Danh mục chất thải nguy hại

Danh mục chất thải nguy hại

DANH MỤC CHẤT THẢI NGUY HẠI (2/10/2006)

I CÁC TÍNH CHẤT CỦA CHẤT THẢI NGUY HẠI

Các chất thải được phân loại là chất thải nguy hại khi có ít nhất một trong các tính chất sau:

- Dễ nổ (N): Các chất thải ở thể rắn hoặc lỏng mà bản thân chúng có thể nổ do kết quả của phản ứng hoá học (tiếp xúc với ngọn lửa, bị va đập hoặc ma sát), tạo ra các loại khí ở nhiệt độ, áp suất và tốc độ gây thiệt hại cho môi trường xung quanh.

- Dễ cháy (C): Bao gồm:

+ Chất thải lỏng dễ cháy: là các chất lỏng, hỗn hợp chất lỏng hoặc chất lỏng chứa chất rắn hoà tan hoặc

lơ lửng có nhiệt độ chớp cháy không quá 550C.

+ Chất thải rắn dễ cháy: là các chất rắn có khả năng sẵn sàng bốc cháy hoặc phát lửa do bị ma sát trong các điều kiện vận chuyển.

+ Chất thải có khả năng tự bốc cháy: là chất rắn hoặc lỏng có thể tự nóng lên trong điều kiện vận chuyển bình thường, hoặc tự nóng lên do tiếp xúc với không khí và có khả năng bắt lửa.

- Ăn mòn (AM): Các chất thải, thông qua phản ứng hoá học, sẽ gây tổn thương nghiêm trọng các mô sống khi tiếp xúc, hoặc trong trường hợp rò rỉ sẽ phá huỷ các loại vật liệu, hàng hoá và phương tiện vận chuyển Thông thường đó là các chất hoặc hỗn hợp các chất có tính axit mạnh (pH nhỏ hơn hoặc bằng 2), hoặc kiềm mạnh (pH lớn hơn hoặc bằng 12,5).

- Oxi hoá (OH): Các chất thải có khả năng nhanh chóng thực hiện phản ứng oxy hoá toả nhiệt mạnh khi tiếp xúc với các chất khác, có thể gây ra hoặc góp phần đốt cháy các chất đó

- Gây nhiễm trùng (NT): Các chất thải chứa các vi sinh vật hoặc độc tố được cho là gây bệnh cho con người và động vật.

II CHẤT THẢI NGUY HẠI ĐƯỢC PHÂN LOẠI THEO CÁC NGUỒN HOẶC DÒNG THẢI CHÍNH

1 Chất thải từ ngành thăm dò, khai thác, chế biến khoáng sản, dầu khí và than

2 Chất thải từ ngành sản xuất hoá chất vô cơ

3 Chất thải từ ngành sản xuất hoá chất hữu cơ

4 Chất thải từ nhà máy nhiệt điện và các quá trình nhiệt khác

5 Chất thải từ quá trình luyện kim

6 Chất thải từ quá trình sản xuất thuỷ tinh và vật liệu xây dựng

7 Chất thải từ quá trình xử lý, che phủ bề mặt, tạo hình kim loại và các vật liệu khác

8 Chất thải từ quá trình sản xuất, điều chế, cung ứng và sử dụng các sản phẩm che phủ (sơn, véc ni, men thuỷ tinh), keo, chất bịt kín và mực in.

9 Chất thải từ ngành chế biến gỗ, sản xuất các sản phẩm gỗ, giấy và bột giấy

10 Chất thải từ ngành da, lông và dệt nhuộm

11 Chất thải xây dựng và phá dỡ (kể cả đất đào từ các khu vực bị ô nhiễm )

12 Chất thải từ các cơ sở quản lý chất thải , xử lý nước thải tập trung, xử lý nước cấp sinh hoạt và công nghiệp

13 Chất thải từ ngành y tế và thú y

14 Chất thải từ các ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và nuôi trồng thuỷ sản

15 Chất thải từ hoạt động phá dỡ thiết bị , phương tiện giao thông vận tải đã hết hạn sử dụng

16 Chất thải hộ gia đình và chất thải sinh hoạt từ các nguồn khác

17 Dầu thải , chất thải từ nhiên liệu lỏng , chất thải dung môi hữu cơ , môi chất lạnh và chất đẩy

18 Các loại chất thải bao bì , chất hấp thụ , giẻ lau, vật liệu lọc và vải bảo vệ

19 Các loại chất thải khác

CHÚ THÍCH:

* : Là chất thải nguy hại khi nồng độ vượt quá ngưỡng nguy hại được qui định ở các tiêu chuẩn hiện hành Trong trường hợp chưa có tiêu chuẩn thì áp dụng theo các tiêu chuẩn của EC hoặc của Mỹ với sự đồng ý của cơ quan thẩm quyền về môi trường

**: Luôn là chất thải nguy hại

[1] Quá trình ổn định hoá thay đổi tính chất nguy hại của thành phần chất thải và do đó chuyển hoá chất thải nguy hại thành không nguy hại Quá trình hoá rắn chỉ thay đổi trạng thái tập hợp của chất thải (ví dụ lỏng thành rắn), bằng cách cho các phụ gia vào mà không làm thay đổi tính chất hoá học của chất thải.

[2] Một chất thải được coi là bán ổn định nếu trong quá trình ổn định hoá, các thành phần nguy hại chưa được chuyển hoá hoàn toàn thành các thành phần không nguy hại, vẫn có khả năng phát tán ra môi trường trong các khoảng thời gian ngắn, trung hoặc dài hạn.

[3] Các linh kiện từ thiết bị điện, điện tử, có thể bao gồm tụ điện và pin/ắc quy được xem là nguy hại công tắc thuỷ ngân, thuỷ tinh từ ống phóng catốt và các loại thuỷ tinh hoạt tính khác được xem là nguy hại.

[4] Trong mục này, các kim loại chuyển tiếp gồm: scandi, vanadi, mangan, coban, đồng, ytri, niobi, hafni, vonfram, titan, crom, sắt, nicken, kẽm, zirconi, molybden và tantan Việc phân loại các chất nguy hại sẽ quyết định kim loại chuyển tiếp và hợp chất của kim loại chuyển tiếp nào là nguy hại.

Theo thống kê, tại Việt Nam, tổng lượng chất thải rắn thải ra môi trường mỗi năm là 12,8 triệu tấn, trong

đó chỉ tính riêng các đô thị loại IV trở lên chiếm tới 54%.

Trong khi đó, tỷ lệ thu gom rác thải trung bình chỉ đạt 80%, trong đó số được tái chế là 10% còn hầu hết rác thải được xử lý bằng phương pháp chôn lấp.

