Tình hình tội phạm

Tình hình tội phạm

CHƯƠNG III

TÌNH HÌNH TỘI PHẠM

I KHÁI NIỆM TÌNH HÌNH

TỘI PHẠM

II CÁC THÔNG SỐ CỦA

TÌNH HÌNH TỘI PHẠM

I KHÁI NIỆM TÌNH HÌNH TỘI PHẠM

PHẠM

LÀM RÕ CÁC KHÁI NIỆM:

TỘI PHẠM - ĐỐI TƯỢNG

NGHIÊN CỨU CỦA TPH VỚI

TỘI PHẠM - ĐỐI TƯỢNG

NGHIÊN CỨU CỦA KHOA HỌC LUẬT HÌNH SỰ

TÌNH HÌNH TỘI PHẠM

TÌNH TRẠNG PHẠM TỘI

Straftat hoặc Delikt Kriminalität

Délit hoặc Infraction Criminalité

KHOA HỌC LHS

NC TỘI PHẠM HỌC NC CÁC DẤU HIỆU

HIỆN, ĐTRA, TRUY TỐ, XX (TỘI PHẠM RÕ)

 CÁC TỘI PHẠM TRÊN THỰC TẾ ĐÃ XẢY RA NHƯNG CHƯA BỊ PHÁT HIỆN, ĐT, TT, XX (TỘI

PHẠM ẨN)

Tình hình Tình trạng

Tổng thể nói chung

những sự kiện, hiện

tượng có quan hệ với

nhau, diễn ra trong một

không gian, thời gian

nào đó, cho thấy một

người Khắc phục tình trạng lạc hậu về kinh tế

Lâm vào tình trạng khủng hoảng.

Hiện nay tồn tại ba quan điểm

 Tình trạng phạm tội là khái niệm rộng hơn tình hình tội phạm vì “tình trạng” bao gồm

“tình hình” và “hiện trạng” nên khái niệm này đã bao hàm khái niệm THTP

 THTP là một khái niệm rất rộng, khi chúng

ta chụp ảnh bức tranh của THTP (THTP ở trạng thái tĩnh) thì gọi là tình trạng phạm tội.

 THTP và Tình trạng phạm tội là hai khái

Hiện nay có ba cách diễn đạt:

Tình hình tội phạm tội…( tên tội danh )

 Tình hình tội phạm…( tên tội

danh )

Tình tình tội…( tên tội danh )

Cụ thể:

Tình hình tội phạm tội trộm cắp tài sản

 Tình hình tội phạm trộm cắp tài sản

Tình hình tội trộm cắp tài sản

(thông dụng)

Tình trạng phạm tội là hiện tượng

xã hội tiêu cực mang thuộc tính xã hội , thường xuyên thay đổi, giai

cấp , pháp luật hình sự và được

phản ánh bằng toàn bộ tình hình,

cơ cấu, diễn biến của tổng thể các loại hoặc của một loại tội phạm đã xảy ra trong khoảng thời gian nhất định và trong một phạm vi nhất

Tình hình tội phạm là một hiện tượng xã hội tiêu cực , trái pháp luật hình sự , mang tính giai cấp

và thay đổi theo quá trình của

THTP là toàn bộ tình hình, cơ cấu, động thái, diễn biến của các loại

tội phạm hay từng loại tội phạm

trong một giai đoạn nhất định xảy

ra trong một lĩnh vực, một địa

phương, trong phạm vi quốc gia, khu vực hoặc toàn thế giới trong một khoảng thời gian nhất định.

(GS TS Nguyễn Xuân Yêm, Tội phạm học

hiện đại và phòng ngừa tội phạm)

THTP là trạng thái, xu thế vận động của các tội phạm nói

chung hoặc của nhóm, loại tội

THTP chính là „bức tranh tổng thể“ của những tội phạm đã

xảy ra trong một địa phương và trong một khoảng thời gian

nhất định

“Bức tranh” này được tạo ra từ chính những tội phạm cụ thể

2 CÁC ĐẶC ĐIỂM CỦA THTP

ĐẶC ĐIỂM VỀ PHẠM VI: THTP LUÔN GẮN VỚI CÁC PHẠM VI : PHẠM VI ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI KHÔNG GIAN VÀ PHẠM VI

THỜI GIAN THỜI GIAN.

