TÁC ĐỘNG CỦA LASER CO 2 TRÊN DA THỎ TÓM TẮT Mục tiêu: Đánh giá tổn thương vi thể ở da thỏ về mức bay hơi và tổn thương do sức nóng khi chiếu tia laser ở cường độ khác nhau (10W và 5W); so sánh sự lành thương giữa 2 đường rạch có và không có chiếu tia laser CO 2 . Phương pháp: Mẫu khảo sát gồm 10 con thỏ tiêu chuẩn của viện Pasteur Tp.HCM. Vạt da thỏ được cắt sau đó chiếu tia CO 2 trên vạt da đã lấy ra ngoài; đồng thời cũng chiếu tia laser lên vết cắt ở một bên đùi để so sánh sự lành thương. Kết quả: Sau 1 tháng theo dõi tổn thương trên da thỏ: Nếu dòng laser công suất 10W, đường kính chùm tia 1mm, thời gian bức xạ 0,1s thì hiệu quả bay hơi cao (79%) có hình ảnh hố mô gọn rõ nét. Trong khi đó dùng laser công suất 5W hiệu quả bay hơi thấp hơn (63%), tổn thương do nhiệt rộng, nhiều hơn. Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê, p<0,05. Kết luận: Như vậy trên lâm sàng, nên sử dụng các thông số laser CO 2 thích hợp cho từng trường hợp nhất là khi có yêu cầu thẩm mỹ cao. ABSTRACT Objectives: The aims of this study were:to evaluate under microscope the lesions caused on rabbit skin by laser CO 2 beams with 2 different intensities in terms of tissue evaporation and heat damage; then to compare the healing process between 2 incisions which were followed or not by laser irradiation. Method: The sample consisted of 10 rabbits that were obtained from the Institut Pasteur in HCM city. Skin flaps were surgically excised and subjected to laser irradiation at the intensity of 5W and 10W. Results: 10W laser beam on a surface area of 1mm diameter for 0.1s presented the best evaporation effect (79%) with clear- cut image of tissue loss. Whereas, 5W laser beam was less effective in evaporating tissue and showed more important heat damage. The difference was statistically significant (p<0.05). The observation of 2 incisions, followed or not by laser irradiation, made on skin rabbit and left to heal for one month, showed less exsudate, faster healing and better looking scar on the one that was irradiated. Conclusion: It is then concluded that laser irradiation with appropriate parameters would be indicated in surgery with high esthetic demand. ĐẶT VẤN ĐỀ Với những tiến bộ khoa học y học quan trọng của thế kỷ hai mươi, việc phát minh tia Laser đã mang lại nhiều lợi ích và đáp ứng được các yêu cầu trong lĩnh vực y học từ chẩn đoán đến điều trị. Một trong các loại Laser được sử dụng phổ biến nhất là Laser CO 2 , (do Patel tìm ra năm 1964, phát ra tia sáng với bước sóng 10,6µm trong vùng hồng ngoại của phổ điện từ, và được mô chứa nước hấp thụ mạnh dưới dạng nhiệt, làm cho nước trong tế bào sôi lên và tế bào vỡ ra. Do hiện tượng này nên phạm vi ứng dụng chính của Laser CO 2 là trên mô mềm). Ngày nay Laser CO 2 có nhiều ứng dụng vào các thủ thuật như cắt, cầm máu, loại bỏ các tổn thương trên bề mặt, khâu nối, diệt tế bào bệnh một cách chọn lọc ; với các ưu điểm như độ chính xác cao, vô khuẩn đường rạch nhờ nhiệt độ cao, không có sự tiếp xúc giữa dụng cụ và đường rạch, nổi bật nhất là ưu điểm cầm máu đường rạch tốt, giảm sưng và đau do giảm phù nề-tiết dịch- xung huyết-chấn thương ởvùng phẫu thuật; từ đường rạch đã tạo ra hàng rào sinh học mà theo Pletnev chính hàng rào sinh học là nhân tố rất có ý nghĩa trong việc hạn chế sự di căn của