Bài 58 : HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ pptx

Mục đích của các thí nghiệm này nhằm nêu lên hai trường hợp trong đó sut hiện dòng điện trong mạch kín, tuy nhiên chỉ có một nguyên nhân gây ra dòng điện trong mạch.. N S 0 b Thí ngh

Tiết :

Bài 58 :

HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ

I MỤC TIÊU :

- Nắm được định nghĩa từ thông, ý nghĩa của từ thông

- Nắm được hiện tượng cảm ứng điện từ, dòng điện từ, dòng điện cảm ứng, suất điện động cảm ứng

II PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY : Phương pháp thực nghiệm và nêu vấn đề

III THIẾT BỊ , ĐỒ DÙNG DẠY HỌC : Dụng cụ thí nghiệm về hiện tượng cảm ứng điện từ

 Một điện kế

 Một vòng dây

 Một biến trở

 Một ngắt điện

 Một bộ pin hay ắcqui

IV TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY

PHẦN LÀM VIỆC CỦA GIÁO VIÊN PHÂN

PHỐI

THỜI

GIAN

HOẠT ĐÔNG CỦA HỌC SINH

GHI CHÚ

1 Kiểm tra

bài cũ và

kiến thức

cũ liên

Kiểm tra và đánh giá

quan với

bài mới

2 Nghiên

cứu bài

mới

I Thí nghiệm

- Sơ đồ thí nghiệm như hình vẽ

0

a)

Bài này gồm ba mục Mục thứng nhất nêu lên những thí nghiệm vè hiện tượng cảm ứng điện

từ Mục đích thứ hai trình bày khái niệm mục đích từ thông Mục đích thứ ba nêul ên định nghĩa về hiện tượng cảm ứng điện từ

1 Thí nghiệm

SGK trình bày hai thí nghiệm có tính kinh điển

Sơ đồ các thí nghiệm đó đã chỉ rõ trên các hình 58.1, 58.2 SGK Mục đích của các thí nghiệm này nhằm nêu lên hai trường hợp trong đó sut hiện dòng điện trong mạch kín, tuy nhiên chỉ có một nguyên nhân gây ra dòng điện trong mạch

Theo dỏi và nhận xét

N S

0

b)

Thí nghiệm về cảm ứng điện từ

Khi ống dây ra xa nam châm , số đường sức qua

ống dây giảm đi

Khi nam châm lại gần ống dây, số đường sức qua

ống dây tăng đi

Trong thí nghiệm như trên hình 58.1a SGK ta giữ nam châm đứng yên, ống dây chuyển động

Trong thí nghiệm ở hình 58.1b SgK ta giữ ống dây đứng yên nam châm chuyển động

Sơ đồ thí nghiệm thứ hai được trình bày trên hình 58.2 SGK Trong thí nghiệmnày, cả vòng dây và ống dây đứng yên nhưng ta diều chỉng điện trở của mạch để điện trở của mạch thay đổi Khi dòng điện thay đổ i thì từ trường trong ống dây thay đổi, nghĩa là số đường sức qua vòng dây thay đổi

Ơû các thí nghiệm trên, GV cần hướng dẫn học sinh quan sát kim điện kế, khi nào thì kim điện

kế lệch khỏi vạch số 0, khi nào thì kim điện kế lệch khỏi vạch số 0

Theo dỏi và nhận xét

 Khi số đường sức qua ống dây biến đổi thì kim

điện kế lệch khỏi vạch 0

 Nhận xét :Từ trường không sinh ra dòng điện

nhưng khi số đường sức đi qua ống dây thay đổi

thì có dòng điện qua ống dây

- Sơ đồ thí nghiệm : như hình vẽ

0

Thực ra những thí nghiệm này đã được thực hiện ở lớp 9 Đó là những thí nghiệm dễ thực và cũng dễ thành công

