Ngôn ngữ lập trình C - Chương 2 potx

Ch −¬ ng 2

cña ng«n ng÷

2.1 C¸c phÇn tö ng«n ng÷ c¬ b¶n

2.1.1 T p ký t , t p t khóa và tên

• Ki u d li u:

– char, int, short, long, float, double, signed, unsigned, …

– void, enum, struct, union, typedef, …

• L nh:

– if, else, switch, while, do, for, …

– break, continue, goto, return, …

• L u tr d li u và chuy n đ i ngôn ng l p trình:

– auto, const, extern, register, static, …

– asm, pascal, …

• T khóa c a C++ b sung vào C:

– new, delete, inline, operator, …

– class, public, protected, private, this, friend, virtual, …

2.1 C¸c phÇn tö ng«n ng÷ c¬ b¶n

2.1.1 T p ký t , t p t khóa và tên

– Tên

• L y t t p kí t ngôn ng :

– Phân bi t ch cái hoa, th ng.

– Không đ c khai báo tên trùng t khóa.

– unsigned int (int là ki u vi t ng m đ nh c a signed int)

– short int, vi t g n là short (s khác nhau gi a short và int?)

• long int, vi t g n là long å 4 byte.

• VD: (-1) S * (1,f1 f2 … f23) * 2 E-127 (E: 8 bit)

• VD: (-1) S * (1,f1 f2 … f52) * 2 E-1023 (E: 11 bit)

– Chú ý v ph m vi bi u di n: [-max … -min] _ [min … max]

• C cho phép thao tác v i ký t nh s nguyên !

– C xem h ng kí t là ki u nguyên å kích th c 2 byte.

• VD: ‘\141’ ~ ‘a’ ä b ng mã ASCII (a ~ 97 ~ 0141)

– C++ xem h ng ký t là ki u char å kích th c 1 byte.

• Chú ý: ‘a’ ≠ “a”.

– Ki u không xác đ nh (r ng) : void.

• Ki u bool: có giá tr true và false (~ Pascal).

• Ki u wchar_t: dùng cho các t p ký t l n h n (v í d U nicode).

– Khai báo m i n i trong ch ng trình ( ≠ ANSI C ? ≠ Pascal ?)

– Có th kh i t o giá tr ngay khi khai báo bi n ( ≠ Pascal ?)

• const tên_ki u_d _li u tên_h ng = giá_tr ;

– VD: const int MAX = 100;

• #define tên_h ng xâu_giá_tr ( h ng t ng tr ng)

– VD: #define MAX 100

• Bi u di n h ng

– Phân bi t h ng theo ki u d li u (int, long int, char, float, …).

– Phép toán: 1 ngôi, 2 ngôi, 3 ngôi.

• Bi u th c đ c phân bi t theo ki u giá tr : nguyên và th c.

• M nh đ logic đ c xem là có giá tr nguyên, đúng ~ giá tr khác không (=1) và sai ~ giá tr không (=0).

– Tuy v y dùng quen å không c n thi t.

• C++ đ a vào nhi u quan ni m m i v bi u th c: bi u th c gán,

bi u th c đi u ki n…

2.2 BiÓu thøc

2.2.2 Phép toán s h c, quan h , logic và thao tác bit

– Phép toán đ i d u (1 ngôi):

-– Các phép toán s h c ( 2 ngôi): +, -, *, /, %

• Là các phép toán cho c ki u nguyên và th c.

• Phép toán / trên ki u nguyên ~ phép toán div trên Pascal.

• Phép toán % ch dùng cho ki u nguyên ~ phép toán mod trên Pascal.

– Các phép toán quan h ( 2 ngôi): >, >=, <, <=, ==, !=

• Chú ý 2 phép toán == (~ phép toán = trên Pascal) và != (~ phép toán <> trên Pascal)

– Các phép toán logic: &&, || (2 ngôi), ! (1 ngôi)

• Chú ý phép ph đ nh 1 ngôi !

– Các phép toán thao tác trên bit ( 2 ngôi): &, |, ^, <<, >>, ~

• Chú ý 2 phép << và >>

• Chú ý phép ~ (phép bù 1) và ^ (phép ho c lo i tr )

– Bi u th c đi u ki n: expr1 ? expr 2 : expr 3

• Ki u c a bi u th c bao trùm ki u c a expr2 và expr3.

2.2 BiÓu thøc

2.2.4 Phép toán chuy n ki u, l y đ a ch , l y kích

– Chuy n ki u (ép ki u): (ki u) bi u th c ho c: ki u (bi u th c)

• C không cho phép s d ng ký pháp th hai.

• C++ có th t đ ng chuy n ki u å th t : char – int – long – float – double – long double.

– Phép toán l y đ a ch : &bi n

• Ch ra giá tr đ a ch c a bi n, không s d ng cho h ng, bi u th c.

