Thuốc điều trị cơn đau quặn niệu quản do sỏi Trước đây, dùng chất kháng muscaric làm giảm co thắt cơ trơn niệu quản như buscopan.. Ngày nay về lý thuyết thấy rằng những chất đồng vận vớ
Trang 1Thuốc giảm đau cơn đau niệu quản
1 Thuốc điều trị cơn đau quặn niệu quản do sỏi
Trước đây, dùng chất kháng muscaric làm giảm co thắt cơ trơn niệu quản như buscopan Ngày nay về lý thuyết thấy rằng những chất đồng vận với muscaric không gây ra co cơ trơn niệu quản; về thực hành khi dùng các chất kháng muscaric như buscopan dưới dạng riêng lẻ hay kết hợp với hai nhóm thuốc trên không thu được ích lợi gì thêm về giảm cơn đau quặn thận Vì vậy hiện nay không dùng nữa
Trang 2Trước đây khuyên uống nhiều nước hay dùng thuốc lợi tiểu với hy vọng làm thoát sỏi ra ngoài, nhưng thực tế không thu được ích lợi; đôi khi có thể gây vỡ niệu quản, suy thận Vì vậy khuyến cáo không được dùng
Thuốc chẹn kênh canxi như nifedipin làm giảm co thắt cơ trơn niệu quản, giảm cơn đau quặn thận, mặt khác còn giúp tống sỏi ra ngoài Người ta dùng nifedipin với hai mục đích này nhưng thường xếp vào nhóm thuốc tống sỏi ra ngoài (ở dưới)
2 Thuốc làm tan sỏi hay tống sỏi ra ngoài
+ Thuốc làm tan sỏi:
Trước đây dùng piperazin làm cho acid uric trong nước tiểu thải dễ dàng, không kết tinh lại thành sỏi Hiện ít dùng Người bị bệnh gút có acid uric cao, kết tinh kết thành urat ở khớp và ở dưới da Có nhiều thuốc làm tăng dùng tăng sự thải acid uric (như probecnic, benzbromazon, sulphipyrazon) Tuy nhiên chỉ dùng các thuốc này để chữa bệnh gút Khi dùng, lượng acid uric trong nước tiểu tăng lên, phải uống nhiều nước (kèm natribicarbonat) để nồng độ acid uric hạ thấp, không gây kết tinh sỏi urat
Hiện còn dùng một hỗn hợp các chất terpen (như pinen, camphen, cineol, fenchon, borneol, anethol (rowatinex) làm tan và tống sỏi ra ngoài, tăng lượng máu qua thận, tăng lượng nước tiểu, giảm viêm đường niệu
Trang 3+ Thuốc giúp tống sỏi ra ngoài:
Sỏi có kích thước nhỏ dưới 5mm có khả năng tự thoát ra ngoài nhưng với thời gian dài (khoảng 40 ngày) Dùng thuốc sẽ giúp cho việc tống sỏi nhanh hơn
Trong niệu quản, đặc biệt là cuối niệu quản có nhiều thụ thể alpha adrenegic-1 làm
co thắt cơ trơn gây trở ngại cho việc thoát sỏi Dùng thuốc chẹn canxi như nifedipin hay thuốc cản trở alpha adrenecgic-1 như tamsulosin thì sẽ giảm co thắt
cơ trơn, giúp tống sỏi ra ngài
Đã có nhiều nghiên cứu lâm sàng cho thấy: dùng các thuốc này tỷ lệ sỏi bị tống ra ngoài cao hơn có ý nghĩa so với không dùng thuốc hay dùng giả dược Ngay với các thuốc này, dùng phối hợp thì tỷ lệ tống sỏi ra ngoài cao hơn có ý nghĩa so với dùng mỗi thứ riêng lẻ Thuốc có hiệu quả cả khi sỏi có đường kính lớn hơn 5mm thậm chí có trường hợp 12mm Dùng thuốc sớm khi sỏi còn nhỏ, hiệu quả cao hơn
và an toàn hơn
Ngoài ra, Tùy theo cường độ đau để chọn thuốc uống, thuốc tiêm trong các loại sau đây:
Paracetamol: Efferalgan, alaxan
Diclofenac: Voltaren
Ibuprofen: Mofen
Trang 4Ketoprofen: Profenid
Piroxicam: Felden
Sulpiride: Dogmatil
Diazepam: Valium, veduxen
- Thuốc chống co thắt, gây giãn cơ trơn, giãn niệu quản: Chọn một trong các thứ thuốc sau theo dạng viên hoặc ống:
Papaverin
Alverine citrat (spasmaverin, meteospasmyl)
No-spa
Spasfon
- Trong trường hợp đau nhiều có thể dùng phối hợp thuốc giảm đau và thuốc chống co thắt.Thuốc kháng sinh: Khi sỏi tiết niệu bị bội nhiễm hoặc viêm thận - bể thận cấp với các biểu hiện: Sốt, đái đục, đái rắt, đái buốt cần chọn một trong các loại kháng sinh có tác dụng trên đường tiết niệu sau đây:
Nhóm penicilline
Trang 5Nhóm cephalosporin thế hệ 2, thế hệ 3, thế hệ 4 với các dược chất: cefuroxim, ceftriaxon, cefixim, cefepim
Nhóm quinolon với các dược chất: ciprofloxacin, levofloxacin, norfloxacin, ofloxacin
Nếu có kháng sinh đồ để lựa chọn thuốc nhạy cảm là tốt nhất Tuy nhiên cần phải cân nhắc khi chỉ định các thuốc kháng sinh độc thận đặc biệt ở người cao tuổi, phụ
nữ có thai hoặc cho con bú
- Thuốc lợi tiểu và truyền dịch
Việc gây đái nhiều cường bức để có tác dụng tống sỏi đã được ứng dụng từ lâu Dung dịch được dùng để truyền là glucose 5% và muối NaCl 9%o Kết hợp thuốc lợi tiểu nhóm thiazid hoặc furosemid
- Thay đổi nếp sống
Chế độ ăn uống cũng góp phần phòng ngừa và hạn chế tạo thành sỏi tiết niệu
- Thuốc bào mòn và làm tan sỏi
Trên thực tế ít có thuốc có khả năng trên Các thuốc trong loại này sẽ làm giảm kết dính các tinh thể và có tác dụng ở những trường hợp sỏi nhỏ, bề mặt nhẵn, ở vị trí thấp và thành phần cấu tạo sỏi thích hợp, ví dụ:
Trang 6Succinimide pharbiol trong sỏi oxalat
Ammonium chlorid trong sỏi phosphat
Allopurinol trong sỏi urat
Penicillamin B trong sỏi cystin
Rowatinex có các thành phần: pinene, camphene, cineol, fenchone, borneol, anethol, olive oil
Viên sỏi thận domesco, có các thành phần: cao hạt chuối hột, cao rau om, cao râu mèo, cao hạt lười ươi
Kim tiền thảo, rễ cỏ tranh, bông mã đề, râu ngô là một bài thuốc y học cổ truyền chữa sỏi tiết niệu rất thông dụng