Bộ Xây dựng cho biết, tiến trình đô thị hóa nhanh và dòng người ngày càng tập trung về các đô thị khiến Việt Nam đang phải đối mặt với những khó khăn trong việc đảm bảo vệ sinh môi trường, nhất là tại khu vực đô thị.

Để giải quyết vấn đề này, thời gian gần đây việc thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn đô thị đã được xã hội hóa mạnh mẽ Điển hình là nhiều doanh nghiệp tư nhân tham gia đầu tư xây dựng các cơ sở

xử lý chất thải rắn với công nghệ phù hợp đã được nghiên cứu và áp dụng thành công ở tại Việt Nam.

Đáng chú ý là một số công nghệ như tái chế chất thải; chế biến rác thành phân vi sinh, thành nhiên liệu đốt cho các làng nghề; đốt phát điện; thu gom khí gas trong các bãi chôn lấp rác để phát điện.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Cao Lại Quang cho biết, việc áp dụng các công nghệ xử lý chất thải rắn phù hợp không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn giúp tiết kiệm đất đai, giảm phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính.

Hiện nay, nhiều dự án đầu tư xây dựng công trình xử lý chất thải rắn với công nghệ mới tại các địa phương đã được cấp “Chứng chỉ giảm phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính” (CER) thông qua Cơ chế phát triển sạch (CDM).

Cũng theo Thứ trưởng Cao Lại Quang, nước thải trong đô thị cũng là những thách thức không nhỏ Chỉ tính riêng Hà Nội, tổng lượng nước thải là 500.000m3 mỗi ngày, trong khi đó chỉ có 8 - 10% được xử lý

thông qua 4 nhà máy xử lý nước thải với tổng công suất 48.000m3/ngày.

Vì vậy, ngoài những nỗ lực tìm kiếm nguồn lực để xây dựng, cải tạo hệ thống thu gom và xử lý nước thải trong các đô thị, Việt Nam phải tiếp tục nghiên cứu và áp dụng những giải pháp công nghệ hiệu quả, phù hợp.

Hiện nay, một số giải pháp công nghệ hiệu quả để xử lý nước thải tập trung hoặc phân tán đang được triển khai ở các đô thị và khu công nghiệp thông qua các dự án đầu tư xây dựng từ nguồn vốn ngân sách, vốn hỗ trợ phát triển ODA và vốn của các doanh nghiệp./.

Chất thải rắn: Mối hiểm nguy rình rập

Nếu không được xử lý đúng cách, những loại chất thải do con người tống ra môi trường có thể gây ra nhiều loại bệnh tật, là con đường truyền nhiễm nguy hiểm, phá hoại đến cả

môi trường sống

Mỗi ngày TPHCM thải ra khoảng 5.000 đến 6.000 tấn chất thải sinh hoạt Nhiều người chủ quan với những vật dụng trong gia đình, văn phòng, cơ quan, khi chúng hết hạn dùng hoặc hư hỏng thìvứt bừa bãi hoặc đổ xuống các cống thải không đúng quy định Nhưng họ không biết những hànhđộng đó cũng có thể làm ảnh hưởng đến sức khỏe của mình và người khác

Có thể chứa chất độc

Theo kỹ sư Nguyễn Quốc Thái, Phòng Quản lý chất thải rắn Sở Tài nguyên - Môi trường

TPHCM, không chỉ rác công nghiệp, rác y tế có những chất độc hại mà rác sinh hoạt cũng có nguy cơ cao Kỹ sư Thái cho biết, nhiều thành phần trong các loại rác sinh hoạt như mực viết, bút bi, dầu máy cũng dễ gây độc cho người Theo đó, trong mực viết có thể chứa những kim loại nặng (như chì, thủy ngân ); pin thì chứa các thành phần nguy hại như than hoạt tính, kim loại, niken Những thành phần nguy hại này được giới hạn ở mức độ nhất định, chúng không gây nên những ngộ độc cấp tính và bình thường chúng có vẻ vô hại đối với người dùng Nhưng ông Thái cho biết, khi các thành phần nguy hại có trong chất thải tương tác với nhau dễ gây ra các phản ứng có hại hoặc nhiễm vào thực phẩm sẽ gây ngộ độc

Gây bệnh và hủy hoại môi trường

Theo các nhà quản lý môi trường, các chất độc trong chất thải rắn rất dễ bị rò rỉ nếu không tuântheo một quy trình phân loại và xử lý rác nghiêm ngặt Chẳng hạn như rác y tế, sau khi thải ra phải được bỏ vào túi, đựng vào thùng quy định, sau đó được bảo quản ở phòng lạnh Bảo quản ở phòng lạnh trước khi đem xử lý là yêu cầu bắt buộc của rác thải y tế, vì rác thải y tế dễ làm lây lan các bệnh truyền nhiễm cho người và môi trường

Hiện nay, TPHCM dẫn đầu về chất thải y tế và công nghiệp với khoảng 1.200 tấn/ngày Kỹ sư Thái giải thích: Trong thành phần của chất thải rắn y tế có thể chứa một lượng lớn tác nhân vi sinh gây bệnh truyền nhiễm Chúng có thể xâm nhập vào cơ thể người thông qua da, đường hô hấp, đường tiêu hóa Ngoài ra, trong chất thải công nghiệp có nhiều chất có thể dẫn đến bệnh ung thư, như các chất có gốc clo, hợp chất hữu cơ chứa benzen, các dung môi, amiang (trong sảnxuất công nghiệp và xây dựng) nếu không xử lý triệt để sẽ là tác nhân của rất nhiều bệnh như ung thư phổi, ung thư biểu mô, ung thư bàng quang, ung thư máu

Không chỉ tác động có hại trực tiếp lên sức khỏe của con người, về lâu dài nếu chất thải rắn chứacác thành phần nguy hại bị xả vào môi trường sẽ hủy hoại cả môi trường sống và có thể ảnh hưởng đến các thế hệ tương lai Thạc sĩ Nguyễn Thị Thu Hương, Sở Tài nguyên - Môi trường TPHCM, cho biết các chất hữu cơ khó phân hủy, kim loại nặng trong chất thải sẽ thấm vào đất,nước Hậu quả là nguồn nước mặt, nước ngầm đều bị nhiễm độc, không dùng được “Khi nước

đã bị nhiễm độc thì ảnh hưởng của nó rất lớn, thực vật xung quanh sống bằng đất, nước đó cũng

sẽ bị ảnh hưởng” Theo bà Hương, nếu sống bằng nguồn nước và thức ăn nhiễm độc đó, động vật

và con người cũng mang theo mình nhiều chất độc hại “Khâu truyền độc chất trung gian này conngười rất khó kiểm soát Nếu chúng ta không biết thương môi trường, chính chúng ta phải gánh chịu hậu quả mà nó mang lại”- thạc sĩ Hương nói

