Mối liên hệ giữa quản lý đất đai và kiến thức địa lý

Quản lý Nhà nước về đất đai là tổng hợp các hoạt động của cơ quan Nhà nước đối với đất đai

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel :

0918.775.368

Đại học quốc gia Hà Nội Trờng Đại học khoa học tự nhiên

Khoa địa lý

-tiểu luận Môn: Sinh thái cảnh quan

Mối liên hệ giữa quản lý đất đai và kiến thức địa lí

Mở đầu

Trớc kia, khi tôi cha đợc học sâu về môn học địa lý thì tôi cha nhận thấy tầm quan trọng của quy luật địa lý đối với việc quản lý đất

đai Tuy nhiên, khi tôi đi sâu nghiên cứu về môn học này, tôi đã phần nào thấy đợc mối liên quan mật thiết giữa việc quản lý đất đai với các kiến thức địa lí

Nh chúng ta đã biết, đất đai là môi trờng sinh sống và sản xuất của con ngời; là nơi tàng trữ và cung cấp nguồn tài nguyên khoáng sản

- nguồn nớc phục vụ cho lợi ích và sự sống của con ngời Sử dụng đất

đai có ý nghĩa sẽ quyết định tới sự thành bại về kinh tế và ổn định ch

-ơng trình, phát triển xã hội cả trớc mắt và lâu dài Xã hội ngày càng phát triển đòi hỏi việc sử dụng đất đai càng phải tốt hơn Thực vậy, đất

đai vô cùng quý giá song là nguồn tài nguyên có hạn Vì vậy, để sử dụng tốt nguồn tài nguyên vô giá này, chuyên ngành “đo đạc địa chính, quản lý địa chính và quản lý đất đai” ra đời và phát triển không ngừng trên cơ sở của sự phát triển sản xuất và trình độ khoa học kỹ thuật

Trong b i tiểu luận này, tôi xin nói về à “Mối liên hệ giữa quản

lý đất đai và kiến thức địa lý” Vì thời gian có hạn nên bài viết còn

nhiều thiếu sót, tôi mong nhận đợc những nhận xét, góp ý từ phía độc giả Tôi xin chân thành cảm ơn

Phần I: Phân tích mối liên hê giữa quản lý đất đai và kiến thức địa lý

Quản lý Nh nà ớc về đất đai là tổng hợp các hoạt động của cơ quan Nh nà ớc đối với đất đai Đó là các hoạt động trong việc nắm vững và quản lý tình hình sử dụng đất; biến động sử dụng đất; sử dụng

đất theo chủ trơng của nh nà ớc; trong việc kiểm tra, giám sát quá trình

sử dụng đất Mục tiêu cao nhất của quản lý nh nà ớc về đất đai là bảo

vệ chế độ sở hữu toàn dân về đất đai đảm bảo sự quản lý thống nhất của nh nà ớc Nh nà ớc đảm bảo cho việc khai thác sử dụng đất tiết kiệm, hợp lý, bền vững và ngày càng có hiệu quả cao

Việc quản lý đất đai của nh nà ớc chịu tác động rất lớn của điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế - xã hội, điều kiện chính trị Chính vì vậy, chúng ta càng hiểu biết về địa lý thì chúng ta càng vận dụng đ ợc những kiến thức đó vào việc quản lý đất đai Từ thời cổ đại, địa lí học

đã đợc hình thành và phát triển nh một môn khoa học mô tả, đợc quan niệm nh một loại từ điển bách khoa về tự nhiên, dân c, kinh tế, xã hội

và các tài nguyên của một vùng; một nớc hay cả một khu vực rộng lớn

Địa lí học ngày nay là địa lí học hiện đại chú trọng đến việc nghiên cứu các quy luật, các mối liên hệ giữa các thành phần, các hiện t ợng và các tổng thể địa lí, các mối quan hệ giữa con ngời và tự nhiên, khác hẳn với địa lí học cổ xa chỉ nặng về mô tả

Vậy mối liên hệ giữa những kiến thức địa lí và việc quản lý đất

đai là gì?

