bài 15 tiêu hóa ở động vật tiếp theo (TT)

Nội dung bài này chỉ đề cập đến đặc điểm tiêu hóa thức ăn ở thú ăn thịt và thú ăn thực vật.. Bộ phận Cấu tạo Chức năng- Tiêu hóa và hấp thụ thức ăn - Hấp thụ lại nước và thải chất cặn bã

Chọn câu đúng:

A_tiêu hóa là quá trình làm biến đổi thức ăn

thành các chất hưu cơ

B_Tiêu hóa là quá trình tạo ra các chấy dinh

dưỡng và năng lượng, hình thanh phân thải ra ngoài cơ thể

C_Tiêu hóa là quá trình biến đổi thức ăn thành các chất dinh dưỡng và tạo năng lượng

D_Tiêu hóa là quá trình biến đổi các chất dinh dưỡng có trong thức ăn thành những chất đơn giản mà cơ thể có thể hấp thụ được

• Ở động vật ăn chuyên các loại thức ăn có

nguồn gốc động vật hoặc nguồn gốc thực vật, ống tiêu hóa có những đặc điểm thích nghi với các loại thức ăn đó Nội dung bài này chỉ đề

cập đến đặc điểm tiêu hóa thức ăn ở thú ăn thịt

và thú ăn thực vật Riêng động vật ăn tạp, điển hình là người đã được trình bày trong Sinh học lớp 8

Kể tên vài loại động vật ăn thịt ?

V ĐẶC ĐIỂM TIÊU HÓA Ở THÚ ĂN THỊT VÀ THÚ

ĂN THỰC VẬT:

1 Đặc điểm tiêu hóa ở thú ăn thịt:

Thức ăn của thú ăn thịt có đặc điểm gì?

• Răng có một số đặc điểm phù hợp với tiêu hóa thịt Thú ăn thịt hầu như không nhai thức ăn Chúng dùng răng cắt, xé nhỏ thức ăn và nuốt.

Răng nanh

Nhọn và dài → cắm chặt vào con mồi và

giữ con mồi

Nêu đặc điểm và công dụng của

rang nanh ?

Răng cạnh hàm

Răng ăn thịt

Răng cạnh hàm và răng ăn thịt có vai trò gì?

Lớn, sắc có nhiều mấu dẹt → cắt nhỏ thịt để dễ

nuốt

Răng hàm

Nhỏ → ít sử

dụng

Dạ dày

Dạ dày ở thú ăn thịt có đặc

điểm gì?

Dạ dày đơn to chứa được nhiều thức

ăn Thức ăn là thịt được tiêu hóa cơ học và hóa học (nhờ pepsin) trong dạ dày giống như người.

Ruột non

Ruột già

Ruột tịt

Ruột ở thú ăn thịt có đặc điểm

Bộ phận Cấu tạo Chức năng

- Tiêu hóa và hấp thụ thức ăn

- Hấp thụ lại nước và thải chất cặn bã

- Hầu như không có tác dụng

Cấu tạo của răng, dạ dày và ruột phù hợp

với chức năng tiêu hóa như thế nào?

2 Đặc điểm tiêu hóa ở thú ăn thực vật:

Thức ăn của thú ăn thực vật có đặc điểm gì?

Ống tiêu hóa cua thú ăn thực vật có một số đặc điểm cấu tạo và chức năng thích nghi với thức ăn thực vật cứng

và khó tiêu hóa (tế bào thực vật có thành

xenlulôzơ).

• Răng có một số đặc điểm phù hợp với

tiêu hóa thức ăn thực vật Thú ăn thực vật thường nhai kĩ thức ăn và tiết ra nhiều

nước bọt.

Răng của động vật ăn cỏ

Tấm sừng

Ở thú ăn cỏ, tấm sừng có

chức năng gì?

Giúp răng hàm dưới tì vào để giữ và giật cỏ

Răng

hàm Răng cạnh hàm

Răng nanh

Răng cửa

Răng hàm và răng trước hàm có chức năng gì?

Có nhiều gờ cứng → nghiền nát cỏ

• Động vật nhai lại (trâu, bò, cừu,

dê…) có dạ dày bốn ngăn: dạ cỏ, dạ

tổ ong, dạ lá sách và dạ múi khế.

Dạ dày của động vật

tiêu hóa thức ăn trong dạ dày 4

ngăn ?

