Ban in_Chuong4_ DIEU TRA CHON MAU pptx

• - Vea tinh chinh xác: thông qua nghiên cứu mẫu vẫn có thể đi đean các keat luận đáng tin cậy mà không caan nghiên cứu toàn bộ tổng thể bằng các phương pháp suy luận thoang kê khoa học

ĐIỀU TRA CHỌN

MẪU

I Khái niêêm về điều tra chọn mẫu –

Survey sampling methods

• 1 Khai ni m: i u tra ch n m u ( TCM) la lo i i u ê Đ ê o â Đ a đ ê tra không toan b , nh m ch n ra m t s ô ă o ô ô đơ n v t ng i ô

th chung ê đê đ ê i u tra th c t , sau o b ng cac ph ư ê đ ă ươ ng phap khoa h c, tinh toan suy r ng cho toan b t ng th o ô ô ô ê

• 2 u i m va h n ch c a TCM Ư đ ê a ê u Đ

• *Ưu điểm:

• - Vea chi phi: đieau tra chọn mẫu tieat kiệm được

khá nhieau chi phi do soa đơn vị đieau tra it

• - Vea thời gian: tiean độ công việc nhanh hơn, có

thể đáp ứng đ ượ c tinh khẩn caap của thông tin caan thu thập.

• - Vea tinh chinh xác: thông qua nghiên cứu mẫu

vẫn có thể đi đean các keat luận đáng tin cậy mà không caan nghiên cứu toàn bộ tổng thể bằng các phương pháp suy luận thoang kê khoa học.

• *Nhược điểm:

• -Không sử dụng đieau tra chọn mẫu đoai với những

nguoan thông tin thoang kê quan trọng.VD: Tổng đieau tra dân soa, đieau tra chăn nuôi …

• -Keat quả suy rộng từ mẫu đieau tra bao giờ cũng có

sai soa đại diện nhaat định, mà trong đieau tra toàn bộ không có

• 1 T ng th chung va t ng th m u ô ê ô ê â

• * T ng th chung (Population) ô ê la t ng th bao g m cac ô ê ô

n v thu c i t ng i u tra Ký hi u:

• * T ng th m u (Sample) ô ê â la t ng th bao g m m t s ô ê ô ô ô

n v nh t nh c ch n ra t t ng th chung

ti n hanh i u tra thu th p tai li u Ký hi u: ê đ ê â ê ê n

• 2 Sai soa trong đieau tra chọn mẫu : goam có sai soa

chọn mẫu và sai soa phi chọn mẫu

• -Sai soa chọn mẫu ( sai soa đại diện): là đieau

khó tránh khỏi, toan tại ngay trong bản thân cuộc đieau tra chọn mẫu Cóù thể giảm sai soa bằng cách tăng quy mô của mẫu, khi tăng đean mức bằng quy mô của tổng thể thì sai soa chọn mẫu sẽ biean maat.

• -Sai soa phi chọn mẫu : xuaat hiện trong đieau

tra chọn mẫu lẫn đieau tra toàn bộ

• => Như vậy mỗi mẫu cụ thể được chọn ra 1 cách

ngẫu nhiên từ tổng thể sẽ có 1 trị soa cụ thể của sai soa và ta có khái niệm sai soa trung bình chọn mẫu.

• * Khi mẫu được chọn ngẫu nhiên, giá trị trung bình sẽ

khác nhau Độ lệch tiêu chuẩn của các giá trị trung bình dùng để đo lường độ biean thiên giữa các giá trị mẫu với giá trị trung bình của tổng thể chung gọi là sai soa trung bình mẫu ( sai soa chuẩn) – Standard error of the mean Ký hiệu :

X

σ

n n

X

σ

σ = σ 2 =

• * Khi chọn mẫu để ước lượng tỷ lệ theo 1 tiêu thức nào

đó sai soa trung bình chọn mẫu (standard error of the proportion) sẽ là:

( −

=

σ

• Gọi là phạm vi sai soa chọn mẫu ε

* Khi ước lượng soa trung bình vea 1 tiêu thức nào đó

ε = α /2 = α / 2

* Khi ước lượng tỷ lệ theo 1 tiêu thức nào đó

n

p

p z

z p

p

) 1

(

2 / 2

/

−

=

= α σ αε

3 Các bước của quá trình nghiên cứu mẫu

• Bước 1 : Xác định mục đich nghiên cứu

• Bước 2 : Xác định tổng thể có liên quan

• Bước 3 : Xác định kich thước mẫu ( cỡ mẫu)

• Bước 4 : Lựa chọn phương pháp thu thập thông

tin

• Bước 5 : Suy rộng các đặc trưng mẫu thành các

đặc trưng tổng thể

• Bước 6 : Rút ra keat luận vea tổng thể

4 Xác định kich thước mẫu( cỡ mẫu) – Estimating the

sample size

• Kich thước mẫu n phụ thuộc vào các yeau toa sau:

