Chương 11: Luật tố tụng dân sự pps

Những người tham gia tố tụng dân sự trong mối quan hệ với toà án nhân dân bao gồm Viện kiểm sát nhân dân, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người làm chứng, người giám định, người phiên

CHƯƠNG 11

Luật Tố tụng dân sự

4 Nh8ng yêu c:u thu;c v th2m quy.n

gi<i quy=t c6a Tòa án

5 Nh8ng ng+>i tham gia t( t@ng dân

sA

6 Các giai ñoBn c6a t( t@ng dân sA

Khái niệm ngành luật Tố tụng dân sự

Luật tố tụng Dân sự là một ngành luật độc lập trong hệ thống pháp luật nước ta, bao gồm các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ tố tụng dân sự phát sinh giữa toà án với những người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án dân sự.

ĐỐI TƯỢNG ĐIỀU CHỈNH

Là các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình giải quyết một vụ án tranh chấp dân sự giữa toà án và những người có liên quan đến vụ kiện dân sự Những người tham gia tố tụng dân sự trong mối quan hệ với toà án nhân dân bao gồm Viện kiểm sát nhân dân, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người làm chứng, người giám định, người phiên dịch, luật

sư và những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan đến quyền và nghĩa vụ dân sự đang bị tranh chấp.

MỘT SỐ NGUYÊN TẮC ĐẶC THÙ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ

Nguyên tắc tự định đoạt

Bình đẳng về quyền và nghĩa vụ giữa các đương sự

Nguyên tắc cung cấp chứng cứ của các cá nhân, cơ quan, tổ chức

Nguyên tắc hoà giải trong tố tụng dân sự…vv.

THẨM QUYỀN XÉT XỬ CỦA

TOÀ ÁN NHÂN DÂN

Thẩm quyền chung:

Những tranh chấp thuộc thẩm quyền giải quyết của toà án gồm:

Những tranh chấp về dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của toà án (về quốc tịch, về hợp đồng dân sự, về quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ, tranh chấp tài sản thừa kế, bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, tranh chấp về quyền sử dụng đất ).

Những tranh chấp về hôn nhân và gia đình thuộc thẩm quyền giải quyết của toà án (ly hôn, tranh chấp về nuôi con, chia tài sản khi ly hôn, chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân, tranh chấp về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi tranh chấp, tranh chấp về xác định cha, mẹ cho con hoặc xác định con cho cha mẹ).

Những tranh chấp về kinh doanh, thương mại thuộc thẩm quyền giải quyết của toà án (mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ, phân phối, đại lý, đại diện, ký gửi, thuê, cho thuê, thuê mua, xây dựng, tư vấn, kỹ thuật, vận chuyển hàng hoá, hành khách bằng đường sắt, đường bộ, đường thuỷ nội địa, vận chuyển hàng hoá, hành khách bằng đường biển, mua bán cổ phiếu, trái phiếu và giấy tờ có giá khác, đầu

tư, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, thăm dò, khai thác, tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ có mục đích lợi nhuận, vv.).

Những tranh chấp về lao động thuộc thẩm quyền giải quyết của toà án (xử lý kỷ luật theo hình thức sa thải, đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, bồi thường thiệt hại giữa người sử dụng lao động và người lao động, về trợ cấp khi chấm dứt hợp đồng lao động, giữa người giúp việc gia đình với người sử dụng lao động, về bồi thường thiệt hại giữa người lao động với doanh nghiệp xuất khẩu lao động vv.).

Những yêu cầu thuộc thẩm quyền giải quyết của toà án

Yêu cầu về dân sự (yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, huỷ bỏ quyết định tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự hoặc quyết định tuyên bố hạn chế năng lực hành vi dân sự, yêu cầu thông báo tìm kiếm người vắng mặt tại nơi cư trú và quản lý tài sản của người đó, yêu cầu tuyên bố một người mất tích, huỷ bỏ quyết định tuyên bố một người mất tích, yêu cầu tuyên bố một người là đã chết, huỷ bỏ quyết định tuyên bố một người là đã chết, ).

