Bước 2: GV yêu cầu HS quan sát Địa Cầu mô hình của Trái Đất và bản đồ thế giới, suy nghĩ cách thức chuyển hệ thống kinh vĩ tuyến trên Địa Cầu lên mặt phẳng.. Bước 2: GV yêu cầu HS quan
Trang 1Các phép chiếu hình bản đồ cơ bản
A Mục tiêu bài học:
Sau khi học xong bài học, học sinh cần:
- Hiểu được vì sao cần có các phép chiếu hình bản đồ
- Hiểu rõ được một số phép chiếu hình bản đồ cơ bản
- Biết được hệ thống các loại bản đồ
- Nhận biết được: Để hình thành một bản đồ đòi hỏi phải có một quá trình nghiên cứu và thực hiện với nhiều bước khác nhau
B Thiết bị dạy học:
- Bản đồ Thế giới, bản đồ vùng cực Bắc, bản đồ Châu Âu
- Quả Địa Cầu
- Một tấm bìa kích thước A3
C Hoạt động dạy học:
Kiểm tra 1 số kiến thức cũ đã học
Mở bài:
Trang 2Hoạt động của GV và HS Nội dung chính
HĐ1: Cá nhân
Bước 1: GV yêu cầu HS quan sát 3 bản
đồ nói trên và phát biểu khái niệm bản
đồ
Bước 2: GV yêu cầu HS quan sát Địa
Cầu (mô hình của Trái Đất) và bản đồ
thế giới, suy nghĩ cách thức chuyển hệ
thống kinh vĩ tuyến trên Địa Cầu lên
mặt phẳng
Bước 3: GV yêu cầu HS quan sát trở lại
3 bản đồ và trả lời các câu hỏi:
- Tại sao hệ thống kinh, vĩ tuyến trên 3
bản đồ này có sự khác nhau?
- Tại sao phải dùng các phép chiếu hình
bản đồ khác nhau?
HĐ2: Cá nhân
Bước 1: GV sử dụng tấm bìa thay mặt
I Phép chiếu hình bản đồ
- Khái niệm bản đồ: trong SGK
1 Khái niệm phép chiếu hình bản đồ
Phép chiếu bản đồ là cách biểu diễn mặt cong của Trái Đất lên một mặt phẳng,
để mỗi điểm trên mặt cong tương ứng với một điểm trên mặt phẳng, để mỗi điểm trên mặt cong tương ứng với một điểm trên mặt phẳng
2 Một số phép chiếu hình bàn đồ
Khi chiếu, có thể giữ nguyên mặt chiếu
là mặt phẳng hoặc cuộn lại thành hình
Trang 3chiếu, cuộn lại thành hình nón và hình
trụ
Bước 2: GV yêu cầu HS quan sát hình
1.1 trong SGK và cho biết các phép
chiếu cơ bản
HĐ3: Cá nhân
Bước 1: GV sử dụng tấm bìa thay mặt
chiếu
Bước 2: GV yêu cầu HS quan sát hình
1.2 trong SGK và cho biết các vị trí tiếp
xúc của mặt phẳng với Địa Cầu
HĐ4: Nhóm
Bước 1: GV chia lớp ra thành các nhóm
nhỏ từ 4 - 6 HS
Bước 2: GV yêu cầu các nhóm quan sát
hình vẽ trong SGK, nhận xét và phân
tích về: Vị trí tiếp xúc của mặt phẳng
với Địa Cầu, đặc điểm của lưới kinh, vĩ
tuyến trên bản đồ, sự chính xác trên bản
đồ, dùng để vẽ khu vực nào trên Địa
Cầu
nón, hình trụ
a Phép chiếu phương vị
Phép chiếu phương vị là phương pháp thể hiện mạng lưới kinh vĩ tuyến trên Địa Cầu lên mặt chiếu là mặt phẳng Tuỳ theo vị trí tiếp xúc của mặt phẳng với Địa Cầu mà có các phép chiếu phương vị khác nhau
Trang 4- Nhóm 1, 2, 3: hình 1.3a và Hình 1.3b
- Nhóm 4, 5, 6: hình 1.4a và Hình 1.4b
- Nhóm 7, 8, 9: Hình 1.5a và hình 1.5b
Bước 3:
GV yêu cầu đại diện 3 nhóm trình bày
những điều đã quan sát và nhận xét
+ Phép chiếu phương vị đứng
- Mặt phẳng tiếp xúc với Địa Cầu ở cực
- Hệ thống kinh vĩ tuyến: Kinh tuyến là những đoạn thẳng đồng quy ở cực, vĩ tuyến là những vòng tròn đồng tâm ở cực
- Những khu vực ở gần cực tương đối chính xác