18 nguồn thải nguy hại

Quy định 32 của Bộ Tài nguyên - Môi trường cho biết, những chất thải được thải ra từ

18 nguồn thải sau đây được cho là chất thải nguy hại: dầu khí và than; sản xuất hóa vôcơ; sản xuất hóa hữu cơ; nhiệt điện; luyện kim; sản xuất vật liệu xây dựng; tạo hình

kim loại; sản xuất các vật liệu che phủ; chế biến gỗ, giấy; chế biến da, lông và dệt

nhuộm; xây dựng; tái chế chất thải, xử lý cấp nước; y tế và thú y; nông nghiệp, lâm

nghiệp và thủy sản; thiết bị - phương tiện giao thông; chất thải hộ gia đình; dầu thải từnhiên liệu lỏng; chất thải bao bì

Nguy cơ ô nhiễm chất thải rắn ngành điện tử

ND - Hiện nay, các kim loại được sử dụng cho ngành sản xuất điện tử được đánh giá là có nhiều chất có độc tính cao Ngoài các thành phần hữu cơ polyme, các kim loại nặng, kim loại bán dẫn còn có các chất As, Se, Sb, Hg Do đó, chất thải rắn của ngành điện tử được cho là một trong sốnhững chất thải nguy hại cho môi trường sinh thái và đời sống con người

Theo các chuyên gia, nếu chất thải của ngành này không được thu gom và xử lý triệt để sẽ phát

tán ra môi trường và gây hậu quả không thể lường hết; đồng thời, việc xử lý cũng vô cùng khó khăn, tốn kém Theo số liệu tổng kết mới đây, tổng khối lượng chất thải rắn công nghiệp ở Hà Nội hiện nay khoảng 74.652 tấn/năm Trong đó chất thải rắn ngành điện, điện tử là khoảng 1.066tấn/năm Các loại chất thải rắn phát sinh chủ yếu là bìa các-tông, xốp, plastic, gỗ, găng tay, bo mạch hỏng, linh kiện hỏng, chân linh kiện, bùn thải chứa kim loại nặng từ các nhà máy, các trạm

xử lý nước thải Các loại chất thải này hiện do các công ty tự thu gom xử lý theo các phương pháp khác nhau Phần rác thải không thể tái chế hoặc sử dụng được và các loại chất thải điện tử phát sinh từ người sử dụng, công ty môi trường đô thị Hà Nội thu gom xử lý riêng Tuy nhiên, bên cạnh đó còn rất nhiều phần rác thải điện tử được những người thu mua phế liệu tự đốt lấy phần lõi đồng, sắt bên trong Việc làm này gây phát tán những nguồn khí độc trực tiếp ra môi trường

Vấn đề xử lý nguồn chất thải rắn ngành điện tử được đặt ra một cách nghiêm trọng bởi không giống như những loại chất thải thông thường khác, đa số các kim loại và hợp chất có trong chất thải rắn điện tử đều có khả năng gây rối loạn quá trình trao đổi vật chất và năng lượng, gây ra những khuyết tật trong tế bào và cơ thể sống dẫn đến có thể mắc một số bệnh như ung thư, viêm nhiễm, rối loạn nội tiết Nếu con người bị nhiễm độc thủy ngân có thể mắc một số chứng bệnh như đau bụng, nôn mửa, thiếu máu Khi nhiễm độc a-sen liều cao có thể dẫn đến tử vong, nhiễm liều thấp nhưng tích tụ lâu ngày có thể mắc các bệnh nan y như ung thư

Các thành phần chính trong chất thải rắn ngành điện tử như các kim loại, các hợp kim và hợp chất khi để ở trạng thái bị cô lập chúng rất bền vững, nhưng khi tiếp xúc trực tiếp với không khí,

độ ẩm, ánh sáng sẽ xảy ra các phản ứng hóa học làm cho chúng có thể dễ dàng hòa tan trong nước và không khí Ngoài một số các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi, tạo mùi, giúp chúng ta có thể

dễ dàng phát hiện bằng cảm quan để phòng tránh, còn lại đa số các độc tố trong chất thải rắn ngành điện tử là không mùi, không vị khiến cho việc phát hiện, đề phòng càng trở nên khó kiểm soát

Viện trưởng Viện Môi trường đô thị và Công nghiệp Việt Nam PGS, TS Nguyễn Ðức Khiển chobiết: Hiện nay các công nghệ để xử lý triệt để các chất thải này cũng yêu cầu kỹ thuật rất cao Do

đó, việc quan trọng chúng ta cần làm là phải có biện pháp quản lý, thu gom, xử lý cẩn thận và chặt chẽ ngay từ đầu Nếu không hậu quả sau này sẽ vô cùng nghiêm trọng Ðặc biệt, trong những năm gần đây, các sản phẩm điện tử trôi nổi ngoài thị trường cũng được sử dụng và buôn bán với số lượng lớn và ngày càng tăng

Cũng theo PGS, TS Nguyễn Ðức Khiển, mặc dù chất thải rắn ngành điện tử có chứa nhiều chất độc hại song trong đó cũng có nhiều kim loại quý hiếm được sử dụng Do đó, việc cần làm là phải có biện pháp xử lý hợp lý để vừa giảm thiểu ô nhiễm môi trường lại vừa tận dụng được các kim loại này Muốn làm được như vậy, trước hết chúng ta cần phải xây dựng các công cụ pháp

lý quản lý chất thải điện tử Xây dựng các tiêu chuẩn áp dụng cho việc phân loại, lưu chứa, thu gom, vận chuyển các chất thải rắn Các tiêu chuẩn này cũng quy định về việc giảm thiểu và tái chế chất thải

Nhằm xử lý triệt để ngay từ đầu, chúng ta cũng cần có các cơ sở tái chế, xử lý rác thải điện tử tậptrung Ðơn vị tái chế phải có đủ năng lực về công nghệ chuyên môn, máy móc thiết bị Bên cạnh đó, phải chú ý cả khâu tái thu hồi kim loại và xử lý chất thải phát sinh trong quá trình tái

chế Khi có được một hệ thống thu gom và xử lý hợp lý mới có thể hạn chế được những nguy cơ

từ chất thải rắn ngành điện tử ảnh hưởng đến sức khỏe con người và môi trường sống nói chung

Ô nhiễm do chất thải rắn

Cập nhật lúc 09:39, Thứ Tư, 30/11/2005 (GMT+7)

,

(VietNamNet) – Việt Nam đang đối mặt nhiều nguy cơ lây lan bệnh truyền nhiễm,

gây dịch nguy hiểm do môi trường đang bị ô nhiễm cả đất, nước và không khí…

Thông điệp trên đưa ra tại “Diễn đàn Quốc gia về sức khỏe môi trường” do Tổ chức Y

tế Thế giới (WHO) phối hợp cùng Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) và Bộ Y tế tổchức tại Hà Nội vào ngày 29/11