ĐẶC ĐIỂM VỀ TÍNH PHÁP LÍ VÀ TÍNH VẬN ĐỘNG

TÍNH PHÁP LÍ: TỪNG HÀNH VI PHẠM TỘI CỤ THỂ MANG TÍNH PHÁP LÍ

TÍNH VẬN ĐỘNG: LUÔN XẢY

RA

Ví dụ:

Tình hình tội phạm ở Việt Nam thời kì 2005 -2008.

Tình hình các tội xâm phạm sở hữu của Việt Nam thời kì 2005 -2008.

Tình hình tội trộm cắp của Việt Nam thời kì 2005 -2008.

Phân biệt tình hình tội phạm

II CÁC THÔNG SỐ CỦA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM

1 Thông số về thực trạng của tình hình tội phạm

1.1 Khái niệm thực trạng của

THTP

Thực trạng của tình hình tội phạm

là tổng số các tội phạm cụ thể đã xảy ra và số lượng người thực

hiện các tội phạm đó trong một

khoảng thời gian nhất định và ở

một địa bàn nhất định.

phạm rõ

+ Tội phạm

ẩn

 Số lượng các tội phạm đã xảy ra

nhưng chưa bị phát hiện, chưa bị xử

lý về hình sự và do vậy chưa có trong thống kê hình sự (tội phạm ẩn)

1.2 Tội phạm ẩn

a Khái niệm Tội phạm ẩn

Là toàn bộ số tội phạm và số lượng người thực hiện các tội phạm thực tế đã xảy ra nhưng

chưa bị phát hiện và xử lý về hình sự vì vậy cũng không có trong thống kê hình sự

b Nguyên nhân Tội phạm ẩn

Có bốn nhóm nguyên nhân chính dẫn đến tội phạm ẩn

b1 Nh óm nguyên nhân từ phía nạn nhân

c ủa tội phạm (Nạn nhân không tố giác tội

b2 Nhóm nguyên nhân từ phía cơ

quan bảo vệ pháp luật:

 Sự yếu kém trong quá trình phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử người phạm

tội

 Cố tình bao che các hành vi phạm tội (các tội xâm phạm hoạt động tư pháp

VD:Đ 294: Tội không TCTNHS người có

tội, Đ 295: Tội ra bản án trái pháp luật Đ

b3 Nhóm nguyên nhân xuất phát từ phía nhân chứng (sự bất hợp tác

của nhân chứng)

 Ngại mất thời gian

 Ngại tiếp xúc với cơ quan bảo vệ

pháp luật

 Sợ bị ảnh hưởng đến công việc làm ăn

 Sợ bị trả thù…

b4 Nhóm nguyên nhân xuất phát từ

phía chủ thể tội phạm: Người phạm tội luôn che dấu hành vi phạm tội:

 Đe doạ, mua chuộc nạn nhân và người làm chứng

 Mua chuộc các cơ quan bảo vệ phá luật

 Thực hiện tội phạm bằng các thủ đoạn gây án mới, tinh vi xảo quyệt, khả năng che dấu tội phạm cao.

1.3 Phân loại loại tội phạm

ẩn:

Tội phạm ẩn tự nhiên (khách quan)

Tội phạm ẩn nhân tạo (chủ

quan)

(Tội phạm ẩn thống kê)?

Tội phạm ẩn tự nhiên (Khách quan):

Là những tội phạm thực tế đã xảy ra, nhưng các cơ quan

chức năng không phát hiện

được nên không điều tra, truy

tố và xét xử

Tội phạm ẩn nhân tạo

Là những tội phạm thực tế đã xảy ra, các cơ quan chức năng

đã có thông tin nhưng vì các lí

do khác nhau mà không tiến

hành điều tra, truy tố và xét xử (c ác nguyên nhân dẫn đến tội phạm ẩn xuất phát từ phía cơ quan bảo vệ pháp luật)

Có quan điểm cho rằng có tội

phạm ẩn thống kê

Là những tội phạm thực tế đã xảy ra, đã bị phát hiện, bị điều tra, truy tố và xét xử, nhưng do sai sót trong quá trình thống kê nên các hành vi phạm tội này không có trong các số liệu

thống kê tội phạm

Đây chỉ là sai số thống kê, không phải là tội phạm ẩn vì:

 Những tội phạm này là những tội phạm thực tế đã xảy ra, đã bị phát hiện, bị điều tra, truy tố và xét xử thì không thể coi là ẩn được

 Sai số thống kê hoàn toàn do sai sót của con người và sai số này

hoàn toàn có thể khắc phục được.