– Phép toán l y kích th c b nh : sizeof(bi n)

• L y kích th c theo byte

– Phép toán ph m vi: ::bi n (không có trong C)

• C n t i khi s d ng bi n toàn c c trùng tên bi n c c b

2.3 Vµo/ra d÷ liÖu

2.3.1 Vào/ra v i các th vi n stdio.h, conio.h

• stdio.h khai báo các hàm vào/ra chu n không ph thu c thi t b

• conio.h khai báo các hàm vào/ra s d ng các thi t b xác đ nh (bàn phím, màn hình, …) ~ th vi n crt trong Pascal.

• C++ cung c p thêm th vi n iostream.h g m m t s đ i t ng và phép toán vào ra v i m t s đ c tính m i.

• S d ng vùng đ m (buffer) trong RAM.

– Vào: thi t b vào åvùng đ m åquy cách å giá tr å ch ng trình.

– Ra: ch ng trình å giá tr å vùng đ m å quy cách åthi t b ra.

• Vào/ra có quy cách (format): printf, scanf, …

• C++ cung c p thêm các đ i t ng vào/ra (cin, cout) và các phép toán t ng ng (<<, >>).

– ~ readkey / keypressed trong Pascal.

• putchar/getchar: vào ra v i ký t

• puts/gets: vào ra v i xâu ký t

• putch, getche, …

• Chú ý: tùy vào trình d ch mà các hàm vào/ra có th khác nhau !

2.3 Vµo/ra d÷ liÖu

2.3.2 Hàm printf

– Cú pháp: printf(< đ nh d ng> [, <tham s >]);

• Hàm tr v s kí t , l i å -1

• < đ nh d ng>: xâu “đi u khi n” ch a “đ nh d ng” (b t đ u b ng %)

• [, <tham s >]: danh sách các giá tr (h ng, bi n, bi u th c, …) c n

– Trong xâu đi u khi n có th :

• Ch a các kí t thông th ng ho c các kí t đi u khi n (\n, \f, …)

• Không đ a ra giá tr å xâu đi u khi n ph i là h ng, không là

bi n.

2.3 Vµo/ra d÷ liÖu

2.3.3 Hàm scanf

– Cú pháp: scanf(< đ nh d ng> [, <tham s >]);

• Hàm tr v s giá tr nh n đ c

• < đ nh d ng>: xâu “đi u khi n” ch a “đ nh d ng” (b t đ u b ng %)

• [, <tham s >]: danh sách các đ a ch bi n l u tr giá tr đ c vào.

• VD: scanf ( “%d%f ”, &n, &x );

2.3 Vµo/ra d÷ liÖu

2.3.3 Hàm scanf

• Các giá tr vào cách nhau b i d u cách, tab ho c xu ng dòng.

– N u không có giá tr vào, bi n s gi nguyên giá tr tr c khi đ c.

• Khi nh p nhi u giá tr å t n t i ký t xu ng dòng trong b đ m

2.3 Vµo/ra d÷ liÖu

2.3.4 Vào/ra v i các đ i t ng cin, cout

– Th vi n iostream.h (không có trong C).

• Các đ i t ng vào/ra: cin ~ bàn phím, cout ~ màn hình.

• S d ng các phép toán << (xu t) và >> (nh p).

• L nh: cout << giá tr ;

• Giá tr có th có ki u b t k : ki u d li u c s , xâu kí t , con tr

• N u mu n đ a ra con tr char *, ph i chuy n ki u t ng minh.

• L nh: cin >> giá tr ;

• Giá tr , quy c, … xem phép toán <<

• Ngoài vi c s d ng hàm fflush(stdin) có th dùng l nh: cin.clear();

2.4 C¸c lÖnh ®iÒu khiÓn

2.4.2 Các l nh r nhánh if [else] và switch

– L nh if [else]

if ( đi u ki n) l nh 1 [else l nh 2]

ho c [else if ( đi u ki n 1) l nh 3 … else l nh n]

(“l nh” đây có th là câu l nh ho c kh i l nh).

• Cú pháp l nh if có m t s ch khác Pascal: ngo c đ n quanh bi u

th c đi u ki n, cho phép g i hàm trong bi u th c đi u ki n, ph i

có d u “;” sau câu l nh (l nh đ n) cu i cùng tr c else.

• C++ quy c else đi theo if g n nh t Khi c n thi t, có th dùng

d u kh i l nh “{ … }” đ ch rõ else nào t ng ng if nào.

• Cách vi t if (bi u th c !=0) là t ng đ ng v i if (bi u th c)

– Ví d : tìm giá tr l n nh t, có và không dùng else.

2.4 C¸c lÖnh ®iÒu khiÓn

2.4.2 Các l nh r nhánh if [else] và switch

switch ( đi u ki n) { case giá tr 1: [l nh 1] [break; ] case giá tr 2: [l nh 2] [break; ]

… default: [l nh n] [break; ] }

2.4 C¸c lÖnh ®iÒu khiÓn

2.4.3 Các l nh t o vòng l p while, for và do while

– L nh for vi t l i theo d ng l nh while :

bt1;

while (bt2) {

l nh bt3;

}

– Vòng l p for trong C++ có m t s đi m khác bi t so v i

vòng l p for trong Pascal

• Có th có nhi u bi n đi u khi n (nh r ng l nh trong C++ có th

có nhi u bi u th c gán cách nhau b i d u “,”).

