Giải phẩu "Thế giới ảo giác" pdf

Những hình vẽ đẳng kích Người ta có thể sử dụng các hình vẽhai chiều trên một mặt phẳng để truyền tải một ảo giác của một thựctại ba chiều.. Thông thường thì trò bịp này sử dụng các vật

Giải phẩu "Thế giới ảo giác"

Các tác phẩm ảo giác nghệ thuật thường có sức mê hoặc ghê gớm.

Chúngtiêu biểu cho một sự chiến thắng của nghệ thuật so với thực tại.

Chúngcũng dối trá như lôgic học vậy.

Tại sao ảo giác lại thu hút sự chú ý của chúng ta? Tại sao nhiều họa sĩlại lao vào vật lộn với chúng? Những người leo núi thường nói họ trèonúi “vì chúng

có mặt ở đó” Có lẽ chúng ta tìm ảo giác vì chúng khôngcó mặt ở đó

Tất cả chúng ta đều trầm trồ thán phụctrước bản in thạch tác phẩm Thác nước của Maurits C Escher (1961).Thác nước của ông xoay vòng nước trở lại sau khi lái nước qua bánh xenước Nếu nó có thể hoạt động, thì đây sẽ là cỗ máy chuyển động vĩnhcửu tối hậu đang phân phối năng lượng! Nếu chúng ta nhìn gần, chúng tasẽ thấy là ngài Escher đã lừa dối chúng ta, và bất kì nỗ lực nào nhằmxây dựng cấu trúc này bằng những viên gạch thợ nề rắn chắn đều sẽ thấtbại

Những hình vẽ đẳng kích

Người ta có thể sử dụng các hình vẽhai chiều (trên một mặt phẳng) để truyền tải một ảo giác của một thựctại ba chiều Thông thường thì trò bịp này sử dụng các vật thể rắn, cóthật, trong mối quan hệ không gian có thể thu được theo kinh nghiệm cảmgiác hàng ngày của chúng ta

Tập quán vẽ phối cảnh cổ điển rất hiệuquả ở việc mô phỏng thực tại như vậy, cho phép thể hiện “ảnh chụp” củatự nhiên Sự thể hiện này là không hoàn chỉnh theo một số ngữ nghĩa Nókhông cho phép chúng ta nhìn quang cảnh từ những điểm có

lợi khác nhau,hay thả bộ vào trong đó, hay nhìn các vật từ mọi phía Nó cũng

khôngmang lại cho chúng ta cảm giác chiều sâu lập thể mà một vật thể thật sựsẽ có

do hai mắt chúng ta nằm cách xa nhau Một bức tranh hoặc một hìnhvẽ phẳng thể hiện một khung cảnh chỉ từ một điểm cố định, giống như ảnhnhìn bình thường qua một con mắt

Một loại ảo giác thoạt trông giống nhưnhững biểu hiện ‘phối cảnh’ thông thường của các vật hay quang cảnh bachiều, chắc chắn Nhưng khi khảo sát kĩ, chúng bộc lộ những mâu thuẫnnội tại như thể quang cảnh ba chiều mà chúng mô tả không thể tồn tạitrong thực tế Những hình vẽ này có sức thôi miên đặc biệt đối vớinhững người trong số chúng ta đã quen với tập quán vẽ miêu tả tự nhiêntrên mặt phẳng của trang giấy, vải bạt, hoặc trên ảnh chụp

Nghệ thuật ảo giác đẳng kích được sángtạo từ năm 1934 bởi họa sĩ người Thụy Điển, Oscar Reutersvärd, với sựsắp xếp không thể có của những viên khối thể hiện

ở trên Màu sắc trongphiên bản này không phải của Oscar Mẫu này được sử dụng rộng rãi, vànó còn xuất hiện trên một con tem bưu chính của Thụy Điển

Ảo giác Penrose

Một thí dụ đặc biệt của ảo giácReutersvärd thỉnh thoảng được gọi là ảo giác

‘Penrose’ hay ảo giác ‘bathanh’ Dạng đơn giản nhất của nó được minh họa dưới đây

Hình vẽ dường như miêu tả ba thanh cótiết diện vuông nối với nhau thành một tam giác Nếu bạn lấy tay che đibất kì một góc nào trong hình này, thì ba thanh dường như được kẹp lạivuông góc với nhau ở hai góc kia – một tình huống hết sức bình thường.Nhưng giờ nếu bạn từ từ nhìn kĩ vào một góc, thì rõ ràng là có

sự dốitrá gì đó ở đây Hai thanh nối với nhau ở góc này sẽ không khớp vớinhau được nếu chúng được nối như thế ở hai góc kia

