NAM CHÂM

Ta nói thanh s t đã b t hoá ắ ị ừ - Không chỉ riêng sắt mà các chất trong tự nhiên khi đặt trong từ trường đều bị từ hoá Nam châm?. - Chất nghịch từ như Đồng, Bitmut, Beri, Vàng, Bạc … -

Khi đ t thanh s t l i g n m t nam châm (n m ặ ắ ạ ầ ộ ằ trong t tr ừ ườ ng c a nam châm) thì thanh s t b ủ ắ ị hút Ta nói thanh s t đã b t hoá ắ ị ừ

- Không chỉ riêng sắt mà các chất trong tự nhiên khi đặt trong từ trường đều bị từ hoá

Nam châm?

Các em đã biết gì về

nam châm?

Xung quanh nam châm có từ trường và nam

châm có thể hút các vật bằng sắt

Thanh sắt

Bài 34:

N i dung bài h c ộ ọ

1 Các chất thuận từ và nghịch từ

2 Các chất sắt từ

3 Nam châm điện Nam châm vĩnh cửu

4 Hiện tượng từ trễ

5 Ứng dụng của các vật liệu sắt từ

Khi m t kh i ch t đ t trong m t t tr ộ ố ấ ặ ộ ừ ườ ng

ngoài Bn thì trong kh i ch t xu t hi n m t t ố ấ ấ ệ ộ ừ

tr ườ ng ph B ụ p

Chất thuận từ Chất nghịch từ

B n

B p

B n

B p

1 Ch t thu n t và ch t ngh ch t ấ ậ ừ ấ ị ừ

Bp<<Bn

Quay về nội dung bài học

- Chất nghịch từ như Đồng, Bitmut, Beri, Vàng, Bạc …

- Chất thuận từ và nghịch từ là những chất

từ hoá yếu

- Chất thuận từ như Nhôm, Vonfram,

Platin, Oxi, Nitơ …

- Nguyên nhân: Do trong các phân tử của vật có các

dòng điện kín Các dòng điện này là do sự chuyển động của electron quanh hạt nhân

- Trong phân tử có nhiều electron nên sẽ có nhiều từ

trường Như vậy có 2 khả năng: một là các từ trương

khử nhau hoàn toàn (chất nghịch từ), hai là các từ

trường khử nhau không hoàn toàn (chất thuận từ)

Quay về nội dung bài học

Dòng đi n kín trong phân t (hay còn ệ ử

g i là dòng đi n nguyên t ) ọ ệ ố

+

B1

i 1

i 2

B 2

electron

Dòng điện

Hạt nhân

i 3

Quay về nội dung bài học

2 Các ch t s t t ấ ắ ừ

- Là các chất từ hoá mạnh (Fe, Ni, Co là

ba chất điển hình)

- Khi đặt một khối chất sắt từ vào

một từ trường ngoài thì trong khối

chất xuất hiện một từ trường phụ

Từ trường phụ cùng chiều với

từ trường ngoài và có thể lớn

hơn từ trường ngoài hàng

nghìn lần

BP>>BN

Quay về nội dung bài học

Nguyên nhân t o nên tính t m nh các ch t ạ ừ ạ ấ

s t t là gì? ắ ừ

Là do trong các chất sắt từ có các miền từ hoá

Được xem như một kim

nam châm

Mỗi miền từ hoá tự

nhiên (0,01-0,1mm; 1016

- 1019 phân tử)

Bình thường các kim nam

châm nhỏ sắp xếp hỗn đỗn

Nếu thanh sắt đặt vào từ

trường ngoài thì các kim

nam châm sắp xếp có sự

định hướng

BN

Quay về nội dung bài học

3 Nam châm đi n Nam châm vĩnh c u ệ ử

Mời các em xem đoạn phim thí nghiệm

- Cho dòng điện chạy qua một ống dây thì lõi sắt bị từ hoá

- Các thí nghiệm đã chứng tỏ rằng từ trường tổng hợp trong ống dây lớn hàng trăm thậm chí hàng nghìn lần so với từ trường trong ống dây khi chưa có lõi sắt

- Ống dây mang dòng điện có thêm lõi sắt gọi là một nam châm

điện Nhưng khi ngắt dòng điện thì từ tính thanh sắt cũng bị mất rất nhanh

Làm thí nghiệm cho học sinh quan sát và rút ra nhận xét?

- Thay lõi sắt bằng lõi thép thì hiện hiện tượng cũng tương tự

Nhưng khi ngắt dòng điện thì từ tính của của thép còn giữ

được một thời gian dài

Hãy so sánh ch t s t t ấ ắ ừ m m ề và ch t s t t c ng? ấ ắ ừ ứ

Chất sắt từ mềm Chất sắt từ cứng

Giống

nhau

Khác

nhau

Đều là chất sắt từ Khi đặt trong ống dây mang dòng điện thì từ trường tổng hợp lớn hơn hàng trăm, hàng nghìn lần so với từ trường khi chưa đặt chúng vào trong ống dây

Khi ngắt dòng điện thì từ tính mất rất nhanh

Khi ngắt dòng điện thì

từ tính vẫn còn tồn tại khá lâu

Quay về nội dung bài học

4 Hi n t ệ ượ ng t tr ừ ễ

Từ trường ngoài

B N

Từ trường lõi thép

B lt

B 0

P

M

K

O

B C

-B 0

Q

N

B C L

Chu trình từ trễ

Cho I tăng từ 0 - I0 thì BN tăng từ 0 - B0: Blt tăng

từ 0 – B1

Cho I giảm từ I0 - 0 thì BN giảm từ B0 - 0: Blt

giảm từ B1 – B2

Lúc BN=0 thì Blt khác 0 từ trường lõi thép

ứng với điểm P gọi là từ dư Đoạn MP cho

thấy từ trường lõi thép giảm chậm hơn (trễ

hơn) từ trường ngoài

Đổi chiều dòng điện cho I tăng từ 0 – I0 thì BN

tăng từ 0 – B0: Blt tăng từ 0 – B1

Tại điểm Q: BN=0 thì Blt= - BC; BC gọi là từ

trường từ kháng

Cho BN tăng từ - B0 đến B0 thì từ trường lõi thép tăng

theo đường NKLM

Đường cong kín MQNLM gọi là chu trình từ trễ

Quay về nội dung bài học

5 ng d ng c a các v t s t t Ứ ụ ủ ậ ắ ừ

5.1 Loa điện

động

Nam châm hình trụ

Rơle tự động Rơle điều khiển

5.2 Rơle điện từ:

Nam châm điện

Quay về nội dung bài học

5.3 C n c u đi n ầ ẩ ệ

5.4 Đầu từ và băng từ

Camera bằng từ

Có thể nâng một cái

contiener nặng hàng tấn

Ghi/đọc trong ổ cứng máy tính

Quay về nội dung bài học

Nguyên t c ho t đ ng c a đ u t và ắ ạ ộ ủ ầ ừ

băng từ

Cấu tạo đầu từ Nguyên tắc hoạt động của đầu từ

- Ngoài ra ta còn có rất nhiều ứng dụng của vật liệu sắt

từ như: ở cửa tủ lạnh, trong quạt điện, trong chuông

điện, trong ống nghe, trong máy gia tốc…

Quay về nội dung bài học

C ng c ủ ố

Các em về nhà tìm các thiết bị, dụng cụ

có ứng dụng của các vật liệu sắt từ và tìm hiểu nguyên tắc hoạt động của chúng

?

Quay về nội dung bài học

Quay về nội dung bài học