Tình hình trẻ em thế giới 2011

Tình hình trẻ em thế giới 2011

Tuổi vị thành niên Tuổi của những cơ hội

TÓM TẮT

TÌNH HÌNH TRẺ EM THẾ GIỚI 2011

TÓM TẮT

Tính cấp thiết của việc đầu tư vào trẻ thành niên 1 Quyền của trẻ vị thành niên 3 Các thách thức toàn cầu đối với trẻ vị thành niên 8 Nắm bắt cơ hội ở tuổi vị thành niên 11 Cùng hành động vì trẻ vị thành niên 13

Trong vô số các vấn đề, mục tiêu, chỉ tiêu và ưu tiên của các

chương trình phát triển quốc tế, trẻ vị thành niên – những

người từ 10 đến 19 tuổi theo định nghĩa của Liên Hợp Quốc

– rất hiếm khi giữ vị trí hàng đầu Đặc biệt trong bối cảnh

ngân sách phát triển hạn hẹp như hiện nay, theo lối tư duy

truyền thống thì hầu hết các nguồn lực sẽ được dành cho

trẻ em trong 10 năm đầu đời Đầu tư vào y tế, dinh dưỡng,

giáo dục cơ bản và bảo vệ trẻ em trong những năm gần đây

đã góp phần đảm bảo một sự khởi đầu tốt hơn một cách

đáng kể cho cuộc sống của nhiều trẻ em Tuy nhiên, cùng

với thành quả này là trách nhiệm đảm bảo sự hỗ trợ cho trẻ

em tiếp tục được duy trì khi trẻ lớn lên và phát triển Là một

động lực cơ bản rất quan trọng của Tuyên bố Thiên niên

kỷ, sự thay đổi lâu dài trong cuộc sống của trẻ em và thanh

thiếu niên chỉ có thể đạt được bằng việc bên cạnh những

cam kết cải thiện cuộc sống 10 năm đầu đời của trẻ, cần

công nhận tầm quan trọng của 10 năm tiếp theo

Đầu tư vào trẻ vị thành niên là một việc rất

cần thiết vì ít nhất 5 lý do:

• Thứ nhất, đầu tư vào trẻ vị thành niên là một việc làm

phù hợp với nguyên tắc của Công ước LHQ về Quyền

Trẻ em, áp dụng cho mọi đối tượng trẻ vị thành niên

dưới 18 tuổi, và Công ước về Xóa bỏ Mọi Hình thức Bạo

lực đối với Phụ nữ, áp dụng cho mọi trẻ em gái vị thành

niên Để thực hiện cam kết đối với trẻ em và thanh thiếu

niên theo các công ước này, và để thực hiện một cách

nghiêm túc các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ trước

thời hạn năm 2015, chúng ta cần phải đưa vấn đề an

sinh và quyền của trẻ vị thành niên trở thành một phần

không thể thiếu của các chương trình nghị sự

• Thứ hai, đây là cách hiệu quả nhất nhằm củng cố những

kết quả đạt được có tính lịch sử cho trẻ em trong những

năm đầu (0-4 tuổi) và giữa (5-9 tuổi) tuổi niên thiếu kể từ

năm 1990, trong đó đáng chú ý là tỉ lệ tử vong ở trẻ em

dưới 5 tuổi trên toàn cầu đã giảm 33%, gần như xóa bỏ

hoàn toàn chênh lệch về giới trong tỉ lệ nhập học cấp tiểu

học ở một số khu vực, và những cải thiện đáng kể trong khả năng tiếp cận giáo dục tiểu học, nước sạch, tiêm chủng định kỳ và những loại thuốc thiết yếu như thuốc ARV trong điều trị HIV

• Thứ ba, đầu tư vào trẻ vị thành niên có thể giúp đẩy nhanh cuộc đấu tranh chống đói nghèo, bất bình đẳng kinh tế - xã hội và phân biệt đối xử giới Bất bình đẳng thường bộc lộ rất rõ ràng ở độ tuổi vị thành niên: trẻ em nghèo hoặc sống bên lề xã hội ít có khả năng được học lên cấp trung học và

có nhiều khả năng phải trải qua những sự lạm dụng như tảo hôn, tình dục sớm, bạo lực và lao động giúp việc gia đình – đặc biệt là đối với các em gái Việc chối bỏ quyền của trẻ vị thành niên được giáo dục và được chăm sóc sức khỏe một cách có chất lượng, được bảo vệ và được tham gia sẽ kéo dài mãi cái vòng luẩn quẩn của nghèo đói và tình trạng bị gạt ra ngoài lề đã tước đi của các em cơ hội được phát triển tối đa tiềm năng của mình

• Thứ tư, đầu tư vào trẻ vị thành niên sẽ giúp tăng cường các nỗ lực của chúng ta nhằm giải quyết các thách thức

