TIẾT 23 NAM CHÂM VĨNH CỬU

Một cực của nam châm còn gọi là từ cực luôn chỉ h ớng Bắc đ ợc gọi là cực Bắc , còn cực kia luôn chỉ h ớng Nam đ ợc gọi là cực Nam.. Một cực của nam châm còn gọi là từ cực luôn chỉ h

Năm 1820 nhà bác học ơ-xtét ng ời Đan Mạch

phát kiến về sự liên hệ giữa điện và từ, (mà hàng nghìn năm về tr ớc con ng ời vẫn coi là hai hiện t ợng tách biệt, không liên hệ gì với nhau)

Là cơ sở cho sự ra đời của động cơ điện Giải phóng sức lao động cho con ng ời Với những ý nghĩa quan trọng đó chúng ta sẽ nghiên cứu

điện và từ qua:

ch ơng II Điện từ học

CH ƯƠ NG II

CH ƯƠ NG II ĐI N T H C ĐI N T H C Ệ Ệ Ừ Ọ Ừ Ọ

 Nam châm điện có đặc điểm gì gièng vµ kh¸c nam châm vĩnh cửu ?

 Từ trường tồn tại ở đâu ? Làm thế nào nhận biết được từ trường ? Biểu diễn từ trường bằng hình vẽ như thế nào ?

 Lực điện từ do từ trường tác dụng lên dòng điện chạy qua dây dẫn thẳng có đặc điểm gì ?

 Trong điều kiện nào thì xuất hiện dòng điện cảm ứng ?

 Máy phát điện xoay chiều có cấu tạo và hoạt động như thế nào ?

 Vì sao ở hai đầu đường dây tải điện phải đặt máy biến thế ?

Ở Trung Quốc thế kỉ V

Hướ ng N

am

Tổ Xung Chi là nhà phát minh của Trung Quốc thế kỉ V Ông đã chế ra

xe chỉ nam Đặc điểm của xe này là dù xe có chuyển động theo hướng nào thì hình nhân đặt trên xe cũng chỉ tay về hướng nam Bí quyết nào

đã làm cho hình nhân trên xe của Tổ Xung Chi luôn luôn chỉ hướng Nam?

I Từ tính của nam châm  C1.Đ a thanh kim loại lại

gần vụn sắt,trộn lẫn vụn nhôm, đồng Nếu thanh kim loại nào hút vụn sắt thì

buông tay Khi đã đứng cân

bằng trở lại, kim nam châm

còn chỉ h ớng nh lúc đầu nữa

không? Làm lại thí nghiệm

hai lần và cho nhận xét?

+Khi đã đứng cân bằng trở lại, nam châm vẫn chỉ h ớng Nam-Bắc nh cũ.

I Từ tính của nam châm

Tiết 23: Nam châm vĩnh cửu

1 Thí nghiệm

2 Kết luận

 Bình th ờng, kim (hoặc thanh) nam

châm tự do, khi đã đứng cân bằng luôn

chỉ h ớng Nam-Bắc Một cực của nam

châm( còn gọi là từ cực) luôn chỉ h ớng

Bắc (đ ợc gọi là cực Bắc ), còn cực kia luôn

chỉ h ớng Nam (đ ợc gọi là cực Nam ).

•Ngoài sắt thộp nam chõm cũn hỳt được ni ken, cụ ban ,gađụlini … cỏc kim loại này là cỏc vật liệu từ

Nam chõm hầu như khụng hỳt đồng,nhụm và cỏc kim loại khụng thuộc vật liệu từ

Nam châm chữ U

Nam châm thẳng

Kim nam châm

Người ta sơn cỏc màu khỏc nhau

để phõn biệt cỏc từ cực của nam chõm

- Nhiều khi trờn nam chõm cú ghi chữ

N(North) , chỉ cực Bắc Chữ S(South)

chỉ cực Nam

Một số nam châm dùng trong phòng thí nghiệm và trong cuộc sống

? Đọc phần nội dung ghi trong

dấu (T59 SGK) hãy cho biết:

I Từ tính của nam châm

Tiết 23: Nam châm vĩnh cửu

1 Thí nghiệm

2 Kết luận

 Bình th ờng, kim (hoặc thanh) nam

châm tự do, khi đã đứng cân bằng luôn

chỉ h ớng Nam-Bắc Một cực của nam

châm( còn gọi là từ cực) luôn chỉ h ớng

Bắc (đ ợc gọi là cực Bắc ), còn cực kia luôn

chỉ h ớng Nam (đ ợc gọi là cực Nam ).

II T ơng tác giữa hai nam châm

1 Thí nghiệm:

C3: Đ a từ cực của hai nam châm lại gần nhau (Hình 21.3 ) Quan sát hiện t ợng và cho nhận xét.

C4: Đổi đầu của một trong hai nam châm rồi đ a lại gần nhau

Có hiện t ợng gì xảy ra với các nam châm?