1.4 Phương pháp xác định tội

phạm ẩn:

Chủ yếu sử dụng phương pháp điều tra xã hội học đối với các

nạn nhân và người chứng kiến

hành vi phạm tội

Phương pháp phân tích, so sánh tài liệu

2 Thông số về cơ cấu của tình

Công thức

Mbf Ycc = x 100%

Mts

Ycc là số tương đối cơ cấu (%)

Mbf là số lượng người (v ụ) phạm tội của từng nhóm cụ thể

V í dụ: Có số liệu về các tội xâm phạm sở hữu

ở địa phương A năm 2009 như sau:

STT Tội danh Số người

phạm tội

1 Tội cướp tài sản 35

2 Tội cưỡng đoạt TS 20

4 Tội trộm cắp tài sản 80

5 Tội lừa đảo chiếm đoạt

STT Tội danh Số

người phạm tội

Tỷ trọng

(%)

1 Tội cướp tài sản 35 17,5

2 Tội cưỡng đoạt TS 20 10

3 Tội cướp giật TS 50 25

4 Tội trộm cắp tài sản 80 40

5 Tội lừa đảo chiếm 15 7,5

3 Thông số về diễn biến (động thái) của tình hình tội phạm

THTP diễn biến là do:

Những nguyên nhân làm phát sinh tội phạm (Môi trường sống và cá nhân)

Các yếu tố mang tính pháp lí hình sự: Việc hình sự hoá hay phi hình

sự hoá các hành vi

 Số người phạm tội trộm cắp đã xét xử ở tỉnh K thời kì 2003 – 2009 như sau:

Năm Số người phạm tội

Công thức: Số tương đối động thái định gốc Mi

Yđt = x 100%

M1

(i = 2,3,…n)

 Yđt là số tương đối động thái

 Mi là số người phạm tội của từng năm cần

so sánh

 M1 là số lượng người phạm tội của năm gốc

 Các mức độ tăng giảm định gốc

Năm Số người

phạm tội M

ức độ gia tăng

Công thức số tương đối động thái liên hoàn (mức tăng giảm tội phạm hàng năm)

M(i+1)

Yi = x 100%

Mi

với i = 1,2,3,…(n-1)

 Yi là số tương đối động thái

 M(i+1) là số lượng người phạm tội của từng năm cần so sánh

 Mi là số lượng người phạm tội của năm gốc (năm

 Các mức độ tăng giảm liên hoàn

Năm Số người

phạm tội M

ức độ gia tăng

4 Thông số về mức độ phổ biến của tội phạm so với

dân số (hệ số tội phạm)

Năm 2009 địa phương A có

1248 người phạm tội, địa

100.000 là hệ số so sánh

Áp dụng công thức: Địa phương A

Năm 2009, bình quân trong 100.000 người dân thì địa phương A có 9,6 người phạm tội, còn địa phương B

có 9 người phạm tội.

Như vậy, so với dân số thì tội

phạm địa phương A là phổ biến

hơn địa phương B mặc dù số

lượng người phạm tội địa phương

B năm 2009 nhiều hơn địa phương

5 Thông số về thiệt hại do tội phạm gây ra cho xã hội

Thiệt hại vật chất (tiền, tài sản, các lợi ích vật chất khác) trực tiếp do hành vi phạm tội gây ra

Thiệt hại về thể chất bao gồm số

nạn nhân bị chết, bị gây thương

tích, gây tổn hại cho sức khỏe v.v

Do hành vi phạm tội gây ra.

Ngoài ra có thể kể đến:

Chi phí phát sinh do hành vi phạm tội gây ra để khắc phục hậu quả

của tội phạm: thuốc chữa bệnh,

nuôi dưỡng trẻ mồ côi, người tàn tật

Chi phí cho hoạt động của các cơ quan điều tra, truy tố, xét xử và thi