→ dạ cỏ → dạ tổ ong → miệng (nhai lại) → dạ lá sách →

dạ múi khế

• Quá trình tiêu hóa cỏ trong dạ dày 4 ngăn của trâu có thể tóm tắt như sau:

• _Thức ăn (cỏ,rơm…) được nhai qua loa ở

miệng ,rồi được nuốt vào dạ cỏ.Ở đấy, thức ăn được trộn với nước bọt và được vi sinh vật

cộng sinh phá vỡ thành tế bào và tiết ra enzim tiêu hóa xenlulôzơ và các chất hưu cơ khác có trong cỏ

• _Khoảng 30-60 phút sau thì ngừng ăn, thức ăn

đã được lên men bởi vi sinh vật từ trong dạ cỏ được đưa dần sang dạ tổ ong và được ợ lên

miệng để nhai kĩ lại

• _Thức ăn(sau khi được nhai kĩ) cùng với số

lượng lớn vi sinh vật quay trở lại thực quản và vào dạ lá sách hấp thụ bớt nước và chuyển vào

• Ruột non rất dài (ruột trâu bò dài khoảng

50m) Thức ăn đi qua ruột non trải qua quá

trình tiêu hóa và hất thụ như trong ruột người

• Manh tràng được coi như dạ dày thứ hai Thức ăn đi vào manh tràng được vi sinh vật cộng sinh trong

manh tràng tiếp tục tiêu hóa Các chất dinh dưỡng

đơn giản tạo thành được hấp thụ qua thành manh

tràng vào máu

• Một số loài thú ăn thực vật như thỏ,ngựa… có dạ dày đơn.Thức ăn thực vật được tiêu hóa và hấp thụ một phần trong dạ dày và ruột non Phần thức ăn còn lại được chuyển vào manh tràng và tiếp tục được tiêu

hóa nhờ vi sinh vật cộng sinh trong manh tràng

Manh tràng rất phát triển ở những loài thú ăn thực vật

có dạ dày đơn.

Bộ phận Cấu tạo Chức năng

- Dạ dày: to, 1 ngăn

- Chứa, làm mềm, lên men thức ăn và tiêu hóa sinh học nhờ các VSV

- Đưa thức ăn lên miệng nhai lại

- Tiêu hóa và hấp thụ thức ăn

- Hấp thụ lại nước và thải cặn bã

2 Đặc điểm tiêu hóa ở thú ăn thực vật:

* Ruột:

Ruột ở thú ăn cỏ có đặc điểm gì?

Vì sao thú ăn cỏ lại có ruột dài?

- Ruột non dài: tiêu hóa và hấp thụ

thức ăn

- Ruột già dài: hấp thụ lại nước và

thải chất cặn bã

- Manh tràng phát triển: có hệ vi sinh vật phát triển.

Thức ăn khó tiêu hóa và khó hấp thụ (ruột của động vật ăn cỏ dài tới 50m)

RĂNG

Răng động vật ăn thực vật Răng động vật ăn thịt

Thú ăn thịt Dạ dày Thú ăn thực vật

Thú ăn thịt

Ruột non

Thú ăn thực vật

Manh tràng

Ruột già Thú ăn thịt Thú ăn thực vật

2 Dạ dày Dạ dày đơn, to

* Động vật nhai lại có 4 ngăn

Dạ cỏ, dạ tổ ong, dạ lá sách, dạ múi khế

* Động vật khác: Dạ dày: to, 1 ngăn

3 Ruột non - Ruột non: ngắn

- Ruột già ngắn

- Ruột non dài

- Ruột già lớn

4 Manh tràng Manh tràng: nhỏ Manh tràng phát triển

Điểm khác nhau cơ bản về tiêu hóa thức ăn giữa thú ăn thịt và ăn thực

vât?

Dạ dày 4 ngăn (Trâu, bò) Dạ dày đơn (Thỏ, Ngựa)

* Dạ cỏ: Chứa, làm mềm,

lên men thức ăn và tiêu

hóa sinh học nhờ các VSV

* Dạ tổ ong: đưa thức ăn

lên miệng nhai lại

* Dạ lá sách: hấp thụ bớt

nước

* Dạ múi khế: Tiết enzim

Pepsin và HCl tiêu hóa

prôtêin có ở VSV và cỏ

* Dạ dày: to, 1 ngăn chứa thức ăn tiêu hóa cơ học và tiêu hóa hóa học

* Ruột non: dài, tiêu hóa và hấp thụ thức ăn

* Manh tràng: rất phát triển, có nhiều VSV cộng sinh tiêu hóa xenlulôzơ và các chất dinh dưỡng khác

* Ruột già: hấp thụ nước và thải cặn bã