• * Phương pháp chọn mẫu sẽ được tiean hành theo phương

pháp nào để sử dụng công thức xác định kich thước mẫu phù hợp

• * Xác định phạm vi sai soa có thể chaap nhận được

• * Quy định độ tin cậy muoan có trong ước lượng

• * Xác định hệ soa tin cậy z từ độ tin cậy mong muoan

• * Ước tinh độ lệch tiêu chuẩn của tổng thể

• * Ngoài ra kinh phi dành cho cuộc đieau tra mẫu là 1 yeau toa

không kém phaan quan trọng ảnh hưởng đean kich thước

• 4.1 Các công thức xác định kich thước mẫu (n)

• - Khi nhiệm vụ nghiên cứu là để ước lượng soa trung bình

theo 1 tiêu thức nào đó

• + Trường hợp chọn hoàn lại :

2

2

2

2 /

x

z n

ε

σ

α

=

• + Trường hợp chọn không hoàn lại :

2

2

2 / 2

σ

α

α

z N

N

z n

x +

=

VÍ DỤ 1:

• Đ ể xác định thu nhập trung bình trong năm của một công nhân ngành may, người ta tiean hành đieau tra chọn mẫu với yêu caau là: phạm vi sai soa ε ≤ 40 ngàn đoang; độ tin cậy 95%; độ lệch tiêu chuẩn vea thu nhập ước tinh được là 220 ngàn đoang Hãy xác định cỡ mẫu caan đieau tra (ch n hoan l i)? o a

• - Khi nhiệm vụ nghiên cứu là để ứơc lượng tỷ lệ theo một

tiêu thức nào đó :

• + Trường hợp chọn hoàn lại :

2

2

2 /

p

pq

z n

ε

α

=

• + Trường hợp chọn không hoàn lại :

pq z

N

pqN

z n

p

2

2 / 2

2

2 /

α

α

=

VÍ DỤ 2:

• Ơ một tỉnh miean núi, người ta tổ chức đieau tra chọn mẫu để xác định tỷ lệ trẻ em ở caap tiểu học bỏ học, với yêu caau phạm vi sai soa ε ≤ 2%, độ tin cậy 95% cuộc đieau Ơ tra năm trước đã xác định tỷ lệ trẻ em bỏ học của tỉnh là 8% Hãy xác định cỡ mẫu caan đieau tra (ch n hoan l i)? o a

• 4.2 Xác định phạm vi sai soa có thể chaap nhận được

• Yeau toa ảnh hưởng đaau tiên đean kich thước của mẫu là độ lớn của phạm vi sai soa được xác định văn cứ vào mục đich nghiên cứu cụ thể, kinh nghiện nghiên cứu và khả năng nghiên cứu Phạm vi sai soa và kich thước mẫu tỷ lệ nghịch với nhau, phạm vi sai soa càng nhỏ thì kich thước mẫu càng phải lớn và ngược lại

• 4.3 Xác định độ tin cậy mong muoan từ đó xác định hệ soa

tin cậy :

• Trong thực tea mức tin cậy thường được sử dụng là 99%,

95% và 90% trong đó mức tin cậy 95% được sử dụng phổ biean nhaat Kich thước mẫu tỷ lệ thuận với hệ soa tin cậy

Z, nghoa là độ tin cậy càng cao thì hệ soa tin cậy càng lớn và kich thước mẫu càng tăng.

• 4.4 Ước tinh độ lệch tiêu chuẩn :

• Ta có thể ước tinh độ lệch tiêu chuẩn theo các cách sau :

• + Neau trước đây đã tiean hành đieau tra và được xem là tương

tự với laan này thì có thể laay độ lệch tiêu chuẩn của laan đieau tra trước Neau trước đây đã tiean hành nhieau laan đieau tra, có thể laay độ lệch tiêu chuẩn lớn nhaat Trường hợp này áp dụng đoai với những hiện tượng không có sự thay đổi lớn trong quá trình phát triển.

• + Có thể sử dụng độ lệch tiêu chuẩn của cuộc đieau tra tương

ứng ở nơi khác, neau hiện tượng nghiên cứu ở nơi đó cũng có những đặc điểm và đieau kiện tương tự với hiện tượng ta caan nghiên cứu.

• + Tiean hành đieau tra thi điểm để tinh độ lệch tiêu chuẩn.

• + Neau hiện tượng nghiên cứu có phân phoai chuẩn thì có thể

ước tinh độ lệch tiêu chuẩn theo khoảng biean thiên R.

III Các phương pháp chọn mẫõu thường dùng

• 1 Chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản – Simple random

sampling:

• Đây là phương pháp chọn mẫu đơn giản nhaat trong các

phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên Các đơn vị mẫu được chọn ra từ tổng thể chung bằng cách rút thăm, quay soa hoặc theo bảng soa ngẫu nhiên và có thể chọn 1 laan hoặc nhieau laan

• 2 Chọn mẫu phân tổ (chọn mẫu phân tầng)

• * Trước heat tổng thể goam N đơn vị sẽ được chia thành K

tổ, soa đơn vị mỗi tổ là N 1 , N 2 ….N K với

* Soa đơn vị mẫu n được phân phoai cho các tổ laan lượt là

n 1 ,n 2 …,n k với

i

i n n

• Trong thực tea soa đơn vị mẫu ở từng tổ thường được xác

định bằng phương pháp tỷ lệ, gọi n i là soa đơn vị mẫu laay

ra từ tổ i ta có :

N

N n

n N

N n

N

n N

n hay

i

i =