Nhiều tham luận đề ra các giải pháp nhằm ngăn ngừa và kiểm sóat tác động của ônhiễm môi trường tới sức khỏe cộng đồng

Cục Y tế dự phòng Việt Nam đưa ra khuyến cáo, ô nhiễm môi trường tại nước ta đãgia tăng mứa độ ảnh hưởng tới sức khỏe Ngày càng có nhiều vấn đề về sức khỏe liênquan đến yếu tố môi trường bị ô nhiễm

Chất thải đã ảnh hưởng lớn đến sức khỏe cộng động, đặc biệt nghiêm trọng ở những bãi chôn lấp rác, Ảnh: Lê Anh Dũng

Theo đánh giá của chuyên gia, trong các loại chất thải nguy hại (chất thải công nghiệpnguy hại và chất thải y tế) là mối hiểm họa đặc biệt Chất thải rắn đã ảnh hưởng rất lớnđến sức khỏe cộng động; nghiêm trọng nhất là đối với dân cư khu vực làng nghề, gầnkhu công nghiệp, bãi chôn lấp chất thải và vùng nông thôn ô nhiễm chất thải rắn đã đếnmức báo động

Nhiều bệnh như đau mắt, bệnh đường hô hấp, bệnh ngoài da, tiêu chảy, dịch tả,thương hàn,… do loại chất thải rắn gây ra

Thống kê cho thấy, nguồn phát sinh chất thải rắn tập trung chủ yếu ở đô thị lớn như HàNội, TP.HCM Tại các đô thị này, tuy chỉ chiếm tỉ lệ 24% dân số cả nước, nhưng lạiphát sinh hơn 6 triệu tấn chất thải mỗi năm, chiếm gần 50% tổng lượng chất thải sinhhọat cả nước.

Bên cạnh đó, tình trạng ô nhiễm môi trường nước, đất, ngày càng kéo tỷ lệ bệnh nhân

có liên quan đến nước sạch và vệ sinh môi trường ngày càng cao

Ngoài ra, một trong những tác động lên môi trường và sức khỏe cộng động là việc lạmdụng các sản phẩm hóa học…

Bộ TN&MT đề nghị cần sớm xây dựng và phát triển hệ thống giám sát, đánh giá vàthống kê ảnh hưởng xấu của các yếu tố môi trường lên sức khỏe người dân Đặc biệt,

ưu tiên xử lý các loại hóa chất độc hại, bảo vệ nguồn nước ngầm và nước uống, tổchức kiểm tra sức khỏe định kỳ cho nhân dân sống tại vùng chịu ảnh hưởng của ônhiễm, suy thóai môi trường

Chất thải rắn (CTR) được hiểu là tất cả các chất thải phát sinh do các hoạtđộng của con người và động vật tồn tại ở dạng rắn, được thải bỏ khi khôngcòn hữu dụng hay khi không muốn dùng nữa Thuật ngữ chất thải rắn được

sử dụng trong tài liệu này là bao hàm tất cả các chất rắn hỗn hợp thải ra từcộng đồng dân cư đô thị cũng như các chất thải rắn đặc thù từ các ngành sảnxuất nông nghiệp, công nghiệp, khai khoáng Tài liệu này đặc biệt quantâm đến chất thải rắn đô thị, bởi vì ở đó sự tích luỹ và lưu toàn chất thải rắn

có khả năng ảnh hưởng rất lớn đến môi trường sống của con người

Chất thải rắn có từ khi con người có mặt trên trái đất Con người và động vật

đã khai thác và sử dụng các nguồn tài nguyên trên trái đất để phục vụ chođời sống của mình và thải ra các chất thải rắn.Khi ấy, sự thải bỏ các chất thải

từ hoạt động của con người không gây ra vấn đề ô nhiễm môi trường trầmtrọng bởi vì mật độ dân cư còn thấp Bên cạnh đó diện tích đất còn rộng nênkhả năng đồng hoá các chất thải rắn rất lớn, do đó đã không làm tổn hại đếnmôi trường Khi xã hội phát triển, con người sống tập hợp thành các nhóm,

bộ lạc, làng, cụm dân cư thì sự tích lũy các chất thải rắn trở thành một trongnhững vấn đề nghiêm trọng đối với cuộc sống của nhân loại Thực phẩm thừa

và các loại chất thải khác bị thải bỏ bừa bãi khắp nơi trong các thị trấn, trêncác đường phố, trục lộ giao thông, các khu đất trống đã tạo môi trường thuậnlợi cho sự sinh sản và phát triển của các loài gậm nhấm như chuột Các loàigậm nhấm là điểm tựa cho các sinh vật ký sinh như là bọ chét sinh sống vàphát triển.Chúng là nguyên nhân gây nên bệnh dịch hạch.Do không có kếhoạch quản lý chất thải rắn nên các mầm bệnh do nó gây ra đã lan truyềntrầm trọng ở Châu Âu vào giữa thế kỷ 14

Mãi đến thế kỷ 19, việc kiểm soát dịch bệnh nhằm bảo vệ sức khỏe cộngđồng mới được quan tâm.Người ta nhận thấy rằng các chất thải rắn như thực

phẩm dư thừa phải được thu gom và tiêu huỷ hợp vệ sinh thì mới có thể kiểmsoát các loài gặm nhấm, ruồi, muỗi cũng như các vectơ truyền bệnh Mốiquan hệ giữa sức khoẻ cộng đồng với việc lưu trữ, thu gom và vận chuyểncác chất thải không hợp lý đã thể hiện rõ ràng Có nhiều bằng chứng chothấy các bãi rác không hợp vệ sinh, các căn nhà ổ chuột, các nơi chứa thựcphẩm thừa… là môi trường thuận lợi cho chuột, ruồi, muỗi và các vectorstruyền bệnh sinh sản, phát triển Việc quản lý chất thải rắn không hợp lý làmột trong những nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường (đất, nước,không khí).Ví dụ các bãi rác không hợp vệ sinh đã làm nhiễm bẩn các nguồn:nước mặt, nước ngầm bởi nước rỉ rác, gây ô nhiễm không khí bởi mùi hôi Kếtquả nghiên cứu khoa học đã cho thấy gần 22 căn bệnh của con người liênquan đến việc quản lý chất thải rắn không hợp lý.

