Tài liệu Bài giảng Vàng da sơ sinh

VÀNG DA S SINH

Vàng da s sinh là do t ng phá h y h ng c u, gi m ch c n ng c a các

men chuy n hoá do gan s n xu t và chu trình ru t gan t ng T ng bilirubin

gián ti p trong máu n ng có th d n n vàng da nhân

I TRI U CH NG LÂM SÀNG:

Th i gian kh i phát:

- S m (1 – 2 ngày): Huy t tán (do b t ng nhóm máu ABO), nhi m

trùng…

- T 3 – 10 ngày: th ng ph bi n

- Mu n (t ngày 14 tr lên): vàng da s a m , vàng da do t ng bilirubin

tr c ti p

- Tri u ch ng i kèm :B bú, bú kém ôi khi co gi t

Th m khám:

- ánh giá m c vàng da : Nguyên t c Kramer

Bilirubin

máu(mg%) 5-7 8-10 11-13 13-15 >15

- Tìm bi n ch ng vàng da nhân : Li bì, m t ph n x bú, g ng n

ng i

- Tìm các y u t góp ph n vàng da n ng h n :

Non tháng

Máu t!, b u huy t thanh

a h ng c u

Nhi m trùng

Ch ng b!ng do ch m tiêu phân xu, t c ru t

II C N LÂM SÀNG:

- Vàng da nh (vùng 1-2) xu t hi n t ngày 3 – 10, không có d u hi u

th n kinh thì không c n xét nghi m

- Vàng da s m vào ngày 1 – 2 ho c vàng da n ng (vùng 4-5) thì c n làm xét nghi m

+ XN bilirubin máu: t ng bilirubin gián ti p

+ Ph t máu ngo i biên

+ Nhóm máu m , con

+ Test Coombs tr c ti p

III CH N OÁN:

1 Ch n oán n ng vàng da:

- Vàng da nh : vàng da t ngày 3 – 10, bú t t, không kèm y u t nguy c , m c bilirubin máu ch a n ng ng ph i can thi p

- Vàng da b nh lý: Vàng da s m, da vàng n ng, kèm theo các y u t nguy c , bilirubin máu cao quá ng ng can thi p

- Vàng da nhân

Da vàng s m + bilirubin gián ti p t ng cao > 20 mg% và có d u

hi u th n kinh

2 Ch n oán nguyên nhân:

- B t ng nhóm máu m -con

- Nhi m trùng: vàng da + có nhi m trùng (bi u hi n nhi m trùng trên lâm sang và XN)

- Máu t!: vàng da + b u huy t thanh

IV I U TR :

1 Chi u èn:

- Ch" #nh: vàng da s m, vàng da lan r ng n tay, chân, ho c bilirubin máu t ng cao

- Nguyên t c chi u èn: chi u liên t!c ch" ng ng khi bú, s$ d!ng h

th ng èn 2 m t

Bilirubin gián ti p (mg%) Cân

n ng(gr)

5-6 7-9 10-12 12-15 15-20 >20

máu

Tu i

(Gi ) Chi u èn

Bilirubin(mg%)

Thay máu Bilirubin(mg%)

Chi u èn Bilirubin(mg%)

Thay máu Bilirubin(mg%)

B ng 1:X trí t ng bilirubin máu tr tháng

Cân

n ng

( Gram)

Chi u èn Bilirubin(mg%)

Thay máu Bilirubin(mg%)

Chi u èn Bilirubin(mg%)

Thay máu Bilirubin(mg%)

B ng 2:X trí t ng bilirubin máu tr thi u tháng (*: Tr% có b nh lý tán huy t, nhi m trùng, thi u oxy máu…)

2 Thay máu:

- Ch" #nh khi vàng da s m n lòng bàn tay, bàn chân (< 7 ngày

tu i)+ b t u có bi u hi n th n kinh, ho c bilirubin gián ti p máu cao

>20mg%

- N u không th thay máu vì

Quá ch" #nh : ang suy hô h p n ng ho c s c Không t 'c catheter T/M r n

Không có máu thích h'p và máu t i ( <7 ngày) (Bi n pháp i)u tr# thay th : chi u èn 2 m t, có th truy)n Albumin

3 i u tr h tr :

- Cung c p d#ch: t ng 10 – 20% nhu c u

- Ch ng co gi t b*ng phenobarbital

- Cho bú m ho c cho n qua sonde d dày s m

- Tr% non tháng có ch m tiêu phân su: th!t tháo nh b*ng NaCl 0,9%

- N u nguyên nhân nhi m trùng: dùng kháng sinh thích h'p

- N u vàng da nhân qua giai o n nguy hi m thì v t lý tr# li u

4 Theo dõi:

Trong th i gian n*m vi n:

- Theo dõi m c vàng da và bi u hi n th n kinh m+i 4 – 6 gi i

v i vàng da n ng, 24 gi i v i vàng da nh

- L 'ng xu t nh p cân n ng m+i ngày

Tái khám m+i tháng áng giá phát tri n tinh th n v n ng c a tr%

B t ng nhóm máu ABO th ng g p nh ng tr% có nhóm máu A hay

B v i bà m có nhóm máu O Là tình tr ng tán huy t ng mi n d#ch gây nên khi có b t ng nhóm máu ABO gi a bà m và tr% s sinh Quá trình tán huy t b t u t trong t$ cung và là k t qu c a quá trình v n chuy n th!

ng ng kháng th c a m qua nhau thai

II CH N OÁN:

1 Công vi c ch n oán:

a H i:

− Th i gian xu t hi n vàng da

− Bú kém, b bú

− Co gi t

− Ti)n s$ vàng da c a anh, ch#

− ánh giá m c ng vàng da

− Thi u máu

− Tr ng l c c , ph n x nguyên phát

− Thóp không ph ng

c ngh xét nghi m:

− Nhóm máu m , con

− Ph t máu ngo i biên

− Ð#nh l 'ng bilirubin máu

− Test Coombs

2 Ch n oán xác nh:

Vàng da s m N1 – 2 + nhóm máu m O, con nhóm máu A ho c B, bilirubin gián ti p t ng cao + test Coombs (+)

3 Ch n oán có th

Vàng da s m N1 – 2 + nhóm máu m O, con nhóm máu A ho c B

III I U TR :

1 Nguyên t c:

− i)u tr# c hi u: chi u èn, thay máu

− i)u tr# h+ tr': duy trì d#ch và n ng l 'ng, i)u tr# y u t nguy c làm

n ng thêm tình tr ng b nh (nhi m trùng )

2 Chi u èn li u pháp:

− M c bilirubin/máu có ch" #nh chi u èn: Theo b ng 1 và b ng 2 bài vàng da s sinh, m!c tr% b nh

− N u ch a có k t qu bilirubin thì d a vào lâm sàng m c vàng da: vàng da s m, vàng da lan r ng n tay chân, b!ng

− S$ d!ng èn ánh sáng tr ng hay ánh sáng xanh, s l 'ng 6 – 8 bóng, kho ng cách t dèn n tr% 30 – 40 cm

− Che m t tr% khi chi u èn

− T ng nhu c u d#ch m+i ngày t 10 – 20 ml/kg/ngày

3 Truy n thay máu:

− Ch" #nh tr% vàng da do b t ng nhóm máu ABO có d u hi u vàng da

n ng (vàng da s m n bàn tay chân hay bú kém, b bú) + bilirubin TP > 20 mg%

− Bilirubin TP > 25mg%

− N u Bilirubin > 1/100 cân n ng tr% (gr)

− Chuy n tuy n trên