Cơ sở dữ liệu - bài 6 ppsx

Kết quả là: scity pcity London London London Paris London Rome Paris London Paris Paris Chú ý rằng câu lệnh sau đây sẽ không cho kết quả đúng: SELECT DISTINCT supplier.city AS scity, p

Bài 6

(Nội dung tiếp bài 5)

1 Điều hành dữ liệu – câu lệnh SELECT

Chúng ta có cả thảy 4 câu lệnh điều hành dữ liệu: SELECT, INSERT, UPDATE,

và DELETE, trong đó câu lệnh SELECT có cú pháp phức tạp nhất

Để dễ hiểu, trước hết ta đi qua một số ví dụ và tiếp đó ta xét cú pháp ở dạng đầy

đủ của nó

1.1 Các ví dụ về câu lệnh SELECT

VD 1 Lập danh mục Mầu và Tên thành phố đối với các phụ tùng không phải ở

Paris và có trọng lượng lớn hơn 10:

SELECT color, city FROM part

WHERE city <> 'Paris' AND weight > 10;

Kết quả:

color city

Red London Blue Rome Red London Red London

Chú ý các dòng lặp lại Nếu ta thay câu lệnh trên bằng

SELECT DISTINCT color, city FROM part

WHERE city <> 'Paris' AND weight > 10;

ta sẽ được kết quả sau:

color city

Red London Blue Rome

Đối với câu lệnh trên, kết quả không được sắp xếp Muốn có kết quả được sắp xếp, ta thêm mệnh đề ORDER BY:

SELECT DISTINCT color, city FROM part

WHERE city <> 'Paris' AND weight > 10

ORDER BY color;

và kết quả là:

color city

Blue Rome Red London

VD 2 Lập danh sách số hiệu phụ tùng và trọng lượng của chúng đo theo gram (1

Trong câu lệnh trên chú ý phần weight*454 AS weight_gram. Đây

là trường hợp chỉ định cột tính toán và đặt tên cho cột đó

VD 3 Lấy toàn bộ thông tin của các nhà cung cấp

SELECT * FROM supplier Kết quả:

S2 Jones 10 Paris S3 Blake 30 Paris

VD 4 Lấy toàn bộ thông tin các nhà cung cấp và phụ tùng sao cho nơi đặt phụ

s_id sname status city p_id pname color weight

S1 Smith 20 London P1 Nut Red 12 S4 Clark 20 London P1 Nut Red 12 S2 Jones 10 Paris P2 Bolt Green 17 S3 Blake 30 Paris P2 Bolt Green 17 S1 Smith 20 London P4 Screw Red 14 S4 Clark 20 London P4 Screw Red 14 S2 Jones 10 Paris P5 Cam Blue 12 S3 Blake 30 Paris P5 Cam Blue 12 S1 Smith 20 London P6 Cog Red 19 S4 Clark 20 London P6 Cog Red 19

Chú ý rằng hai câu lệnh sau tương đương với câu lệnh trên:

SELECT supplier.*, part.p_id, part.pname,

part.color, part.weight FROM supplier INNER JOIN part USING (city);

SELECT supplier.*, part.p_id, part.pname,

part.color, part.weight FROM supplier NATURAL JOIN part;

Ghi nhớ: Một cách đơn giản ta có thể nhận thấy rằng sau FROM là tích Đề

các, sau WHERE là Restrict và sau SELECT là một phép chiếu (Project) Như vậy, tổ hợp SELECT-FROM-WHERE tương đương

với phép chiếu của trích xuất tích Đề các

VD 5 Lập danh mục tên các cặp thành phố sao cho nhà cung cấp thuộc thành

phố thứ nhất cung cấp thiết bị đặt ở thành phố thứ hai

SELECT DISTINCT supplier.city AS scity,

part.city AS pcity FROM supplier INNER JOIN sp USING (s_id)

Kết quả là:

scity pcity

London London London Paris London Rome Paris London Paris Paris

Chú ý rằng câu lệnh sau đây sẽ không cho kết quả đúng:

SELECT DISTINCT supplier.city AS scity,

part.city AS pcity FROM supplier NATURAL JOIN sp

NATURAL JOIN part ;

vì câu lệnh này sẽ sử dụng thêm trường city là trường để thực hiện phép toán JOIN