Xã h i hóa thu gom, v n chuy n và x lý rác ội hóa thu gom, vận chuyển và xử lý rác ận chuyển và xử lý rác ển và xử lý rác ử lý rác

[25/04/2010, 19:15 (GMT+7) | 0 ý kiến]

UBND TP Cần Thơ đã giao cho Sở Xây dựng TP Cần Thơ xây dựng Đề án “Khuyến khích xãhội hóa công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn trên địa bàn TP Cần Thơ đến năm2020” Đề án này đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các sở, ngành và các địa phương

*THU GOM RÁC THẢI CHƯA TRIỆT ĐỂ

Theo đánh giá của Sở Xây dựng TP Cần Thơ, cùng với sự phát triển của thành phố, chất thải rắn đang gia tăng nhanh chóng Ước tính toàn thành phố thải ra khoảng 650 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày, nhưng tỷ lệ thu gom đạt thấp (khoảng 63% vào năm 2008, đến năm 2009 tỷ lệ này nâng lên không đáng kể), lượng rác còn lại được người dân thải vào các ao, sông, rạch Năng lực quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại địa bàn các quận nội thành nhìn chung khá tốt; nhưng

đối với các quận, huyện ngoại thành (Cờ Đỏ, Thốt Nốt, Vĩnh Thạnh ) việc quản lý chất thải rắn

sinh hoạt hiệu quả chưa cao

Hiện nay, các quận trung tâm thành phố như: Ninh Kiều, Bình Thủy, Cái Răng và Ô Môn đang hợp đồng với Công ty Công trình đô thị TP Cần Thơ thu gom rác Tổng lượng rác công ty này thu gom cao nhất là 450 tấn/ngày Rác thải do Công ty Công trình đô thị thu gom ở 3 quận (NinhKiều, Cái Răng và Bình Thủy) được đem đổ tập trung tại Bãi rác Tân Long (ở huyện Phụng Hiệp, tỉnh Hậu Giang) Riêng rác thu gom ở quận Ô Môn được đổ tại bãi rác tạm trên địa bàn quận Ở huyện Phong Điền, hiện lượng rác thu gom hàng ngày chỉ khoảng 0,95 tấn, còn lại 51,55

tấn rác/ngày chưa được thu gom và xử lý Quận Thốt Nốt có lượng rác phát sinh hàng ngày là

41,5 tấn và tỷ lệ thu gom cũng chỉ khoảng 60% Huyện Vĩnh Thạnh lượng rác phát sinh hàng ngày khoảng 5 tấn và tỷ lệ thu gom hiện nay là khoảng 40%

Đối với chất thải rắn ở khu công nghiệp, Ban Quản lý Các khu chế xuất và công nghiệp TP Cần Thơ phối hợp với Công ty Công trình đô thị TP Cần Thơ bố trí trạm lưu trữ, vận hành thử

nghiệm thiết bị đốt rác nguy hại tại Khu công nghiệp Trà Nóc 1 và 2 để xử lý rác thải Đối với chất thải rắn y tế, thành phố có 11 bệnh viện đa khoa, 8 bệnh viện chuyên khoa, 2 trường đào tạo

nghiệp vụ y tế với lượng rác phát sinh hàng ngày khoảng 2,42 tấn Khối lượng chất thải rắn y

tế tại các bệnh viện công lập và 2 bệnh viện tư nhân được thu gom và xử lý theo quy định; một

số bệnh viện trang bị lò xử lý rác, phần lớn các bệnh viện xử lý rác tại lò đốt rác của Bệnh viện

Đa khoa Trung ương Cần Thơ Tuy nhiên, do chưa quản lý chặt chẽ rác thải y tế của các cơ sở y

tế tư nhân nhỏ lẻ như: nhà thuốc, phòng mạch tư nên rác thải y tế vẫn trộn lẫn với rác sinh hoạt

*CẦN NHANH CHÓNG XÃ HỘI HÓA

Theo Sở Xây dựng TP Cần Thơ, xã hội hóa công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn

để phấn đấu đạt tới mục tiêu 100% rác sinh hoạt được thu gom và xử lý hợp vệ sinh, 100% chất thải công nghiệp và rác thải nguy hại được thu gom và xử lý, đến năm 2015 thực hiện hoàn chỉnh

hệ thống xử lý chất thải y tế trên địa bàn thành phố và 100% chất thải y tế được xử lý đúng qui định

Dự thảo Đề án “Khuyến khích xã hội hóa công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn trên địa bàn TP Cần Thơ đến năm 2020” được chia ra làm 2 giai đoạn thực hiện Trong đó, giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2015 sẽ tăng cường công tác thu gom chất thải rắn sinh hoạt và chất thải rắn công nghiệp-độc hại; xây dựng và đưa vào vận hành các trạm trung chuyển rác tại các quận, huyện; quy hoạch quản lý chất thải rắn Đồng thời, triển khai xây dựng nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt tại phường Phước Thới (quận Ô Môn) với qui mô 47 ha, công suất 700-1.000 tấn/ngày; xây dựng bãi chôn lấp rác hợp vệ sinh tạm thời qui mô 20 ha (trong thời gian nhà máy

xử lý chất thải rắn xây dựng và sau khi bãi rác Tân Long lấp đầy, đóng cửa); xây dựng khu xử lý rác thải y tế tập trung Giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2020, phân loại rác thải tại nguồn; xã hội hóa công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn Dự thảo đề án cũng dự báo khối lượng chất thải rắn phát sinh đến năm 2015 khoảng 754 tấn/ngày, đến năm 2020 khoảng 870 tấn/ngày Kinh phí dự kiến thực hiện đề án là hơn 1.150 tỉ đồng, trong đó ngân sách thành phố hơn

100 tỉ đồng, vốn vay ODA 150 tỉ đồng và còn lại 900 tỉ từ các doanh nghiệp đầu tư

Tại cuộc họp góp ý Đề án “Khuyến khích xã hội hóa công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chấtthải rắn trên địa bàn TP Cần Thơ đến năm 2020” mới đây, các sở, ngành và các quận, huyện đã

có nhiều đóng góp thiết thực để Sở Xây dựng hoàn thiện đề án Ông Đỗ Ngọc Bắc, Phó Giám đốc Công ty Công trình đô thị TP Cần Thơ, nói: “Công ty rất ủng hộ đề án này, bởi vì hiện nay Công ty Công trình đô thị không thể đảm đương thu gom, vận chuyển, xử lý hết lượng rác thải của thành phố Tuy nhiên, để thu hút được nhiều thành phần kinh tế tham gia hoạt động này, đề

án phải có giải pháp tài chính sao cho các đơn vị tham gia phải từ hòa vốn đến có lời, để các doanh nghiệp có điều kiện tái đầu tư, vì phương tiện thu gom và vận chuyển rác phải đầu tư lớn nhưng thời gian sử dụng mau hư hỏng Đồng thời, Nhà nước nên đầu tư xây dựng các trạm trung chuyển rác và thu phí các đơn vị sử dụng các trạm này (kinh phí xây dựng các trạm trung chuyểnrất lớn) Mục tiêu của đề án phải làm giảm chi phí cho Nhà nước, nhưng đồng phải cũng phải tăng cường chất lượng phục vụ vệ sinh môi trường ”

