Ngôn ngữ lập trình C++ 1

Các khái niệm về biến, hằng, toán tử, biểu thức, câu lệnh.... Nội dung trình bày• Các kiểu dữ liệu cơ bản trong C++ • Các bước giải bài toán • Các loại lỗi và xử lý lỗi... Phần mềm máy t

NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH C++ 1

Tuần 1

Giới thiệu môn học

pháp lập trình cấu trúc Nội dung gồm: Các

bước giải bài toán trên máy tính Các khái niệm

về biến, hằng, toán tử, biểu thức, câu lệnh

Cấu trúc rẽ nhánh và lựa chọn Cấu trúc lặp

Nội dung trình bày

• Các kiểu dữ liệu cơ bản trong C++

• Các bước giải bài toán

• Các loại lỗi và xử lý lỗi

Máy tính

• Máy tính (máy vi tính hay máy điện toán) là

thiết bị hay hệ thống được dùng để tính

toán hay kiểm soát các hoạt động mà có

thể biểu diễn dưới dạng số hay quy luật

lôgic.

Thiết bị phần cứng

của máy tính có thể chạm vào được như màn

hình, chuột, bàn phím, máy in, máy quét, vỏ máy tính, đơn vị vi xử lý CPU, bo mạch chủ, các loại dây nối, loa, ổ mềm, ổ cứng, ổ CDROM,

có thể phân biệt phần cứng ra thành:

– Thiết bị nhập (Input): Các bộ phận thu nhập dữ liệu

hay mệnh lệnh như là bàn phím, chuột

– Thiết bị xuất (Output): Các bộ phận trả lời, phát tín

hiệu, hay thực thi lệnh ra bên ngoài như là màn hình, máy in, loa,

Phần mềm máy tính

lệnh được viết bằng một hoặc nhiều ngôn ngữ lập trình theo một trật tự xác định nhằm tự động thực hiện một số chức năng hoặc giải quyết một bài toán nào đó

động

– Phần mềm hệ thống: Hệ điều hành, Driver, Firmware – Phần mềm ứng dụng: Văn phòng, trò chơi, …

– Phần mềm chuyển dịch (gồm trình biên dịch và trình thông dịch): Công cụ lập trình

Các mức của ngôn ngữ lập trình

Cấu trúc phân cấp của ngôn ngữ trên máy tính

Các mức của ngôn ngữ lập trình

được mã hóa theo các số nhị phân 0 và 1, đây

là ngôn ngữ mà máy hiểu được khi đưa vào trực tiếp

cho phép thuận tiện trong việc viết chương trình hơn Một lệnh của hợp ngữ tương ứng với một lệnh của mã máy

thiết kế cho người lập trình ứng dụng Ví dụ:

Pascal, C, C++, Java, Fortran, Cobol

Biên dịch và chạy chương trình

• Chú ý: Tất cả các chương trình viết bằng ngôn ngữ lập trình bậc cao đều phải được chuyển sang ngôn ngữ máy trước khi thực thi.

Lệnh trong C++

cout<<“Hello, World !”;

Lệnh mã máy

1110010100011101 1001110111011011

…

Kết quả chạy

Hello, World !

Giới thiệu C++

các chức năng hướng đối tượng

phương thức C++ = C + OO (Object Oriented)

sự thêm vào của khái niệm lớp, tiếp theo đó là các khái niệm hàm ảo, toán tử quá tải, đa kế thừa và xử lý ngoại lệ

– Borland C++ của hãng Borland

– Microsoft Visual C++ của hàng Microsoft

Các thành phần cơ bản của

chương trình C++

• <các thư viện>: Nơi chứa các chức năng cơ bản do trình biên dịch

cung cấp hoặc các chức năng do người lập trình đã định nghĩa trước

đó Các thư viện này thường có đuôi h

• <các biến, hằng, hàm toàn cục>: Là nơi chứa các thành phần có thể

được sử dụng ở bất kỳ nơi nào trong chương trình

• <hàm main>: Là điểm vào bắt đầu của chương trình.