Những yêu cầu về hôn nhân gia đình (yêu cầu về việc huỷ việc kêt hôn trái pháp luật, yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, nuôi con, chia tài sản khi ly hôn, yêu cầu chấm dứt việc nuôi con nuôi vv.).

Những yêu cầu về kinh doanh, thương mại (yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam bản án, quyết định kinh doanh , thương mại của Toà án nước ngoài hoặc không công nhận bản án, quyết định kinh doanh, thương mại của Tòa án nước ngoài mà không có yêu cầu thi hành tại Việt Nam vv.).

-Những yêu cầu về lao động (yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam bản án, quyết định lao động của Toà án nước ngoài hoặc không công nhận bản án, quyết định lao động của Tòa án nước ngoài mà không có yêu cầu thi hành tại Việt Nam vv.).

THẨM QUYỀN CỦA MỖI

CẤP TOÀ ÁN

Phân định thẩm quyền theo vụ việc: toà án nhân dân cấp huyện giải quyết các tranh chấp theo vụ việc nói trên trừ các việc “vận chuyển hàng hoá, hành khách bằng đường biển, mua bán cổ phiếu, trái phiếu và giấy tờ có giá khác, đầu tư, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, thăm dò, khai thác, tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ có mục đích lợi nhuận; các tranh chấp lao động tập thể, yêu cầu công nhận và thi hành bản án, quyết định của toà án nước ngoài, những tranh chấp có yếu tố nước ngoài vv .

Phân định thẩm quyền theo lãnh thổ: nơi bị đơn (người bị yêu cầu tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, hạn chế năng lực hành vi dân sự ) cư trú hoặc có trụ sở, hoặc toà án nơi cư trú, hoặc có trụ sở của nguyên đơn nếu các đương sự có thoả thuận với nhau như vậy, toà án nơi có bất động sản nếu tranh chấp về bất động sản,

Phân định thẩm quyền theo sự lựa chọn của nguyên đơn, người yêu cầu: nguyên đơn có quyền lựa chọn toà án giải quyết tranh chấp trong các trường hợp như: không biết nơi cư trú, làm việc, trụ sở của bị đơn thì có thể yêu cầu toà án nơi bị đơn cư trú, làm việc, có trụ sở cuối cùng giải quyết; nếu bị đơn không có nơi làm việc, cư trú tại Việt Nam thì nguyên đơn có quyền yêu cầu Toà án nơi mình cư trú, làm việc giải quyết vv.

NHỮNG NGƯỜI THAM GIA

TỐ TỤNG DÂN SỰ

Đương sự trong vụ án dân sự: bao gồm nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan.

Nguyên đơn : là người khởi kiện, người được cá nhân, cơ quan, tổ chức khác do Bộ luật tố tụng dân sự quy định khởi kiện để yêu cầu toà án giải quyết vụ án dân sự khi cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của người đó bị xâm phạm

Cơ quan, tổ chức khởi kiện vụ án dân sự để yêu cầu toà án bảo vệ lợi ích công cộng, lợi ích của Nhà nước thuộc lĩnh vực mình phụ trách cũng là nguyên đơn.

Bị đơn : là chủ thể bị nguyên đơn khởi kiện.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan : là người tuy không khởi kiện, không bị kiện, nhưng việc giải quyết vụ án dân sự có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của họ nên họ được tự mình đề nghị hoặc các đương sự khác đề nghị và được toà án chấp nhận đưa họ tham gia tố tụng.

