I Gi i thi u Internet
1 Internet
1.1 Khái ni m/ Thu t ng
WWW và Internet khác nhau nh th nào?
WWW ch là m t ph n nh c a Internet Internet bao hàm t t c ph n c ng và ph n m m, bao
g m WWW, FTP (File Transfer Protocol, s đ c p đ n sau), emails và newgroups WWW
ch y u xây d ng trên các ký t và hình nh mà các b n có th xem b ng các trình duy t web,
ví d nh Microsoft Internet Explorer ho c Netscape Navigator
1.2 Tìm hi u các thu t ng HTTP, URL, hyperlink, ISP, FTP
HTTP (HyperText Transfer Protocol)
HTTP là vi t t t c a HyperText Transfer Protocol ây là ngôn ng mà trình duy t web c a
b n s d ng đ truy v n các trang và hình nh t web server B n có th quan sát nh ng gì mà trình duy t web c a b n đ a ra khi truy nh p vào đ a ch http://www.yahoo.com
URL (Uniform Resource Locator)
URL (Uniform Resource Locator) là cách g i khác c a đ a ch web URL bao g m tên c a giao th c (th ng là HTTP ho c FTP), sau đó là đ a ch c a máy tính mà b n mu n k t n i
đ n, ví d v m t URL là “http://www.vnn.vn/cntt” s h ng d n trình duy t web c a b n s
d ng giao th c giao th c http đ k t n i đ n máy tính www.vnn.vn, m t p web ng m đ nh
có tên là default.htm trong th m c cntt Tên t p tin ng m đ nh không c n gõ vào URL Khi
gõ URL c ng có th b qua tên giao th c http vì trình duy t l y giao th c http làm giao th c
ng m đ nh
Siêu liên k t (Hyperlink)
M t siêu liên k t là m t ph n v n b n (hay hình nh) c a trang Web, mà khi kích vào đó s t
đ ng th c hi n m t trong các thao tác sau đây:
- a b n đ n ph n khác c a trang
- a b n đ n m t trang web khác trong cùng m t Web site
- a b n đ n m t trang web khác trong Web site khác
- Cho phép b n download m t file
- Ch y m t ng d ng, trình di n m t đo n video ho c âm thanh
Hình nh minh ho d i đây là m t ph n c a trang web Nh ng t g ch d i th hi n các liên
k t
Trang 2ISP (Internet Service Provider)
N u b n mu n k t n i t i Internet, b n c n ph i đ ng ký thuê bao v i m t nhà cung c p d ch
v Internet (ISP) ISP s giúp b n k t n i v i Internet thông qua đ ng dây đi n tho i ho c
đ ng dây thuê bao s t c đ cao M t trong các ISP n i ti ng Vi t Nam là FPT
FTP (File Transfer Protocol)
FTP là cách th c đ truy n d li u t n i này đ n n i khác qua m ng Internet Nó th ng
đ c dùng đ download các file có dung l ng l n t Internet B n không c n quan tâm cách
th c hi n c a nó mà trong h u h t các tr ng h p, ch c n kích vào m t liên k t trong m t trang web thì trình duy t s th c hi n các thao tác truy n FTP cho b n i u b n c n quan tâm là c n ph i download file gì và l u tr nó đâu
Trong nhi u tr ng h p, nh ng ng i vi t và b o trì các trang web s s d ng ch ng trình FTP đ g i d li u c p nh t các website t c ng c a h t i máy ch web server
Có nhi u ch ng trình FTP thông d ng, ví d nh Cute FTP, b n có th t i nó t i www.cuteftp.com
1.3 Các khái ni m khác
WebSite là gì
M t website đ n gi n là d li u đ c l u tr trên m t máy ch WWW và có th đ c truy
c p t Internet Ví d , Microsoft có m t website riêng c a h mà đó b n có th download các thông tin và ph n m m V n đ là b n ph i bi t đ c đ a ch website, gi ng nh khi mu n
g i đi n cho ai đó thì b n ph i bi t đ c s đi n tho i c a h a ch c a m t website đ c cho d i d ng URL C u trúc c a URL r t chính xác Ví d , n u b n mu n s d ng trình duy t đ vi ng th m trang web c a Microsoft b n ph i có đ a ch URL: http://www.microsoft.com