• Các bi u th c bt1, bt2, bt3 có th có m t ho c không (nh ng v n

ph i có d u ; ng n cách) N u bt2 không có ~ bi u th c đi u ki n luôn đúng ~ vòng l p vô h n.

• L nh do while c a C++ khác l nh repeat until c a Pascal : Pascal

th c hi n l nh sau repeat cho đ n khi đi u ki n là đúng, còn C++

th c hi n l nh sau repeat trong khi đi u ki n còn đúng.

• K c khi không có l nh nào sau do, v n ph i có c p { }.

• Nh v y khác v i vòng l p while, “l nh” trong vòng l p do while

v n s đ c th c hi n ít nh t là 1 l n k c khi “đi u ki n” là sai ngay t đ u.

– Ví d : ki m tra đi u ki n sau khi th c hi n l nh

2.4 C¸c lÖnh ®iÒu khiÓn

2.4.4 Nói thêm v các l nh break, continue và goto

• Thoát kh i l nh switch, vòng l p (for, while, do while).

• N u có nhi u vòng l p, l nh break s tác đ ng đ n vòng trong cùng nh t.

2.5 Con trá, tham chiÕu vµ cÊp

2.5.1 Con tr và tham chi u

– Con tr :

• Là bi n/h ng có giá tr là đ a ch c a m t đ i t ng (bi n/hàm)

• Khai báo: ki u_d _li u *tên_con_tr ;

– VD: int * i_ptr; float * f_ptr;

2.5 Con trá, tham chiÕu vµ cÊp

2.5.1 Con tr và tham chi u

• Con tr void * có th nh n đ a ch ki u b t kì (nguyên, th c, …).

• C++ s chuy n ki u t đ ng t con tr ki u khác sang void*

– N u c n chuy n ki u ng c l i ng i l p trình ph i vi t t ng minh Tuy v y trong C đi u này không c n thi t.

– Tham chi u (không có trong C):

• Là “bí danh” cho m t đ i t ng khác & s d ng vùng nh c a đ i

t ng đó ( ~ tham chi u đ n đ i t ng đó).

– Bi n tham chi u ph i đ c kh i t o ngay khi khai báo.

• Khai báo: ki u_d _li u &bi n_tham_chi u = bi n;

– VD: int &r = n;

• M t s v n đ khác v tham chi u s đ c mô t trong ph n hàm.

• Không nên nh m l n tham chi u v i phép toán đ a ch

2.5 Con trá, tham chiÕu vµ cÊp

2.5.1 Con tr và tham chi u

• Khai báo: const ki u_d _li u &bi n_tham_chi u = bi n;

– VD: const int &r = n ;

• Cho phép s d ng giá tr trong vùng nh , nh ng không cho phép thay đ i giá tr này.

2.5 Con trá, tham chiÕu vµ cÊp

2.5 Con trá, tham chiÕu vµ cÊp

• S d ng các hàm trong các th vi n alloc.h, stdlib.h.

• S d ng các phép toán new và delete (là các phép toán m i đ c

b sung trong C++, không có trong ANSI C).

2.5 Con trá, tham chiÕu vµ cÊp

2.5 Con trá, tham chiÕu vµ cÊp

• Khai báo: ki u_d _li u *bi n_tr ;

bi n_tr = new ki u_d _li u;

– Ví d : thao tác v i con tr , tham chi u và c p phát đ ng.

• Có th tham kh o sách ti ng Vi t, chú ý hai cu n sách (v ngôn

ng C và C++) c a GS Ph m V n t.

• Có th s d ng Help c a Turbo C++3.0.

• Chú ý v tham s truy n vào và giá tr tr v

– Phân bi t vai trò, ch c n ng c a hai th vi n

• stdio.h là th vi n vào/ra chu n (không ph thu c thi t b ).

• conio.h là th vi n vào/ra cho các thi t b xác đ nh (màn hình, bàn phím,…).

• Có th tham kh o sách ti ng Vi t, chú ý hai cu n sách (v ngôn

ng C và C++) c a GS Ph m V n t.

• Có th s d ng Help c a Turbo C++3.0.

• Tìm hi u k cách th c t ch c qu n lý b nh tr c khi dùng các hàm trong th vi n

– S mô t k h n v n đ qu n lý l u tr d li u trong ch ng 4.

• Chú ý v tham s truy n vào và giá tr tr v

2.6 c thêm

2.6.3 B ng mã ASCII, Unicode và mã quét bàn phím

• Xem TLTK đ có hình dung s b v mã ASCII.

• Tham kh o tài li u ti ng Anh ( đã nêu trong ph n TLTK).

• Có th tham kh o sách ti ng Vi t, chú ý hai cu n sách (v ngôn

2.6 c thêm