PHONG TRÀO YÊU NƯỚC CHỐNG PHÁP CỦA NHÂN DÂN VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM CUỐI TK XIX I.. - Nội dung, diễn biến cơ bản của một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu: Ba Đình, Bãi Sậy, Hương Khê,
Trang 1TIẾT 26,27
PHONG TRÀO YÊU NƯỚC
CHỐNG PHÁP CỦA NHÂN DÂN VIỆT NAM
TRONG NHỮNG NĂM CUỐI TK XIX
I MỤC TIÊU BÀI HỌC :
1 Về kiến thức: Giúp học sinh hiểu rõ:
- Hoàn cảnh nổ ra phong trào đấu tranh vũ trang chống Pháp cuối TK XIX
- Nắm được các khái niệm lịch sử
- Nội dung, diễn biến cơ bản của một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu: Ba Đình, Bãi Sậy, Hương Khê, Yên Thế
2 Về tư tưởng :
- Giáo dục cho học sinh lòng yêu nước, ý chí đấu tranh giải phóng dân tộc
Trang 2- Bước đầu giúp cho học sinh nhận thức được những yêu cầu mới cần phải có để đưa cuộc đấu tranh chống ngoại xâm đến thắng lợi
3 Về kỹ năng :
- Củng cố kĩ năng phân tích, nhận xét, rút ra bài học lịch
sử
- Kĩ năng sử dụng kiến thức bổ trợ để nắm được bài
II THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC :
1 GV : SGK 11, SGK GV, lược đồ các căn cứ khởi nghĩa
Ba Đình, Bãi Sậy
2 HS : SGK 11, tư liệu , tìm tranh ảnh, lược đồ …
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC :
- Ổn định, kiểm diện:
- Kiểm tra bài cũ: + Cuộc kháng chiến chống thực dân
Pháp của nhân dân Đà Nẵng và Gia Định diễn ra như thế nào?
Trang 3+ Triều Đình Huế đã lần lượt kí những
bản hiệp ước nào với thực dân Pháp? Nêu nội dung của từng hiệp ước đó
- Giảng bài mới :
NỘI DUNG KIẾN THỨC
CẦN NẮM
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY –
TRÒ
VƯƠNG BÙNG NỔ
1 Cuộc phản công quân
Pháp của phái chủ chiến tại
kinh thành Huế và sự bùng
phát phong trào Cần vương
- Sau hiệp ước 1883 – 1884,
Pháp đã hoàn thành cơ bản
cuộc xâm lược Việt Nam
Thuyết trình, phát vấn, giải thích, so sánh, thảo luận, tranh ảnh, bản đồ, lược đồ… Thảo luận nhóm : 6 tổ ( tổ 1,
2, 3, 4, 5, 6)
H: Cuộc phản công quân Pháp
của phái chủ chiến tại kinh thành Huế và sự bùng phát
phong trào Cần vương? (Tổ 1)
Trang 4- Pháp thiết lập bộ máy cai
trị ở việt Nam nhưng chúng
vấp phải sự kháng cự của một
số quan lại yêu nước và nhân
dân địa phương trong Nam
ngoài Bắc, tiêu biểu phe chủ
chiến trong triều đình Huế đại
diện Tôn Thất Thuyết
- Rạng 5-7-1885, lợi dụng
Cuốc-xi đang mải mê yến tiệc
tại tòa khâm sứ Pháp ở Huế,
Tôn Thất Thuyết đã hạ lệnh
tấn công
vào đồn Mang Cá, tòa khâm
sứ
- Sáng 6-7-1885, quân Pháp
H: Sau hiệp ước 1883 – 1884,
Pháp đã làm gì với nước ta?
H: Sự kháng cự của một số
quan lại yêu nước và nhân dân diễn ra như thế nào?
H: Tôn Thất Thuyết đã hạ lệnh
tấn công vào đâu?
H: TD Pháp phản ứng ra sao?
H: Tôn Thất Thuyết làm gì để
bảo vệ Vua?
Trang 5phản công
- Tôn Thất Thuyết phải đưa
vua Hàm Nghi và tam cung
chạy ra Tân sở (Quảng Trị)
- 13-7-1885, Tôn Thất
Thuyết mượn danh Hàm Nghi
xuống chiếu cần vương, kêu
gọi văn than, sĩ phu và nhân
dân cả nước đứng lên, vì Vua
mà kháng chiến, phong trào
kéo dài 10năm đến cuối TK
XIX mới chấm dứt
2 Hai giai đoạn phát triển
của phong trào Cần vương
a Giai đoạn từ 1885 –
1888: Dưới sự chỉ huy của
vua Hàm Nghi và TT Thuyết
H: Tôn Thất Thuyết mượn danh
Hàm Nghi để làm gì? Ý nghĩa
H: Cần vương là gì?
H: Phong trào kháng chiến kéo
dài bao lâu?
H: Giai đoạn từ 1885 – 1888?
(Tổ 2)
H: Phong trào kháng chiến theo
lời kêu gọi của vua Hàm Nghi diễn ra mạnh mẽ ở đâu?
