Mạch từ của máy biến áp ba pha Mạch từ của MBA 3 pha Đối với máy biến áp ba pha, có hai loại hệ thống mạch từ: Ví dụ: tổ máy biến áp ba pha do ba máy biến áp một pha ghép lại Hệ thống mạ
Trang 1Mạch từ của máy biến áp ba pha
Mạch từ của MBA 3 pha
Đối với máy biến áp ba pha, có hai loại hệ thống mạch từ:
Ví dụ: tổ máy biến áp ba pha do ba máy biến áp một pha ghép lại
Hệ thống mạch từ : từ thông của từng pha độc lập đối với
nhau
Trang 2BMTBD-KTĐ1-nxcuong-V1-5-05
Mạch từ của máy biến áp ba pha
Mạch từ của MBA 3 pha
Hệ thống mạch từ _
Giả sử hệ thống ba pha đối xứng
U U U 0
0
Φ + Φ + Φ =
Ỉcó thể cắt bỏ trụ ghép chung mà không ảnh
hưởng đến tình trạng làm việc của máy biến
áp: máy biến áp ba pha có hệ thống mạch từ
chung
Ỉtừ thông tổng ở trụ ghép chung
U.A
U.B
U.C
Mạch từ của máy biến áp ba pha
Mạch từ của MBA 3 pha
Hệ thống mạch từ chung
Thường bố trí ba trụ còn lại nằm trong cùng mặt phẳng
Kết cấu lõi sắt không đối xứng: trụ giữa mạch từ ngắn hơn
Ỉdòng điện từ hóa của ba pha _
Io<< IđmỈsự không đối xứng này ảnh hưởng không đáng kể đến sự
làm việc bình thường của máy biến áp
Trang 3BMTBD-KTĐ1-nxcuong-V1-5-05
Mạch từ của máy biến áp ba pha
Những hiện tượng xuất hiện khi từ hóa lõi thép
φ
E1
U 1
I 0
I 0x
I0r α
Thường Ior < 10%Ioxnên ta có thể xem Iox≅Io
Ỉ Io là dòng từ hóa lõi thép Ỉ quan hệ Φ(Io)
cũng chính là quan hệ
Φ(ωt) là hàm sin, nhưng do tính chất bảo
hòa của mạch từ, io có dạng nhọn đầu và
trùng pha với Φ
Mạch từ của máy biến áp ba pha
Những hiện tượng xuất hiện khi từ hóa lõi thép
io(ωt) trùng pha với Φ(ωt) là hàm tuần hoàn không
sin có dạng nhọn đầu nên được phân tích chuổi
Fourrier thành sóng hài cơ bản bậc 1 và các sóng
hài bậc lẽ: bậc 3, 5, 7, 9,…
Thành phần sóng hài bậc 1 và 3 có giá trị đáng kể
Dòng điện bậc ba trong các pha
sin
03 A 03m
2
3
π
4
3
sin
Trang 4BMTBD-KTĐ1-nxcuong-V1-5-05
Mạch từ của máy biến áp ba pha
Những hiện tượng xuất hiện khi từ hóa lõi thép
Trường hợp máy biến áp nối Y/Y không có dây trung tính
Ỉtừ thông Φ = Φ1+ Φ3có dạng vạt đầu
Φ3Ỉe3
Φ1Ỉe1
Ỉe = e1+ e3có dạng nhọn đầu
Vì dây quấn sơ cấp nối Y nên thành phần
dòng điện bậc 3 không tồn tại
ỈDòng điện từ hóa có dạng hình sin
nghĩa là xuất hiện thành phần –io3xếp
chồng lên dòng ionhọn đầu có thành phần io3
ỈDòng điện -io3sinh ra từ thông Φ3xếp chồng
lên từ thông Φ1có dạng sin
Mạch từ của máy biến áp ba pha
Những hiện tượng xuất hiện khi từ hóa lõi thép
Trường hợp máy biến áp nối Y/Y không có dây trung tính
mạch từ riêng lẽ từng pha như Φ1
Ỉe3khá lớn (có thể đạt tới 20%)
Ỉbiên độ của sức điện động pha tăng lên rõ rệt
Ỉcó thể gây nguy hiểm như chọc thủng cách điện của dây
quấn
Ỉkhông dùng kiểu đấu dây Y/Y cho tổ máy biến áp ba pha
Trang 5BMTBD-KTĐ1-nxcuong-V1-5-05
Mạch từ của máy biến áp ba pha
Những hiện tượng xuất hiện khi từ hóa lõi thép
Trường hợp máy biến áp nối Y/Y không có dây trung tính
cùng chiều trong 3 trụ thép tại mọi thời điểm, nên không thể
khép mạch từ trụ này qua trụ khác được, mà chỉ có thể khép
mạch qua không khí hoặc dầu làm mát, có từ trở lớn
ỈΦ3không lớn lắm
Ỉ Φsin, e sin
Tuy nhiên, từ thông bậc 3 sẽ gây nên những tổn hao phụ làm
hiệu suất của máy biến áp giảm
Mạch từ của máy biến áp ba pha
Những hiện tượng xuất hiện khi từ hóa lõi thép
Trường hợp máy biến áp nối Δ/Y hay Δ /Δ
Dây quấn sơ cấp nối Δ Ỉ io3khép kín trong
tam giác đó Ỉ iocó dạng nhọn đầuỈ Φ, e
dạng hình sin
Trang 6BMTBD-KTĐ1-nxcuong-V1-5-05
Mạch từ của máy biến áp ba pha
Những hiện tượng xuất hiện khi từ hóa lõi thép
Trường hợp máy biến áp nối Y/ Δ
e23
i23
Dây quấn sơ cấp nối Y
Ỉ Φcó dạng vạt đầu Ỉ Φ3Y