Tính cấp thiết của việc đầu tư

vào trẻ vị thành niên

Hawa, 12 tuổi, (thứ hai từ trái sang) gần đây đã được

đi học trở lại, sau khi có sự can thiệp của Mạng lưới Quốc gia của Hiệp Hội Các Người Mẹ dành cho Trẻ Em Gái - một mạng lưới vận động về giáo dục dành cho trẻ em gái ở Cameroon.

lớn của thời đại: biến đổi khí hậu, bất ổn định kinh tế, đô

thị hóa và di cư bùng nổ, HIV/AIDS, và các khủng hoảng

nhân đạo đang tăng lên về tần suất và mức độ nghiêm

trọng Để có thể giải quyết hiệu quả các hậu quả qua

nhiều thế hệ của những thách thức này, trẻ vị thành niên

cần phải được đối xử như những đối tác bình đẳng, và

cần được trang bị những kỹ năng, năng lực và hiểu biết

phù hợp

• Cuối cùng, mặc dù trẻ vị thành niên thường được gọi là

‘thế hệ tương lai’, nhưng chúng ta không nên quên rằng

các em cũng là một phần đáng kể của thế hệ các công

dân toàn cầu hiện tại – đang sống, lao động, và đóng

góp cho các gia đình, cộng đồng, xã hội và nền kinh tế

Không kém gì trẻ em, trẻ vị thành niên cũng xứng đáng

được công nhận, được bảo vệ và chăm sóc, được sử

dụng các hàng hóa và dịch vụ thiết yếu, được tạo cơ hội

và được hỗ trợ

Thực tế là trong một số hoàn cảnh – đặc biệt liên quan

đến những nguy cơ trong công tác bảo vệ trẻ em như tảo

hôn, khai thác tình dục vì mục đích thương mại, và vi phạm pháp luật – thì trong số tất cả các trẻ em dưới 18 tuổi, trẻ vị thành niên có thể là đối tượng có nhu cầu được bảo vệ và

hỗ trợ lớn nhất Tuy nhiên hiện nay có rất ít sự đầu tư và hỗ trợ trong các lĩnh vực quan trọng này, đôi khi là vì những lý

do nhạy cảm liên quan đến chính trị, văn hóa và xã hội Do

có mối liên hệ rất chặt chẽ giữa công tác bảo vệ, giáo dục

và sự sống còn của trẻ em, nên rõ ràng là việc đầu tư vào người chưa thành niên, đặc biệt là các em gái, có khả năng làm giảm tỉ lệ tử vong trẻ em, cải thiện điều kiện dinh dưỡng

và giải quyết đáng kể các vấn đề bạo lực, lạm dụng, bóc lột trẻ em và phụ nữ

Vì những lý do kể trên, và để hưởng ứng Năm Quốc tế Thanh thiếu niên lần thứ hai bắt đầu vào tháng 8/2010,

UNICEF đã dành riêng ấn bản báo cáo Tình hình Trẻ em Thế giới năm 2011 của mình cho đối tượng trẻ vị thành niên

Báo cáo này trình bày những thách thức mà các em trai và gái phải đối mặt khi bước vào thập niên thứ hai của cuộc đời, nêu lên không chỉ những nguy cơ và khả năng bị tổn thương của thời kỳ có vai trò mấu chốt này, mà cả những

cơ hội hiếm có mà tuổi vị thành niên mang lại, cả cho bản thân trẻ vị thành niên và cho xã hội mà các em đang sống Rất nhiều bằng chứng thu thập được cho thấy rằng đầu tư vào trẻ vị thành niên đem lại cho chúng ta hy vọng lớn nhất

về khả năng phá vỡ vòng đói nghèo luẩn quẩn truyền từ thế

hệ này sang thế hệ khác và giải quyết tình trạng bất bình đẳng đã làm suy yếu các cộng đồng và quốc gia và gây tổn hại đến sự phát triển và quyền của vô số trẻ em Bằng việc hành động ngay lúc này, chúng ta sẽ có thể nuôi dưỡng một thế hệ được trao quyền để thực hiện quyền của chính mình, đặt nền móng cho một thế giới hòa bình hơn, vị tha hơn và bình đẳng hơn, trong đó mỗi thế hệ trẻ em tiếp nối đều có thể có cuộc sống tốt đẹp