Ảo giác Penrose phụ thuộc vào sự ‘phốicảnh sai’, cùng loại dùng trong các hình vẽ

‘đẳng kích’ kĩ thuật Loạihình vẽ ảo giác này thể hiện một sự nhập nhằng cố hữu của chiều sâu,cái chúng ta sẽ gọi là ‘sự nhập nhằng chiều sâu đẳng kích’

Các hình vẽ đẳng kích biểu diễn mọiđường thẳng song song là song song nhau trên trang giấy phẳng, cho dùchúng bị nghiêng đi so với người quan sát trong khung cảnh thực Mộtvật nghiêng ra phía xa người quan sát một góc nào đó trông y hệt như bịnghiêng về phía người quan sát một góc bằng như vậy Một tam giác

bịnghiêng có một sự nhập nhằng hai nếp gấp, như minh họa bởi hình vẽ củaMach (ở trên), cái trông như một quyển sách mở ra với các tranh sáchquay về phía bạn,

hoặc như một quyển sách đóng lại, vứi phần gáy sáchquay về phía bạn Nó cũng có xem là hai hình bình hành đối xứng bênnhau và nằm trong một mặt phẳng, nhưng

ít người mô tả nó như vậy

Hình vẽ Thiery (ở trên) mô tả cùng loại lừa bịp hội họa trên

Ảo giác cầu thang gác có thể lộn ngượccủa Schroeder là một thí dụ rất ‘thuần khiết’ của sự nhập nhằng chiềusâu đẳng kích Nó có thể hình dung là một cái cầu thang

mà người ta cóthể bước lên từ phải sang trái, hoặc là mặt đáy của một cái cầu thang,nhìn từ dưới lên Mọi cố gắng vẽ lại hình này với các điểm triệt tiêusẽ làm hỏng mất ảo giác trên

Ảo giác trên có thể dễ thấy hơn bằngcách thêm vào các nhân vật, như minh họa ở hình này (Hình vẽ của JohnC Holden) Lưu ý: Ảo giác cầu thang có thể gây nguy hiểm thật sự

Mẫu thiết kế đơn giản dưới đây trôngnhư ba mặt của một dây gồm các khối lập phương, nhìn hoặc từ ngoài vào,hoặc từ trong ra Nếu bạn tập trung nhìn vào hình, bạn có thể thấychúng như thể đang biến hóa: từ trong ra, từ ngoài vào, từ trong ra.Nhưng sẽ thật khó đấy, cho dù bạn có cố gắng, xem nó đơn giản là mộthoa văn gồm các hình bình hành nằm trong một mặt phẳng Mẫu này cùngloại như mẫu ‘các khối nhào lộn’ thỉnh thoảng dùng trong chăn bông

Tô đen một số mặt sẽ làm tăng thêm ảogiác, như thể hiện dưới đây Các hình bình hành tô đen ở phía trêntrông hoặc giống như nhìn từ dưới lên, hoặc như từ trên nhìn xuống Bạnkhó mà xem chúng đang xen kẽ, một từ dưới lên, một từ trên

xuống, và cứthế, từ trái sang phải Đa số mọi người không thể Vì sao chúng

takhông thể làm được như vậy?

Mẫu dưới đâu sử dụng ảo giác ba thanhliên tục trong một kiểu vẽ đẳng kích

nghiêm ngặt Đây là một trongnhững hoa văn ‘gạch gạch’ của chương trình đồ họa máy tính AutoCAD Nócó tên hoa văn gạch gạch ‘Escher’

Hình vẽ khung sườn đẳng kích của mộtkhối lập phương (hình dưới, bên trái) thể hiện sự nhập nhằng đẳng kích.Hình này đôi khi được gọi là hình khối Necker Nếu chấm đen nằm ngaygiữa một mặt của hình khối, thì mặt đó ở phía trước, hay ở phía sau?Bạn cũng có thể hình dung cái chấm đó nằm gần góc vuông phía dưới củamột mặt, nhưng cái mặt đó nằm phía trước hay nằm phía sau? Bạn không cólí

do gì để giả sử rằng cái chấm nằm bên trong ở trong hay thậm chí nằmphía trên hình khối, nhưng có thể là ở phía sau hoặc ở phía trước củahình khối, vì bạn chẳng

có manh mối nào để xác định kích thước tươngđối của cái chấm đó cả

Nếu các cạnh của hình khối được cho làrắn chắc, ví dụ như hình khối làm bằng gỗ

2x4 đóng lại với nhau, thì tacó được một hình đầy mâu thuẫn Nhưng ở đây, chúng tôi sử dụng sự ghépnối nhập nhằng của các thành phần nằm ngang, cái sẽ được trình bàytrong phần tiếp theo Mẫu này được gọi là ‘thùng thưa điên rồ’ Có lẽnó sẽ đảm đương vai trò khung sườn để xây dựng một bộ khung tàu ảogiác Việc đóng các mặt gỗ dán lên trên bộ khung này để hoàn chỉnh cáithùng sẽ là một thách thức thật sự, nhưng nhớ phải giữ cho ảo giáckhông biến mất đó nhé!