Nhiều ý kiến khác của các đại biểu cho rằng, việc phân kỳ đề án với giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2015 chỉ tập trung xây dựng cơ sở hạ tầng và giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2020 mới tập trung xã hội hóa là chưa phù hợp Cần phải sớm triển khai xã hội hóa công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn trên địa bàn TP Cần Thơ để đáp ứng nhu cầu phát triển của thành

phố hiện nay, hướng tới thu gom và xử lý triệt để rác thải trên địa bàn thành phố, đảm bảo vệ sinh môi trường lâu dài, bền vững Ngoài ra, đề án phải tạo điều kiện cho các nhà đầu tư tham gia; thành phố cũng nên có cơ chế, chính sách thu hút đầu tư trong lĩnh vực này Có như vậy mới

có nhiều thành phần kinh tế tham gia hoạt động xã hội hóa công tác thu gom, vận chuyển và xử

lý chất thải rắn trên địa bàn thành phố trong thời gian tới

Những ý kiến đóng góp sẽ được Sở Xây dựng tiếp tục chỉnh sửa và hoàn thiện đề án Hy vọng rằng Đề án “Khuyến khích xã hội hóa công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn trên địa bàn TP Cần Thơ đến năm 2020” sớm được UBND thành phố phê quyệt, để công tác thu gom,vận chuyển và xử lý rác trên địa bàn thành phố hoàn thiện hơn trong những năm tới

Kế hoạch quản lý chất thải rắn ở TPHCM năm 2004-2005

Nhằm nâng cao năng lực và từng bước hoàn thiện hệ thống Quản lý chất thải rắn tại TPHCM, nâng cao chất lượng vệ sinh đô thị trên toàn địa bàn thành phố, đặc biệt vào năm cao điểm 2004 (được chọn là năm Môi trường và Cải cách hành chính), từ đầu tháng 10 – 2003, Phòng Quản lý Chất thải rắn thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường đã nghiên cứu và soạn thảo bản kế hoạch (lộ trình) quản lý chất thải rắn ở TPHCM giai đoạn 2004-2005 và định hướng đến năm 2010 Sở Tài nguyên và Môi trường cũng đã trình bày bản kế hoạch này trước thường trực UBND TPHCM vào tháng 12-2003.

Dưới đây là nội dung tóm tắt và các mục tiêu cụ thể của kế hoạch quản lý chất thải rắn TPHCM năm 2004-2005 (giai đoạn trước mắt).

Nội dung của bản kế hoạch bao gồm các chương trình và các mục tiêu cụ thể cần đạt đượckhi triển khai thực hiện Các nội dung chính bao gồm:

Quy hoạch tổng thể hệ thống quản lý chất thải rắn (sinh hoạt, công nghiệp và y tế)

- Xác định chính xác khối lượng và thành phần chất thải rắn sinh hoạt thải ra hàng ngày tại tất

cả các quận huyện Để thực hiện tốt công tác này, ngoài cơ quan thực hiện chính là Sở Tàinguyên và Môi trường (Phòng Quản lý chất thải rắn) còn đòi hỏi sự tham gia của một số lượnglớn nhân sự tại các trường đại học, các viện và trung tâm nghiên cứu cũng như sự hợp tác tíchcực của Công ty Môi trường đô thị và tất cả các công ty dịch vụ công ích quận huyện Hiện tại,Phòng Quản lý chất thải rắn đã lên kế hoạch triển khai điều tra khảo sát để thu thập số liệu vềchất thải rắn tại 24 quận huyện với sự phối hợp của các trường Đại học Bách khoa, Khoa học Tựnhiên, Nông lâm… Các số liệu thu thập được sẽ là cơ sở để dự báo khối lượng và thành phầnchất thải rắn phát sinh trong tương lai

- Quy hoạch các bô, trạm trung chuyển rác (kết hợp với dự án do ADB tài trợ) Đây là côngviệc hết sức quan trọng, giúp cho thành phố lựa chọn và xây dựng các bô, trạm trung chuyển rácvới địa điểm, quy mô và số lượng hợp lý hơn so với hiện tại

- Quy hoạch khu liên hợp tái sinh, tái chế và xử lý chất thải rắn đô thị với mục tiêu đến năm

2015 thì tỷ lệ chế biến compost là 50%, tái chế 20%, đốt rác thành điện 10% và chôn lấp 10%

- Xác định chính xác khối lượng và thành phần chất thải rắn (công nghiệp và y tế) thải ra của23.000 cơ sở tiểu thủ công nghiệp, 800 nhà máy và 12 khu công nghiệp, 3 khu chế xuất, 1 khucông nghệ cao, 59 bệnh viện, 400 trung tâm y tế, 5.140 phòng khám tư nhân và khoảng 6.970nhà thuốc Công tác này cũng đòi hỏi sự tham gia và phối hợp của nhiều đơn vị liên quan vàbước triển khai cũng tương tự như đối với chất thải rắn sinh hoạt

- Quy hoạch vị trí các bãi chôn lấp (khu liên hợp xử lý chất thải rắn).Xây dựng hệ thống quản

lý (nhân sự, chính sách, quy định …) và hệ thống giám sát chặt chẽ mọi hoạt động trong lĩnh vựcquản lý chất thải rắn

Mục tiêu cần đạt được: quy hoạch tổng thể hệ thống quản lý chất thải rắn (sinh hoạt, công nghiệp và y tế) phải hoàn thành báo cáo và trình UBND thành phố phê duyệt vào cuối tháng 9- 2004.

Chương trình xã hội hóa hệ thống quản lý chất thải rắn

- Xây dựng hệ thống phí và thu phí quản lý chất thải rắn (bao gồm phí thu gom, tồn trữ, trungchuyển, vận chuyển, xử lý và chôn lấp chất thải rắn) trên cơ sở khoa học và mang tính xã hộicao

- Xây dựng hồ sơ đấu thầu cho các quận huyện và các thành phần tư nhân tham gia thực hiệntất cả các quy trình trong hệ thống quản lý

- Xây dựng hệ thống quản lý hành chính đồng bộ

- Xây dựng và hoàn thiện hệ thống cơ chế chính sách nhằm khuyến khích mọi thành phần kinh

tế tham gia vào hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn và mọi tổ chức đoàn thể xãhội tham gia vào giám sát hệ thống quản lý chất thải rắn

Mục tiêu cần đạt được: chương trình xã hội hóa hệ thống quản lý chất thải rắn phải hoàn thành báo cáo và trình UBND thành phố phê duyệt vào cuối tháng 9 – 2004.