Số lượng trẻ vị thành niên(10-19 tuổi) theo khu vực, 2009

Nguồn: Liên Hợp Quốc, Ban Kinh tế và Xã hội,Division de la population,

Phân chia Dân số, Triển vọng Dân số Thế giới: Chỉnh sửa năm 2008,

<www.esa.un.org/unpd/wpp2008/index.htm>, truy cập tháng 10/2010

Đông Á và

Thái Bình Dương

329 triệu

Nam Á

335 triệu

Trung Đông

và Bắc Phi

84 triệu

Tây và Trung Phi

94 triệu

Đông và Nam Phi

91 triệu

CEE/CIS

58 triệu Các nước

công nghiệp hóa

118 triệu

Châu Mỹ La tinh

và Caribe

108 triệu

Không phải tất cả những trẻ vị thành niên đều được tiếp cận

với giáo dục và chăm sóc sức khỏe có chất lượng, cũng như

sự bảo vệ và sự tham gia Việc đánh giá chính xác tình hình

hiện tại của trẻ vị thành niên là bước đi đầu tiên hướng tới

giám sát và đảm bảo việc thực hiện quyền của các em Tuy

nhiên có một điều không thuận lợi là hiện có rất ít các số liệu

toàn diện và được chia theo nhóm – một yếu tố thiết yếu cho

việc theo dõi các tiến bộ đạt được, đặc biệt là ở các quốc gia

đang phát triển Các hệ thống thông tin quốc gia và quốc tế

về trẻ em tập trung chủ yếu vào những năm đầu đời của trẻ,

thời điểm những mối đe dọa đối với sức khỏe của trẻ là lớn

nhất và có thể đánh giá việc trẻ đi học một cách dễ dàng hơn

Mặc dù việc tăng cường tập trung vào công tác bảo vệ trẻ em

toàn diện đã giúp hình thành một số chỉ số chính về các vấn

đề có tác động đến trẻ vị thành niên– như lao động trẻ em,

tảo hôn, tập tục cắt âm hộ trẻ em gái, bạo lực và khuyết tật –

nhưng vẫn còn một phạm vi rất lớn các vấn đề cần được bổ

sung nhiều thông tin hơn và thông tin có chất lượng tốt hơn

Y tế

Nhìn chung, trẻ vị thành niên trên khắp thế giới ngày nay

khỏe mạnh hơn so với trước đây Nhờ một phần lớn vào

những khoản đầu tư cho trẻ em ở giai đoạn đầu và giữa của

thời niên thiếu, những em bước sang thập niên thứ hai của

cuộc đời đã vượt qua được những năm tháng có nguy cơ tử

vong lớn nhất Tai nạn chiếm trên 1/3 số ca tử vong ở trẻ vị

thành niên: năm 2004, gần 400.000 trẻ vị thành niên tử vong

vì những thương tích không chủ ý Rất nhiều trong số các vụ

tai nạn này có thể được ngăn ngừa bằng cách cải thiện an

toàn giao thông đường bộ, đặc biệt là ở những nơi có tỉ lệ

đô thị hóa nhanh chóng cùng với số lượng trẻ vị thành niên

lớn Các em trai thường là nạn nhân của tai nạn giao thông

đường bộ hơn, và cũng có nhiều khả năng hơn bị thương

tích hoặc tử vong do bạo lực, bao gồm các trường hợp bạo

lực ngẫu nhiên và có tổ chức

Tính dễ bị tổn thương của trẻ vị thành niên một phần xuất

phát từ xu hướng tự nhiên của các em là thích mạo hiểm và

thử nghiệm ranh giới của các hành vi được xã hội chấp nhận

Khi các em tìm cách hình thành một cái tôi cho mình, các em

có thể có những trải nghiệm với thuốc lá, rượu và các chất kích thích khác, hoặc tham gia vào những hành động liều lĩnh có thể dẫn đến thương tật hoặc những vấn đề lâu dài cho sức khỏe

Dinh dưỡng

Bị xao nhãng ở thời kỳ đầu của tuổi niên thiếu, những khác biệt về giới trong chăm sóc dinh dưỡng trở nên rõ ràng ở lứa tuổi vị thành niên, và đặc biệt rõ nét ở các khu vực Tây Phi, Trung phi và Nam Á Những tác động của dinh dưỡng yếu kém có thể đặc biệt nghiêm trọng đối với các em gái vị thành niên: rất nhiều em sống ở các khu vực có tỉ lệ thiếu máu và thiếu hụt dinh dưỡng cao lập gia đình và có thai ở

độ tuổi vị thành niên, và do đó có nhiều hơn khả năng tử vong hoặc bị biến chứng trong thai kỳ hoặc trong khi sinh

Sự phổ biến của chứng thiếu máu ở các em gái vị thành niên (15-19) tuổi tại một số quốc gia có tỉ lệ cao

*Dòng kẻ đậm ở mức 40% thể hiện ngưỡng thiếu máu được coi là một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng của quốc gia.

Nguồn: DHS và các khảo sát quốc gia, 2003–2009.

