Xấu máu vì dư mỡ ppsx

Với một nồng độ hợp lý, cholesterol là thành phần rất quan trọng trong cơ thể, góp phần xây dựng màng tế bào, tạo các nội tiết tố và là thành phần chính của muối mật – chất giúp cơ th

Xấu máu vì dư mỡ

Trong máu, phần lớn mỡ “lưu thông” dưới dạng triglyceride

và cholesterol Với một nồng độ hợp lý, cholesterol là thành

phần rất quan trọng trong cơ thể, góp phần xây dựng màng

tế bào, tạo các nội tiết tố và là thành phần chính của muối

mật – chất giúp cơ thể hấp thu chất béo ăn vào Tuy nhiên,

nếu cholesterol trong cơ thể nhiều hơn mức cần thiết, sẽ gây

ra những bệnh lý không mong muốn

Dựa vào cấu trúc và chức năng, cũng

như từ các nghiên cứu, người ta phân

loại mỡ trong máu thành hai nhóm:

nhóm có lợi: HDL-cholesterol: giúp

giảm nguy cơ xơ vữa động mạch;

nhóm có hại: LDL- cholesterol, VLDL

cholesterol, cholesterol toàn phần và

triglyceride: làm tăng nguy cơ xơ vữa

động mạch

Thế nào là rối loạn mỡ trong máu?

Rau, củ, quả, và trái cây

là nguồn cung cấp chất xơ

quan trọng, giúp ổn định

truongthienan1801 (flickr)

Rối loạn mỡ trong máu, còn gọi là rối loạn lipid máu, là tình trạng

gia tăng các thành phần chất béo có hại hoặc giảm các thành

phần chất béo có lợi trong máu, hoặc cả hai Bệnh ngày càng phổ

biến và là yếu tố nguy cơ thúc đẩy một số bệnh nguy hiểm: xơ

vữa động mạch, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não, cao

huyết áp hoặc đái tháo đường Nhiều nghiên cứu cho thấy mối

tương quan chặt chẽ giữa nồng độ cholesterol hoặc triglyceride

trong máu với bệnh lý tim mạch

Nguyên nhân đa phần liên quan đến lối sống (hút thuốc lá, ít vận

động) và chế độ ăn (ăn nhiều chất béo có nguồn gốc động vật,

uống rượu bia…) cũng như một số bệnh lý (thừa cân, đái tháo

đường)

Chế độ ăn cho người rối loạn mỡ máu

Tổng năng lượng: Nên ăn vừa đủ nhu cầu Với người béo phì,

việc giảm cân là rất cần thiết Mức năng lượng trung bình của

một người bình thường khoảng 25 – 35kcal/kg/ngày, tuỳ mức vận

động

Cholesterol có trong

máu đến từ hai

nguồn

– Ngoại sinh: gần

cholesterol lưu

hành trong cơ thể

trực tiếp đến từ

thức ăn hàng ngày

như thịt động vật,

chất béo có nguồn

gốc động vật: thịt

mỡ, sữa, phômai,

trứng, nội tạng

động vật

– Nội sinh: 2/3 còn

lại được sản xuất từ

gan Cơ thể tổng

hợp từ những chất

dinh dưỡng khác

như chất bột

đường, đạm, chất

béo có nguồn gốc

thực vật Điều này

giải thích vì sao một

số người ăn hạn

chế chất béo, nội

Chất béo: Theo nhu cầu khuyến nghị cho

người Việt của bộ Y tế năm 2007, lượng

chất béo trong khẩu phần nên từ 15 – 20%

Cần lưu ý chế độ ăn nhiều axít béo no (có

nhiều trong thịt mỡ, bơ động vật, nước luộc

thịt) hay axít béo thể trans (có nhiều trong

thịt mỡ, thức ăn nhanh) gây tăng lượng

cholesterol toàn phần, cholesterol xấu

(LDL-cholesterol) và giảm cholesterol có lợi (HL-(LDL-cholesterol), làm tăng

nguy cơ rối loạn mỡ trong máu Theo khuyến cáo gần đây, lượng

axít béo no trong khẩu phần nên dưới 10% tổng năng lượng; và

đối với người có nguy cơ bệnh tim mạch thì nên giảm dưới 7%

tạng động vật,

trứng , hoặc

những người ăn

chay, người không

béo phì vẫn có khả

năng rối loạn mỡ

máu

tổng năng lượng, axít béo trans < 1% Axít chất béo không no

(như omega3 hay omega6) lại giúp phòng ngừa rối loạn mỡ máu

Cũng cần quan tâm lượng cholesterol trong thực phẩm: theo

khuyến cáo của bộ Y tế thì lượng cholesterol trong chế độ ăn

hàng ngày nên dưới 300mg ở người bình thường, dưới 200mg ở

người bị rối loạn mỡ máu và có nguy cơ bệnh tim mạch

Các thực phẩm chứa nhiều cholesterol là trứng, sữa động vật, thịt

gia cầm (đặc biệt có màu đỏ) và nội tạng động vật

Chất đường, tinh bột: Ăn quá nhiều tinh bột cũng có thể gây tăng

triglyceride Theo khuyến cáo của bộ Y tế, trong cơ cấu khẩu

phần nên có 55 – 65% năng lượng từ tinh bột Nên chọn các loại

tinh bột có chỉ số đường huyết thấp (khả năng làm tăng đường

huyết sau khi ăn) như gạo lứt, ngũ cốc nguyên hạt, sữa chua,

sữa tách béo) Thực phẩm có nhiều chất xơ, đặc biệt là chất xơ

hoà tan thường có chỉ số đường huyết thấp như: đậu nành, bông

cải, càrốt, khoai lang, khoai tây Nhu cầu khuyến nghị về chất xơ

cho một người trong khẩu phần ăn hàng ngày là 20 – 25g

Chất đạm: Theo khuyến cáo của bộ Y tế, lượng đạm trong khẩu

phần ăn nên chiếm 12 – 18% tổng năng lượng và bao gồm cả

đạm động vật (thịt, cá trứng…) và đạm thực vật (họ đậu, gạo,

khoai…) Đạm thực vật, đặc biệt từ họ đậu (đậu nành) có hiệu quả

làm giảm nguy cơ của rối loạn mỡ máu

Tóm lại, một chế độ ăn hợp lý và cân đối, một lối sống năng động

và lành mạnh, hạn chế các thói quen xấu sẽ giảm thiểu các yếu

tố nguy cơ ảnh hưởng đến việc chuyển hoá, tổng hợp các chất

béo trong máu dẫn đến rối loạn mỡ máu