Một số chú ý khi lập trình

thường Ví dụ: float khác với Float

khóa của C++ Ví dụ: void, const, …

– Sử dụng dấu // để chú thích trên 1 dòng lệnh

– Sử dụng dấu /* và */ để chú thích trên nhiều dòng lệnh

Một số khái niệm và câu lệnh cơ

bản của chương trình C++

• Lệnh hiển thị ký tự lên màn hình:

– Cú pháp:

cout << chuỗi ký tự 1 << chuỗi ký tự 2 << … << chuỗi ký tự n;

Chú ý: Khi hiển thị thông tin trên màn hình ở dạng chuỗi ký tự

(1 dãy các chữ) ta cần phải bao chuỗi ký tự đó giữa 2 dấu nháy kép Ví dụ: “Chao cac ban”

– Ví dụ:

Cách 1: cout << “Hello World !!!”;

Cách 2: cout << “Hello” << “ World” << “ !!!”;

Một số khái niệm và câu lệnh cơ

Một số khái niệm và câu lệnh cơ

bản của chương trình C++

• Biến: Là thành phần mà giá trị của nó có thể bị

thay đổi trong chương trình Trong C++, muốn

dùng biến ta cần phải khai báo trước khi sử dụng

– Khai báo biến:

• Cú pháp:

<kiểu dữ liệu> <tên các biến>;

Chú ý: Nếu khai báo nhiều biến thì các biến cách nhau bởi dấu

phảy

• Ví dụ:

int a; // Khai báo một biến số nguyên có tên là a float x; // Khai báo một biến số thực có tên là x long m, n; // Khai báo 2 biến số nguyên dài có tên là m và n

Một số khái niệm và câu lệnh cơ

int a = 6; // Khai báo một biến số nguyên có tên là a và a

nhận giá trị ban đầu là 6.

float x = 5.67; // Khai báo một biến số thực có tên là x và x

nhận giá trị ban đầu là 5.67

long m = 9, n = 15; // Khai báo 2 biến số nguyên dài có tên

là m và n; trong đó m nhận giá trị ban đầu là 9 và n nhận giá trị ban đầu là 15

Một số khái niệm và câu lệnh cơ

Một số khái niệm và câu lệnh cơ

bản của chương trình C++

bị thay đổi trong chương trình Trong C++, muốn dùng hằng ta cần phải khai báo giá trị trước khi

sử dụng

– Khai báo và khởi gán giá trị cho hằng:

• Cú pháp:

const <kiểu dữ liệu> <tên hằng> = <giá trị>;

Chú ý: Người ta quy ước tên hằng số luôn để chữ hoa

• Ví dụ:

const int HANG1 = 6; // Khai báo một hằng số nguyên có

tên là HANG1 và giá trị của hằng số này là 6

const float PI = 3.14, E = 2.72; // Khai báo 2 hằng số thực

có tên là PI và E; trong đó PI nhận giá trị là 3.14 còn E nhận giá trị 2.72

Một số khái niệm và câu lệnh cơ

Một số khái niệm và câu lệnh cơ

bản của chương trình C++

• Câu lệnh tổng quát hiển thị dữ liệu lên

màn hình:

– Cú pháp:

cout << tham số 1 << tham số 2 << … << tham số n;

Tham số: Là dữ liệu kiểu chuỗi, biến, hằng, …

Một số khái niệm và câu lệnh cơ

Một số khái niệm và câu lệnh cơ

bản của chương trình C++

• Toán tử

– Các toán tử cơ bản

+ (cộng), - (trừ), * (nhân), / (chia)

– Các toán tử với kiểu số nguyên

/ (chia lấy phần nguyên), % (chia lấy phần dư)

– Ví dụ:

– Thứ tự ưu tiên các toán tử: Như trong toán học (Ưu tiên trong ngoặc trước, tiếp đến là nhân chia trước, cộng trừ sau)