0 10 20 30 40 50 60 70 80%

68 66

63

59 57

56

Mali Sénégal Ghana Bénin Congo Inde BurkinaFaso Guinée SierraLeone

République-Uniede

Tanzanie

Quyền của trẻ thành niên

Thừa cân và béo phì cũng gây tác động tiêu cực đối với

sức khỏe của nhiều trẻ vị thành niên ở cả các quốc gia công

nghiệp hóa và các quốc gia đang phát triển

Sức khỏe tình dục và sinh sản

Rất nhiều trẻ vị thành niên trên khắp thế giới đang tham

gia vào các mối quan hệ tình dục Các số liệu khảo sát hộ

gia đình cho thấy ở các quốc gia đang phát triển (trừ Trung

Quốc), khoảng 11% nữ giới và 6% nam giới ở độ tuổi 15-19

cho biết đã từng có quan hệ tình dục trước khi 15 tuổi Để

khỏe mạnh và an toàn, trẻ vị thành niên cần được tiếp cận

với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tình dục và sức khỏe

sinh sản có chất lượng cao và các thông tin từ sớm Có

những khác biệt đáng kể giữa hai giới trong lĩnh vực này:

trong khi các em trai vị thành niên thường tham gia vào

hoạt động tình dục nguy cơ cao hơn, các em này cũng có

nhiều khả năng sử dụng bao cao su hơn Khả năng bị tổn

thương lớn hơn của các em gái trước các nguy cơ về sức

khỏe tình dục và sức khỏe sinh sản cũng như những nguy

cơ liên quan đến giới ở nhiều quốc gia và cộng đồng khiến

cho việc tăng cường hiểu biết và khả năng tiếp cận cần

thiết cho các em trở nên đặc biệt quan trọng Hiện tượng

tảo hôn ở trẻ vị thành niên có mối liên hệ chặt chẽ với khả

năng bị biến chứng cao trong quá trình mang thai và sinh

nở - một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở

nữ giới độ tuổi 15 đến 19 trên khắp thế giới – cũng như làm

tăng nguy cơ mắc các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục

và có thai ngoài ý muốn Sự kiểm soát không hiệu quả đối

với việc sinh nở của chính mình khiến cho nhiều em gái vị

thành niên lựa chọn giải pháp nạo phá thai không an toàn,

qua đó phải đối mặt với nguy cơ thương tật nghiêm trọng

hoặc tử vong, và thường đưa bản thân vào hoàn cảnh vi

phạm pháp luật

HIV/AIDS

LHIV/AIDS là một mối đe dọa lớn đối với sức khỏe và sự

sống của thế hệ trẻ vị thành niên hiện tại Các em gái có

nhiều nguy cơ nhiễm HIV hơn rất nhiều so với các em trai,

không những do khả năng lây bệnh lớn hơn xét ở khía

cạnh sinh lý học mà còn do các em thường thiếu sự kiểm soát trong những tình huống liên quan đến tình dục và sử dụng bao cao su; bạo lực tình dục, cả trong và ngoài hôn nhân, dẫn đến việc tăng nguy cơ lây nhiễm HIV của các

em Đầu tư vào các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản

và phổ biến kiến thức về HIV sẽ giúp nâng cao năng lực cho trẻ vị thành niên trong việc lựa chọn và hành vi của bản thân, và có thể thấy những nỗ lực này đang bắt đầu đem lại kết quả - mặc dù ở đây cũng tồn tại sự khác biệt giữa hai giới Mặc dù có nhiều em gái vị thành niên đi xét nghiệm HIV hơn so với các em nam, nhưng các em nam

có nhiều khả năng có hiểu biết toàn diện hơn về biện pháp phòng tránh Việc cung cấp những dịch vụ và thông tin này cho trẻ em ở giai đoạn đầu của tuổi vị thành niên (10 – 14 tuổi) là một việc làm cấp thiết nhằm giảm sự lây lan của HIV; đối với giai đoạn cuối của tuổi vị thành niên (15 – 19 tuổi), nguy cơ lây nhiễm ở các quốc gia có tỉ lệ lây nhiễm cao hiện giờ đã rất đáng kể

Sức khỏe tâm thần

Đối với nhiều người, các vấn đề về sức khỏe tâm thần lần đầu tiên xuất hiện từ giai đoạn vị thành niên Ở nhiều quốc gia đang có sự gia tăng các trường hợp trầm cảm, rối loạn hành vi ăn uống (đặc biệt là ở các em gái) và các hành vi

tự hủy hoại bản thân Mặc dù các vấn đề này thường bắt nguồn từ sự tự ti và áp lực phải thỏa mãn những kỳ vọng thiếu thực tế, nhưng bên cạnh đó còn có các yếu tố khác được cho là gây nên tình trạng này, như bạo lực, đối xử tồi

tệ, lạm dụng, sao nhãng, và bắt nạt

Một em gái đang hỏi một câu hỏi

tại một hội nghị đặc biệt

tổ chức tại Trường Lãnh đạo Phụ nữ trẻ East Harlem, New York City, Hoa Kỳ.

