TÂM THẦN TRẦM CẢM doc

- Chế độ chăm sóc, thái độ cư xử - Hóa trị liệu: Dùng thuốc chống trầm cảm.. Nhóm II: IMAO Monoamin oxidase inhibitors Nhóm III: Thuốc ức chế chọn lọc tái hấp thu Serotonin SSRI = Selec

TÂM THẦN TRẦM CẢM

TRIỆU CHỨNG:

Khí sắc giảm:

- Chán nản sâu sắc, không chia sẻ được

- Buồn rầu không lối thoát; quá khứ, hiện tại, tương lai ảm đạm

- Tiều tụy, thất sắc

Hoang tưởng trầm:

Luôn cảm giác tự ti, yếu đuối

Lượng giá qúa mức: Sai lầm nhỏ = mắc tội lớn

Ức chế vận động:

- Dừng ở một tư thế trong thời gian dài : Ngồi yên bất động;

Nằm dài cả ngày ở tư thế co quắp; Tìm nơi xa lánh

- Đi lại chậm chạp, mắt đờ đẫn

- Nói ít, giọng tẻ nhạt; đáp ứng câu hỏi chậm chạp

Giảm hoạt tính dẫn truyền nor-adrenergic ở TKTW

Hệ thống thần kinh thoái triển do tai nạn, tuổi tác…

CHẨN ĐOÁN: Quan sát, phỏng vấn

ĐIỀU TRỊ:

- Quản lý ở bệnh viện tâm thần

- Chế độ chăm sóc, thái độ cư xử

- Hóa trị liệu: Dùng thuốc chống trầm cảm

THUỐC CHỐNG TRẦM CẢM (antidepressant)

* Phân loại : 4 nhóm

Nhóm I: Tricyclic (3 vòng) và tương tự

Nhóm II: IMAO (Monoamin oxidase inhibitors)

Nhóm III: Thuốc ức chế chọn lọc tái hấp thu Serotonin

(SSRI = Selective serotonin reuptake inhibitors)

Nhóm IV: Thuốc cấu trúc khác (Heterocyclic)

Bảng 15-TT Trầm/dh

Nhóm I: Tricyclic (3 vòng)

Bảng 3.6

Cấu trúc khung R Tên chất

1a Dẫn chất 5H-dibenz[b,f] azepin

8 9

11

9 11

11 9

6 5

2 1 10

R

Phục hưng nor-adrenalin, ức chế serotonin ở đầu mút nơron

 Tăng dẫn truyền thần kinh, chống trầm cảm

* Tác dụng KMM: Khô miệng, giảm thị lực, táo bón (kháng cholinergic)

Qúa liều chuyển sang pha hưng cảm

R O

R S

Liều dùng: Bắt đầu bằng liều thấp; tăng dần tới liều hiệu qủa

Nhóm II: IMAO (= Monoamin oxidase inhibitors)

Ức chế enzym oxy hoá các monoamin (nor-adrenalin)

Tác dụng: Phong bế chuyển hoá nội bào các amin sinh học,

nâng cao nồng độ các amin ở đầu mút nơron thần kinh

 tăng tốc độ dẫn truyền, chống trầm cảm

Nhược điểm:

+ Thường xuyên gây tụt HA + tác dụng phụ khác

+ Tỷ lệ bệnh nhân đáp ứng thuốc không cao

Bảng 17-TT Trần/dh

Bảng 3.8 Danh mục thuốc IMAO

NH NH C

CH3CH

CH3

CH2 NH NH C

CH3

O O

CH2 NH NH C

CH3

N O

H3C

CH2 CH2 N H NH2

Tranylcypromin

sulfat

NL, uống:

10-20 mg/24 h

Nhóm III: Thuốc ức chế chọn lọc tái hấp thu serotonin

(SSRI = Selective serotonin reuptake inhibitors)

Tác dụng:

Cản trở tái hấp thu serotonin (chất ức chế truyền đạt TK) hậu synap

 giảm nồng độ serotonin ở synap,

 tăng dẫn truyền thần kinh, chống trầm cảm

Ưu điểm: Tác dụng phụ thấp; Tỷ lệ bệnh nhân đáp ứng thuốc cao

 là thuốc lựa chọn/điều trị TT trầm cảm

Tác dụng phụ:

NH2

2

H 2 SO 4

+ Gây rối loạn tiêu hoá (ống tiêu hoá sử dụng nhiều serotonin)

+ Phong bế cholinergic (kiểu tricyclic): Không đáng kể

Bảng 18-TT Trầm/dh

Bảng 3.9 Danh mục thuốc SSRI

N

CH2O N

O O

HCl

N S Me

Bảng 19-TT Trầm/dh

Nhóm IV: Thuốc cấu trúc khác (Heterocyclic)

Đặc điểm: Hiệu lực thấp, không là thuốc chọn trước

Một số chất có tác dụng phụ không đáng kể ( thuốc SSRI)

Bảng 3.10 Danh mục thuốc heterocyclic

N

Cl

5 11 4 7

CO CH NH C(CH3)3

CH3 HCl Cl

CH2CH2CH2 NHCH3

N N N

H3C

H3C O

HCl O

N N N

Cl (CH3)3

11 10 9

8 7 6 5

4 3 2 1

N

CH2 CH2 CH2

CH3

CH3N HCl

Tính chất: Bột kết tinh màu trắng, không mùi

Bị biến màu khi tiếp xúc với không khí, ánh sáng

Độ tan: Dễ tan / nước (1 g/5 ml) và ethanol (1 g/10 ml);

Khó tan trong dung môi hữu cơ: ether, cloroform…

Hoá tính và định tính:

+ Amin III: D.d trong nước cho kết tủa với thuốc thử alcaloid;

+ Dễ bị oxy hoá, ví dụ: trộn với HNO3 đặc  màu xanh lơ

+ Phổ UV: MAX 251 nm, E1%1cm= 260; vai 270 nm (nước)

+ Phổ IR hoặc SKLM, so với chất chuẩn

Địng lượng: Acid-base / ethanol 96%; NaOH 0,1 M; đo thế

Tác dụng: Thuốc tricyclic Tăng dẫn truyền TK, chống trầm cảm

Chỉ định:

1 Trầm cảm: NL, uống: 25 mg/24 h; điều chỉnh liều Tối đa 100 mg/24 h

2 Trẻ em đái dầm: Uống trước lúc đi ngủ 25-75 mg

Tác dụng phụ: xem thuốc tricyclic

Bảo quản: Tránh ánh sáng Chế độ quản lý thuốc hướng thần

Tên KH: Phenethyl hydrazin sulfat

Điều chế: Tạo hydrazid giữa phenethyl clorid với hydrazin hydrat:

Bảng 21-TT Trầm/dh

+

Tạo muối sulfat bằng kết tinh trong dung dịch acid sulfuric

Tính chất: Bột màu trắng ánh vàng, vị cay, không mùi

NH2NH

Biến màu khi tiếp xúc lâu với ánh sáng

Độ tan: Tan / nước; khó tan trong nhiều dung môi hữu cơ

Hoá tính hydrazin: Tính khử, tạo osazon với aldehyd, tính base

Định tính:

+ Với TT Fehling: tủa đỏ nâu của Cu2O (tính khử)

+ Đun với p-nitrobenzaldehyd: kết tủa vàng (tạo osazon)

+ H2SO4: Dung dịch nước cho kết tủa BaSO4 (trắng) với BaCl2

Bảo quản: Tránh ánh sáng Quản lý theo chế độ hướng thần

Tính chất: Bột màu trắng; tan ít trong nước;

Tan dễ trong ethanol, methanol

Hoá tính: Tính base do phân tử có nhóm amin II (methylamin)

Định lượng:

- Acid-base / CH3COOH khan; HClO4 0.1M

- Acid-base / ethanol 96%; NaOH 0,1M; đo điện thế

Tác dụng: Thuốc chống trầm cảm nhóm SSRI

Hiệu lực cao, ít tác dụng phụ

DĐH: Chuyển hoá ở gan cho demethylfluoxetin hoạt tính, t1/2 = 7-9 ngày

 Kéo dài tác dụng; tích luỹ thuốc; tác dụng phụ xuất hiện muộn

Chỉ định: Trầm cảm hoặc chứng dễ hoảng sợ

NL, uống buổi sáng: Ban đầu 20 mg/lần/24 h; tăng dần tới 80 mg/24 h

Duy trì điều chỉnh theo đáp ứng thuốc của từng người bệnh

Dạng bào chế: Viên nang 10, 20 mg; dung dịch uống 20 mg/5 ml

Chú ý: Nghỉ uống fluoxetin ≥ 5 tuần trước khi dùng thuốc IMAO

Tác dụng KMM:

Bắt đầu điều trị có thể bồn chồn, mệt mỏi, chóng mặt, ra mồ hôi

Chống chỉ định: Suy thận nặng; đang dùng thuốc IMAO

Bảo quản: Đựng trong bao bì kín; quản lý theo thuốc hướng thần

Đọc thêm: TIANEPTINE NATRI Biệt dược: Stablon

amino] heptanoate S,S-dioxide

Tính chất: Bột kết tinh màu trắng Dễ tan trong nước, methanol

Cl(CH3)2

HCl

N S Me

Tính chất: Bột kết tinh màu trắng; biến màu chậm / không khí, AS

Tan nhẹ trong nước, ethanol; tan trong cloroform

Hoá tính: Tính base do phân tử có nhiều N amin bậc III

Định tính: Phổ IR hoặc sắc ký, so với trazodon HCl chuẩn

Dung dịch nước cho phản ứng ion Cl-

Định lượng: Acid-base/CH3COOH khan; HClO4 0,1M; đo thế

Tác dụng: Chống trầm cảm không đặc hiệu (heterocyclic)

Đặc điểm: Hiệu lực không cao, chỉ làm thuốc hỗ trợ Có thể tích luỹ thuốc

Chỉ định: Trầm cảm NL, uống lúc đói: ngày đầu 150 mg/24 h;

chia liều theo bữa ăn hoặc uống liều đơn vào lúc đi ngủ

Điều chỉnh: sau 3-4 ngày tăng thêm 50 mg, tới 300-400 mg/24 h

Liều tối đa cho bệnh nhân nằm viện là 600 mg/24 h

Dạng bào chế: Viên 50 và 100 mg

Tác dụng KMM: Hoa mắt, khô miệng, buồn ngủ, nôn; mẫn cảm thuốc

Bảo quản: Tránh ánh sáng; quản lý theo chế độ thuốc hướng thần

Dễ tan/ nước; tan/ trong cloroform; khó tan/ethanol

Định tính: Hấp thụ UV: MAX ở 279 nm; E (1%, 1 cm) = 64-72 (nước)

+ Phổ IR phù hợp với phổ chuẩn (hoặc SKLM, so với chất chuẩn)

+ Dung dịch nước chophản ứng của ion Cl- (phần HCl)

Định lượng: Acid-base/ ethanol, NaOH 0,1M; đo điện thế

Tác dụng: antidepressant (heterocyclic) cấu trúc  tricyclic

Chỉ định: Trầm cảm Dùng thay thế các thuốc khác

NL, uống buổi tối 15-45 mg/24 h; chỉnh tăng dần, tối đa 200 mg/24 h

Chú ý: Giảm liều từ từ khi muốn ngừng dùng thuốc

Tác dụng KMM: Hoa mắt, khô miệng, buồn ngủ, nôn; mẫn cảm thuốc

Bảo quản: Tránh ánh sáng; quản lý theo chế độ thuốc hướng thần

Bảng 24-TM/dh