VD 6 Lập danh sách mã hiệu các cặp nhà cung cấp sao cho cả hai nhà cung cấp

ở cùng thành phố

SELECT first.s_id AS first_id,

second.s_id AS second_id FROM supplier AS first, supplier AS second WHERE first.city = second.city

AND first.s_id < second.s_id;

Kết quả là:

n

5

Chú ý trường hợp này: gọi hàm COUNT Hàm này là một trong các hàm tính giá

trị gộp (aggregate functions): COUNT, SUM, AVG, MAX, MIN

• Nhìn chung, ta có thể đưa thêm mệnh đề DISTINCT để loại bỏ các bản ghi trùng (trừ MAX và MIN: vì mệnh đề này không có nghĩa đối với chúng)

• Hàm COUNT là hàm đặc biệt, không chấp nhận đưa thêm mệnh đề DISTINCT

và hàm này tính cả các giá trị NULL

• Các hàm khác đều loại bỏ NULL trước khi tính

• Nếu kết quả là tập hợp rỗng, hàm COUNT cho kết quả 0, còn các hàm khác cho kết quả NULL

VD 8 Lấy số lượng cao nhất và số lượng thấp nhất của phụ tùng có mã hiệu P2

SELECT MAX(qty) AS max_qty, MIN(qty) AS min_qty

FROM sp WHERE p_id = 'P2';

Kết quả là:

max_qty min_qty

VD 9 Lập danh sách phụ tùng gồm số hiệu và tổng số lượng trong kho

SELECT p_id, SUM(qty) AS total_qty FROM sp

GROUP BY p_id HAVING COUNT(s_id) > 1;

Kết quả là:

p_id

P1 P2 P4 P5

1.2 Sơ lược về câu lệnh SELECT

SELECT [DISTINCT | ALL]

Một cách tổng quan chúng ta nhận thấy: mệnh đề SELECT chỉ ra các cột cần lấy, mệnh

đề FROM chỉ ra các bảng cần truy xuất, mệnh đề WHERE chỉ ra các bản ghi nào cần lấy Chỉ có mệnh đề SELECT và FROM là bắt buộc, còn WHERE và các mệnh đề khác

có thể không cần chỉ định (xem các ví dụ trên đây)

1.3 Mệnh đề SELECT

SELECT [ALL|DISTINCT] select-list

select-list là danh sách các cột, tách nhau bởi dấu phẩy Các chỉ định ALL và DISTINCT không bắt buộc DISTINCT chỉ định rằng không có các bản ghi trùng nhau Mặc định là ALL, nghĩa là lấy tất cả, kể cả các bản ghi trùng nhau

Ký tự ‘*’ chỉ định tất cả các cột, ví dụ SELECT * FROM sp, hoặcSELECT sp.* FROM sp là lấy tất cả các cột của bảng sp

■ Tên tương quan

Trong phần tên bảng ta có thể thay tên mới, ví dụ:

SELECT s.name FROM supplier s

Hoặc

SELECT s.name FROM supplier AS s

Tên mới được gọi là tên tương quan

value-1 [NOT] BETWEEN value-2 AND value-3

Tương đương với:

value-1 >= value-2 AND value-1 <= value-3

• IN

Toán tử IN kiểm tra xem giá trị chỉ ra có thuộc một danh sách hay không:

value-1 [NOT] IN ( value-2 [, value-3] )

Điều này cũng tương đương với việc kiểm tra xem value-1 có bằng value-2 hoặc bằng value-3, hay không, nó tương đương với:

value-1 = value-2 [ OR value-1 = value-3 ]

Dạng thức so sánh LIKE:

value-1 [NOT] LIKE value-2 [ESCAPE value-3]

Các giá trị phải là chuỗi ký tự value-2 là mẫu so sánh, value-1 là giá trị Tùy chọn ESCAPE cho phép sử dụng ký tự kèm để biến các ký tự '%'

và '_' như các ký tự bình thường

Ví dụ, tìm chuỗi x kết thúc bằng dấu phần trăm:

Toán tử NOT đương nhiên làm cho kết quả ngược lại:

z NOT LIKE 'abc%'

tương đương với:

NOT (z LIKE 'abc%')