Ỉe23trong dây quấn thứ cấp
Ỉ Φ3= Φ3Y+ Φ3Δ≈0 Ỉe3nhỏ Ỉ e dạng hình sin
Ỉ i23 trong dây quấn thứ cấp
Ỉ Φ3Δ
Tổ nối dây của máy biến áp
Cách ký hiệu đầu dây
Đối với MBA một pha, dây quấn có thể tùy ý chọn đầu
đầu hay đầu cuối vì độ lệch pha giữa dây quấn sơ cấp và
thứ cấp chỉ có hai giá trị _
Đối với MBA ba pha, dây quấn phải ký hiệu đầu đầu và đầu
cuối một cách rõ ràng và thống nhất
B
A
C B
Nếu một pha dây quấn ký hiệu ngược thì điện áp dây lấy ra sẽ
Trang 7BMTBD-KTĐ1-nxcuong-V1-5-05
Tổ nối dây của máy biến áp
Cách ký hiệu đầu dây
0 0
Đầu trung tính
x, y, z
X, Y, Z Đầu cuối
a, b, c
A, B, C Đầu đầu
Dây quấn thứ cấp
Dây quấn
sơ cấp
Tổ nối dây của máy biến áp
Các kiểu đấu dây
Dây quấn của máy biến áp ba pha có thể đấu hình sao (ký hiệu Y) hay đấu hình tam giác (ký hiệu Δ) Nếu đấu sao có dây trung tính: ký hiệu Yo
Đấu sao thì ba đầu X, Y, Znối lại vào nhau, các đầu A, B, Cđể tự do
Đấu tam giác thì đầu cuối của pha này nối với đầu đầu của pha kia
Trang 8BMTBD-KTĐ1-nxcuong-V1-5-05
Tổ nối dây của máy biến áp
Tổ nối dây của máy biến áp
Trong máy biến áp một pha, góc lệch pha giữa sức điện động của dây quấn
sơ cấp và dây quấn thứ cấp là _ Trong máy biến áp ba pha, góc lệch pha này sẽ là _
sơ cấp và thứ cấp
Góc lệch pha này phụ thuộc các yếu tố sau:
1 Chiều quấn của cuộn dây;
2 Ký hiệu đầu dây;
3 Cách nối dây quấn
Tổ nối dây của máy biến áp
Tổ nối dây của máy biến áp
Qui ước:
- _tượng trưng cho _, được đặt ở vị trí chỉ số 12 trên đồng hồ
- _biểu thị cho sức điện động dây của dây quấn
Trang 9BMTBD-KTĐ1-nxcuong-V1-5-05
Tổ nối dây của máy biến áp
Tổ nối dây của
máy biến áp
Phân tích máy biến áp ba pha
Khi máy biến áp 3 pha làm việc với _thì có thể áp dụng các công thức dùng trong máy biến áp 1 pha để khảo sát trên 1 pha của máy biến áp 3 pha
Lưu ý khi chuyển bài toán MBA 3 pha Ỉ bài toán MBA 1 pha thì:
-Điện áp MBA 1 pha là
-Dòng điện MBA 1 pha là
Trang 10BMTBD-KTĐ1-nxcuong-V1-5-05
Phân tích máy biến áp ba pha
Iđm
N
Iđm
Cho MBA 3 pha: Sđm, Uđm, Pn, Po, Io, Un
If
Uf
=If
Uf
Phân tích máy biến áp ba pha
η =
U
Hiệu suất máy biến áp
Sự thay đổi điện áp của máy biến áp
2
1 1
3
3
nr
nf f nx
f
U
x I U
U
Trang 11BMTBD-KTĐ1-nxcuong-V1-5-05
Máy biến áp làm việc song song
Trong hệ thống cung cấp điện, để bảo đảm các yêu cầu về kinh tế – kỹ thuật, giảm tổn hao khi vận hành và tăng độ tin cậy cung cấp điện liên tục, nhiều máy biến áp có thể được ghép làm việc song song
Điều kiện để cho các máy biến áp làm việc song song:
-dòng điện tải được phân bổ theo tỷ lệ công suất máy, nghĩa là các máy biến áp đều có cùng hệ số tải
- không có dòng điện cân bằng chạy trong các dây quấn thứ cấp
EI
EII I
II
Ic6
Máy biến áp làm việc song song
Nghĩa là cần thỏa những điều kiện cụ thể sau đây:
1) Các điện áp định mức sơ cấp và thứ cấp _tương ứng
2) Các điện áp thứ cấp cùng pha hoặc 3) Điện áp ngắn mạch phần trăm của các máy biến áp _
Điều kiện 1 và 2 đảm bảo không có dòng điện cảm bằng chạy quẩn trong các dây quấn thứ cấp: EI= EII
Điều kiện 3 bảo đảm tải phân bố trên các máy tỷ lệ với công suất
định mức của chúng
Trang 12BMTBD-KTĐ1-nxcuong-V1-5-05
Máy biến áp làm việc song song
Giải bài toán mạch sơ đồ thay thế hai máy biến áp làm việc song song
ZnI
ZnII I’2I
I’2II
I’2
U’2 Z’2
U1
ZnI, ZnII là tổng trở ngắn mạch của máy biến áp I và II
Máy biến áp làm việc song song
Từ điều kiện tải phân bố trên các máy tỷ lệ với công suất định
mức của chúng
%
%
βI I I nI I nI nI I nI
Ỉ
Hệ số tải của máy biến áp làm việc song song tỷ lệ nghịch với điện
áp ngắn mạch của chúng, máy biến áp nào có điện áp ngắn mạch
nhỏ hơn sẽ mang tải nặng hơn