Khuyết tật

Không ai biết được có bao nhiêu trẻ vị thành niên bị khuyết

tật tâm thần hay vận động Thường bị chia tách khỏi xã hội

hoặc bị coi là đối tượng của việc từ thiện, trẻ vị thành niên

khuyết tật có ít hơn khả năng được đi học và hoàn thành

việc học và do đó có nhiều hơn nguy cơ trở nên nghèo khi

ở tuổi trưởng thành; nhiều em trở thành nạn nhân của bạo

lực và lạm dụng Việc áp dụng một cách tiếp cận dựa trên

sự bình đẳng đối với vấn đề khuyết tật có thể làm thay đổi

một cách hiệu quả các cách nhìn nhận và xóa bỏ một số

trở ngại mà trẻ em và trẻ vị thành niên khuyết tật phải đối

mặt Khả năng tiếp cận với giao thông, các tòa nhà, các cơ

sở, phương tiện giáo dục và các nguồn lực khác là yếu tố

rất quan trọng trong việc đảm bảo các em thuộc nhóm này

có thể có những cơ hội mà bạn bè cùng trang lứa có được

Giáo dục

Giáo dục trung học có vai trò hết sức quan trọng đối với sự

phát triển và an sinh của người chưa thành niên Để có thể

giải quyết thành công rất nhiều các nguy cơ đối với sự phát

triển và các quyền của mình, trẻ vị thành niên cần được

trang bị nhiều kiến thức và kỹ năng thiết yếu, trong đó có

kỹ năng giải quyết vấn đề một cách sáng tạo, tìm hiểu và

đánh giá thông tin dựa một cách tư duy và giao tiếp hiệu

quả Ở những nơi có giáo dục trung học, các trường tiểu

học thường có chất lượng cao hơn và có nhiều học sinh

hơn, đồng thời địa phương đó có sự tham gia lớn hơn của

người dân, mức độ xảy ra bạo lực thanh thiếu niên thấp

hơn, nghèo đói giảm và năng lực xã hội lớn hơn

Hầu hết trẻ em bắt đầu học cấp trung học ở giai đoạn đầu

của tuổi vị thành niên Tuy nhiên trong nhóm tuổi này, cứ

5 em thì có 1 em không đi học (ở khu vực Châu Phi cận

Sahara, tỉ lệ này là 1/3) – trong tổng số gần 71 triệu trẻ vị

thành niên Trong khi đó, 1/3 số trẻ vị thành niên đi học đang

hoàn thành cấp tiểu học Mặc dù đã đạt được những tiến

bộ đáng kể trong thập kỷ vừa qua nhưng nhiều triệu trẻ vị

thành niên vẫn không được học lên cấp trung học Chưa

hoàn thành cấp tiểu học, chí phí cao hơn, khoảng cách từ

nhà đến trường xa hơn và những mối quan tâm cấp bách

về kinh tế chỉ là một số trong những trở ngại khiến cho trẻ

em không thể tiếp tục việc học hành

Giáo dục đem lại nhiều lợi ích lâu dài, đặc biệt là cho các em gái vị thành niên, góp phần giúp các em lập gia đình muộn hơn, tỉ lệ sinh thấp hơn và giảm bạo lực gia đình cũng như giảm tỉ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh và cải thiện dinh dưỡng trẻ

em Ở hầu hết các khu vực trên thế giới, tỉ lệ đi học ở các em gái thấp hơn so với các em trai Trong khi đó, ở hầu hết các quốc gia phát triển và khu vực châu Mỹ Latinh, vùng Ca-ri-bê cũng như khu vực Đông Á và Thái Bình Dương, các em gái thường có thành tích học tập tốt hơn so với các em trai

Trẻ vị thành niên thuộc các nhóm thiệt thòi nhất thường không được đi học ngay cả khi nơi các em sinh sống có trường trung học Để tạo cho các em cơ hội có được những

kỹ năng tạo dựng một cuộc sống tốt đẹp, và những hiểu biết các em cần có để bảo vệ bản thân và thực hiện quyền của mình, cần đưa ra những giải pháp giáo dục đa dạng hơn Những trẻ vị thành niên chịu thiệt thòi trong việc học hành

có thể gặt hái lợi ích từ giáo dục không chính quy hoặc học

từ bạn bè, các khóa học nghề và kỹ thuật, và các chương trình học “đuổi” linh hoạt cho những em mà việc học bị gián đoạn Qua việc tập trung nhiều hơn vào sự bình đẳng trong giáo dục, chúng ta có thể làm tốt hơn việc đưa giáo dục đến với những đối tượng trẻ vị thành niên dễ bị tổn thương bị gạt

ra ngoài lề do nghèo đói, HIV/AIDS, khuyết tật hoặc dân tộc

Bảo vệ

Rất nhiều trong số các mối đe dọa chính đối với trẻ em như bạo lực, lạm dụng và bóc lột ở cao điểm trong giai đoạn vị thành niên Trẻ vị thành niên, hầu hết là các em trai, chính

