Lúc có sỏi, lúc không Nguyên nhân gây sỏi thận ở trẻ thường do các bệnh gây rối loạn chuyển hóa như rối loạn enzyme, hội chứng ống thận sỏi calci-phosphat, sỏi cystinuria, cường tuyến c
Trang 1Sỏi thận ở trẻ dễ tái phát
Trẻ em cũng bị sỏi thận? Không ít phụ huynh ngạc nhiên khi nghe bác sĩ chẩn đoán con mình bị sỏi thận
Có người còn bức xúc khi thấy trẻ phải mổ đi mổ lại nhiều lần vì sót sỏi
Cho trẻ uống đủ nước sẽ phòng ngừa được sỏi thận (google image)
Chị Nguyễn Thị Xuân Ngọc (TP.HCM) cho biết cháu chị là L.T.Q.N (11 tuổi, ở Đắk Lắk) đột nhiên bị đau bụng, ăn uống không được Bệnh viện đa khoa TP
Trang 2Buôn Ma Thuột chẩn đoán cháu bị sỏi thận to 10mm Gia đình đưa cháu đến điều trị tại Bệnh viện Nhi
Đồng 2, TP.HCM hồi tháng 5-2010 Tại đây, sau khi
mổ bác sĩ cho gia đình xem một cục sỏi thận to
khoảng 17mm Năm ngày sau bác sĩ cho cháu xuất viện, dặn uống thuốc mỗi ngày và hai tuần sau tái khám
Lúc có sỏi, lúc không
Nguyên nhân gây sỏi thận ở trẻ thường do các bệnh gây rối loạn chuyển hóa như rối loạn enzyme, hội chứng ống thận (sỏi calci-phosphat, sỏi cystinuria), cường tuyến cận giáp, nằm bất động lâu, sỏi do tăng acide uric, sỏi calci oxalat không rõ nguồn gốc
(chiếm gần 25% ca bệnh); do sỏi niệu thứ phát:
nhiễm trùng tiểu do vi khuẩn tạo urease, bệnh lý tắc nghẽn đường niệu, do một số loại thuốc thải quá
nhiều qua thận; do vật lạ (chỉ may, các ống dẫn lưu
Trang 3được đặt vào trong đường tiểu để hỗ trợ cuộc mổ
tránh biến chứng)
Đến hẹn, gia đình đưa cháu N tái khám và “lấy que” (theo chị Ngọc, “que” được bác sĩ đặt vào trong lúc
mổ, không biết để làm gì) Khi tái khám, siêu âm, bác
sĩ nói cháu N có sỏi thận 11mm và xung quanh có nhiều sỏi nhỏ khác Bác sĩ cho thuốc uống tiếp, dặn một tháng sau tái khám Nếu tái khám sỏi lại lớn thì tiếp tục mổ Gia đình chị Ngọc băn khoăn vì sao chỉ
có nửa tháng mà sỏi thận lớn nhanh vậy, có khi nào bác sĩ mổ sót sỏi không?
Một tháng sau cháu N đến tái khám, siêu âm xong bác sĩ kết luận có sỏi thận 11mm, sỏi bàng quang
21mm, yêu cầu phải mổ Đến ngày mổ, mãi không thấy điều dưỡng đến đưa đi mổ, bố cháu sốt ruột lên hỏi thì bác sĩ trả lời sau khi chụp X-quang với hình ảnh rõ hơn thì cháu N chỉ có vài cục sỏi li ti nên chỉ
Trang 4cần lấy “que”, không phải mổ Gia đình nghe bác sĩ nói vậy rất mừng nhưng cũng thấy không tin tưởng vào các chẩn đoán của bác sĩ
Khó lấy hết sỏi một lần
Bác sĩ Trịnh Hữu Tùng - trưởng phòng kế hoạch tổng hợp Bệnh viện Nhi Đồng 2 - nói cháu Q.N nhập viện ngày 31-5-2010 do có sỏi san hô thận trái Bệnh sỏi thận ở trẻ em thường là bệnh lý do rối loạn chuyển hóa, trong đó sỏi san hô là dạng sỏi rất phức tạp
Việc phẫu thuật lấy trọn vẹn toàn bộ viên sỏi sẽ gặp rất nhiều khó khăn, có khả năng gây tổn thương thận, gây mất máu trong khi bóc tách lấy sỏi Vừa bảo đảm
an toàn cho bệnh nhân vừa có thể lấy được sỏi tới mức tối đa, phẫu thuật viên phải hết sức cân nhắc Nguy cơ sót sỏi sau mổ rất cao hay tiểu máu kéo dài sau mổ cũng vậy Ngược lại nếu không phẫu thuật lấy