Chương trình phân loại chất thải rắn tại nguồn

- Thực hiện triển khai thí điểm tại bốn quận 1,4,5,10 Trong đó, quận 5 đã thực hiện tạiphường 12 và trường phổ thông trung học Hùng Vương (1998-1999)

- Phân loại chất thải rắn thành hai thành phần (hữu cơ và vô cơ)

- Xây dựng trạm phân loại tập trung tại Gò Cát hoặc Đa Phước phục vụ cho bốn quận thíđiểm

- Xây dựng nhà máy chế biến compost

- Nghiên cứu và ứng dụng công nghệ tiên tiến phù hợp cho tái sinh tái chế

Mục tiêu cần đạt được: chương trình phân loại chất thải rắn tại nguồn phải hoàn thành việc phân loại cơ bản chất thải rắn thành hai thành phần (hữu cơ và vô cơ) trong thời gian từ tháng 1-2004 đến tháng 12-2005 tại bốn quận thí điểm, song song hoàn chỉnh hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý theo công nghệ phân loại chất thải rắn tại nguồn.

Bên cạnh các chương trình lớn cần thực hiện trên, kế hoạch quản lý chất thải rắn thành phốnăm 2004-2005 còn nêu ra các nội dung và mục tiêu đối với việc hoàn thiện hệ thống quản lý và

hệ thống công nghệ công trình, cụ thể như sau:

Đối với hệ thống quản lý

- Bổ sung và hoàn thiện chính sách, quy chế, quy định và các quy trình quản lý Thời gianthực hiện từ tháng 1-2004 đến tháng 6-2004 và hoàn thiện hàng năm

- Nâng cao ý thức cộng đồng bằng cách thực hiện các chương trình tuyên truyền, cổ động dướimọi hình thức như phát hành tờ bướm, băng rôn, biểu ngữ… với nội dung nhằm nâng cao ý thứccủa người dân thành phố trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường đô thị, toàn dân tham gia công tácquản lý chất thải rắn, xây dựng thành phố xanh, sạch, đẹp Thời gian tổ chức các đợt tuyêntruyền vào các ngày lễ lớn trong năm như 30-4, 1-5, 5-6, 2-9… Công việc này đòi hỏi sự kết hợpcủa các sở ban ngành và nhất là sự tham gia và ủng hộ của các tổ chức xã hội trên địa bàn thànhphố

- Tổ chức các khóa đào tạo và tập huấn về nghiệp vụ quản lý chất thải rắn cho các cơ quan vàđơn vị: Sở Tài nguyên và Môi trường, Công ty Môi trường đô thị, các công ty dịch vụ công ích,các tổ tài nguyên môi trường tại quận huyện và một số đối tượng khác Hàng năm tổ chức từ 6-

12 lớp đào tạo và tập huấn (30người/lớp/1-2 tuần)

Đối với hệ thống công nghệ công trình

- Xây dựng trạm xử lý nước rò rỉ công suất 1.000m3/ngđ với công nghệ hóa học kết hợp hệthống hồ sinh học tại bãi chôn lấp Phước Hiệp, Củ Chi (tạm thời) (Dự án 1) trong năm 2004

- Xây dựng trạm xử lý nước rò rỉ công suất 800m3/ngđ với công nghệ sinh học kết hợp côngnghệ lọc màng hoặc hệ thống hồ sinh học tại bãi chôn lấp Phước Hiệp, Củ Chi (lâu dài) (Dự án2) trong năm 2004

- Đổi mới công nghệ và trang thiết bị phục vụ công tác quản lý chất thải rắn đô thị và côngnghiệp trong năm 2004

- Duyệt và xây dựng hai bãi chôn lấp Đa Phước và Phước Hiệp (giai đoạn 2) trong năm 2004

- Hoàn thành và xét duyệt dự án khả thi Khu liên hiệp xử lý chất thải rắn Tân Thành (ThủThừa – Long An) trong năm 2004

- Nghiên cứu dự án xây dựng hai nhà máy chế biến compost và sản xuất phân hữu cơ có côngsuất 1.000tấn/ngày tại Phước Hiệp (Củ Chi), Đa Phước và chương trình nghiên cứu ứng dụngđầu ra phân compost cho nông nghiệp

- Hoàn thành thủ tục và xây dựng Trạm đốt rác y tế công suất 500kg/ngđ tại xã Linh Xuântrong năm 2004

- Hoàn thành thủ tục và xây dựng Trạm xử lý chất thải nguy hại và chất thải công nghiệp tạiLinh Xuân trong năm 2005

- Lập dự án khả thi xây dựng khu liên hợp xử lý chất thải công nghiệp (kể cả chất thải nguyhại) trong năm 2005

- Xây dựng hệ thống giám sát chất lượng các bãi chôn lấp (nước, không khí, sụt lún…) phục

vụ công tác quản lý và đào tạo trong năm 2004

Với khối lượng công việc to lớn được nêu ra trong bản kế hoạch Quản lý chất thải rắnTPHCM năm 2004-2005, nhất thiết phải có sự tham gia, phối hợp chặt chẽ giữa Sở Tài nguyên

và Môi trường và các sở ban ngành thành phố, các đơn vị và tổ chức liên quan cũng như được sựchỉ đạo xuyên suốt của UBND thành phố và đặc biệt là sự đồng tình ủng hộ của toàn thể ngườidân sinh sống tại TPHCM Có như vậy, bản kế hoạch mới có thể thực hiện thành công và thực sựđem lại hiệu quả rõ rệt

Chúng ta hãy tin tưởng rằng với nội dung “Kế hoạch Quản lý chất thải rắn TPHCM năm2004-2005” hệ thống quản lý chất thải rắn hiện tại sẽ từng bước được hoàn thiện và sẽ phát huy

ưu điểm trong quá trình vận hành, đáp ứng được lòng mong mỏi của lãnh đạo và toàn thể nhândân TPHCM, để thành phố luôn xứng đáng với tầm vóc là một trung tâm thương mại, khoa học

kỹ thuật, dịch vụ và thực sự là một thành phố sạch, xanh, đẹp của cả nước

CÔNG NGHỆ XỬ LÝ RÁC THẢI CHO CÁC KHU, CỤM TUYẾN DÂN CƯ

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH AN GIANG

KS Nguyễn Dương Quỳnh - Phòng QLCN và ATBX

Sở Khoa học và Công nghệ An Giang

Nhu cầu xử lý rác thải

Rác thải sinh hoạt là vấn đề nhức nhối đối với toàn xã hội, nhất là trong quá trình đô thịhoá, công nghiệp hóa đang diễn ra nhanh chóng như hiện nay Ở các đô thị lớn của ViệtNam, rác thải đã và đang gây ô nhiễm môi trường trầm trọng Xử lý rác luôn là vấn đềlàm đau đầu các nhà quản lý môi trường đô thị Không riêng gì đối với các đô thị đôngdân cư, việc chọn công nghệ xử lý rác như thế nào để đạt hiệu quả cao, không gây nênnhững hậu quả xấu về môi trường trong tương lai và ít tốn kém chi phí luôn là nỗi bứcxúc của các ngành chức năng Đối với các khu, cụm tuyến dân cư như ở các xã trên địabàn các huyện của tỉnh An Giang, việc lựa chọn mô hình xử lý rác cho phù hợp và ít tốnkém lại càng khó khăn hơn