là những đối tượng chủ yếu bị buộc tham gia trong các cuộc xung đột với tư cách là các chiến binh trẻ em, hoặc bị bắt lao động trong điều kiện nguy hiểm, trở thành lao động trẻ

em, tước đoạt một cách nghiệm trọng cơ hội hoàn thành việc học hành hoặc thoát nghèo của các em Hàng triệu trẻ

vị thành niên vi phạm pháp luật; rất nhiều em khác bị khước

từ quyền được bảo vệ do các hệ thống pháp lý chưa đầy

đủ hoặc các chuẩn tắc xã hội cho phép sự bóc lột và lạm

dụng trẻ em diễn ra Các hành vi bạo lực – về mặt thể chất,

tình dục hoặc tâm lý – xảy ra trong gia đình, nhà trường và

cộng đồng, gây ra bởi bạn bè đồng trang lứa hoặc người

lớn Trẻ vị thành niên khuyết tật, lang thang, vi phạm pháp

luật, tị nạn, và phải dời bỏ nơi sinh sống là những đối tượng

đặc biệt dễ bị tổn thương

Việc hiểu biết toàn diện mức độ trẻ vị thành niên có khả

năng trở thành nạn nhân của bạo lực, lạm dụng, bóc lột,

sao nhãng và phân biệt đối xử bị hạn chế do không có đầy

đủ các số liệu đáng tin cậy Rất khó thu thập các thông

tin này bởi vì các nguy cơ đối với trẻ vị thành niên diễn ra

dưới nhiều hình thức bí mật, trong các môi trường nằm

ngoài phạm vi kiểm soát của pháp luật và rất ít trong số

những người có liên quan sẵn sàng hoặc có khả năng

báo cáo về những sự việc đó Buôn bán trẻ em – dù là

để cưỡng ép lao động, kết hôn, mại dâm hay giúp việc

gia đình – là một lĩnh vực trong số này Trong thập kỷ vừa qua nhiều quốc gia đã đưa vào áp dụng các điều luật mới nhằm hạn chế tình trạng buôn bán trẻ em, mặc dù một số đối tượng vi phạm vẫn không bị đưa ra truy tố

Các mối đe dọa đối với quyền của trẻ vị thành niên trở nên trầm trọng dưới tác động của hiện tượng phân biệt đối xử giới và loại trừ giới Tỉ lệ bị bạo hành gia đình và bạo hành tình dục ở các em gái cao hơn so với các em trai; những sự lạm dụng này càng củng cố địa vị thống trị của nam giới trong gia đình và cộng đồng, gây cản trở cho việc nâng cao vị thế cho nữ giới Khoảng 1/3 số phụ nữ ở các quốc gia đang phát triển (trừ Trung Quốc) kết hôn trước tuổi 18 Việc tảo hôn thường khiến cho các em gái bị cô lập và không có quyền gì trong gia đình chồng, khiến cho các em dễ có nguy cơ bị lạm dụng hơn và thường buộc các em phải chịu một gánh nặng công việc gia đình quá lớn Tập tục cắt âm hộ trẻ em gái, mặc

dù đang suy giảm, nhưng vẫn diễn ra tại 29 quốc gia

0

20

40

60

80

100

Tỉ lệ kết hôn hoặc lần đầu sống chung ở một số quốc gia

Tỉ lệ phần trăm phụ nữ ở độ tuổi 20–24 kết hôn hoặc sống chung lần đầu trước tuổi 15, 18 hoặc 20

