CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI TRÊN ĐẤT NƯỚC VIỆT NAM - Giáo án lịch sử lớp 9 pptx

Kiến thức - Những nét đại cương về ba nước Cổ đại trên đất nước Việt Nam Sự hình thành, cơ cấu tổ chức Nhà nước, đời sống văn hoá, xã hội.. Sự ra đời của thuật luyện kim và nghề trồng l

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

Sau khi học xong bài học yêu cầu:

1 Kiến thức

- Những nét đại cương về ba nước Cổ đại trên đất nước Việt Nam (Sự hình thành, cơ cấu tổ chức Nhà nước, đời sống văn hoá, xã hội)

2 Tư tưởng

- Bồi dưỡng tinh thần lao động sáng tạo, ý thức về cội nguồn dân tộc, lòng yêu quê hương đất nước và ý thức giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc

3 Kỹ năng

- Quan sát, so sánh các hình ảnh để rút ra nhận xét Bước đầu rèn luyện kỹ năng xem xét các sự kiện Lịch sử trong mối quan hệ giữa không gian, thời gian và xã hội

I THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC

- Lược đồ Giao Châu và Chăm pa thế kỷ XI – XV

- Sưu tầm một số tranh ảnh công cụ lao động, đồ trang sức, nhạc cụ, đền tháp …

I I TIếN TRÌNH Tổ CHứC DạY - HọC

1 Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi : Thuật luyện kim của nước ta ra đời từ khi nào, ở đâu và có

ý nghĩa gì với sự phát triển kinh tế, xã hội?

2 Dẫn dắt bài mới

Vào cuối thời nguyên thuỷ các bộ lạc sống trên đất nước ta đều bước vào thời kỳ đồng thau, biết đến thuật luyện kim và nghề nông nghiệp trồng lúa nước Sự ra đời của thuật luyện kim và nghề trồng lúa nước đã tạo tiền

đề cho sự chuyển biến của xã hội nguyên thuỷ sang thời đại mới – thời đại

có giai cấp Nhà nước hình thành các quốc gia Cổ đại trên đất nước Việt Nam Để hiểu được sự hình thành, cơ cấu tổ chức Nhà nước, đời sống văn hoá, xã hội của các quốc gia trên đất nước ta, chúng ta cùng tìm hiểu bài 14

3 Tổ chức các hoạt động trên lớp

Hoạt động 1: Cả lớp – cá nhân

- Trước hết GV dẫn dắt: Văn Lang là quốc

gia cổ nhất trên đất nước Việt Nam Các em

đã được biết đến nhiều truyền thuyết về Nhà

nước Văn Lang như: Truyền thuyết trăm

trứng, Bánh chưng, bánh dầy… còn về mặt

Khoa học, Nhà nước Văn Lang được hình

thành trên cơ sở nào?

- GV tiếp tục thuyết trình: Cũng như các

nơi khác nhau trên thế giới các quốc gia cổ

trên đất nước Việt Nam được hình thành trên

cơ sở nền kinh tế, xã hội có sự chuyển biến

kinh tế, xã hội diễn ra mạnh mẽ ở thời kỳ

Đông Sơn (Đầu thiên niên kỷ I TCN)

- GV yêu cầu HS theo dõi SGK để thấy

được chuyển biến về kinh tế ở thời kỳ văn

hoá Đông Sơn thiên niên kỷ I TCN

- HS theo dõi SGK trả lời câu hỏi

 Quốc gia Văn Lang – Âu Lạc

- Cơ sở hình thành Nhà nước

- Kinh tế: đầu thiên niên kỷ I TCN

- GV nhận xét, bổ sung, kết luận:

Giải thích khái niệm văn hoá Đông Sơn là

gọi theo di chỉ khảo cổ tiêu biểu của Đông

Sơn (Thanh Hoá)

- GV sử dụng một số tranh ảnh trong SGK

và những tranh ảnh sưu tầm được để chứng

minh cho HS thấy nền nông nghiệp trồng lúa

nước, cây dừa khá phát triển Có ý nghĩa quan

trọng định hình mọi liên hệ thực tế hiện nay

- GV phát vấn: Hoạt động kinh tế của cư

dân Đông Sơn có gì khác với cư dân Phùng

Nguyên?

- HS so sánh trả lời:

+ Sử dụng công cụ đồng phổ biến, biết đến

công cụ sắt

+ Dùng cày khá phổ biến

+ Có sự phân công lao động

 Đời sống kinh tế vật chất tiến bộ hơn, phát

cư dân văn hoá đã biết sử dụng công cụ phổ biến và bắt đầu công

cụ sắt

+ Nông nghiệp dùng cày khá phát triển, kết hợp với săn bắn, chăn nuôi và đánh cá

+ Có sự phân chia lao động nông nghiệp và thủ công nghiệp

triển ở trình độ cao hơn hẳn

- GV tiếp tục yêu câu HS đọc SGK để thấy

sự chuyển biến xã hội ở Đông Sơn

- GV có thể minh hoạ cho HS thấy sự phân

hoá giàu nghèo qua kết quả khai quật một

tàng của các nhà khảo cổ

- GV giải thích về tổ chức làng, xóm để

thấy được sự biến đổi về xã hội: Đa dạng,

phức tạp hơn, liên hệ với thực tế hiện nay

- GV đặt vấn đề: Sự biến đổi, phát triển

kinh tế, xã hội đó đặt ra những yêu cầu đòi

hỏi gì?