C 3:Cực Bắc của kim nam châm

bị hút về phía cực Nam của thanh nam châm.

C 4: Các cực cùng tên của hai nam châm đẩy nhau.

I Từ tính của nam châm

Tiết 23: Nam châm vĩnh cửu

1 Thí nghiệm

2 Kết luận

 Bình th ờng, kim (hoặc thanh) nam

châm tự do, khi đã đứng cân bằng luôn

chỉ h ớng Nam-Bắc Một cực của nam

châm( còn gọi là từ cực) luôn chỉ h ớng

Bắc (đ ợc gọi là cực Bắc ), còn cực kia luôn

chỉ h ớng Nam (đ ợc gọi là cực Nam ).

II T ơng tác giữa hai nam châm

1 Thí nghiệm

2 Kết luận

Khi đ a từ cực của hai nam châm lại gần

nhau thì chúng hút nhau nếu các từ cực

khác tên, đẩy nhau nếu các từ cực cùng

tên.

? Theo em có những cách nào

để có thể nhận biết các cực của một nam châm

-Dựa vào cách sơn màu -Dựa vào kí hiệu của các cực -Dựa vào sự định h ớng của nam châm

-Dựa vào sự t ơng tác giữa 2 nam châm

I Từ tính của nam châm

Tiết 23: Nam châm vĩnh cửu

1 Thí nghiệm

2 Kết luận

 Bình th ờng, kim (hoặc thanh) nam

châm tự do, khi đã đứng cân bằng luôn

chỉ h ớng Nam-Bắc Một cực của nam

châm( còn gọi là từ cực) luôn chỉ h ớng

Bắc (đ ợc gọi là cực Bắc ), còn cực kia luôn

chỉ h ớng Nam (đ ợc gọi là cực Nam ).

II T ơng tác giữa hai nam châm

1 Thí nghiệm

2 Kết luận

Khi đ a từ cực của hai nam châm lại gần

nhau thì chúng hút nhau nếu các từ cực

khác tên, đẩy nhau nếu các từ cực cùng

C6: Ng ời ta dùng la bàn để xác

định h ớng Bắc, Nam Tìm hiểu cấu tạo của la bàn Hãy cho biết

bộ phận nào của la bàn có tác dụng chỉ h ớng Giải thích Biết rằng mặt số của la bàn có thể quay độc lập với kim nam châm

I Từ tính của nam châm

Tiết 23: Nam châm vĩnh cửu

1 Thí nghiệm

2 Kết luận

 Bình th ờng, kim (hoặc thanh) nam

châm tự do, khi đã đứng cân bằng luôn

chỉ h ớng Nam-Bắc Một cực của nam

châm( còn gọi là từ cực) luôn chỉ h ớng

Bắc (đ ợc gọi là cực Bắc ), còn cực kia luôn

chỉ h ớng Nam (đ ợc gọi là cực Nam ).

II T ơng tác giữa hai nam châm

1 Thí nghiệm

2 Kết luận

Khi đ a từ cực của hai nam châm lại gần

nhau thì chúng hút nhau nếu các từ cực

khác tên, đẩy nhau nếu các từ cực cùng

la bàn là kim nam chõm.Bởi

vỡ tại mọi nơi trờn trỏi đất (trừ hai địa cực)kim nam chõm luụn chỉ hướng Nam – Bắc

I Từ tính của nam châm

Tiết 23: Nam châm vĩnh cửu

1 Thí nghiệm

2 Kết luận

 Bình th ờng, kim (hoặc thanh) nam

châm tự do, khi đã đứng cân bằng luôn

chỉ h ớng Nam-Bắc Một cực của nam

châm( còn gọi là từ cực) luôn chỉ h ớng

Bắc (đ ợc gọi là cực Bắc ), còn cực kia luôn

chỉ h ớng Nam (đ ợc gọi là cực Nam ).

II T ơng tác giữa hai nam châm

1 Thí nghiệm

2 Kết luận

Khi đ a từ cực của hai nam châm lại gần

nhau thì chúng hút nhau nếu các từ cực

khác tên, đẩy nhau nếu các từ cực cùng

tên.

III Vận dụng

C8: Xác định tên các từ cực của thanh nam châm trên hình 21.5.

N S

Hình 21.5

I Từ tính của nam châm

Tiết 23: Nam châm vĩnh cửu

1 Thí nghiệm

2 Kết luận

 Bình th ờng, kim (hoặc thanh) nam

châm tự do, khi đã đứng cân bằng luôn

chỉ h ớng Nam-Bắc Một cực của nam

châm( còn gọi là từ cực) luôn chỉ h ớng

Bắc (đ ợc gọi là cực Bắc ), còn cực kia luôn

chỉ h ớng Nam (đ ợc gọi là cực Nam ).

II T ơng tác giữa hai nam châm

1 Thí nghiệm

2 Kết luận

Khi đ a từ cực của hai nam châm lại gần

nhau thì chúng hút nhau nếu các từ cực

khác tên, đẩy nhau nếu các từ cực cùng

tên.