Đương sự phải có năng lực pháp luật và năng lực hành vi

Các Đương sự có các quyền và nghĩa vụ chung sau đây:

Cung cấp chứng cứ, chúng minh để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình;

Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân đang lưu giữ, bảo quản chứng cứ cung cấp chứng cứ đó cho mình để giao nộp cho Toà án;

Đề nghị Toà án xác minh, thu thập chứng cứ của vụ án mà tự mình không thể thực hiện được hoặc đề nghị toà án triệu tập người làm chứng, trưng cầu giám định, định giá, khiếu nại với Viện kiểm sát về những chứng cứ mà Toà án đã xác minh, thu thập do đương sự khác yêu cầu, được biết và sao chụp các tài liệu, chứng cứ do đương sự khác xuất trình hoặc do Toà án thu thập

Đề nghị toà án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, tự bảo vệ hoặc nhờ người khác bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình, yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng, tranh luận tại phiên toà, kháng cáo, khiếu nại bản án, quyết định của Toà án

Về nghĩa vụ đương sự có các nghĩa vụ

cơ bản như:

Phải có mặt theo giấy triệu tập của toà án, nộp tiền tạm ứng án phí, án phí, lệ phí theo quy định của pháp luật, chấp hành nghiêm chỉnh bản án, quyết định của toà án đã có hiệu lực pháp luật.

Quyền và nghĩa vụ của nguyên đơn

Rút một phần hoặc toàn bộ yêu cầu khởi kiện, thay đổi nội dung yêu cầu khởi kiện, đề nghị toà án tạm đình chỉ việc giải quyết vụ án Nguyên đơn đã được triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai mà vẫn vắng mặt thì coi như từ bỏ việc khởi kiện .

Quyền và nghĩa vụ của bị đơn

Chấp nhận một phần hoặc toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn, bác bỏ toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn, đưa ra yêu cầu phản tố đối với nguyên đơn nếu có liên quan đến yêu cầu của nguyên đơn hoặc đề nghị đối trừ với nghĩa vụ mà nguyên đơn yêu cầu, được toà án thông báo về việc bị khởi kiện Bị đơn được triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai mà vẫn vắng mặt thì toà án giải quyết vắng mặt bị đơn.

Quyền và nghĩa vụ của người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan

Có thể có yêu cầu độc lập hoặc tham gia tố tụng với bên nguyên đơn hoặc bên bị đơn Và theo đó họ sẽ có các quyền và nghĩa vụ của nguyên đơn hoặc bị đơn.

Những người tham gia tố tụng khác

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự : Luật sư hoặc công dân Việt Nam.

Người làm chứng : người biết được các tình tiết có liên quan đến nội dung vụ án được toà án triệu tập tham gia tố tụng.

Người giám định : người có kiến thức, kinh nghiệm được các đương sự thoả thuận lựa chọn hoặc toà án trưng cầu để giám định.

Người phiên dịch

Người đại diện : bao gồm người đại diện theo pháp luật và người đại diện theo uỷ quyền.

CÁC GIAI ĐOẠN CỦA TỐ TỤNG DÂN SỰ

Khởi kiện, khởi tố và thụ lý vụ án dân sự

Hoà giải và chuẩn bị xét xử

Xét xử sơ thẩm

Xét xử phúc thẩm

Thủ tục xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật

Án phí

Nguyên đơn, bị đơn có yêu cầu phản tố đối với nguyên đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập trong vụ án dân sự phải nộp tiền tạm ứng án phí sơ thẩm, người kháng cáo theo thủ tục phúc thẩm phải nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm, trừ trường hợp được miễn hoặc không phải nộp tiền tạm ứng án phí.

Đương sự phải chịu án phí sơ thẩm nếu yêu cầu của họ không được toà án chấp nhận (trừ trường hợp vụ án ly hôn), trừ trường hợp được miễn nộp án phí sơ thẩm hoặc không phải nộp án phí sơ thẩm.

CÂU HỎI

d ự c ngh a như thế nào ?

2 Đương sự ĩ nhuợ iểm về tinh thần /thể

t ượ tham gia vào tiến trình t tụng hay khơng? T i sao?

3 Vai trị của Luật sư trong các vụ án dân sự ?