Nội dung của việc quản lý đất đai là theo dõi tình hình sử dụng

đất tình hình biến động đất đai về số lợng, chất lợng, mục đích sử dụng

và chủ quyền của ngời sử dụng đất

Theo dõi sự biến động về số lợng đất bằng bản đồ địa chính, bản

đồ hiện trạng sử dụng đất, bản đồ quy hoạch sử dụng đất Đây là các

trong công tác quản lý nh nà ớc về đất đai Mỗi loại bản đồ đều có đối tợng thể hiện nội dung, tỉ lệ, mục đích v.v khác nhau song đều có…

điểm chung là có giá trị pháp lý do đợc các cấp có thẩm quyền phê duyệt Chính vì vậy, việc phải hiểu thật rõ những kiến thức về việc thành lập bản đồ và việc khảo sát, đo đạc, đánh giá, phân hạng đất là rất quan trọng Đó chính là cơ sở khoa học, kỹ thuật rất quan trọng để

nh nà ớc nắm chắc và quản chặt quỹ đất quốc gia, đảm bảo cho việc phân bổ quỹ đất vào các mục đích sử dụng hợp lý và đạt hiệu quả cao

Hoạt động khảo sát, đo đạc, đánh giá, phân hạng đất do các cơ quan chuyên môn tiến hành theo quy định kỹ thuật của Bộ Tài nguyên

và Môi trờng (trớc đây là Tổng cục địa chính) nhằm mục đích xác định chính xác số lợng và chất lợng đất đai ở tầm vi mô (từng thửa đất, lô

đất ) đến vĩ mô (quỹ đất các địa ph… ơng và tổng quỹ đất quốc gia)

Do những tiến bộ của khoa học và công nghệ, hiện nay công tác khảo sát; đo đạc đất đã có những bớc tiến mang tính đột biến do ứng dụng đơc những thành tựu mới nhất của công nghệ vũ trụ, công nghệ

điện tử, công nghệ tin học, tin học viễn thông, Các số liệu thu đ… ợc qua khảo sát đo đạc về số lợng đất đai (vị trí, kích thớc, hình thái, diện tích, ) đạt độ chính xác cao, loại bỏ đ… ợc rất nhiều sai số chủ quan do con ngời và máy móc Việc ứng dụng các công nghệ RS (viễn thám) GIS/LIS (hệ thông tin địa lý/hệ thông tin đất đai) và GPS (hệ thống

định vị toàn cầu) đã cho phép giảm đáng kể công sức khảo sát, đo đạc ngoài trời và công tác nội nghiệp, cho phép khảo sát, đo đạc ngay cả vùng rừng núi hiểm trở, khó khăn mà độ chính xác vẫn đảnm bảo

Các phép phân tích mẫu đất, phân tích hàm lợng thành phần các chất hữu cơ, vi lợng cơ trong đất, với các máy điện tử sách tay thế hệ… mới cho kết quả nhanh và chính xác ngay ngoài thực địa, đảm bảo xác

định chất lợng đất mang tính định lợng cao

Việc đánh giá đúng số lợng và chất lợng đất thông qua hoạt động khảo sát, đo đạc, đánh giá, phân hạng đất là cơ sở để nh nà ớc tiến hành quản lý quỹ đất quốc gia, tạo cơ sở ban đầu cho việc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, thống kê, kiểm kê đất, định giá đất và tạo cơ sở cho việc xây dựng hệ thống thông tin đất đại quốc gia, hệ thống thông tin bất động sản…

Do sự phân hóa về điều kiện tự nhiên, nhân tố hình thành đất, không đồng nhất về hàm lợng dinh dỡng, các tính chất lí hóa và độ phì nhiêu, dẫn đến sự phân hóa không đồng nhất về chất lợng và giá trị của

đất đai (cao hay thấp chính là ở vị trí địa lí và thuộc tính sinh thái của từng thửa đất)

Chất lợng của đất phụ thuộc vào tác động của quy luật tự nhiên, các tác động từ phía con ngời Đặc điểm của đất là t liệu sản xuất vĩnh cửu, không phụ thuộc vào tác động phá hoại của thời gian nh ng nó chịu sự tác động của con ngời Nếu hiểu rõ đợc bản chất cũng nh có kiến thức địa lí mà sử dụng đất đúng với nguyên lí phát sinh ra nó thì

sẽ trẻ hóa đợc nó, nếu không thì sẽ bị thoái hóa

Nội dung quản lý đất đai nh nà ớc về đất đai trong giai đoạn công nghiệp hoá, hiện đại hoá nền kinh tế - xã hội hiện nay ở Việt Nam đã

đợc hình thành và hoàn thiện dần theo tiến độ phát triển của nền kinh

tế - xã hội đất nớc, trong đó điểm mấu chốt là bớc chuyển đổi cơ cấu

sử dụng quỹ đất đai quốc gia Việc chuyển mục đích sử dụng đất giữa các loại đất là bớc tất yếu, khách quan của quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang công nghiệp dịch vụ Để đảm bảo cho quá trình chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất diễn ra theo quy hoạch, kế hoạch

và kiểm soát đợc Nh nà ớc quy định hai hình thức chuyển đổi mục

đích sử dụng đất phải đợc phép và không phải xin phép cơ quan nh nà

-ớc có thẩm quyền Nh nà ớc qui định về chuyển mục đích sử dụng đất

đai, đảm bảo an ninh lơng thực quốc gia, gìn giữ môi trờng và lợi ích chung của toàn xã hội Việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất cần phải phù hợp với điều kiện tự nhiên (môi trờng, qui luật tự nhiên ) với…