Một số khái niệm và câu lệnh cơ

bản của chương trình C++

• Biểu thức

– Biểu thức đơn: Là biểu thức chỉ có 1 toán

hạng Toán hạng này có thể là một giá trị cụ thể, có thể là một hằng hoặc biến

– Biểu thức có toán tử: Là biểu thức trong đó

có sự kết hợp giữa các toán hạng và toán tử

a + b a + b * c PI * E 23 + 56

Một số khái niệm và câu lệnh cơ

Các kiểu dữ liệu cơ bản trong C++

Tên Độ dài Mô tả Miền giá trị

Có dấu Không dấu char 1 byte Ký tự hay số

0 đến 4294967295

int Trên

Windows là

Trên Windows là

như kiểu long

như kiểu long

Các kiểu dữ liệu cơ bản trong C++

Tên Độ dài Mô tả Miền giá trị

float 4 bytes Số thực

dạng dấu phảy động

3.4E-38 đến 3.4E+38

double 8 bytes Số thực

dạng dấu phảy động

1.7E-308 đến 1.7E+308

long double 10 bytes Số thực

dạng dấu phảy động

1.2E-4932 đến 1.2E+4932

bool 1 byte Kiểu logic true hoặc false

Ép kiểu

• Ép kiểu được sử dụng để đưa kiểu dữ liệu

của một biến hay một hằng về dạng dữ

liệu có kiểu mong muốn tại một thời điểm xác định.

– Cú pháp:

(kiểu dữ liệu) <tên biến>;

– Ví dụ:

int a = 6;

float b = (float) a; //Ép biến a về số thực và gán cho

b, tuy nhiên a vẫn là số nguyên

Ép kiểu

• Ép kiểu trong biểu thức:

– Quy tắc tính toán trong biểu thức:

<số nguyên> <toán tử> <số nguyên> => <số nguyên>

Các bước giải bài toán

1 Đầu bài: Tính tiền Sưu Tập

2 Phân tích bài toán

– Tính giá trị của một bộ sưu tập gồm các đồng 5 xu và 1

xu.

– Input : Số đồng nickel (5 xu) và penny (1 xu).

– Output : Giá trị tiền của bộ sưu tập bằng đôla và xu.

– Biết rằng :

1 đồng nickel = 5 xu

1 đồng penny = 1 xu

1 đôla = 100 xu

Các bước giải bài toán

3 Thiết kế thuật toán

1 Nhập số đồng nickel và đồng penny

2 Tính tổng giá trị xu

3 Đổi giá trị xu sang đôla và xu lẻ

4 Hiển thị kết quả đôla và xu lẻ

4 Làm mịn (refine) thuật toán

Tính tổng giá trị xu

1 Tổng giá trị xu = 5*Số đồng nickel + Số đồng penny Đổi giá trị xu sang đôla và xu lẻ

1 Số đôla = Phần nguyên của Tổng giá trị xu chia 100.

2 Số xu lẻ = Phần dư của Tổng giá trị xu chia 100.

Các bước giải bài toán

Các bước giải bài toán

// Tinh tong gia tri xu giatrixu = 5*nickel + penny;

// Tinh gia tri dola va xu le dola = giatrixu / 100;

Các bước giải bài toán

6 Kiểm tra chương trình

Nhap so dong nickel : 37

Nhap so dong penny : 25

Bo suu tap cua ban co gia tri la 2 dola va 10 xu

Một số loại lỗi thường gặp và cách

thức xử lý lỗi

• Lỗi cú pháp xuất hiện khi dịch chương trình

– Thiếu dấu chấm phảy

– Biến chưa khai báo

– Gõ sai tên biến

– Không tương thích kiểu dữ liệu…

– => Sửa lỗi dựa trên lời báo lỗi của chương trình dịch

• Lỗi xuất hiện khi chạy chương trình

– Chia cho không

– Khai căn của số âm

– Nhập sai kiểu dữ liệu…

– => Xem lại đoạn lệnh gây lỗi khi chạy

Một số loại lỗi thường gặp và cách

Bài tập

• Vẽ 1 trong 2 hình sau lên màn hình máy

tính

************************ *

****** ****** ***

****** ****** *****

****** ****** *******

****** ****** *****

****** ****** ***

************************ *

Bài tập

chương trình rồi hiện kết quả lên màn hình

Chạy Visual C++ 6.0

Tạo dự án

Tạo dự án

Tạo dự án

Tạo tập tin nguồn

Soạn thảo mã nguồn

Dịch chương trình

Xem kết quả dịch

Chạy chương trình

Chương trình khi chạy

Lưu chương trình nguồn

Thoát khỏi chương trình