Bai21 Dot bien gen

Điểm khác nhau so với đoạn a Đặt tên dạng đột biến b c d Mất cặp G–X Thêm cặp T–A Thay cặp T-A Bằng cặp G-X Mất một cặp nuclêôtit Thay một cặp nuclêôtit này bằng cặp nuclêôtit khác T

Biến dị

Di truyền

Không di

truyền

Biến dị tổ hợp

Đột biến

ADN

(gen)

Nhiễm sắc thể

(Thường

biến)

I.Đột biến gen là gì?.

? Các em quan sát hình 21.1 và trả lời các

câu hỏi sau:

• Cấu trúc của đoạn gen bị biến đổi

khác với đoạn gen ban đầu như thế

PHIẾU HỌC TẬP

*

Phiếu học tập:

Đoạn ADN ban đầu (a):

+ Có……… cặp nuclêôtit;

+ Trình tự các cặp nuclêôtit.

Đoạn ADN bị biến đổi

Đoạn

ADN Số

cặp nuclê ôtit

Điểm khác so với đoạn (a)

Đặc tên dạng biến đổi

b      

c      

d      

Điểm khác nhau so với đoạn

(a)

Đặt tên dạng đột biến

b

c

d

Mất cặp G–X

Thêm cặp T–A

Thay cặp T-A

Bằng cặp G-X

Mất một cặp

nuclêôtit

Thay một cặp

nuclêôtit này bằng cặp

nuclêôtit khác

Thêm một cặp nuclêôtit

? Qua cấu trúc của gen, biến đổi của một đoạn gen Em hãy cho biết đột

biến gen là gì ?

- Đột biến gen: là những biến đổi trong cấu trúc của gen, liên quan tới một hoặc một số cặp nuclêôtit Đột biến gen di truyền được.

- Các dạng đột biến gen:

+ Mất một cặp nuclêôtit

+ Thêm một cặp nuclêôtit

+ Thay một cặp nuclêôtit

* Trường hợp thay thế cặp nuclêôtít này bằng các nuclêôtít khác có hai trường hợp:

- Trường hợp đồng hoán là gốc purin này thay bằng gốc purin khác ( A-T G-X ).

- Trường hợp dị hoán: gốc purin thay bằng gốc pirimidin ( A-T) bị

Hình 21.2 Đột biến gen làm mất khả năng tổng hợp nên diệp lục ở cây mạ (màu trắng)

Đột biến gen tạo ra màu sắc trên cánh bướm.

- Đột biến gen: là những biến đổi trong cấu trúc của gen, liên quan tới một hoặc một số cặp nuclêôtit Đột biến gen di truyền được.

- Các dạng đột biến gen:

+ Mất một cặp nuclêôtit

+ Thêm một cặp nuclêôtit + Thay một cặp nuclêôtit

II Nguyên nhân phát sinh đột biến gen:

? Nêu nguyên nhân

phát sinh đột biến gen?.

+ Do nh h ng c a ả ưở ủmôi trường

+ Do con nguời gây đột biến nhân tạo

Ảnh hưởng chất độc màu da cam hậu quả của chiến tranh.

Ảnh hưởng chất độc màu da cam hậu quả của chiến tranh.

Ảnh hưởng chất độc màu da cam hậu quả của chiến tranh.

Ảnh hưởng chất độc màu da cam hậu quả của chiến tranh.

Ảnh hưởng chất độc màu da cam hậu quả của chiến tranh.

- Trong điều kiện tự nhiên là

em được học trong bài 33.

- Tự nhiên: do rối loạn trong quá trình sao chép dưới ảnh hưởng của môi trường trong và môi trường ngoài cơ thể.

- Thực nghiệm (đột

biến nhân tạo): con người gây ra đột biến bằng tác nhân vật lí, hóa học.

Như vậy ta đã hiểu thế nào về đột biến gen và nguyên nhân của nó Vấn đề đặt ra ở đây là chính đột biến gen nó có vai trò gì đối với sinh vật và con người hay không? Để hiểu rõ ta tiếp tục tìm hiểu ở mục 3.

? Các em quan sát hình 21.2, 21.3, 21.4 và trả lời các câu hỏi sau:

III Vai trò của đột biến gen

? + Đột biến nào có lợi cho sinh vật và con người

?

+ Đột biến nào có hại cho sinh vật?

Hình 21.4

Đột biến có lợi:

cây cứng nhiều bông lúa.

Hình 21.2

Hình 21.3

Đột biến có hại: lá mạ màu trắng,

đầu và chân sau của lợn bị

dị dạng.

? Tại sao đột biến gen gây ra biến đổi kiểu hình?.

Biến đổi ADN  thay đổi trình tự các axit amin  prôtêin

- Đột biến gen gây ra biến đổi kiểu hình vì: biến đổi cấu trúc phân tử của gen dẫn đến biến đổi của loại

? Tại sao đột biến gen thể hiện ra kiểu hình lại có hại cho sinh vật?.