điều kiện phát triển kinh tế - xã hội

Hoạt động đăng ký quyền sử dụng đất và biến động quyền sử dụng đất là nội dung rất quan trọng nó chính là thủ tục hành chính Trong quản lý nh nà ớc về đất đai, hệ thống này quy định cụ thể các trình tự thủ tục hành chính mà các chủ sử dụng phải thực hiện để có đ

-ợc t cách pháp lý của mình và của thửa đất có liên quan đồng thời hệ thống này ghi nhận những thông tin cần thiết về các mặt tự nhiên, kinh

tế - xã hội, pháp lí phục vụ nh nà ớc quản lý đất đai ở tầm vĩ mô và vi mô Đăng ký sử dụng đất gồm 2 dạng: đăng kí lần đầu và đăng kí biến

động Để đảm bảo thực hiện đăng kí đất đai với chất lợng cao nhất, đáp ứng đợc yêu cầu kĩ thuật pháp lí của hồ sơ địa chính và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trớc hết đòi hỏi phải triển khai thực hiện đồng

bộ các nội dung: xây dựng và ban hành đầy đủ các văn bản về cơ sở pháp lý, đo đạc lập bản đồ địa chính, lập quy hoạch kế hoạch sử dụng

đất, phân hạng và đánh giá đất …

Trong hệ thống quản lý đất đai của nh nà ớc, để quản lý đất đai một cách hợp lí, tiết kiệm, bền vững và hiệu quả cao, nh nà ớc cần phải

sử dụng công cụ để phục vụ cho việc quản lý một cách tốt nhất Công

cụ để nh nà ớc quản lý đất đai bao gồm: quy hoạch, kế hoạch sử dụng

đất, pháp luật và hồ sơ địa chính

Để định hớng sự phát triển đất nớc, Đảng v Nh nà à ớc vạch ra chiến lợc phát triển kinh tế - xã hội quốc gia Trên cơ sở đó, vạch ra chiến lợc phát triển hệ thống quản lý đất đai Vì vậy, quy hoạch - kế hoạch sử dụng đất là công cụ đặc biệt quan trọng trong quá trình phát triển Bốn tiêu chí trong quy hoạch - kế hoạch sử dụng đất l :à

* Định hớng phát triển chiến lợc của từng khu vực, từng địa

ph-ơng Quy hoạch - kế hoạch sử dụng đất phải thể hiện đợc sự lâu dài chính vì thế nhà quy hoạch - kế hoạch sử dụng đất phải có những kiến thức sâu rộng về địa lí, tầm nhìn rộng về địa lí

* Quỹ sinh thái lãnh thổ là tổ hợp điều kiện tự nhiên trên một

khu vực đất đai tơng tác với nhau để tạo ra đặc thù về dòng vận hành vật chất, năng lợng trong quá trình thành tạo tài nguyên Quản lý đất

đai cần phải biết phát triển quỹ sinh thái theo xu hớng nào Ví dụ, chè thì trồng ở Thái Nguyên, Cafe trồng ở Lâm Đồng Nhà địa lí cần… hiểu biết về quy luật nhịp điệu (nhịp điệu ngày đêm, mùa ) và c… ờng

độ năng suất, để có đợc những định hớng phát triển kinh tế (Ví dụ: trồng ngô mùa vụ nào thì thích hợp?) Đó là sự khác nhau giữa những nhà địa lí và nhà kinh tế

* Tầm văn hóa ứng xử (con ngời - con ngời; con ngời - tự nhiên)

Tầm văn hóa của nhà quy hoạch, nhà quản lý và cộng đồng cũng chính

là điều rất quan trọng trong việc quy hoạch - kế hoạch sử dụng đất một cách hợp lí

* Thị trờng: việc quy hoạch - kế hoạch sử dụng đất cần phải hiểu

thị trờng, mối quan hệ giữa các vùng lân cận với nhau Chính vì vậy, cần phải hiểu đợc những quy luật tự nhiên, vị trí địa lí giữa các vùng với nhau

Từ những ý nghĩa kinh tế, chính trị của đất đai với cuộc sống nên các cuộc cách mạng trong lịch sử đều lấy đất đai làm đối t ợng, coi

đó là nhiệm vụ cần giải quyết, chính sách pháp luật đợc coi là rất quan trọng Song đất đai chỉ có thể phát huy vai trò vốn có của nó dới tác

