơ thẩm mà bản án, quyết định

sơ thẩm đối với vụ án đó chưa có hiệu lực pháp luật bị kháng cáo, kháng nghị.

Kháng cáo: yêu cầu xem xét lại một phần hoặc toàn bộ bản án, quyết định của Toà án chưa có hiệu lực pháp luật (bị cáo, người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan ) Thời hạn kháng cáo là 15 ngày kể từ ngày tuyên án.

Kháng nghị: yêu cầu xem xét lại bản án, quyết định của Toà án của Viện kiểm sát cùng cấp hoặc cấp trên trực tiếp Thời hạn kháng nghị của Viện kiểm sát cùng cấp là 15 ngày, của Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp là 30 ngày, kể từ ngày tuyên án.

Toà án cấp phúc thẩm xem xét nội dung kháng cáo, kháng nghị Nếu xét thấy cần thiết thì toà án cấp phúc thẩm có thể xem xét các phần khác không bị kháng cáo, kháng nghị.

Xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật

Giám đốc thẩm

Là xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật nhưng bị kháng nghị vì phát hiện có

vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong việc xử lý vụ án.

Căn cứ để kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm:

Việc điều tra, xét hỏi tại phiên toà phiến diện hoặc không đầy đủ

Kết luận trong bản án, quyết định không phù hợp với những tình tiết khách quan của vụ án

Có sự vi phạm nghiêm trọng thủ tục trong khi điều tra, truy tố, hoặc xét xử

Có những sai lầm trong việc áp dụng Bộ luật hình sự

Tái thẩm

Thủ tục tái thẩm được áp dụng đối với bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật nhưng bị kháng nghị vì có những tình tiết mới được phát hiện có thể làm thay đổi cơ bản nội dung của bản án, quyết định mà Toà án không biết được khi ra bản án, quyết định đó.

Căn cứ để kháng nghị theo thủ tục tái thẩm

Lời khai của người làm chứng, kết luận giám định, lời dịch của người phiên dịch có những điểm quan trọng được phát hiện là không đúng sự thật

Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, đã có kết luận không đúng làm cho vụ án bị xét xử sai

Vật chứng, biên bản điều tra, biên bản các hoạt động tố tụng khác bị giả mạo hoặc không đúng sự thật

Những tình tiết khác làm cho việc giải quyết vụ án không đúng sự thật

1.Cho biết tầm quan trọng của giai

ñ oạn ñiều tra

2.Giám ñốc thẩm ñược thực hiện khi nào? Đánh giá về thủ tục này?

3.Tại sao phải áp dụng các biện

pháp ngăn chặn? Hiệu quả trong

thực tế?