- Biến đổi gen thể hiện kiểu hình có hại cho sinh

Ví dụ (đột biến nhân tạo) Ở giống lúa Tám Thơm Hải Hậu Đột biến làm mất tính cảm ứng quang chu

biến  trồng 2 vụ/năm trên nhiều điều kiện đất đai, kể cả vùng đất trung du miền núi.

Ví dụ: Đột biến tự nhiên Cừu chân ngắn

ở Anh, làm cho chúng không nhảy qua hàng rào để phá vườn

Ví dụ (Tạo biến di tổ hợp) cho lai giữa

xuất cao) với giống

Tạo ra giống lúa cho năng xuất cao, hạt gạo dài, trong, cơm dẽo)

Đột biến gen tạo ra màu sắc trên cánh bướm.

Ví d 1: bệnh tạng ụbạch do một gen lặn đột biến gây ra Bệnh nhân có tóc màu trắng, mắt màu hồng.

Ví d 3: Một đột biến ụgen lặn khác lại gây

thường thấy ở những

chất phóng xạ, hóa

hay không cẩn thận trong việc sử dụng

diệt co.û

-Hình 21.3 Lợn con có đầu và chân sau dị dạng.

Hình 21.2 Đột biến gen làm mất khả năng tổng hợp nên diệp lục ở cây mạ (màu trắng)

? Từ những ví dụ trên

ta rút ra kết luận gì về vai trò của đột biến gen?

- Vai trò của đột biến

gen:

+ Đột biến gen đôi khi có lợi cho con người

+ Là nguyên liệu cho quá trình chọn lọc và tiến hóa

+ Có ý nghĩa trong chăn nuôi và trồng trọt.

Các em đọc kết luận chung trong sách giáo

khoa Trang 64.

Câu hỏi và bài tập

Câu 1: Đột biến gen là

gì ?

Đột biến gen: là những biến đổi trong cấu trúc của gen, liên quan tới một hoặc một số cặp nuclêôtit Đột biến gen di truyền được.

- Các dạng đột biến gen:

+ Mất một cặp nuclêôtit.

+ Mất một cặp nuclêôtit.

+ Mất một cặp nuclêôtit.

Câu 2: Hãy đánh dấu + vào ô

 chỉ câu trả lời đúng nhất trong các câu sau?

- Nguyên nhân gây đột biến là gì?

 a) Do quá trình giao phối giữa các cá thể khác loài.

 b) Đột biến gen phát sinh do rối loạn của quá trình tự sao chép AND dưới tác dụng của các yếu tố tự nhiên.

 c) Con người gây ra đột biến nhân tạo bằng tác nhân hóa học.

 d) Cả b và c

+

Câu 3: Hãy đánh dấu +

vào ô  chỉ câu trả lời

đúng trong các câu sau?

* Tại sao đột biến gen thường có hại cho bản thân sinh vật nhưng lại có

ý nghĩa đối với chăn nuôi, trồng trọt?

 a) Đột biến gen biểu hiện ra kiểu hình thường có hại cho bản thân sinh vật Vì chúng phá vỡ sự thống nhất hài hòa trong kiểu gen và gây ra những rối loạn trong quá trình tổng hợp prôtêin.

 b) Đột biến gen có ý nghĩa với chăn nuôi, trồng trọt, vì trong thực tế có những đột biến có lợi cho con người.

 c) Đột biến có thể làm tăng khả năng thích ứng của sinh vật với các điều kiện ngoại cảnh.

 d) Đột biến gen luôn có lợi cho sinh vật, con người.

+

+

+

3/ Tìm một số ví dụ về đột biến gen phát sinh trong tự nhiên hay do con người tạo ra?.

Ví dụ: Đột biến tự nhiên cừu chân ngắn

ở Anh, làm cho chúng không nhảy qua hàng rào để phá vườn.

Ví dụ: Ở giống lúa Tám Thơm Hải Hậu Đột biến làm mất tính cảm ứng quang chu kì phát sinh 

Đột biến  trồng 2 vụ/năm trên nhiều điều kiện đất đai, kể cả vùng đất trung

du miền núi.

Đột biến gen tạo ra màu sắc trên cánh bướm.

Ví d : bệnh tạng ụbạch do một gen lặn đột biến gây ra Bệnh nhân có tóc màu trắng, mắt màu hồng.

Ví d : Một đột biến ụgen lặn khác lại gây

thường thấy ở những

chất phóng xạ hóa học

trong chiến tranh, hay không cẩn thận trong

Hình 21.2 Đột biến gen làm mất khả năng tổng hợp nên diệp lục ở cây mạ (màu trắng)

-Hình 21.3 Lợn con có đầu và chân sau dị dạng

Bài học về nhà:

- Học thuộc bài theo nội dung sách giáo khoa và phần ghi trong tập học

- Làm câu hỏi 2 SGK vào vở bài tập.

- Đọc trước bài 22 và chú ý những điểm sau:

- Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể là gì?.

- Nguyên nhân gây

ra đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể?.

- Vai trò của đột

biến cấu trúc nhiễm sắc thể đối với chăn nuôi và trồng trọt?.