- Dùng để vẽ những khu vực quanh cực
+ Phép chiếu phương vị ngang:
- Mặt phẳng tiếp xúc với Địa Cầu ở giữa Xích đạo
- Hệ thống kinh vĩ tuyến: Xích đạo và kinh tuyến giữa là đường thẳng, các vĩ tuyến là những cung tròn và các kinh tuyến còn lại là những đường cong
- Những khu vực ở gần xích đạo và kinh tuyến giữa tương đối chính xác
- Dùng để vẽ bán cầu Đông, bán cầu
Trang 5HĐ5: Cá nhân
Bước 1: GV cuộn giấy vẽ thành hình
nón
Bước 2: GV yêu cầu HS quan sát hình
1.6 trong SGK, nhận xét về các vị trí
tiếp xúc của hình nón với mặt Địa Cầu
HĐ6: Cá nhân
Tây
+ Phép chiếu phương vị nghiêng:
- Mặt phẳng tiếp xúc với Địa Cầu ở một điểm bất kỳ
- Hệ thống kinh vĩ tuyến: kinh tuyến giữa là đường thẳng, các vĩ tuyến và kinh tuyến còn lại là những đường cong
- Những khu vực ở gần nơi tiếp xúc tương đối chính xác
- Dùng để vẽ những khu vực ở vĩ độ trung bình
b Phép chiếu hình nón
Phép chiếu hình nón là phương pháp thể hiện mạng lưới kinh vĩ tuyến trên Địa Cầu lên mặt chiếu là hình nón
Tuỳ theo vị trí tiếp xúc của hình nón với Địa Cầu mà có các phép chiếu hình nón khác nhau
Phép chiếu hình nón đứng:
- Trục hình nón trùng với trục quả cầu
Trang 6Bước 1: GV cuộn giấy vẽ thành hình
nón
Bước 2: GV yêu cầu HS quan sát hình
1.7a và 1.7b trong SGK, nhận xét và
phân tích về: Vị trí tiếp xúc của hình
nón với Địa Cầu, đặc điểm của lưới
kinh vĩ tuyến trên bản đồ, sự chính xác
trên bản đồ, khu vực vẽ
HĐ7: Cá nhân
Bước 1: GV yêu cầu 1 HS cuộn giấy vẽ
thành hình trụ
Bước 2: GV yêu cầu HS quan sát hình
1.8 trong SGK, nhận xét về các vị trí
tiếp xúc của hình trụ với Địa Cầu
HĐ 8: Cá nhân
Bước 1 : GV yêu cầu 1 HS cuộn giấy
vẽ thành hình trụ và cho hình trụ này
tiếp xúc với Địa Cầu ở những vị trí khác
nhau
Bước 2: GV yêu cầu HS quan sát hình
1.8a trong SGK, nhận xét và phân tích
- Hệ thống kinh vĩ tuyến: Kinh tuyến là những đoạn thẳng đồng quy ở đỉnh hình nón Vĩ tuyến là những cung tròn đồng tâm là đỉnh hình nón
- Những khu vực ở vĩ tuyến tiếp xúc tương đối chính xác
- Dùng để vẽ các khu vực ở vĩ độ trung bình
c Phép chiếu hình trụ
Phép chiếu hình trụ là phương pháp thể hiện mạng lưới kinh vĩ tuyến trên Địa Cầu lên mặt chiếu là hình trụ
Tuỳ theo vị trí tiếp xúc của hình trụ với Địa Cầu mà có các phép chiếu hình trụ khác nhau
+ Phép chiếu hình trụ đứng:
- Hình trụ tiếp xúc với Địa Cầu theo vòng Xích đạo
Trang 7về: Vị trí tiếp xúc của hình trụ với Địa
Cầu, đặc điểm của lưới kinh vĩ tuyến
trên bản đồ, sự chính xác trên bản đồ,
khu vực vẽ
- Hệ thống kinh vĩ tuyến: Kinh tuyến và
vĩ tuyến đều là những đường thẳng song song và thẳng góc nhau
- Những khu vực ở Xích đạo tương đối chính xác
- Dùng để vẽ những khu vực gần Xích đạo
Đánh giá
Hãy điền những nội dung thích hợp vào bảng sau đây:
Thể hiện trên bản đồ Phép chiếu
bản đồ
Các kinh tuyến
Các
vĩ tuyến
Khu vực tương đối chính xác
Khu vực kém chính xác
Phương vị đứng
Hình nón đứng
Hình trụ đứng
Bài tập về nhà
Trang 8Yêu cầu HS vẽ sơ đồ phân loại bản đồ
-
Rỳt kinh nghiệm sau bài dạy