• Toán tử IS NULL

SQL không cho phép so sánh như sau:

WHERE qty = NULL

Ta phải sử dụng toán tử IS NULL:

value-1 IS [NOT] NULL

Phép tính trên kiểm tra xem value-1 có bằng NULL hay không Toán tử NOT đương nhiên là cho kết quả ngược lại :

value-1 IS NOT NULL

tương đương với:

NOT (value-1 IS NULL)

■ Các toán tử logic

• AND

predicate-1 AND predicate-2

AND cho kết quả:

o True nếu cả hai toán hạng là True

o False nếu một trong hai là False

o NULL Nếu một trong hai toán hạng là NULL và toán hạng còn lại là

True hoặc cả hai đều NULL

Xem bảng giá trị của toán tử AND:

True False False False False False False True False

NULL False False

False NULL False

• Toán tử OR

predicate-1 OR predicate-2

OR cho kết quả:

o True Nếu một trong hai là True

o False Nếu cả hai là False

o NULL Cho các trường hợp còn lại (Một trong hai toán hạng là False

và toán hạng kia NULL hoặc cả hai đều NULL) Bảng giá trị OR:

False False False

AND có độ ưu tiên cao hơn OR, do đó:

1.6 Mệnh đề ORDER BY

Mệnh đề ORDER BY là mệnh đề tùy chọn (không bắt buộc phải có) nhưng nếu có mặt thì nó phải là mệnh đề cuối cùng của câu lệnh SELECT Mệnh đề này sắp xếp các bản ghi theo thứ tự nhất định

Khi không có mệnh đề ORDER BY thì kết quả sẽ không tuân theo một thứ tự nào cả Dạng thức của mệnh đề này như sau:

ORDER BY column-1 [ASC|DESC] [ column-2 [ASC|DESC] ]

trong đó column-1, column-2, là tên các cột cần sắp xếp và nó phải thuộc vào trong phần của mệnh đề SELECT Tùy chọn ASC chỉ định sắp xếp tăng dần và tùy chọn DESC chỉ định sắp xếp giảm dần Mặc định là ASC

Thứ tự ưu tiên từ trái sang phải Nghĩa là sắp xếp theo cột liệt kê đầu tiên, rồi đến cột tiếp theo,

Các cột có thể liệt kê theo tên hoặc theo số thứ tự (lấy từ mệnh đề SELECT) và bắt đầu

từ số 1

Ví dụ:

SELECT * FROM sp ORDER BY 3 DESC;

SELECT * FROM sp ORDER BY qty DESC, s_id;

1.7 Các biểu thức

Trong các biểu thức, các toán hạng có thể là các tên cột, các giá trị cụ thể, các hàm, các giá trị hệ thống, một số câu lệnh đặc biệt Ta lần lượt xét các trường hợp này - trừ trường hợp các cột vì ta đã làm quen

1.8 Biểu diễn giá trị

Biểu diên giá trị tùy thuộc vào kiểu dữ liệu:

• Chuỗi ký tự (String) Chuỗi ký tự phải nằm giữa các dấu nháy đơn (') Nếu trong chuỗi ký tự đó có dấu nháy đơn thì dấu nháy đơn phải lặp ('')

• Số (Numeric) Biểu diễn theo cách thông thường:

• SUBSTRING(exp-1 FROM exp-2 [FOR exp-3])

Lấy dãy ký tự từ exp-1, bắt đầu bằng exp-2 và có độ dài là exp-3, đếm bắt đầu từ 1 Nếu không chỉ định exp-3, thì toàn bộ chuỗi bắt đầu từ exp-2 đến hết sẽ được lấy

• TRIM([LEADING|TRAILING|BOTH] [FROM] exp-1)

TRIM([LEADING|TRAILING|BOTH] exp-2 FROM exp-1)

Cắt các ký tự trắng bên trái, bên phải hoặc cả bên trái lẫn bên phải Mặc định là

BOTH (nghĩa là cắt cả hai bên)

• POSITION(exp-1 IN exp-2)

Tìm exp-1, trong exp-2 Bắt đầu đếm từ 1 Nếu không tìm thấy, hàm cho giá trị 0

• CHAR_LENGTH(exp-1)

CHARACTER_LENGTH(exp-1)