Nguồn: DHS và các khảo sát quốc gia khác, 2000–2009

Kết hôn hoặc chung sống ở độ tuổi từ 18 đến trước 20

Kết hôn hoặc chung sống ở độ tuổi từ 15 đến trước 18

Kết hôn hoặc chung sống trước tuổi 15

Tchad Mali Niger Banglades

h Guinée Népal Ouganda

Inde Érythrée

Répu bliqu e-Unie

de Ta nz

ie Éthiopi e Sierra Leone Madagasca

r Zambie République

démocratique du Congo

Sénégal Bénin Nigéri

a Libéria Congo Gabon Keny

a Lesotho Ghana Pakistan Cap

Vert Rwanda Sri Lank

a Namibi

e

Swaziland

Afriquedu Sud

13 13 16

25 29 32

36 39

44 44 49 50 51 51

55 56 58 59 61 62 62

63 63 64 67

71 75

79 85 86 86

Việc đấu tranh chống lại những hành vi gây tổn hại chủ yếu

cho phụ nữ và trẻ em đòi hỏi phải có các chương trình dựa

trên quyền nhằm thúc đẩy sự thảo luận và sự tham gia lớn

hơn như một công cụ đem lại sự đồng thuận và tạo nên sự

thay đổi trong xã hội Bên cạnh việc thúc đẩy sự bình đẳng

lớn hơn giữa phụ nữ và nam giới, những nỗ lực này có thể

giúp cải thiện sức khỏe bà mẹ, giảm tỉ lệ tử vong trẻ em, xóa

bỏ những thiệt thòi trong giáo dục và tăng cường sự bảo vệ

cho trẻ em và phụ nữ

Sự tham gia

Trẻ vị thành niên không thể trở thành các công dân tích

cực và có trách nhiệm trong một sớm một chiều; các em

cần được tạo khả năng học tập và thực hành tư cách công

dân trong giai đoạn chuẩn bị bước sang tuổi trưởng thành

Được công nhận là 1 trong 4 nguyên tắc chỉ đạo của Công

ước LHQ về Quyền Trẻ em, quyền của trẻ em được tự do

bày tỏ quan điểm về tất cả các vấn đề có tác động đến

mình là một phần không thể thiếu đối với sự sống còn, sự

phát triển và học hành của các em Đã có những nỗ lực

đáng kể nhằm xây dựng các luật và chính sách hỗ trợ sự

tham gia của trẻ vị thành niên, nhưng việc thực hiện các

luật và chính sách này không phải lúc nào cũng hiệu quả

và nhất quán Nhiều hành vi và thái độ đã tồn tại từ lâu,

cũng như những rào cản chính trị và kinh tế, vẫn đang

tiếp tục cản trở việc thực hiện quyền của trẻ vị thành niên

trong việc nói lên quan điểm của mình và các quan điểm

này được cân nhắc đến một cách đầy đủ Quyền tự do

bày tỏ quan điểm cũng chưa được thực hiện đầy đủ đối

với những trẻ em có thể gặp khó khăn trong việc diễn đạt

quan điểm của mình, trong đó có các em gái, trẻ vị thành

niên khuyết tật và thuộc dân tộc thiểu số, trẻ em bản địa

và trẻ em di cư

Ngoài việc là một quyền cơ bản, sự tham gia của trẻ em giúp thúc đẩy sự phát triển tối đa nhân cách và năng lực của trẻ Thông qua sự tham gia có ý nghĩa vào đời sống công dân, thanh thiếu niên có thể hiểu biết thêm về quyền của mình, khám phá rất nhiều các mối quan hệ xã hội và chuẩn

bị trở thành những công dân tích cực trong tương lai, mang năng lượng, sự nhiệt tình và những cách nhìn mới mẻ đến với sự phát triển của cộng đồng mình

Cách truyền thống để thanh thiếu niên bước vào đời sống công dân là qua việc tham gia vào các tổ chức chính thức như các đoàn, hội thanh niên và quốc hội; ngày nay trẻ vị thành niên càng ngày càng có xu hướng lựa chọn các hoạt động trên mạng Internet và có tính tương tác Là những

‘công dân kỹ thuật số’, quen với một thế giới tương tác và với việc giao tiếp bằng phương tiện kỹ thuật số, trẻ vị thành niên– đặc biệt là ở các quốc gia công nghiệp hóa – đang hình thành nên một phong cách hoạt động chính trị mới được xây dựng dựa trên những mạng lưới phù hợp và nhanh nhạy trên mạng Bất cứ khi nào có thể, trẻ vị thành niên cần được khuyến khích xây dựng các tổ chức của chính mình, do chính trẻ vị thành niên đứng đầu, mà qua đó

họ có thể tạo một không gian cho sự tham gia và đại diện một cách có ý nghĩa

Nếu được sử dụng một cách hợp lý thì Internet, mạng xã hội và các công nghệ liên lạc khác có thể trở thành những công cụ rất tốt để tạo khả năng cho trẻ em nói lên quan điểm về những vấn đề quan trọng đối với mình, tạo đà và thiết lập phạm vi địa lý rộng rãi cho các hoạt động do trẻ

em đứng đầu Tạo điều kiện cho mọi thanh thiếu niên bày

tỏ quan điểm của mình thông qua một sân chơi chung có thể giúp giải quyết tình trạng bất bình đẳng và phân biệt đối

xử, đặc biệt là đối với trẻ vị thành niên khuyết tật, trẻ em gái hoặc các em sống ở những khu vực nông thôn có thể không

có sự tồn tại của các đoàn, hội thanh niên

Một em gái đang được phỏng vấn bởi một nhà báo 16 tuổi thuộc Mạng lưới Báo chí Thanh thiếu niên – một mạng lưới hoạt động nhằm thúc đẩy việc xây dựng các mạng lưới thanh thiếu Niên ở Tbilisi, Georgia.

