Bài 4: Quạt điện pot

Trín Stato có cuộn chạy vă cuộn đề đặc lệch nhau một góc điện 900, tức lă cuộn dđy của cuộn đề đặt giữa hai cuộn dđy kế cận cuộn chạy vă cuộn đề mắc nối tiếp với tụ điện.. Nguyín lý hoạt

BĂI 4

QUẠT ĐIỆN

1.1 Cấu tạo vă nguyín lý hoạt động của quạt điện.

1.1.1 Cấu tạo.

- Stato: Phần cố định cấu tạo bởi câc lâ sắt từ mỏng ghĩp lại với nhau tạo thănh mạch từ có câc rênh thẳng Trín Stato có cuộn chạy vă cuộn đề đặc lệch nhau một góc điện 900, tức lă cuộn dđy của cuộn đề đặt giữa hai cuộn dđy kế cận cuộn chạy

vă cuộn đề mắc nối tiếp với tụ điện

- Roto: lă phần quay

1.1.2 Nguyín lý hoạt động:

Khi cho dòng điện văo quạt thì từ trường tạo bởi hai cuộn chạy vă cuộn đề hợp thănh

từ trường quay nhờ sự lệch pha gữa hai dòng điện trong hai cuộn Từ trường quay năy tâc động lín roto lăm phât sinh dòng điện ứng chạy trong roto

Dòng điện ứng dưới tâc dụng của từ trường quay tao ra moment quay lăm quay roto theo chiều từ trường quay

Tốc độ quay của quạt được xâc định:

p

f

n= 60.

Trong đó:

f: tần số dòng điện của nguồn điện

P: Số cặp cực từ

1.1.3 Sơ đồ đấu dđy quấn của quạt.

a Đấu câc cuộn tạo thănh từ cực thật

Trong câch đấu năy câc cuộn dđy được mắc nối tiếp với nhau theo trật tự nhất định: Cuộn đấu dđy thuận, kế tiếp cuộn đấu trĩo dđy Với câch đâu năy tạo thănh từ cực thật thì số cuộn bằng số từ cực

b Đấu câc cuộn tạo thănh từ cực giả

Trong câch đấu năy câc cuộn dđy được mắc nối tiếp với nhau Nhưng giữa hai cuộn kế tiếp phải chừa trống ít nhất một rênh vă được nối tiếp thuận chiều nhau để tạo câc từ cực cùng dấu Khoảng trống xen kẻ lă câc từ cực giả khâc dấu với từ

Sơ đồ đấu dây tạo từ cực

thật

Sơ đồ mạch điện:

* Quạt trần:

- Quạt trần có thể đâu dđy theo từ cực thật vă từ cực giả

- Quạt trần điều chỉnh tốc độ bằng câch giảm điện âp đặc văo động cơ quạt Có rất nhiều câch giảm điện âp đưa văo động cơ quạt, nhưng thông thường người ta dùng cuộn cảm khâng Khoảng sụt âp trín cuộn cảm khâng không quâ 30% điện âp nguồn Nếu cao hơn, sẽ lăm quạt chạy quâ chậm vă phât nhiệt

*.Quạt băn:

ROTO

Cuộn đề

U1

Tụ điện

Cuộn cảm kháng

U

ROTO

Cuộn tốc độ Cuộn đề

IB

IA

1 2 3

Sơ đồ đấu dây tạo từ cực giả

Về nguyên tắt đấu dây, quạt bàn thông thường đấu cực thật và thường có 4 từ cực Cuộn tốc độ quấn chung với cuộn đề và được phân bố đề trên các cuộn đề

1.2 TÍNH TOÁN SỐ LIỆU DÂY QUẤN QUẠT ĐIỆN

Động cơ quạt điện thiết kế chỉ chịu tác dụng của lực cản là không khí, làm việc liên tục không gây tiếng ồn quá định mức cho phép

Các bước tính toán số liệu dây quấn quạt điện như sau:

- Bước cực từ:

( )cm p

D t

2

14

,

3

=

τ

Trong đó a: Dt đường kính bên trong của stato tính cm

- Từ thông ở mổi cực (:

φ = 0,64.τ.L.Bδ 10-4(wb)

Trong đó:

L: chiều dài của stato tính (cm)

ĉ:mật độ từ tính theo đơn vị (wb/m2) được chọn theo bản sau:

Quạt trần có tụ

Quạt bàn có tụ

Quạt bàn Nhật

Quạt có vòng ngắn mạch

0,40 – 0,45 wb/m2

0,45 – 0,50 0,60 – 0,65 0,40 – 0,35

- Tính số vòng dây của cuộn chạy:

dp

dm E

K f

U K W

44 , 4

Φ

=

Trong đó:

KE : hệ số điện áp

Uđm: điện áp định mức của động cơ quạt

F : Tần số dòng điện (HZ )

Kdp: hệ số dây quấn Kdp < 1

Quạt trần có tụ

Quạt bàn có tụ

Quạt có vòng ngắn mạch

0,75 – 0,85 0,70 – 0,75 0,60 – 0,70

- Số vòng cho mổi cuộn chạy:

p

W

C = 2

- Tiết diện dây của cuộn chạy:

LOẠI QUẠT CÔNG

SUẤT

ĐIỆN ÁP

CỞ DÂY

Quạt trần có tụ 75w - 40w 220 0,3 - 0,35 0,2 - 0,25

- Kiểm tra hệ số lấp đầy dây K1d

t

cd r d

S

d N K

2 1

=

Nr : Tổng số dây dẫn trong mỗi rãnh

Dcd: Đường kính dây điện kể cả lớp cách điện

St : Tiết diễn còn trống để chứa dây sau khi lot cách điện

- Tính số vòng dây cuộn đề

Việc tính toán rất phức tạp do cuộn đề mắc nối tiếp với tụ điện nên tính sao cho dòng điện trong cuộn đề phải lệch pha với dòng điện cuộn chạy một góc 900

- theo khinh nghiệm người ta thường chọn

Đối với loại quạt trần

WB = (1,7 – 2,0) WA Đối với loại quạt trần có cuộn để đấu cực giả

WB = (0,7 – 0,8) WA

Đối với quạt có tụ

Quạt VN: WB = (1,2 – 1,4) WA

Quạt Nhật: WB = (0,7 – 0,8) WA

- Tiết điện dây của cuộn đề

SB = (0,52 – 0,7) SA

1.3 Kỹ thuật quấn dây của quạt.

1.3.1 Kỹ thuật quấn dây của quạt trần

a Cách lót giấy cách điện

Lót giấy cách điện trong rảnh nhằm mục đích cách điện giữa cuộn dây và mạch

từ stato Giấy cách điện là loại giấy presspahn hoặc giấy phim có bề dày 0,2mm

b Cách đo khuôn cuộn dây

Khi lấy mẫu khuôn cuộn dây phải chú ý bề cao ở 2 nắp phía trên và duới, để dự trù bề cao của cuộn dây Như thế sẽ tránh được dây quấn cọ sát vào nắp làm chạm masse hoặc không quay được Đầu cuộn dây nên cách nắp 1 khoản 5mm

B

h L h

Công thức tính.

τ

y p

h D

2

14 ,

=

B = L + 2h

C = 2/3 hr

Trong đó

D: đường kính stato

hr: bề cao rảnh

2p: số từ cực

Y: bước cuộn dây

(: bước từ cực

H: bề cao đầu cuộn dây 10 – 15mm

c Cách quấn dây định hình cuộn dây

Sau khi lấy mẫu khuôn xong, thực hiện khuôn và lắp bộ khuôn như hình vẽ Lót giấy lên khuôn, rồi quấn dây đè lên Trong khi quấn dây cố gắng giữ dây song song, tránh quấn dây tréo nhau, để dễ dàng vô dây sau này Sau khi đã đủ

số vòng, lòn dây qua khuôn thứ hai ở phía đầu cuộn dây và tiếp tục quấn đủ số vòng dây như ở cuộn thứ nhất Cứ như thế cho đến hết bộ khuôn, sau đó tháo khuôn và dùng dây đồng cột từng cuộn để phân biệt, tránh bị rối

d Cách lắp dây vào rảnh

- Trước khi lắp dây vào các rảnh nên sửa lại miệng rảnh cho thẳng, không có cạnh bén làm cấn dây để dễ vô cuộn dây