động tích cực của con ngời một cách thờng xuyên Ngợc lại, đất đai sẽ

cách tùy tiện, chỉ khai thác mà không thực hiện bảo vệ, cải tạo, bồi bổ

Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với việc xây dựng, quy định và tổ chức thực hiện chính sách - pháp luật đất đai của nh nà ớc

Nền kinh tế - chính trị của mỗi quốc gia khác nhau dẫn đến chính sách - pháp luật để quản lý đất đai của mỗi n ớc cũng khác nhau (ở Việt Nam thì đất đai thuộc sở hữu toàn dân còn các nớc t bản đất đai thuộc sở hữu t nhân) và đặc biệt là quy luật địa lí mỗi quốc gia khác nhau trên không thể sao chép từ quốc gia này sang quốc gia khác

Ví dụ: Việt Nam có 3/4 diện tích đồi núi, Thái Lan phần lớn là

đồng bằng dẫn đến luật đất đai khác nhau

Một công cụ để nh nà ớc quản lý đất đai cũng rất quan trọng chính là hồ sơ địa chính Hồ sơ địa chính là hồ sơ phục vụ quản lý nhà nớc đối với việc sử dụng đất, là hệ thống các tài liệu, số liệu, bản đồ,

sổ sách chứa đựng các thông tin cần thiết về các mặt tự nhiên, kinh…

tế, xã hội, pháp lí của đất đai Hồ sơ địa chính là tài liệu rất quan trọng trong đợc sử dụng thờng xuyên trong công tác quản lý nh nà ớc về đất

đai Hồ sơ địa chính bao gồm: sổ địa chính, bản đồ địa chính, sổ mục

kê đất đai, sổ theo dõi biến động đất đai Nội dung của hồ sơ địa chính phải đợc thể hiện đầy đủ chính xác, kịp thời, phù hợp với hiện trạng sử dụng đất Do đó, cần phải thông hiểu về kiến thức địa lí (biết những kiến thức về thành lập bản đồ, về các quy luật địa lí, điều kiện tự nhiên của thửa đất) để có đợc những thông tin chính xác nhất

Quản lý đất đai là một công cụ quan trọng nhằm bảo vệ môi tr-ờng, chống hủy hoại môi trờng đất, đảm bảo diện tích rừng đủ để cân bằng khí hậu và phòng chống lũ lụt, chống ô nhiễm môi tr ờng đô thị thông qua quy hoạch sử dụng đất hợp lí Vấn đề môi trờng hiện đang nổi lên nh một vấn đề toàn cầu đợc hầu hết các nớc quan tâm Nớc ta cũng đã có nhiều nỗ lực giải quyết vấn đề môi trờng bằng hệ thống

quản lý đất đai, trớc hết là bảo vệ rừng Thủ tớng Chính phủ đã ra chỉ thị 327/1992/CT-TTg (15/9/1992) nhằm phủ xanh đồi núi trọc, Quốc hội đã thông qua chơng trình trồng mới 5 triệu ha rừng, cố gắng đa diện tích lâm nghiệp lên 16 triệu ha, che phủ 49% diện tích đất nớc vào năm 2010

Các đô thị lớn ở nớc ta hiện đang bị ô nhiễm nặng do các khu dân c không đợc quy hoạch, cơ sở hạ tầng không đảm bảo, dân số tăng quá nhanh; hệ thống thoát nớc không đủ, các sông hồ đều chứa nớc thải sinh hoạt gây ô nhiễm nặng, hệ thống cấp nớc có chất lợng thấp và không đủ cho nhu cầu sử dụng Quy hoạch sử dụng đất sẽ tạo điều kiện qui hoạch phát triển đô thị trên cơ sở đó có thể giải quyết tốt vấn đề về môi trờng, cân bằng sinh thái

Phần II: Kết luận

Nh vậy, chúng ta thấy rằng mối liên hệ giữa việc quản lý đất đai của nh nà ớc và các kiến thức địa lí rất chặt chẽ Mối quan hệ đó là sự tác động qua lại rất là sâu sắc Để quản lý đất đai một cách chặt chẽ, bền vững và hiệu quả cao, cần phải có kiến thức hiểu biết về địa lý (thông tin địa lí, quy luật tự nhiên, thành lập bản đồ ) hình thành nên…

hệ thống thông tin địa lí, thông tin đất đai áp dụng những kiến thức

đó để quản lý đất đai hợp lí Ngợc lại, việc quản lý đất đai nhằm giúp chúng ta bảo vệ môi trờng, sử dụng tài nguyên một cách hợp lí, hiệu quả và bền vững