Biến đổi khí hậu và môi trường

Đối với thế hệ trẻ vị thành niên hiện nay, những mối đe dọa

đặt ra dưới tác động của biến đổi khí hậu có tính cấp bách

– điều mà thế hệ đi trước họ có thể thoát được do họ có thể

không sống đến khi nhìn thấy đầy đủ toàn bộ tác động của

biến đổi khí hậu Cứ 10 trẻ vị thành niên thì có 9 người sống

tại các quốc gia đang phát triển, là những nước có nhiều

khả năng phải gánh chịu các tác động của sự xuống cấp

môi trường, thất thoát các nguồn tài nguyên thiên nhiên thiết

yếu và tình trạng mất an ninh lương thực và nước trầm trọng

hơn – và cũng thường thiếu các hệ thống và nguồn lực để có

thể phục hồi tình trạng ‘bình thường’ sau khi xảy ra thiên tai

Những thiệt hại có liên quan đến khí hậu có thể để lại những

hậu quả lâu dài gây hủy hoại cuộc sống và các triển vọng

trong cuộc sống của người chưa thành niên, và có khả năng

làm suy giảm sức khỏe và dinh dưỡng cũng như gây gián

đoạn việc học hành của các em Các gia đình bị mất nhà cửa

hoặc những người bị mất kế sinh nhai có thể không còn đủ

khả năng cho con em mình đến trường hoặc chi trả cho việc

khám chữa bệnh của các em nữa

Nhận thức rõ rằng thế hệ của mình sẽ phải gánh chịu

nhiều chi phí và gánh nặng của việc giảm thiểu tác động

và thích ứng với biến đổi khí hậu, nhiều trẻ vị thành niên

hiện đang rất tích cực vận động cho việc cần hành động về

vấn đề này Công ước khung của LHQ về Biến đổi Khí hậu

(UNFCCC) đã khơi gợi những đối thoại sôi nổi giữa thanh

thiếu niên toàn cầu; năm 2009, thanh thiếu niên đã chính

thức được công nhận là một lực lượng xã hội dân sự trong

tiến trình đàm phán liên quan đến UNFCCC Việc lồng ghép

các quan điểm của trẻ vị thành niên và khuyến khích các

em tham gia vào các chiến lược giảm thiểu nguy cơ thiên

tai và thích ứng với biến đổi khí hậu ở cấp độ quốc gia và

quốc tế không chỉ là vấn đề nguyên tắc, mà đó còn là một

mệnh lệnh Mức độ nghiêm trọng của những thách thức về

môi trường hiện tại đòi hỏi phải có một sự ứng phó dựa trên

sự liên kết giữa các thế hệ, trong đó trẻ vị thành niên tham gia hành động bên cạnh người lớn với tư cách là một phần của quá trình ra quyết định

Nghèo đói, thất nghiệp và toàn cầu hóa

Sự phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia trong tương lai phụ thuộc vào việc khai thác tiềm năng và phát triển các

kỹ năng cho thanh thiếu niên Nhiều người lần đầu tiên trải nghiệm việc lao động kiếm tiền trong thời kỳ vị thành niên,

dù là lao động chính thức hay không chính thức và thường được mong đợi đóng một vai trò nhất định trong việc kiếm tiền cho gia đình Một việc làm phù hợp có thể đem lại lợi ích, miễn là việc làm đó không cản trở việc thực hiện quyền của người chưa thành niên Với 81 triệu người trẻ tuổi không có việc làm, tình trạng thất nghiệp ở thanh niên hiện đang là một mối quan ngại ở hầu hết các quốc gia trên thế giới Trẻ vị thành niên phải nỗ lực tìm kiếm việc làm tốt có thể đảm bảo cho các em một chỗ đứng bên trên ranh giới cái nghèo Ở nhiều quốc gia đang phát triển, số lượng ít

ỏi các cơ hội việc làm chính có năng suất đồng nghĩa với việc những người trẻ tuổi có kinh nghiệm làm việc đầu đời thường là công việc lãng phí tài năng, tan vỡ ảo tưởng, không tận dụng hết khả năng và tiếp tục nghèo đói

Mặc dù đã có những tiến bộ trong y tế và giáo dục nhưng các lợi ích của toàn cầu hóa vẫn nằm ngoài tầm với của hàng triệu trẻ vị thành niên Nhiều trẻ vị thành niên mặc dù được học hành nhưng không có đủ các kỹ năng để cạnh tranh trong một thế giới ngày càng tương hỗ Sự thiếu hụt

kỹ năng này có thể cản trở sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế; đó là một trở ngại lớn đối với các mức đầu tư cao hơn và tăng trưởng kinh tế nhanh hơn Công nghệ thông tin có tiềm năng xóa bỏ các rào cản đối với giáo dục và học chữ, và có thể là chìa khóa mở ra nhiều lợi ích của toàn cầu hóa Nhưng chiếc khóa thần kỳ này vẫn là thứ ngoài tầm với đối với nhiều người: vẫn tồn tại một sự khác

Các thách thức toàn cầu đối với người chưa thành niên