Do có r t nhi u các công ty hi n có website riêng c a h , b n có th s d ng công c tìm
ki m mà đó b n có th gõ vào m t t hay m t c m t mà b n mu n tìm, công c tìm ki m
đó s hi n th nh ng website có thông tin phù h p v i nh ng gì b n gõ vào Tuy nhiên, s
l ng k t qu tìm đ c có th r t l n Ví d khi b n gõ “PC courseware” thì s có t i 4,5 tri u website bao hàm t này
Web Browser - trình duy t Web
Các trình duy t web bao g m có Internet Explorer và Netscape Navigator/ Communicator C hai lo i trình duy t này đ u có các phiên b n khác nhau, và các phiên
b n m i nh t s có nhi u tính n ng h n các phiên b n tr c đó Trình duy t web cho phép
b n quan sát các trang web
Search Engine- công c tìm ki m
M t công c tìm ki m l u tr thông tin v các websites trên Internet bao g m thông tin v các website đã thông báo t i, ho c các website mà nó t tìm th y i u quan tr ng là các công c tìm ki m này không bao g m thông tin c a t t c các website trên m ng Có nhi u công c tìm ki m c a nhi u hãng khác nhau V i m t công c tìm ki m, b n có th gõ vào m t c m
t , ví d ECDL courseware và công c tìm ki m s tìm ki m trong c s d li u c a nó, sau
Trang 3đó s hi n th danh sách các website phù h p v i các tham s mà b n đ a vào Nh n chu t vào b t c m t liên k t nào thì b n s đ n đ c website mà b n mu n
Cookie là gì?
M t s website l u tr các thông tin c a b n vào trong chính c ng c a b n nh cookie Thông tin này đ c l u trong các file v n b n nh Cookie s r t h u d ng khi m t website
l u tr các thông tin c u hình c a b n đ r i sau này khi b n quay l i xem các website đó thì
b n có th truy nh p ngay đ c Nó c ng giúp cho b n không ph i “log in” l i
Internet cache - b nh đ m
M i khi b n hi n th m t website trong trình duy t web, m t b n sao các t p (c ký t và hình nh) s đ c l u tr trong c ng c a b n đ dùng cho vi c hi n th trang Web Do đó, khi
b n quay l i website đó thì các thông tin s đ c n p t c ng và ch c p nh t nh ng ph n thay đ i c bi t, khi các hình nh đ c l u tr trong cache, n u b n vi ng th m m t site có nhi u trang, v i logo c a công ty trên t t c các trang đó, khi y các trang y s t i logo t
c ng máy tính, nhanh h n r t nhi u so v i t i t Internet
1.4 Các v n đ v b o m t
Th nào là m t site đ c b o v ?
M t site đ c b o v là m t site ch cho phép truy nh p có gi i h n Trong nhi u tr ng h p
ph i thông qua m t kh u N u b n không cung c p password chính xác thì b n s không th truy nh p đ c n i dung c a site đó Nhi u công ty có th s d ng cách này đ cho phép thông tin có th đ c phân ph i r ng rãi Các ví d khác là nh ng site c a các công ty th ng
m i mu n bán các thông tin
Ch ng nh n s là gì?
M t ch ng nh n s đ c s d ng đ mã hoá các thông tin và truy n đi trên Internet M t
ch ng nh n s có th s d ng đ t o ra m t ch ký s cho m t email, ch ký này đ m b o
vi c nh n bi t ng i g i, nó c ng đ m b o n i dung th không b truy c p trong khi nó đ c truy n đi Ch ng nh n s có th mua t i m t t ch c ch ng th c có ch c n ng ví d nh www.verisign.com, đó nó s ch ng th c cho b n Các ch ng nh n s đ c s d ng b i các website mua bán hàng trên Internet nh m mã hoá các thông tin v tài kho n c a b n sao cho chúng không b thâm nh p khi truy n qua m ng Internet B n có th quan sát ch ng nh n s cho m t trang web b o m t b ng cách kích vào bi u t ng cái khoá trên thanh tr ng thái c a trình duy t, ví d : http://www.paypal.com
Th nào là mã hoá?