Trang 6- Hàng trăm cuộc khởi
nghĩa lớn nhỏ đã nổ ra từ
Thang Hóa, Nghệ An, Quảng
Bình, Quảng Ngãi, Bình
Định, Khánh hòa, phú Yên
tiêu biểu là cuộc khởi
nghĩacủa Mai Xuân Thưởng ở
Bình Định
- Phò tá cho Hàm Nghi và
Tôn Thất Thuyêt có nhiều văn
thân, sĩ phu và tướng lĩnh
khác như: Trần Xuân Soạn,
Tôn Thất Đạm, Tôn Thất
Thiệp
- Bộ chỉ huy của phong
trào đóng tại rừng núi phía
Tây 2 tỉnh Quảng Bình và Hà
H: Lực lượng tham gia gồm
những thành phần nào?
H: Trung tâm chỉ huy của
phong trào đóng tại đâu?
H: Vua Hàm Nghi bị bắt đã thể
hiện khí tiết NTN? bị lưu đầy sang đâu?
H: Giai đoạn từ 1888 – 1895?
(Tổ 3)
Trang 7Tĩnh
- Cuối 1888, Vua Hàm
Nghi rơi vào tay giặc, lưu đầy
sang An-giê-ri
b Giai đoạn từ 1888 –
1895:
- Phong trào tiếp tục phát
triển để chống lại sự càn
quyét của Pháp, tiêu biểu là
cuộc khởi nghĩa Hùng Lĩnh
do Cao Điển và Tống Duy
Tân lãnh đạo ở tỉnh Thanh
Hóa, khởi nghĩa Hương Khê
co Phan Đình Phùng và Cao
Thắng lãnh đạo Cuối 1895
phong trào Cần Vương chấm
dứt
H: Kể tên những cuộc khởi
nghĩa tiêu biểu tiếp tục chống Pháp từ 1888-1895?
H:Phong trào cần vương kết
thúcvào năm nào?
H: Khởi nghĩa Ba Đình (1886 –
1887)? (Tổ 4)
H:Cuộc khởi nghĩa này nổ ra ở
đâu,ai lãnhđạo?
H: Cứ điểm Ba Đình được xây
Trang 8II MỘT SỐ CUỘC KHỞI
TRONG PHONG TRÀO
CẦN VƯƠNG VÀ PHONG
TRÀO ĐẤU TRANH TỰ
VỆ CUỐI TK XIX
1 Khởi nghĩa Ba Đình
(1886 – 1887)
- Cứ điểm Ba Đình dược
xây dựng ở huyện Nga Sơn,
Thanh Hóa, do Phạm Bằng,
Đinh Công Tráng chỉ huy
- Cứ điểm Ba Đình được
xây dựng ( Là căn cứ chính)
và chuẩn bị chu đáo về mọi
mặt, sức người, sức của
- Hoạt động của nghĩa quân
dựng NTN?
Đ: Nghĩa quân khoảng 300 người (Kinh, Thái, Mường), trang bị vũ khí như sung hỏa mai, gươm, giáo, cung nỏ, vận chuyển lương thực, nuôi quân, tải thương
H: Pháp tìm cách chống lại
NTN?
H: Cuộc khởi nghĩa Ba Đình
thất bại vào năm nào? Vì sao?
H: Khởi nghĩa Bãi Sậy (1885 –
1892)? (Tổ 5)
Trang 9chặn đánh
các đoàn xe vận tải của địch
và tập kích vào các toán lính
hành quân qua căn cứ, địch
luôn hạ lệnh tấn công, quyết
tiêu diệt cứ điểm Ba Đình
bằng mọi giá Từ 21-1-1887
đến hè 1887, cuộc khởi nghĩa
Ba Đình hoàn toàn tan rã
2 Khởi nghĩa Bãi Sậy (1885
– 1892)
- Từ 1883 – 1885, phong
trào kháng Pháp do Đinh Gia
Quế lãnh đâo
- Từ 1885, do Nguyễn
Thiện Thuật lãnh đạo, địa bàn
H: Cuộc khởi nghĩa ban đầu do
ai lãnh đạo? Về sau là ai?
H: Cuộc khởi nghĩa nổ ra ở đâu,
lan rộng đến đâu?
H: Cho biết cách thức tổ chức
nghĩa quân để đánh trận?
H: Pháp phải tăng cường NTN?
H: Ta chuyển hướng ra sao?
Trang 10không chỉ ở Bãi Sậy (Hưng
Yên), mà còn hoạt động ở
vùng đồng bằng và khống chế
các tuyến giao thông đường
bộ và đường sông Thái Bình,
sông Hồng, sông Đuống,
Kinh Môn (Hải Dương)
- Nghĩa quân phiên chế
thành những phân đội nhỏ từ
10 – 15 người, tự trang bị vũ
khí và trà trộn vào dân để
hoạt động
- Từ 1888, nghĩa quân bước
vào giai đoạn chiến đấu quyết
liệt, Pháp phải tăng cường
binh lực làm cho nghĩa
quân giảm sút, Nguyễn Thiện
H: Từ 1889, Đốc Tít tiếp tục chỉ
huy ra sao? Kết qủa
H: Tướng lĩnh còn lại cố duy trì
, đến 1892 sát nhập với nghĩa quân của ai?
