Tâm lí giáo dục cơ bản

Tâm lí giáo dục cơ bản

BỘ MÔN TÂM LÝ GIÁO DỤC

Thời gian : 45 tiết

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư phạm Lê Văn

Hồng- Lê Ngọc Lan- Nguyễn Văn Thàng NXB ĐHQG Hà Nội, 2001.

2 Bộ câu hỏi ôn tập và đánh giá kết quả học tập môn

TLH lứa tuổi và TLH sư phạm Phan Trọng Ngọ (chủ biên) NXB ĐHSPHN, 2005.

3 Tâm lý học II của

4 TLH lứa tuổi và TLH sư phạm (tập I, II) A.V.Petro

Vski (chủ biên), Đặng Xuân Hoài dịch NXB Giáo dục 1982

TÂM LÝ

HỌC II

Phần I Một số vấn đề cơ bản của TLHLT

Phần II Một số vấn đề cơ bản của TLHSP

Phần III Một số vấn đề cơ bản của TLH giảng dạy tiếng nước ngoài

Chương 1 Nhập môn TLHLT và TLHSP Chương 2 Tâm lý lứa tuổi học sinh tiểu học Chương 3 Tâm lý lứa tuổi học sinh THCS Chương 4 Tâm lý lứa tuổi học sinh THPT

Chương 5 Tâm lý học dạy học Chương 6 Tâm lý học giáo dục Chương 7 Tâm lý học nhân cách người thầy giáo

Chương 8 Hoạt động lời nói tiếng mẹ đẻ và tiếng

Tự trình bày

Tự hoạt động

II Lý luận về sự phát triển tâm lý trẻ em

III Sự phân chia giai đoạn phát triển tâm lý

1 Đối tượng nghiên cứu của TLHLT và TLHSP

TÂM LÝ HỌC LỨA TUỔI

Nghiên cứu động lực phát

triển tâm lý theo lứa tuổi,

sự phát triển cá thể của

các quá trình tâm lý trong

nhân cách con người

Khái quát về TLHLT và TLHSP

I

Cùng nghiên cứu tâm lý người

ở các giai đoạn phát triển

TÂM LÝ HỌC SƯ PHẠM

Nghiên cứu những quy luật tâm lý của việc dạy học và giáo dục

• Rút ra những quy luật chung của

sự phát triển nhân cách theo lứa tuổi

• Rút ra những quy luật lĩnh hội tri thức, kĩ năng, kĩ xảo trong dạy học và giáo dục

• Rút ra những biến đổi tâm lý của học sinh do ảnh hưởng của giáo dục và dạy học

2 Nhiệm vụ của TLHLT và TLHSP

Chặt chẽ, thống nhất,

biện chứng

Con người

1 Khái niệm về sự phát triển tâm lý

1.2.1 Quan niệm duy tâm

Quan niệm sai lầm về sự phát triển tâm lý trẻ em

1.2

Sự phát triển tâm lý trẻ

em chỉ là sự tăng lên

hoặc giảm đi về số

lượng các hiện tượng

hoặc giảm đi về số

lượng các hiện tượng

đang phát triển mà

không có sự chuyển

biến về chất lượng

Phát triển tâm lý là do các tiềm năng sinh vật gây ra Mọi đặc điểm tâm lý chung và cá thể đều là tiền định và được quyết định bằng con đường di truyền.

1.2.2 Thuyết tiền định

Phát triển tâm lý trẻ

là do sự tác động

của môi trường

Môi trường là yếu tố quyết định hoàn toàn.

1.2.3 Thuyết duy cảm

Nhà TLH Anh John Locke

Sự phát triển của trẻ chịu sự tác động của 2 yếu tố môi trường và di truyền, trong đó di truyền giữ vai trò quyết định và môi trường là điều kiện biến những đặc điểm tâm lý đã được định sẵn thành hiện thực.

