Tác dụng của dòng ñiện từ

Nếu dòng điện chạy qua dây dẫn thẳng hay dây dẫn có hình dạng bất kỳ thì nó có tác dụng từ hay không?. Thí nghiệm : Dòng điện chạy qua loại dây dẫn nào thỡ có thể gây ra tác dụng lự

kÝnh chµo quý

thÇy c« vµ c¸c em

häc sinh líp 9

Trên thanh nam châm, chỗ nào hút sắt mạnh nhất?

A - Phần giữa của thanh nam châm

B - Chỉ có từ cực Bắc

C - Cả hai từ cực

D - Mọi chỗ đều hút sắt mạnh nh nhau

C - Cả hai từ cực

Câu 2

Kiểm tra bài cũ

Câu 1

Nam châm có mấy cực? Khi để tự do thì các cực của nam châm nh thế nào?

Khi để tự do, cực luôn chỉ h ớng Bắc gọi là cực Bắc,

còn cực luôn chỉ h ớng Nam gọi là cực Nam

Nam châm nào cũng có hai từ cực

Để trả lời câu hỏi phần trên đó chúng ta nghiên

cứu bài hôm nay:

ở lớp 7 chúng ta đã biết, dòng điện

chạy qua cuộn dây có tác dụng từ Nếu

dòng điện chạy qua dây dẫn thẳng hay

dây dẫn có hình dạng bất kỳ thì nó có

tác dụng từ hay không ?

Tiết 24

Tác dụng từ của

dòng điện

- Từ TR ờNG

TiÕt 24: T¸c dông tõ cña dßng ®iÖn- Tõ tr êng

I/ Lực từ :

1 Thí nghiệm :

Bố trí thí nghiệm nh

hình bên

C1 Đóng khoá K Quan

sát và cho biết có hiện t

ợng gì xảy ra với kim

nam châm Lúc đã nằm

cân bằng, kim nam

châm còn song song

với dây dẫn nữa hay

không?

Tiết 24: Tác dụng từ của dòng điện- Từ tr ờng

ThÝ nghiÖm:

TiÕt 24: T¸c dông tõ cña dßng ®iÖn- Tõ tr êng

2 Kết luận :

I/ Lực từ :

1 Thí nghiệm :

Dòng điện chạy qua loại

dây dẫn nào thỡ có thể gây

ra tác dụng lực lên kim nam châm đặt gần nó?

Ta nói rằng dòng điện

có tác dụng từ.

Tiết 24: Tác dụng từ của dòng điện- Từ tr ờng

Dòng điện qua dây dẫn

thẳng hay dây dẫn có

hỡnh dạng bất kỳ đều

xảy ra tác dụng lực (gọi

là lực từ) lên kim nam

châm đặt gần nó.

Ơ-xtét đã làm thí nghiệm nh thế nào để chứng tỏ rằng

dòng điện “sinh ra” từ?

Kim nam lệch khỏi h ớng Nam-Bắc Lúc đã nằm cân bằng kim nam châm

không còn song song với dây dẫn nữa.

Một kim nam châm (gọi là nam

châm thử) đ ợc đặt tự do trên trục

thẳng đứng, đang chỉ h ớng

Nam-Bắc Đ a nó đến các vị trí khác

nhau xung quanh dây dẫn có

dòng điện hoặc xung quanh thanh

nam châm.

2 Kết luận :

II/ Từ tr ờng :

C2 Có hiện t ợng gì xảy ra với kim

nam châm?

Kim nam châm lệch khỏi h ớng Nam - Bắc.

1 Thí nghiệm

S

N

I/ Lực từ :

1 Thí nghiệm :

Tiết 24: Tác dụng từ của dòng điện- Từ tr ờng

C3 ở mỗi vị trí, sau khi nam châm

đã đứng yên, xoay cho nó lệch

khỏi h ớng vừa xác định, buông tay

Nhận xét h ớng của kim nam châm

sau khi đã trở lại vị trí cân bằng.

Kim nam châm luôn chỉ một

h ớng xác định

I/ Lực từ :

II/ Từ tr ờng :

1 Thí nghiệm

Tiết 24: Tác dụng từ của dòng điện- Từ tr ờng

- Không gian xung quanh nam

châm, xung quanh dòng điện có

khả năng tác dụng lực từ lên kim

nam châm đặt trong nó Ta nói

trong không gian đó có từ tr ờng.

- Tại mỗi vị trí nhất định trong từ

tr ờng của thanh nam châm hoặc

của dòng điện, kim nam châm

đều chỉ một h ớng xác định.

1 Thí nghiệm

2 Kết luận

Hiện t ợng xảy ra đối với kim nam châm trong thí nghiệm trên chứng tỏ không gian xung quanh dòng điện, xung quanh nam châm có gỡ đặc

biệt?

Tại mỗi vị trí nh thế nào

thỡ kim nam châm luôn

chỉ một h ớng xác định?