Khê(1885–1895)?(Tổ 6)
H: Cuộc khởi nghĩa Hương Khê
nổ ra thời gain, ở đâu?
H: Do ai lãnh đạo?
H: Nêu tiến trình của cuộc khởi
Trang 11Thuật quyết định đến căn cứ
Hai Sông ở Kinh Môn (Hải
Dương), rồi trốn sang Trung
Quốc (7-1889), và mất tại đó
vào 1926
- Từ 1889, Đốc Tít tiếp tục
chỉ huy, trong thế cùng Ông
phải ra hàng giặc 12-8-1889
và bị đầy sang An-giê-ri
- Tướng lĩnh còn lại cố duy
trì , đến 1892 sát nhập với
nghĩa quân Đề Thám ở Yên
Thế
3 Khởi nghĩa Hương Khê
(1885 – 1895)
- Cuộc khởi nghĩa Hương
Khê kéo dài từ 1885 – 1895,
nghĩa?
H: Từ 1885-1888 làm gì? Ý
nghĩa
H: Từ 1888-1895 quân địch ra sao?
H:Việc Cao Thắng hi sinh đã
làm tổn thất cho cuộc khởi nghĩa NTN? Ông có tài gì?
H: Sau cái chết của Cao Thắng
phong trào vẫn phát triển ra sao?
H: Phan Đình Phùng bị thương
Trang 12ở phía tây tỉnh Hà Tĩnh lôi
kéo 4 tỉnh
- Lãnh tụ là Phan Đình
Phùng và Cao Thắng
Tiến trình: 2 giai đoạn
+ Từ 1885-1888: Giai
đoạn chuẩn bị lực lượng, xây
dựng cơ sở chiến đấu của
nghĩa quân
+ Từ 1888-1895:
Bước vào giai đoạn
chiến đấu, liên tục mở các
cuộc tập kích, đẩy lùi nhiều
cuộc hành quân càn quét của
địch Cao Thắng hi sinh
17-10-1894, nghĩa quân
thắng lớn trong trận phục kích
nặng và hi sinh làm cho cuộc khởi nghĩa thế nào?
H Cuộc khởi nghĩa Hương Khê
tồn tại bao lâu? Có ý nghĩa gì?
H: Phong trào nông dân Yên
Thế (1884 – 1913)? (Tổ 6)
H: Yến Thế nằm ở đâu? Phong
trào phát triển ra sao?
H: Từ 1884 – 1892 phong trào
hoạt động như thế nào?
H: Trong giai đoạn này thủ lĩnh
nào có uy tín nhất?
H: Để chống lại phong trào Yên
Trang 13địch ở núi Vụ Quang,
sau đó Pháp phản công Phan
Đình Phùng bị thương nặng
và hi sinh 28-12-1895
Cuộc khởi nghĩa Hương
Khê sau 10 năm kết thúc, tiêu
biểu cho phong trào Cần
Vương chống Pháp cuối TK
XIX
4 Phong trào nông dân Yên
Thế (1884 – 1913)
- Yến Thế nằm ở phía tây
bắc tỉnh Bắc Giang
- Từ 1884 – 1892, tại vùng
Yến Thế có hàng chục toán
quân hoạt động riêng lẻ,
thế Pháp huy động lực lượng thế nào?
H: Các giai đoạn phát triển của
phong trào?
H: Để củng cố lực lượng Đế
Thám đã làm gì với pháp? So sánh với giai đoạn CM 1945 – 1946?
H: Giai đoạn từ 1898 – 1908, ta làm gì?
H:Từ 1909, Pháp làm gì?
Trang 14dưới sự chỉ huy của các thủ
lĩnh khác nhau, có cả Đề
Thám, uy tín nhất Đề Nắm
lãnh đạo nghĩa quân yên Thế
đẩy lùi nhiều trận càn quét
của Pháp ở Cao Thượng, Hố
chuối
- 3 – 1892, Pháp huy động
2200 quân tấn công vào căn
cứ, nghĩa quân bị tổn thất,
Đề Nắm bị sát hại vào 4 –
1892
- Phong trào tiếp tụcchia
2 giai đoạn:
+ Giai đoạn từ 1893 –
1897: Đề Thám lãnh tụ tối
cao của cuộc khởi nghĩa Để
H: Phong trào nông dân Yên
Thế kéo dài bao lâu? Nói lên vấn đề gì?
Trang 15củng cố lực lượng Đế Thám
đã tìm cách giảng hòa với Pháp (2 lần) để chuẩn bị lực lượng chống Pháp
+ Giai đoạn từ 1898 – 1908:
Tranh thủ hòa hoãn kéo dài 10 năm, Đề Thám cho nghĩa quân vừa sản xuất, vừa tập luyện quân sự
Từ 1909, Pháp tấn công trở lại, lực lượng nghĩa quân hao mòn và đến 1913
thất bại
CỦNG CỐ : Nắm 2 mục
Trang 16lớn của bài
DẶN DÒ : Học bài và đọc
tiếp bài 20
RÚT KINH NGHIỆM