Mã hoá là cách đ che d u m t thông đi p Nó đ c s d ng đ t ng c ng tính b o m t cho các thông đi p, đó ch có ng i đ c g i m i có th đ c đ c thông đi p đó Có nhi u cách đ th c hi n vi c mã hoá, c b ng ph n c ng và ph n m m M t ch ng trình mã hoá khá n i ti ng là PGP, đây là m t ph ng pháp t ng đ c chính ph M s d ng đ ng n ch n
vi c th t thoát mã ngu n ra kh i biên gi i đ t n c
Có nhi u m c đ mã hoá, các m c đ đó th ng đ c miêu t b ng s bit s d ng trong thu t toán mã s d ng Do v y, m t h th ng mã hoá 128-bit s b o m t h n nhi u so v i h th ng
mã hoá 32-bit
Trang 4S nguy hi m khi duy t Web
Virus: Vi c duy t web đem l i cho b n r t nhi u thông tin b ích Tuy v y, nó c ng làm xu t
hi n nhi u nguy c ti m n N u b n download b t c m t th gì t Web (ngay c m t file tài
li u), luôn luôn xu t hi n kh n ng file đó đã b nhi m m t lo i virus máy tính nào đó t
b o v mình ch ng l i virus, b n nên cài đ t m t ph n m m ch ng virus (ví d nh Norton Anti-Virus), và ki m tra s lây nhi m m i khi b t máy V i bi n pháp này, nh ng file mà b n download t Internet mà đã nhi m virus s b xoá ngay l p t c M t đi m quan tr ng khác c n
ph i nh là ph i c p nh t th ng xuyên các ph n m m ch ng virus, đ t đó b n có th ch ng
đ c các lo i virus m i xu t hi n
C nh giác v i kh n ng b l a g t khi s d ng th tín d ng trên Internet
H t s c c n th n khi đ a các thông tin c th v th tín d ng c a b n lên Internet
* Spam th : Hãy c n th n khi gõ đ a ch email c a b n vào các form đ ng ký trong các website mà b n không quen bi t Có th sau đó b n s nh n đ c nh ng lá th không m i mà
đ n (đ c g i là spam) t nh ng website đó T i t h n, đ a ch email c a b n có th s b chuy n đ n các công ty chuyên bán các đ a ch email đ qu ng cáo, sau đó b n s liên t c
nh n đ c nh ng lá th spam
* S l a g t: ng bao gi ch ra các thông tin c th v th tín d ng c a b n cho b t c ai hay b t c công ty nào tr khi b n bi t r ng b n đang trao đ i buôn bán v i m t t ch c có uy tín B n có th th y nh ng m t hàng mà b n đ ng ký không bao gi đ c chuy n t i, ho c t
h n th tín d ng c a b n s đ c s d ng phi pháp đ mua bán
B c t ng l a là gì?
B c t ng l a là m t h th ng bao g m c ph n c ng và ph n m m ch ng l i s xâm nh p trái phép t Internet Trong các công ty l n, b t c m t k t n i nào đ n Internet đ u ph i qua
m t h th ng t ng l a đ c thi t l p và v n hành b i đ i ng các chuyên viên công ngh thông tin Trong h u h t các tr ng h p, b n không c n ph i quan tâm đ n s t n t i c a h
th ng t ng l a đó B n ph i quan tâm đ n t ng l a là khi b n truy nh p vào m t s site nào
đó, đôi khi b n c ng g p ph i v n đ v t ng l a khi truy nh p đ n các site FTP