Cho độ dài chuỗi ký tự exp-1

• OCTET_LENGTH(exp-1)

Cho kết quả là số các byte trong chuỗi exp-1

• EXTRACT(sub-field FROM exp-1)

Cho giá trị số lấy từ dữ liệu thời gian exp-1 Sub-field là một trong các từ khóa:

YEAR, QUARTER, MONTH, DAY, HOUR, MINUTE, SECOND,

• USER – Tên người dùng đang đăng nhập

• CURRENT_USER – giống như USER

• SESSION_USER –Tên gười dùng theo phiên làm việc hiện thời

• SYSTEM_USER – Tên người dùng hệ thống

• CURRENT_DATE – Ngày hiện tại

• CURRENT_TIME – Thời gian hiện tại

• CURRENT_TIMESTAMP – Timestamp hiện tại

1.11 Một số câu lệnh kết cấu biểu thức SQL đặc biệt

• CAST(exp-1 AS data-type)

Chuyển đổi biểu thức exp-1, về kiểu date-type

• COALESCE(exp-1, exp-2 [, exp-3] )

Cho exp-1 nếu không phải là null, nếu không cho exp-2 nếu nó không phải là null, Trả lại giá trị null nếu tất cả đều null

• CASE exp-1 { WHEN exp-2 THEN exp-3 } [ELSE exp-4] END

CASE { WHEN predicate-1 THEN exp-3 } [ELSE exp-4] END

Trường hợp 1 so sánh exp-1 với exp-2 với mỗi mệnh đề WHEN Nếu bằng nhau, thì hàm sẽ cho kết quả là exp-3 từ mệnh đề THEN Nếu không tìm thấy thì hàm sẽ trả kết quả là exp-4 từ mệnh đề ELSE hoặc null nếu không chỉ định mệnh đề ELSE

Trường hợp 2, hàm đánh giá predicate-1 trong mỗi mệnh đề WHEN Nếu giá trị predicate tương ứng là true, thì hàm sẽ trả giá trị exp-3 tương ứng với mệnh đề THEN Nếu không có predicate nào cho giá trị true, thì hàm sẽ trả kết quả exp-4 từ mệnh đề ELSE hoặc trả giá trị NULL nếu mệnh đề ELSE không được chỉ định

1.12 Toán tử trong biểu thức

• Toán tử chuỗi (String Operators)

'ab' || 'cd' ==> 'abcd'

Chú ý: MySQL dùng hàm CONCAT thay thế cho toán tử chuỗi

• Toán tử số (Numeric operators)

o +

o -

o *

o /

Dùng cho kiểu dữ liệu số:

o TINYINT, SMALLINT, INT, BIGINT

o NUMERIC, DECIMAL

o FLOAT, DOUBLE, REAL

Dấu + và – có thể là dấu của một số dương, âm

Các phép toán đó cũng có thể áp dụng cho kiểu dữ liệu là thời gian, nhưng với vài điểm cần lưu ý Qui tắc cơ bản là:

o Thời gian khi cộng trừ một khoảng nào đó, sẽ ra kết quả là thời gian

o Thời gian trừ thời gian sẽ ra kết quả là khoảng thời gian

(datetime-1 - datetime-2) interval-qualifier Chúng ta chỉ đề cập đến interval-qualifier đối với các ứng dụng cụ thể

1.13 Liên kết bảng (Joining Tables)

Trong mệnh đề FROM, người ta cho phép sử dụng danh sách nhiều bảng Khi bản ghi của bảng này có mối tương quan với bản ghi của bảng kia thì ta có thể dùng toán tử liên kết (JOIN)

Ví dụ:

SELECT * FROM sp, part;

cho kết quả 8 cột, 72 bản ghi (SV thử câu lệnh này)

Kết quả đó chính là tích Đề các Kết quả này ít có ý nghĩa trong thực tế

Câu lệnh sau có nghĩa hơn:: (SV hãy giải thích ý nghiã của câu lệnh sau)