+ Yêu cầu trị thuỷ để đảm bảo nền nông

nghiệp ven sông

+ Quản lý xã hội

+ Chống các thế lực ngoại xâm để đáp ứng

những yêu cầu này Nhà nước ra đời

- GV dẫn dắt: Như vậy ta đã thấy được

điều kiện hình thành Nhà nước Cổ đại ở Việt

Nam, tiếp theo ta sẽ tìm hiểu về từng quốc gia

cụ thể

Hoạt động 2: Cả lớp - Cá nhân

- GV giảng giải về thời gian hình thành địa

bàn, kinh đô nước Văn Lang

- GV giảng giải về cơ cấu tổ chức bộ máy

Nhà nước Văn Lang – Âu Cơ Minh hoạ bằng

sơ đồ: Bộ máy Nhà nước

- GV phát vấn : Em có nhận xét gì về tổ

chức bộ máy Nhà nước và đơn vị hành chính

thời Văn Lang –Âu lạc?

- HS quan sát sơ đồ suy nghĩ trả lời

- GV nhận xét, bổ sung kết luận

- GV yêu cầu HS đọc SGK để thấy được

* Quốc gia Văn lang (VII – III TCN)

- Kinh đô: bạch Hạc (Việt Trì – Phú Thọ)

- Tổ chức Nhà nước:

+ Đứng đầu đất nước là vua Hùng, vua Thục

+ Giúp việc có các Lạc Hầu, Lạc tướng Cả nước chia làm 15 bộ do lạc tướng đứng đầu

+ Ở các làng xã đứng đầu là Bồ chính

 Tổ chức bộ máy Nhà nước còn

bước phát triển cao hơn của Nhà nước Âu

Lạc

- HS theo dõi SGK, so sánh, trả lời

- GV bổ sung, kết luận: Nhà nước tuy

cùng một thời kỳ Lịch sử với Nhà nước Văn

Lang (thời kỳ cổ đại) nhưng có bước phát

triển cao hơn so với những biểu hiện:

- GV sử dụng tranh ảnh trong SGK và tư

liệu về thành Cổ Loa, mũi tên đồng để minh

hoạ cho bước phát triển cao hơn của nước Âu

Lạc

đơn giản, sơ khai

* Quốc gia Âu Lạc : (III – II TCN)

- Kinh đô: Cổ Loa (Đông Anh –

Hà Nội)

- Lãnh thổ mở rộng hơn, tổ chức

bộ máy Nhà nước chặt chẽ hơn

- Có quân đội mạnh, vũ khí thành

Cổ Loa kiên cố, vững chắc

 Nhà nước Âu Lạc có bước phát triển cao hơn Nhà nước Văn Lang

Hoạt động 3: Cá nhân

- GV yêu cầu tất cả HS theo dõi SGK để

thấy được cách làm ăn, ở, mặc của người Việt

Cổ

* Đời sống vật chất – tinh thần của người Việt cổ:

+ Đời sống vật chất:

- HS theo dõi SGK tự ghi nhớ

- GV tiếp tục yêu cầu HS theo dõi SGK

thấy được đời sống tinh thần, tâm linh của

người Việt Cổ

- HS theo dõi SGK tự ghi nhớ

- GV phát vấn: Em có nhận xét gì về đời

sống vật chất tinh thần của người Việt cổ

- HS suy nghĩ trả lời nhận xét của mình

- GV nhận xét, bổ sung, kết luận về đời

sống của người Việt cổ khá phong phú, đa

dạng, giản dị, chất phát, nguyên sơ, hoà nhập

với thiên nhiên

- Ăn: gạo tẻ, gạo nếp, thịt cá, rau

- Mặc: Nữ mặc áo, váy, nam đóng khố

- Ở: Nhà sàn

+ Đời sống tinh thần:

- Sùng bái thần linh, thờ cúng tổ tiên

- Tổ chức cưới xin, ma chay, lễ hội

- Có tập quán nhuộm răng đen, ăn trầu, xăm mình, dùng đồ trang sức

 Đời sống vật chất tinh thần của Người Việt cổ khá phong phú, hoà nhập với tự nhiên

Hoạt động 4: Cả lớp và cá nhân

- GV dùng lược đồ Giao Châu và Chăm pa

 Quốc gia cổ Chămpa hình thành và phát triển

thế kỷ VI đến X để xác định địa bàn Chămpa:

Được hình thành trên cơ sở văn hoá Sa

Huỳnh (Quảng Ngãi) gồm khu vực đồng bằng

ven biển miền Trung bộ và Nam Trung Bộ

- HS theo dõi lược đồ ghi nhớ

- GV tiếp tục thuyết minh kết hợp chỉ lược

đồ vùng đất này thời Bắc thuộc bị nhà Hán

xâm lược và cai trị Vào cuối thế kỷ II nhân

lúc tình hình Trung Quốc rối loạn Khu Liên

đã hô hào nhân dân Tượng Lâm nổi dậy

giành chính quyền tự chủ sau đó Khu Liên tự

lập làm vua, đặt tên là nước Lâm Ap, lãnh thổ

ngày càng mở rộng phía Bắc đến Hoành Sơn

– Quảng Bình, phía Nam Bình Thuận – Phan

Rang Thế kỷ VI đổi tên thành Chămpa

- HS theo dõi và ghi chép địa bàn và sự

hình thành Nhà nước Chămpa

- Địa bàn: Trên cơ sở văn hoá Sa Huỳnh gồm khu vực miền Trung

và Nam Trung Bộ cuối thế kỷ II

- GV xác định trên lược đồ vị trí Kinh đô

Chămpa

Khu Liên thành lập quốc gia cổ Lâm Ap, đến thể kỷ VI đổi thành ChămPa phát triển từ X – XV sau

đó suy thoái và hội nhập với Đại Việt

- Kinh đô: Lúc đầu Trà Kiệu – Quảng Nam sau đó rời đến Đồng dương – Quảng Nam, cuối cùng chuyển đến Trà Bàn – Bình Định

Hoạt động 5: Nhóm - cá nhân

- GV chia lớp 3 nhóm yêu cầu các nhóm

theo dõi SGK, thảo luận trả lời câu hỏi của

từng nhóm

+ Nhóm 1: Tình hình kinh tế của Chămpa

từ thế kỷ II – X,

+ Nhóm 2: Tình hình chính trị – xã hội

+ Nhóm 3: Tình hình văn hoá

- HS theo dõi SGK, thảo luận theo nhóm,

- Tình hình Chămpa từ thế kỷ ,II đến X

cử đại diện trả lời

- GV nhận xét bổ sung câu trả lời của từng

nhóm, cuối cùng kết luận

- HS theo dõi, ghi nhớ

- GV minh hoạ kỹ thuật xây tháp của

người Chămpa bằng một số tranh ảnh sưu

tầm được như khu di tích Mỹ Sơn, tháp

Chàm, tượng Chăm…

- GV nhấn mạnh văn hoá Chămpa chịu ảnh

hưởng sâu sắc văn hoá Ấn Độ

+ Kinh tế:

- Hoạt động chủ yếu là trồng lúa nước:

- Sử dụng công cụ sắt và sức kéo trâu bò

- Thủ công: Dệt, làm đồ trang sức,

vũ khí, đóng gạch và xây dựng, kỹ thuật xây tháp đạt trình độ cao + Chính trị – xã hội:

- Theo chế độ quân chủ chuyên chế

- Chia nước làm 4 châu, dưới châu

có huyện, làng

- Xã hội gồm các tầng lớp: Quý tộc, nông dân tự do, nô lệ

+ Văn hoá:

- Thế kỷ IV có chữ viết từ chữ

Phạn (Ấn Độ)

- Theo Balamôn giáo và Phật giáo

- Ở nhà sàn, ăn trầu, hoả táng người chết

Hoạt động 6: Cá nhân

- GV thuyết trình kết hợp sử dụng lược đồ

giúp HS nắm được những kiến thức cơ bản về

thời gian ra đời phạm vi lãnh thổ thành phần

dân cư Phù Nam

- HS nghe, ghi nhớ

 Quốc gia cổ Phù Nam

- Địa bàn: Quá trình thành lập: + Trên cơ sở văn hoá Óc Eo (An Giang) thuộc châu thổ đồng bằng sông Cửu Long hình thành quốc gia cổ phù Nam (Thế kỷ I), phát triển thịnh vượng (III – V) đến cuối thế kỷ VI suy yếu bị Chân Lạp thôn tính

Hoạt động 7: Cá nhân

- GV yêu cầu HS đọc SGK để thấy được

tình hình kinh tế, văn hoá xã hội của Phù

Nam

- GV tóm tắt:

- Tình hình Phù Nam:

+ Kinh tế: sản xuất nông nghiệp kết hợp với thủ công, đánh cá, buôn bán

+ Văn hoá : Ở nhà sàn, theo Phật giáo và Bàlamôn giáo, nghệ thuật

ca, múa nhạc phát triển

+ Xã hội gồm: Quý tộc, bình dân,

nô lệ

4 Sơ kết bài học

- Dùng lược đồ củng cố quá trình hình thành các quốc gia cổ đại trên đất nước Việt Nam: Địa bàn, thời gian hình thành, thành phần cư dân?

- Những điểm giống và khác nhau trong đời sống của cư dân Văn Lang – Âu Lạc, Lâm Ấp – Chăm Pa, Phù Nam