Trang 5sỏi, viên sỏi to dần sẽ phá hủy dần nhu mô thận và diễn tiến đến suy thận Do phẫu thuật viên phải đặt sự
an toàn của bệnh nhân lên hàng đầu nên có thể chấp nhận sót sỏi để bệnh nhân không mất một quả thận
Ca phẫu thuật cho cháu N về cơ bản bác sĩ đã lấy phần lớn sỏi gây tắc nghẽn bể thận niệu quản Việc đặt “que” theo lời gia đình cháu N thật ra là đặt ống thông niệu quản làm nòng (sonde JJ) để vị trí mổ trên thận lành tốt Sonde này phải rút ra khi bệnh ổn định,
do người nhà chưa được giải thích kỹ nên có sự hiểu lầm, bệnh viện sẽ rút kinh nghiệm Theo bác sĩ Tùng, bệnh của bé Q.N là do bệnh lý chuyển hóa hình
thành nên sỏi, vì thế sỏi có thể tái phát sau mổ Do
đó, bệnh nhi phải tái khám, theo dõi định kỳ
Bé trai gặp nhiều hơn bé gái
Trao đổi thêm về bệnh sỏi thận ở trẻ em, bác sĩ Ngô
Trang 6Tấn Vinh - phó khoa thận niệu Bệnh viện Nhi Đồng 2
- cho biết hằng năm khoa thận niệu nhận điều trị 5-7 trường hợp sỏi thận Tuổi phát hiện bệnh trung bình 4-5 tuổi, ở bé trai nhiều hơn bé gái
Tùy theo kích thước, vị trí của viên sỏi, mức độ tắc dòng nước tiểu mà triệu chứng bệnh sỏi thận biểu
hiện khác nhau Ở trẻ lớn có biểu hiện đau bụng vùng hông, tiểu máu (33-90%); trẻ nhỏ: dễ kích thích, quấy khóc, ói, nhiễm trùng tiểu
Trong đó, đau bụng biểu hiện rõ khi sỏi kẹt ở niệu quản, đau như vọp bẻ vùng bụng hay vùng chậu, kèm theo buồn nôn hay nôn ói, tiểu khó, tiểu nhiều lần Tiểu máu: từ màu hồng nhạt đến đỏ sậm, nếu sỏi kẹt
ở niệu đạo có thể có vài giọt máu sau khi rặn đi tiểu xong Nhiễm trùng tiểu thường biểu hiện ở trẻ dưới 4 tuổi với đau vùng hông, sốt, đôi khi tiểu đục Đôi khi bệnh sỏi thận ở trẻ chỉ phát hiện tình cờ qua siêu âm
Trang 7bụng
Không có phương pháp điều trị hoàn hảo áp dụng cho tất cả các loại sỏi Mỗi phương pháp đều có thể có biến chứng, như sót sỏi: có thể do không thấy được trên phim chụp trước mổ, do sỏi nhỏ rơi ra trong quá trình lấy sỏi, do sỏi nhỏ ở sâu trong thận; xuất huyết:
do tổn thương mạch máu lúc lấy sỏi; tắc niệu quản (ống dẫn nước tiểu từ thận đến bọng đái): do sỏi nhỏ hay các mảnh sỏi nhỏ rơi ra trong quá trình lấy sỏi trôi vào trong niệu quản bị kẹt ở đây làm tắc dòng nước tiểu; nhiễm trùng: nhiễm trùng vết mổ do trước
đó nước tiểu ứ đọng vì sỏi kẹt làm nước tiểu bị nhiễm trùng lây lan vào vùng mổ
Tỉ lệ sỏi thận ở trẻ em tái phát từ 4% đến gần 70% trường hợp, sỏi thận do nguyên nhân rối loạn chuyển hóa có tỉ lệ tái phát cao hơn sỏi do các nguyên nhân khác
Trang 8Phòng ngừa sỏi thận ở trẻ em: phụ huynh không tự ý cho trẻ uống thuốc thời gian dài, dù là thuốc bổ;
khuyến khích trẻ uống đủ nước (trẻ 10g-20kg cần 1-1,5 lít/ngày, trẻ 30kg cần 1,75 lít/ngày, trẻ trên 30kg cần 2 lít/ngày - lượng nước này trong cả thức ăn ) Vào mùa nóng, quan sát thấy trẻ tiểu ít hơn bình
thường, nước tiểu sậm màu như nước trà đậm thì phải cho trẻ uống thêm nước đến khi thấy trẻ tiểu được nhiều nước và có màu vàng thật nhạt
Theo TNO