tế bào ung thư, hạn chế sự nhiễm trùng, sự chảy máu, dẫn đến mau lành vết thương và sẹo nhỏ đẹp. Như vậy Laser CO 2 có thể đã trở thành một phương tiện điều trị và dự phòng các biến chứng sưng và đau sau phẫu thuật. Song, ở đây vấn đề đang được các phẫu thuật viên đề cập đến nhiều là mức độ tác động lên mô của tia Laser CO 2 bao gồm mô bị bay hơi tạo thành hố và mô bị tổn thương do nhiệt ở xung quanh vùng bị bay hơi; ảnh hưởng của Laser CO 2 đến quá trình hồi phục vết thương như thế nào? Để góp phần làm sáng tỏ hai vấn đề trên cần được nghiên cứu thử nghiệm trên súc vật. Vì thế chúng tôi tiến hành nghiên cứu « đánh giá hiệu quả tác động của Laser CO 2 trên da Thỏ » ở một vài thông số mà chúng tôi thường dùng trên lâm sàng, nhằm các mục tiêu sau đây: Nhận xét tổn thương vi thể ở da thỏ (về độ sâu và độ rộng của hố mô bị bay hơi) do chiếu tia Laser CO 2 ở cường độ khác nhau. So sánh sự lành thương giữa hai đường rạch trên da Thỏ có và không có chiếu tia Laser CO 2 . Đề nghị một số ứng dụng Laser CO 2 trong điều trị Răng Hàm Mặt. ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Đối tượng nghiên cứu Mẫu nghiên cứu gồm 10 con thỏ trắng trưởng thành, 2,5 tháng tuổi không phân biệt giới tính, trọng lượng 2 – 2,5kg do Viện Pasteur cung cấp, được nuôi dưỡng gồm cám viên, củ cà rốt và nước không hạn chế, tại Phòng Nghiên Cứu Dược Lý – Khoa Dược – Đại Học Y Dược TP. HCM trong suốt thời gian nghiên cứu (từ ngày 18/02/2003 đến ngày 14/03/2003). Phương tiện nghiên cứu Máy Laser CO 2 hiệu Martin MCO 25 tại Bộ Môn Nhổ Răng-Tiểu Phẫu Thuật, có bước sóng 10.6µm, hoạt động theo phương thức sóng liên tục ở hai mức công suất 5W và 10W, đường kính tiêu điểm là 1mm và thời gian bức xạ là 0,1s. Dụng cụ và vật liệu phẫu thuật: bộ dụng cụ tiểu phẫu thuật gồm kim, ống chích sắt, dao mổ số 11, kéo, bộ đồ khâu, chỉ catgut chromic 5.0. Ngoài ra chúng tôi còn sử dụng chất sát trùng Povidine (Betadine), thước kẹp (ARAIN– DENMEDICO), bút lông để vẽ đánh dấu. Thiết kế nghiên cứu Nghiên cứu thực nghiệm so sánh hai phương thức điều trị theo phương pháp mù đơn. Qui trình nghiên cứu - Thỏ được cố định trên bàn mổ động vật thí nghiệm, cạo sạch lông vùng định phẫu thuật ở hai bên đùi phía sau. Dùng thước kẹp và bút lông dầu xác định kích thước và vẽ hai hình thoi dài 2,5cm, rộng 1cm, song song với sống lưng Thỏ. - - Sát trùng tại chỗ bằng Povidine, gây tê tại chỗ bằng Lidocain 2% (có thuốc co mạch Adrénaline 1/100.000). - - Dùng dao mổ 11 rạch theo hình vẽ, sâu hết lớp da đến lớp mỡ dưới da, bóc tách lấy trọn vạt da. Tổng cộng có 40 mẫu da được phân bố ngẫu nhiên thành hai nhóm: Tổn thương bên phải - Nhóm I được chiếu tia Laser CO 2 với công suất 10W. - Nhóm II được chiếu tia Laser CO 2 với công suất 5W. Các mẫu da thỏ ở mỗi nhóm sau khi chiếu tia Laser được cố định trong dung dịch Formalin trung tính 10% và chuyển Bộ Môn Giải Phẫu Bệnh của Khoa Y, Đại Học Y-Dược TP.HCM để thực hiện mẫu nghiên cứu bằng cách đúc khối sáp, cắt lát mỏng 5-7µm, nhuộm Hematoxylin Eosin (H.E). Đọc tiêu bản trên kính hiển vi quang học và đo đạc bằng trắc vi thị kính (có kí hiệu ZA3263, U-OCMC, 24mm cross, 10/100XY). Trên mỗi tiêu bản, các số liệu được đo bao gồm: độ sâu và độ rộng hố mô bị bay hơi khi chiếu tia Laser, độ sâu và độ rộng mô tổn thương. Việc đo được thực hiện bởi cùng