Tiết 24: Tác dụng từ của dòng điện- Từ tr ờng

1 Thí nghiệm

2 Kết luận

Nơi nào trong không gian có lực từ tác dụng lên kim nam châm thì nơi đó có từ tr ờng.

3 Cách nhận biết từ tr ờng

Các em xem lại thí nghiệm

II/ Từ tr ờng :

I/ Lực từ :

Từ tr ờng tồn tại ở đâu?

Tiết 24: Tác dụng từ của dòng điện- Từ tr ờng

Kết luận

I/ Lực từ :

II/ Từ tr ờng :

C4 Nếu có một kim nam châm thì em làm

thế nào để phát hiện ra trong dây dẫn AB có

dòng điện hay không?

IIi/ Vận dụng :

Đặt kim nam châm lại gần dây dẫn AB Nếu kim nam châm lệch khỏi h ớng Nam- Bắc thì dây dẫn AB

có dòng điện chạy qua và

ng ợc lại.

C5 Thí nghiệm nào đã làm với nam châm

chứng tỏ xung quanh Trái Đất có từ tr ờng? kim nam châm ở trạng Đó là thí nghiệm đặt

thái tự do, khi đã đứng yên, kim nam châm luôn chỉ h ớng Nam – Bắc.

C6 Tại một điểm trên bàn làm việc, ng ời ta

thử đi thử lại vẫn thấy kim nam châm luôn

nằm dọc theo một h ớng xác định, không

trùng với h ớng Nam – Bắc Từ đó có thể rút

ra kết luận gì về không gian xung quanh

kim nam châm ?

Không gian xung quanh kim nam châm có

từ tr ờng

Tiết 24: Tác dụng từ của dòng điện- Từ tr ờng

Củng cố

Trả lời câu hỏi nêu ra ở đầu bài

Dòng điện chạy qua dây dẫn thẳng hay

dây dẫn có hỡnh dạng bất kỳ thỡ nó có

tác dụng từ.

Ng ời ta dùng kim nam châm (gọi là nam châm thử) để nhận biết từ tr ờng.

Cách nhận biết từ tr ờng

GHI NHớ

• Không gian xung quanh nam châm, xung quanh dòng điện tồn tại một từ

tr ờng Nam châm hoặc dòng điện đều

có khả năng tác dụng lực từ lên kim

nam châm đặt gần nó.

• Ng ời ta dùng kim nam châm (gọi là nam châm thử) để nhận biết từ tr ờng.

Từ tr ờng th ờng đ ợc phát hiện ở khu vực:

- Lân cận các đ ờng dây cao thế

- Các dây tiếp đất của hệ thống thu lôi

- Các dây tiếp đất của các thiết bị điện

- Khu vực xung quanh thiết bị điện đang vận hành: Bếp

điện, quạt bàn, lò s ởi điện, màn hỡnh máy vi tính, đồng

hồ điện, máy sấy tóc, điện thoại di động

- Không nên ngủ gần các thiết bị điện, đặt biệt là các thiết bị có motor

- Gi ữ khoảng cách với đầu máy video ít nhất là 4,5

mét,hãy tắt đầu máy khi không sử dụng

- Không ngồi gần phiá sau màn hỡnh vi tính

- Gi ữ khoảng cách vài mét đối với ti vi

C¸c em xem mét sè h×nh ¶nh vÒ tõ tr êng

Tõ tr êng cña d©y dÉn Tõ tr êng cña Tr¸i §Êt 1

Tõ tr êng cña Tr¸i §Êt 3

Tõ tr êng cña Tr¸i §Êt 2

DÆn dß

- Häc kü bµi

- Lµm bµi tËp 22 trang 27 SBT.

C¸m ¬n thÇy c« c¸c em!

Bµi häc kÕt thóc t¹i ®©y.

22.1 Trong thí nghiệm phát hiện tác dụng từ của

dòng điện, dây dẫn AB đ ợc bố trí nh thế nào?

A Tạo với kim nam châm một gốc bất kỡ

B Song song với kim nam châm

C Vuông gốc với kim nam châm

D Tạo với kim nam châm một góc nhọn

22.3 Từ tr ờng không tồn tại ở đâu?

A Xung quanh nam châm

B Xung quanh dòng điện

C Xung quanh điện tích đứng yên

D Xung quanh trái đất

22.4 Giả sử có một dây dẫn chạy qua nhà Nếu không có

dụng cụ đo điện, Có cách nào phát hiện đ ợc trong dây dẫn

có dòng điện chạy qua hay không?

Lấy kim nam châm để gần dây dẫn:

- Nếu kim nam châm lệch khỏi h ớng Nam - Bắc thỡ dây

dẫn có dòng điện

- Nếu kim nam châm không lệch khỏi h ớng Nam – Bắc

thỡ trong dây dẫn không có dòng điện.