III Vận dụng

C8: Xác định tên các từ cực của thanh nam châm trên hình 21.5.

N S

Hình 21.5

S N

? Nếu có một thanh nam châm thẳng bị gãy tại chính giữa của thanh, hỏi lúc này một nửa của thanh nam châm sẽ

d

I Từ tính của nam châm

Tiết 23: Nam châm vĩnh cửu

1 Thí nghiệm

2 Kết luận

 Bình th ờng, kim (hoặc thanh) nam

châm tự do, khi đã đứng cân bằng luôn

chỉ h ớng Nam-Bắc Một cực của nam

châm( còn gọi là từ cực) luôn chỉ h ớng

Bắc (đ ợc gọi là cực Bắc ), còn cực kia luôn

chỉ h ớng Nam (đ ợc gọi là cực Nam ).

II T ơng tác giữa hai nam châm

1 Thí nghiệm

2 Kết luận

Khi đ a từ cực của hai nam châm lại gần

nhau thì chúng hút nhau nếu các từ cực

khác tên, đẩy nhau nếu các từ cực cùng

tên.

III Vận dụng

? : Quan sát hai thanh nam châm

trên hình vẽ Giải thích tại sao thanh nam châm 2 lại lơ lửng trên thanh nam châm 1?

1 2

*Có thể em ch a biết

Vào năm 1600, nhà vật lí ng ời Anh W Ghin-bớt, đã đ a ra giả thuyết trái đất là

thuyết của mình, W Ghin-bớt đã làm một quả cầu lớn bằng sắt nhiễm từ, gọi

là - Trái Đất tí hon- và đặt các cực từ của

nó ở các địa cực Đ a la bàn lại gần trái

đất tí hon ông thấy trừ hai từ cực, còn ở mọi điểm trên quả cầu, kim la bàn đều chỉ h ớng Nam-Bắc Hiện nay vẫn ch a có

sự giải thích chi tiết và thoả đáng về nguồn gốc từ tính của trái đất

NAM

Từ cực Nam(CANADA)

Từ cực Bắc(OXTRAYLIA)

+Vào năm 1600, nhà vật lí

người Anh W Ghin - bớt đã đưa

ra giả thuyết Trái Đất là một

‘nam châm khổng lồ ’, chính vì

vậy nó cũng có hai từ cực, từ

cực Bắc và từ cực Nam

+Từ cực Bắc của ‘nam châm

khổng lồ ’ nằm ở miền Nam của

Oxtraylia (gần cực Nam địa lí )

+Từ cực Nam của ‘nam châm

khổng lồ ’ nằm ở miền Bắc của

Canada (gần cực Bắc địa lí )

NAM

Từ cực Nam(CANADA)

Từ cực Bắc(OXTRAYLIA)

+Khi ta đặt la bàn hay

kim nam châm lên bất kì vị trí

nào của trái đất (trừ hai cưc

Bắc - Nam)

+Cực Bắc của kim nam

châm bị từ cực Nam của nam

châm khổng lồ hút kim

nam châm chỉ về hướng Bắc

địa lí.

+Cực Nam của kim nam

châm bị cực Bắc của nam

châm khổng lồ hút kim

nam châm chỉ về hướng Nam

địa lí.

Luật chơi: Có 3 hộp quà khác nhau, trong mỗi hộp quà chứa một câu hỏi và một phần quà hấp dẫn Nếu trả lời đúng câu hỏi thì món quà sẽ hiện ra Nếu trả lời sai thì món quà không hiện ra Thời gian suy

nghĩ cho mỗi câu là 15 giây

Hộp quà màu xanh

Sai

Đúng

0123456789

10Tớnh giờ

Khẳng định sau đúng hay sai:

Hai thanh nam chaõm huựt nhau khi coù xaựt hai cửùc cuứng teõn vaứo nhau

ĐÚNG RỒI: PhÇn th ëng lµ:

Mét trµng ph¸o tay!

ĐÚNG RỒI: PhÇn th ëng lµ:

®iÓm 10

ĐÚNG RỒI: Phần thưởng là một số hình ảnh “đặc biệt”

để giải trí.

TiÕt 23

- Nam châm nào cũng có hai cực Khi để tự do, cực luôn về hướng Bắc gọi là cực Bắc (sơn màu đỏ hoặc chữ N), còn cực luôn chỉ hướng Nam gọi là cực Nam (sơn màu xanh hoặc chữ S).

-Khi đặt hai nam châm gần nhau, các từ cực cùng

tên đẩy nhau, các cực khác tên hút nhau.

TH C Ứ

- Xem trước bài

“TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐiỆN – TỪ TRƯỜNG”

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

bài học đến đây là hết

xin cảm ơn các quý thầy cô đã đến dự chúc các thầy cô, các em học sinh luôn

dạy tốt, học tốt.