Ảo giác ảnh chụp

Thùng thưa điên rồ có thể chế tạo bằng gỗ Nhưng hình ảnh thể hiện ởđây là cái gì

đó chế tạo bằng gỗ, cái gì đó nhất định trông giống nhưthùng thưa điên rồ Nó là một trò bịp Một mảnh, dường như đi qua phíasau mảnh kia, thật ra là hai mảnh với một chỗ gãy, một ở gần, một ở xamảnh bắt ngang hơn Đây dường như chỉ là một cái thùng thưa nhìn từ mộtđiểm nhìn đặc biệt Nếu bạn trông vào vật thật từ gần điểm này, thì cáinhìn lập thể của bạn sẽ xóa tan trò ma quái ở đây Nếu bạn lắc đầu bạnra khỏi điểm nhìn từ đó nó được thiết kế, bạn sẽ thấy trò bịp bợm.Trong bảo tàng những hình ảnh kiểu này, bạn buộc phải nhìn qua một cáilỗ nhỏ ở trên tường, chỉ sử dụng một mắt thôi

Để tạo ra một bức ảnh như thế, người ta phải xử lí khéo léo mẹo giandối Nếu dùng một camera bình thường, thì những mảnh gỗ ở xa hơn sẽtrương một góc nhỏ hơn các mảnh ở gần Cho nên, những mảnh ở xa hơnphải lớn hơn về mặt cấu tạo, và những mảnh có một đầu ở gần hơn đầu kiađó phải có kích cỡ thon dần từ đầu này tới đầu kia

Có một cách khác làm được trò thủthuật này với những vật nhỏ hơn Mô hình nhỏ dưới đây bên trái chế tạotừ gạch plastic Quobo, cao 1 cm Toàn bộ mô hình cao hơn 7 cm Lưu ý làcó sự chênh lệch kích cỡ chỗ những lớp ngang màu vàng ở gần hơn tiếpxúc với viên gạch màu đỏ ở xa hơn Nhưng trong hình bên phải, không cósự chênh lệch kích thước ở đó Cũng lưu ý là trong hình bên phải, toànbộ các

viên gạch trương một góc như nhau, các cạnh đối diện của đế màuxanh là song song nhau và toàn bộ các đường song song khác của mô hìnhđều song song nhau trong hình Đây là một ảnh chụp đẳng kích

Bức ảnh bình thường bên trái thể hiệncái ghế ngồi và ngọn đèn phía sau, cũng như những vật lộn xộn kháctrong một phòng làm việc nhỏ Nó được chụp với một

camera kĩ thuật sốvới đối tượng chỉ cách ống kính khoảng 30 cm

Hình bên phải cũng chụp với camera số,và ở khoảng cách vật tương đương Nhưng người ta còn sử dụng một hệthống quang chụp gần, gồm một thấu kính lớn đường kính 13 cm đặt vớitiêu điểm của nó rất gần tiêu điểm riêng của camera Thấu kính đặc biệtlớn này không có chất lượng cao (nó được đúc, không mài), nên độ

phângiải của ảnh tệ hơn Những hệ như vậy gặp phải vấn đề là bụi hay cácvết xước hoặc những khiếm khuyết khác trên thấu kính có thể thể hiệntrên hình ảnh sau cùng Việc sử dụng một thấu kính đơn cũng gây ra biếndạng méo hình “kiểu gối cắm kim” làm cho những đường thẳng hơi bị congđi

Các hệ thấu kính chụp gần chất lượngcao được sử dụng trong công nghiệp để kiểm tra sản phẩm, và trong kínhhiển vi, để tăng chiều sâu của tiêu điểm Chúng được sử dụng hạn chếvới việc chụp ảnh những vật nhỏ hơn đường kính của bề mặt phía trướccủa thấu kính

Đối với một số vật, người ta có thể“thoát khỏi” loại gian dối này bằng cách sử dụng một thấu kính chụp xacó độ phóng đại cao và đặt vật rất xa camera