1.2.4 Thuyết hội tụ 2 yếu tố

HẠN CHẾ

• Cho rằng đặc điểm con người là bất biến, tiền định, hoặc do tiềm năng sinh vật di truyền, hay do ảnh hưởng của môi trường là bất biến

• Phát triển tâm lý trẻ tách rời những điều kiện cụ thể mà quá trình tâm lý tạo ra

• Đánh giá không đúng vai trò của giáo dục, phủ nhận tính tích cực cá nhân

Sự phát triển tâm lý trẻ em là quá trình trẻ em lĩnh hội nền văn hoá xã hội loài người thông qua tính tích cực của trẻ trong hoạt động và giao tiếp (trong đó dạy học và giáo dục giữ vai trò chủ đạo)

Quan điểm duy vật biện chứng

về sự phát triển tâm lý trẻ em

1.3

• Sự phát triển tâm lý của trẻ em không tuân theo quy

luật sinh học mà tuân theo quy luật xã hội

2 Quy luật chung của sự phát triển tâm lý trẻ em

Tính không đồng đều

Tính toàn vẹn

Tính mềm dẻo và

khả năng bù trừ

Những chức năng tâm lý khác nhau thì không phát triển

ở mức độ như nhau Có những thời kì tối ưu cho sự phát triển 1 hành động tâm lý nào đó.

2.1 Quy luật về tính không đồng đều của sự phát triển tâm lý

Cùng với sự phát triển, tâm lý con người ngày càng có tính trọn vẹn, thống nhất, bền vững Sự phát triển thể hiện ở việc chuyển dần các trạng thái tâm lý thành các đặc điểm tâm lý cá nhân, thành các nét của nhân cách.

2.2 Quy luật tính toàn vẹn của tâm lý

Hệ thần kinh của trẻ có tính mềm dẻo và có tính bù trừ Khi một chức năng tâm lý hoặc sinh lý nào đó yếu hoặc thiếu thì những chức năng tâm lý khác được tăng cường, phát triển mạnh hơn để bù đắp những chức năng yếu hoặc bị hỏng.

2.3 Tính mềm dẻo và khả năng bù trừ

Các yếu tố ảnh hưởng tới sự phát triển tâm lý trẻ

Tập thể

Tập thể

ọng

Tự giá o

dụ c

Tự giá o

dụ c

Ý ngh ĩa đặc b iệt

Giáo dục

Giáo dục

Chủ đạo

Những gì người lớn làm hôm nay, trẻ con sẽ lặp lại vào ngày mai.

Vì vậy, hãy cẩn trọng với mỗi hành vi của mình

4.1 Quan niệm về giai đoạn phát triển tâm lý

• Quan niệm sinh học: khẳng định tính bất biến, tính

tuyệt đối của giai đoạn lứa tuổi

• Quan niệm khác: phủ nhận khái niệm lứa tuổi, sự

phát triển tâm lý chỉ là tích luỹ tri thức, kĩ năng, kĩ xảo

• Quan niệm duy vật biện chứng (Vưgôtxki):

Lứa tuổi là một thời kì phát triển nhất định đóng kín một cách tương đối và ý nghĩa của mỗi thời kì được quy định bởi vị trí của nó trong cả quá trình phát triển

Sự phân chia giai đoạn phát triển tâm lý

4

4.2.1 Giai đoạn trước tuổi học

hớn hở người lớn đặc biệt người mẹ

Phân chia giai đoạn phát triển tâm lý

4.2

Tuổi

hài nhi

2- 12 tháng Cảm xúc trực tiếp

người lớn

4.2.1 Giai đoạn trước tuổi học

3- 5 năm Hoạt động

vui chơi (sắm vai)

Phân chia giai đoạn phát triển tâm lý

4.2

Giai đoạn lứa tuổi đi học (tuổi học sinh)

14,15 tuổi Giao tiếp với bạn

11,12-Giai đoạn lứa tuổi đi học (tuổi học sinh)

đã lựa chọn

• Từ 24 tuổi trở đi

• Hoạt động lao động và hoạt động xã hội

Giai đoạn trưởng thành

4.2.3

• Nghỉ hưu

• 50- 60 tuổi trở đi

Giai đoạn người già

4.2.4