một điều tra viên không được biết trước về nhóm nghiên cứu. Tổn thương bên trái - Được khâu đóng da bằng chỉ tiêu Chromic 5.0. Tổn thương bên phải -Được chiếu tia Laser CO 2 với công suất 10W vào vùng trung tâm (không chiếu lên hai mép đường rạch) trước khi khâu đóng da bằng chỉ tiêu Chromic 5.0. Các mũi khâu cách đều nhau khoảng 5mm. - Phẫu thuật được tiến hành bởi cùng một phẫu thuật viên cho toàn bộ các mẫu nghiên cứu. - Sau phẫu thuật, theo dõi tình trạng toàn thân và tại chỗ vết thương bằng cách: Toàn thân: Theo dõi cân nặng của thỏ tại các thời điểm 1, 4, 7, 10, 13 ngày sau phẫu thuật và so sánh với cân nặng trước phẫu thuật. Tại chỗ: - Ghi nhận tình trạng vết thương (mép vết thương kín hay hở, vết thương có tiết dịch hay không, có viêm đỏ quanh vết thương hay không) ngay sau phẫu thuật, ngày hôm sau và 4 ngày sau phẫu thuật. - Đo độ rộng vết thương bằng thước kẹp vào các thời điểm 4, 7, 10, 13 ngày sau phẫu thuật. - Ghi nhận thời điểm chỉ khâu rụng tiêu hoàn toàn. Tất cả các vết thương đều được theo dõi bởi một quan sát viên độc lập với nghiên cứu. Tiêu chuẩn đánh giá kết quả Về mô học Độ sâu hố mô hay mức độ xâm lấn mô theo chiều dọc (µm): là khoảng cách từ miệng hố đến đáy hố – lớp mô bắt màu tím đen. Độ rộng hố mô hay mức độ xâm lấn mô theo chiều ngang (µm): là khoảng cách giữa hai bề mặt mô bắt màu tím đen ở miệng hố. Độ sâu mô tổn thương hay tổn thương mô theo chiều dọc (µm): là bề dày lớp mô bắt màu tím ở đáy lõm của hố mô. Độ rộng mô tổn thương hay tổn thương mô theo chiều ngang (µm): là bề dày lớp mô bắt màu tím ở hai bên miệng của hố mô. Tất cả các kích thước này được xác định bằng cách đo trực tiếp trên tiêu bản qua kính hiển vi. Về sự lành thương - Độ rộng vết thương (mm): được xác định bằng cách đo chiều rộng lớp vẩy cứng trên bề mặt vết thương tại nơi rộng nhất, hoặc khoảng cách giữa hai mép vết thương nếu là vết thương hở. - Thời gian lành thương được xác định khi độ rộng vết thương giảm về 0mm và chỉ khâu tiêu hoàn toàn. Phân tích thống kê Sử dụng phần mềm Excel để phân tích số liệu, dùng t-test hai mẫu độc lập và t-test bắt cặp để so sánh kết quả giữa hai nhóm. KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN Kết quả mô học Các kết quả về độ sâu hố mô (ĐSHM), độ rộng hố mô (ĐRHM), độ sâu mô tổn thương (ĐSMTT), và độ rộng mô tổn thương (ĐRMTT) của hai nhóm I và II được trình bày lần lượt trong các bảng 1; 2; 3; 4. Bảng 1: Mức độ xâm lấn mô theo chiều dọc dưới tác động của tia Laser CO 2 (ĐSHM). Nhóm I (10W) Nhóm II (5W) p Đặc điểm ng hiên cứu TB ĐLC TB ĐLC ĐSH M (µm) 486,7 6 145,4 9 395,7 7 63,6 8 0,03 * * Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê khi P<0,05 Bảng 2: Mức độ xâm lấn mô theo chiều ngang dưới tác động của tia Laser CO 2 (ĐRHM). [...]... P . TÁC ĐỘNG CỦA LASER CO 2 TRÊN DA THỎ TÓM TẮT Mục tiêu: Đánh giá tổn thương vi thể ở da thỏ về mức bay hơi và tổn thương do sức nóng khi chiếu tia laser ở cường độ khác. P<0,005 Độ sâu tác động của tia Laser CO 2 được tính theo công thức: Độ sâu tác động (T) = Độ sâu hố mô (A) + Độ sâu mô tổn thương Bảng 5: Độ sâu tác động của tia Laser CO 2 . Đ ặc. làm sáng tỏ hai vấn đề trên cần được nghiên cứu thử nghiệm trên súc vật. Vì thế chúng tôi tiến hành nghiên cứu « đánh giá hiệu quả tác động của Laser CO 2 trên da Thỏ » ở một vài thông số