SELECT *

FROM sp, part

WHERE sp.p_id = part.p_id

Cho kết quả:

s_id sp.p_id qty part.p_id pname color weight city

S1 P2 200 P2 Bolt Green 17 Paris

S1 P3 400 P3 Screw Blue 17 Rome

S1 P4 200 P4 Screw Red 14 London

S1 P5 100 P5 Cam Blue 12 Paris

S2 P2 400 P2 Bolt Green 17 Paris

S3 P2 200 P2 Bolt Green 17 Paris

S4 P2 200 P2 Bolt Green 17 Paris

S4 P4 300 P4 Screw Red 14 London

S4 P5 400 P5 Cam Blue 12 Paris

Ta thấy kết quả là hai cột p_id đều giống nhau Đây là kiểu liên kết bảng dựa trên cột

p_id và mệnh đề WHERE thể hiện điều đó

Phương thức liên kết này có tên gọi là inner equi-join equi có nghĩa là sử dụng so sánh

bằng (=) để liên kết các cột với nhau Các phương thức liên kết khác sử dụng các toán

tử so sánh một cách tổng quát (lớn hơn (>), nhỏ hơn (<), )

Từ inner có nghĩa là chỉ có các bản ghi thỏa mãn điều kiện so sánh mới liệt kê trong kết quả, các bản ghi khác sẽ bị loại bỏ Khác với liên kết inner là liên kết outer Liên kết outer cho kết quả liệt kê cả những bản ghi không thỏa mãn điều kiện (xem dưới đây)

Có thể liên kết nhiều hơn 2 bảng Ví dụ:

SELECT sname, qty, color

FROM supplier AS s, sp, part AS p

WHERE s.s_id = sp.s_id

AND sp.p_id = p.p_id

1.14 Liên kết ngoài (Outer Joins)

Liên kết ngoài có cú pháp như sau:

table-1 { LEFT | RIGHT | FULL } OUTER JOIN table-2 ON predicate-1

Trong đó predicate-1 là biểu thức điều kiện của OUTER JOIN

• LEFT – các bản ghi của bảng bên trái (table-1) được liệt kê

• RIGHT – các bản ghi của bảng bên phải (table-2) được liệt kê

• FULL – các bản ghi của cả hai bảng (table-1 và table-2) đều được liệt kê

SELECT part.p_id, color, s_id, qty

FROM part LEFT OUTER JOIN sp ON part.p_id = sp.p_id;

(SV kiểm tra kết quả câu lệnh trên)

1.15 Liên kết với chính nó (Self Joins)

Một hệ quả của các liên kết là ta có thể cho liên kết một bảng với chính nó Ví dụ, liệt

kê các mã phụ tùng có ít nhất hai nhà cung cấp cho phụ tùng đó

SELECT DISTINCT a.p_id

FROM sp a, sp b

WHERE a.p_id = b.p_id

AND a.s_id <> b.s_id;

1.16 Truy vấn nhóm (Grouping Queries)

Một trong những chức năng của của câu lệnh SELECT là gộp các bản ghi theo nhóm,

và tính năng này có tên là truy vấn nhóm

Các bản ghi được gộp theo nhóm dựa trên một đặc tính chung nào đó Và kết quả của truy vấn nhóm là chỉ đưa ra kết quả sau khi nhóm – không đưa ra chi tiết từng bản ghi thuộc nhóm

Trong từng bản ghi kết quả nhóm ta có thể sử dụng các hàm gộp (COUNT, AVG, SUM, MAX, MIN)

p_id s_id qty Nhóm theo p_id

Chú ý: Cách xử lý giá trị NULL như trên là theo chuẩn SQL92 – các HQT CSDL

trong thực tế có thể có cách xử lý khác Chúng ta cần tham khảo các tài liệu hướng dẫn sử dụng của các HQT CSDL đó

1.17 Mệnh đề GROUP BY

Mệnh đề GROUP BY phục vụ truy vấn nhóm Nếu có mệnh đề WHERE, thì mệnh đề GROUP BY phải đứng sau mệnh đề WHERE

GROUP BY column-1 [ASC | DESC], [, column-2 [ASC | DESC]]

Trong đó column-1 và column-2 là tên các cột dùng để nhóm Chú ý rằng

column-1 và column-2, phải là tên các cột SQL92 không chấp nhận biểu thức

Khi truy vấn nhóm, người ta thường sử dụng các hàm gộp

p_id s_id qty Nhóm theo p_id SUM(qty)