Trước đó, tên của dân La Mã chỉ có một thành phần, thí dụ như Romulus, Remus, Manius.. Đến khi người La Mã bắt đầu chia thành bộ lạc, thị tộc, gia tộc thì hệ thống tên người dần dần có
Trang 1Hệ thống tên họ người La Mã
Theo sử liệu, hệ thống tên họ hoàn chỉnh đầu tiên tại Châu Âu có lẽ xuất hiện từ khi La Mã ra đời Trước đó, tên của dân La Mã chỉ có một thành phần, thí dụ như Romulus, Remus, Manius Đến khi người La
Mã bắt đầu chia thành bộ lạc, thị tộc, gia tộc thì hệ thống tên người dần dần có 3 thành phần mà tiếng Latin gọi là Praenomen - Nomen - Cognomen
Theo tác phẩm Latin Dictionary and Grammar Aid của viện đại học Notre Dame ở Hoa Kỳ thì Praenomen là tên chính; Nomen là tên họ; Cognomen cũng là tên họ nhưng được đặt theo đặc tính để thêm sự phân biệt Ví dụ tên Gaius Valerius Catullus thì Gaius là Praenomen; Valerius: Nomen; Catullus: Cognomen Ban đầu, chỉ tên những người thuộc gia đình quý tộc mới có hai thành phần : Praenomen và Nomen Còn tên của giới hạ lưu chỉ có một thành phần là Praenomen
Trang 2Gia phả các hoàng đế La Mã
Theo tác giả Varro (116-27 tr.C.N.), số tên chính của người La Mã rất giới hạn, gồm có 32 tên nhưng chỉ 18 tên sau đây là thông dụng: Appius, Aulus, Decimus, Gaius, Gnaeus, Kaeso, Lucius, Mamercus, Marcus, Marius, Numerius, Publius, Quintus, Servius, Sextus, Spurius, Tiberius, Titus Mỗi gia đình quý tộc chỉ được chọn một vài tên trên đây Ví dụ gia tộc Claudii chỉ được chọn tên chính Appius; còn gia đình Cornelli được chọn các tên như Gnaeus, Lucius, Pubius, và Servius Vì sự giới hạn, nên nhiều người có tên chính giống nhau, thành ra tên Praenomen mất ý nghĩa và người ta thường viết tắt tên này
Trang 3Tiếp theo Praenomen là Nomen Từ Nomen trong hệ thống tên người La Mã
được Bách Khoa Từ Ðiển Britannica định nghĩa là tên gia tộc phụ hệ, tức tên
họ đằng bố (họ nội) Như vậy, ban đầu Nomen là tên họ Giống như tên
chính, Nomen cũng chỉ có một số tên như Antonius, Aurelius, Claudius,
Cornelius, Fabius, Tullius Tên Nomen dành riêng cho các gia đình quý tộc
nên dù số tên họ Nomen có giới hạn, cũng đáp ứng đủ nhu cầu Ðến khi xã
hội La Mã có nhiều gia đình quý tộc hơn, thì người ta sáng chế thêm thành
phần thứ ba, gọi là Cognomen
Trang 4Cognomen cũng là tên họ như Nomen, nhưng là các từ chỉ đặc tính, giống với đặc tính tên họ mà ta thấy ngày nay tại các nước trên thế giới, như tên họ xuất phát từ tên nghề nghiệp, từ nét đặc thù trên cơ thể, từ địa danh Ví dụ tên họ Cicero có nghĩa là hạt đậu, Pictor: họa sĩ, Tacitus: yên lặng Vậy trải qua thời gian, cuối cùng tên người La Mã gồm ba thành phần: Praenomen + Nomen + Cognomen, tức Tên Chính + Tên Gia Tộc + Tên Họ Ví dụ tên của văn hào Cicero là Marcus Tullius Cicero (106-43 TCN), và tên của danh tướng Caesar là Gaius Julius Caesar (100-44 TCN)
Ðiều đáng chú ý là hệ thống tên gồm ba thành phần trên vẫn chỉ dành cho giới quý tộc và nó tồn tại suốt thời đại đế quốc La Mã và các nước thuộc địa
Về sau, vào khoảng thế kỷ thứ 2 trước Công Nguyên, hệ thống tên của người
La Mã bị tàn lụi vì hai lý do:
1 Nô lệ được giải phóng
Mỗi khi người nô lệ được giải phóng, họ lấy tên chủ nhân làm tên của mình Nhưng khi hàng triệu người trong các thuộc địa được giải phóng, trở thành công dân La Mã cả, thì ai cũng có danh xưng gần giống nhau, thành ra hệ thống tên người La Mã mất ý nghĩa, không đáp ứng được nhu cầu phân biệt
Ví dụ văn hào Marcus Tullius Cicero giải phóng ba người nô lệ Syria, cả ba người đó sẽ mang tên Marcus Tullius Syria
Trang 52 Xuất hiện đạo Thiên Chúa
Đang khi hệ thống tên của người La Mã mất dần ý nghĩa thì đạo Thiên Chúa xuất hiện Tín đồ tôn giáo này không thiết tha với các tên La Mã cũ vì họ là nạn nhân của giai cấp quý tộc trong các cuộc cấm đạo Thay vào đó, họ lấy tên những người mà giáo hội Kitô Giáo nhận là thánh để đặt cho mình Ví
dụ Petrus, Joannes, Maria, Thimotheus, Laurentius Trong lúc Kitô Giáo ngày càng phát triển và lan tràn khắp Châu Âu thì đế quốc La Mã bước vào giai đoạn suy tàn Hệ thống tên của La Mã bị mất đi, phải chờ đến thế kỷ thứ
10, Châu Âu mới có hệ thống tên họ mới