GV cần gợi ý để học sinh nhận ra là, khi có sự chuyển động tương đối giữa ống dây và nam châm trong thí nghiệm trên hình 58.1 SGK khi

từ trường trong ống dây thay đổi ở thí ngiệm trên hình 58.2 SGK thì số đường sức từ thay đổi Từ đó học sinh di đến kết luận rằng, khi số đường sức qua ống dây thay đổi thì trong ốn xuấ thiện dòng điện

Để khắc sâu ý nghỉa vật lý của thí nghiệm trên đây GV có thể dòng gợi ý H1

Trả lời H1 : Khi đóng hay mở ngắt điện trong

Theo dỏi và nhận xét

Tiến hành

 Nhận xét : Từ trường không sinh ra dòng điện

nhưng khi số đường sức đi qua ống dây thay đổi

thì có dòng điện qua ống dây

II Khái niệm về từ thông

1)Định nghiã

Cho mạch kín ( C ) giới hạn bởi từ trường đều

pháp tuyến n

của mặt S hợp với B 

một góc 

Người ta định nghiã từ thông qua S là đại

lượngcho bởi công thức

 = B.S.Cos

hình 58.2 SGK thì từ trường trong ống dây biến đổi, nghĩa l2 số đường sức qua vòng dây biến đổi vì vây im điện kế sẽ lệch khỏi vạch số 0



n

thí nghiệm

2) Tính chất

Từ thông  là đại lượng vô hướng,  > 0 khi 

nhọn và  < 0 khi  tù

Khi  = 900 ( mặt S song song với các đường cảm

ứng từ ) thì  = 0

Khi  = 0 (n

& B  cùng hướng ) thì  = B.S ( cực đại )

3) Ý nghĩa của từ thông

Khi  = 0 (n

& B 

cùng hướng ) thì  = B.S ( cực đại )



b

n

B

Khái niệm từ thông được định nghĩa bằng biểu thức (58.1) GV cần chỉ ra rằng theo định nghĩa

đó thì thônng là đại lượng đại số Hình 58.3 SGK minh hoạ cho tính chất đại số của từ thông

Tuy nhiên, trong SGK đưa ra một qui ước là nếu không có những điều kiện bắt buộc về chiều của vec tơ pháp tuyến thì ta chọn chiều của vectơ pháp tuyến sao cho  là góc nhọn Trong thực

tế, hầu như ta luôn luoân có thể làm được điều

Lấy S = 1 thì  = B đẳng thức này gợi ý ta đưa ra

qui định là vẽ các đường sức từ sao cho số từ

xuyên qua một đơn vị diện tích đặt vuông góc với

đường sức thì bằng cảm ứng từ b nếu vậy, từ

thông bằng số đường sức xuyên qua diện tíc S đặt

vuông góc với đường sức Đó là ý nghĩa của từ

thông

3) Đơn vị

Trong hệ SI đơn vị từ thông là Vêbe ( Wb) Khi B

= 1 ( T ), S = 1m2

1 Wb = 1T 1m2

II.Cảm ứng điện từ

đó Nói cách káhc, trừ trong một số trường hợp nhất đặc biệt, còn lại ta mặc nhiên coi từ thông như là đại lượng tương đương

Sau khi đưa ra định nghĩa từ tông, GV cần làm

rõ ý nghĩ a của từ thông : Từ thông qua điện tích

S bằng số đường sức qua điện tích S được đặt vuông góc với đướng sức

Theo dỏi và nhận xét

1 ø Dòng điện cảm ứng

Dòng điện xuất hiện khi có sự biến đổi từ thông

qua mạch điện kín gọi là dòng điện cảm ứng

Khi có sự biến đổi từ thông qua mặt giới hạn bởi

một mạch điện kín, thì trong mạch suất hiện động

cảm ứng

 Hiện tượng xuất hiện động cảm ứng được gọi

là hiện tượng cảm ứng từ

Ghi nhớ

Tư đưa ra kết luận

3 Củng

cố bài

giảng Dặn

dò của học

Nhấn mạnh các nội dung quan trọng

HS tư lưc

sinh

(5’)

Trả lời câu hỏi và làm bài tập SGK

Chuẩn bị bài mới” Quy tắcLen -Xơ “