- Với cuộn đề, dây nhỏ, bọc cách điện ở hai cuộn dây rồi cho hai cạnh vào các rảnh cùng lúc

- Với cuộn chạy, dây lớn thì cho từng lượng nhỏ dây vào rảnh và cùng một lúc hai cạnh dây, ấn sâu đấy rảnh Khi thấy dây trong rảnh đầy, dùng dao nhím ém sát đáy Cuối cùng cắt bớt giấy cách điện thừa ở miện rảnh và ém chặt xuống để giữ dây không bung ra ngoài

1.3.2 Kỹ thuật quấn dây của quạt bàn.

a Lĩt cách điện rảnh

Phải lĩt cách điện vào rảnh trước khi vơ dây, cách lĩt theo hình

b Cách đo khuơn cuộn dây

Lấy khuơn quạt bàn cũng tương tự như quạt trần, cần chú ý bề cao chứa đầu cuộn dây về hai phía

Cách đo và thực hiện khuơn

Cơng thức tính

τ

y p

h

2

14 , 3

=

B = L + 2h

C = hr

Trong đĩ

D: đường kính stato

hr: bề cao trong lịng cuộn dây

2p: số từ cực

Y: bước cuộn dây

(: bước từ cực

Cách điện

A B

C h

hr

L

H: bề cao đầu cuộn dây 10 – 15mm.

c Cách lắp dây vào rảnh

Sau khi đánh dây lên khuôn đủ số vòng, thao khuôn ra và cột cẩn thận Đối với cuộn đề và cuộn tốc độ, nên quấn dây trước cuộn đề cho đủ số vòng, sau đó quấn cuộn tốc độ chồng lên và chia điều trên các cuộn dây của cuộn đề

Khi cho lắp dây, nên cho từng lượng nhỏ dây vào Khi vô hết cạnh dây vào phải lót cách điện ở miện rảnh để khỏi bung dây Các cuộn sau khi lắp xong phải có trật

tự cuộn thuận, cuộn nghịch xen kẻ nhau

1.4 Một số Pan trong quạt điện

1.4.1 Pan về cơ

- Bạc bị mòn, cốt trụ bị mòn là nguyên nhân quạt gây tiến ồn và phát nhiệt Nếu bạc mòn quá thì quạt không chạy

- Sự chuồi roto do cốt trục lỏng làm quạt chạy mau nóng dễ cháy bộ quấn dây

- Quạt không xoay qua lại được, do bánh răng bộ phận xoay bị mòn, khuyết

- Quạt không chạy do roto bi kẹt cúng, bụi bẫn và dầu mỡ kẹt gữa roto và sta to làm quạt quay chậm lại

- Có tiếng khua lạ, cánh quạt gió cọ vào lồng bảo vệ

3.3.2 Pan về điện

3.3.2.1 Chạm masse

Thường gây hiện tượng giật cho người sử dụng

- Dây quấn chạm vào mạch từ stato

- Dây dẫn điện vào chạm vào phần kim loại của quạt Lưu ý nơi dây di xuyên qua

- Lớp cách điện bị ẩm hoạc bị lão hoá do bị nóng lâu ngày làm hoa mòn thanh than Phải quấn lại toàn bộ

3.3.2.2 Quạt không chạy hoặc lúc chạy lúc không

- Dòng điện vào quạt bị gián đoạn, xem lại từ nguồn điện, hở mạch trên đường dây dẫn vào

- Hở mạch trong dây quấn, có thể do sự kéo căng dây nối làm đứt dây

- Tụ điện sắp hỏng hoặc hỏng do bị khô, bị nối tắt thì phải thay tụ mới

3.3.2.3 Quạt quay ngược chiều

- Do đấu dây sai, lưu ý dây nguồn nối đến tụ điện

3.3.2.4 Quạt vận hành bị nóng

- Quấn dây chưa đúng số liệu và mạch từ xấu

- Bạc thau bị mòn hoặc bị ma sát lớn