Để thực hiện tốt công tác quản lý, xử lý rác thải, Sở Khoa học và Công nghệ và Sở Tàinguyên và Môi trường phối hợp với Ủy ban nhân dân 9 huyện trong tỉnh triển khai mô

hình "Chuyển giao mô hình quản lý, xử lý chất thải rắn" Mô hình đã thực hiện ở các

huyện Tịnh Biên, Châu Thành, đang thực hiện ở các huyện Châu Phú, Thoại Sơn và sẽtriển khai ở 5 huyện còn lại từ nay đến năm 2010 Kết quả thực hiện mô hình sẽ góp phầnlàm giảm thiểu ô nhiễm môi trường, cải thiện mỹ quan và nâng cao chất lượng cuộc sốngcủa cộng đồng dân cư, đồng thời tạo điều kiện đẩy mạnh xã hội hóa công tác quản lý, thugom xử lý chất thải rắn Tuy nhiên, hiện nay các mô hình này chỉ mới quản lý và xử lýrác thải ở mức độ giới hạn, để giải quyết triệt để rác thải ở các khu, cụm tuyến dân cưtrong thời gian tới, cần áp dụng các giải pháp công nghệ xử lý chất thải triệt để và hoànchỉnh hơn

Một số công nghệ xử lý rác thải có thể ứng dụng cho An Giang

Để xử lý rác thải, phương pháp đơn giản nhất là chôn rác, thế nhưng, với lượng rác thảingày càng tăng, không dễ gì tìm được những khu đất đủ rộng để chôn rác Hơn nữa, đemrác đi chôn là một việc làm bất đắc dĩ vì những hậu quả lâu dài của nó khó mà lường hếtđược như: ô nhiễm nguồn nước ngầm do nước rác rò rỉ thấm xuống, phát sinh các khí độchại, chi phí cao cho việc chống rò rỉ và xử lý khí thải… Một số nhà máy chế biến phânbón từ rác thải đã hình thành nhưng xem ra những sản phẩm phân bón vi sinh còn khótiêu thụ vì nông dân chưa quen sử dụng các loại phân bón này…

Gần đây, với sự tập trung đầu tư nghiên cứu, một số công nghệ mới xử lý rác thải đạthiệu quả cao đã ra đời:

* Công nghệ xử lý nhiệt phân rác đô thị (công nghệ Entropic) của công ty Entropic

Energy:

So với phương pháp chôn lấp và phương pháp đốt, phương pháp nhiệt phân với nhiệt độthấp tỏ ra có nhiều ưu điểm hơn như: cho ra sản phẩm chính là than tổng hợp có hàmlượng lưu huỳnh thấp có thể dùng làm nhiên liệu cho nhà máy nhiệt điện, quy trình xử lý

ứng sản sinh ra chất độc hại và hiệu quả xử lý rất cao Công ty Entropic Energy cũng đềxuất một mô hình nhà máy xử lý rác phù hợp với thành phố Hồ Chí Minh với công suất

xử lý: 6.400 tấn rác/ngày, sản phẩm chính thu được là 1.500 tấn than tổng hợp, nếu xâydựng luôn một nhà máy phát điện kèm theo sử dụng hết chỗ than này thì sẽ cho ra mộtlượng điện năng là 150 MW/ngày Ngoài ra, còn có nhiều sản phẩm phụ khác như nhiênliệu tái sinh, nước, khí hydro, dầu nặng, nhẹ… Đây là một trong những công nghệ tiêntiến của thế giới trong việc xử lý chất thải, bảo vệ môi trường, nhưng còn ở quy mô lớn

và là một trong những mục tiêu áp dụng phát triển bền vững cho các đô thị đông dân cư,chưa áp dụng được ở các khu, cụm tuyến dân cư quy mô vừa và nhỏ

* Xử lý rác thải theo phương pháp 3R (viết tắt từ tiếng Anh, 3R là Reduce/Giảm thiểu

-Reuse/Tái sử dụng - Recycle/Tái chế): Hà Nội đang thực hiện và chính thức trở thànhmột trong 4 thành phố ở châu Á triển khai Trong vòng 3 năm (từ 2007 đến 2009), cơquan phát triển Nhật Bản (JICA) sẽ tài trợ 3 triệu USD cho Hà Nội để thực hiện dự án tại

4 quận nội thành: Ba Đình, Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng, Đống Đa; sau đó sẽ nhân rộng ratoàn thành phố Theo tính toán của JICA, nếu thực hiện tốt mô hình 3R, mỗi tháng thànhphố Hà Nội sẽ tiết kiệm được gần 4 tỷ đồng chi phí xử lý rác Phương pháp thực hiện làrác sẽ được phân loại tại nguồn, rác vô cơ và rác hữu cơ được tách riêng và phấn đấu đếnnăm 2010 sẽ tận dụng được 30% rác Những loại rác hữu cơ đã và đang được sử dụnglàm phân bón Các loại rác như ni-lông, bìa giấy loại, nhựa sẽ được tái chế để dùng làmnguyên liệu Còn các loại rác vô cơ khác được tái chế thành vật liệu xây dựng nhẹ cấpthấp được dùng cho các công trình cảnh quan đô thị Như vậy, phần rác cần chôn lấp sẽgiảm đi…”

Trên thế giới, việc tái chế và tận dụng nhiều loại nguyên vật liệu từ rác đã được làm từlâu, mang lại hiệu quả cả về môi trường lẫn kinh tế Tại các nước phát triển, mỗi gia đìnhđều tự giác phân loại rác thải thành hữu cơ, vô cơ và rác tái chế… theo quy định nhằmthuận lợi cho việc tái chế và xử lý Tuy nhiên, ở Việt Nam, vấn đề tưởng chừng đơn giảnnày hầu như chưa được thực hiện

Rác tại các điểm tập kết trong thành phố được xử lý mùi hôi bằng chế phẩm sinh học, sau

đó đưa vào hầm ủ, trước khi đưa rác vào, hầm ủ có phun chế phẩm sinh học và chất phụgia sinh học Rác tại các điểm tập kết đưa về sân xử lý không cần phân loại cho vào hầm

ủ, quá trình thực hiện có phun và trộn chế phẩm sinh học, dùng bạt phủ kín hầm và ủtrong thời gian 28 ngày; trong thời gian ủ cứ 3 ngày mở bạt kiểm tra, phun bổ sung chếphẩm sinh học lên bề mặt Sau 28 ngày tiến hành đưa rác lên phân loại rác, các thànhphần phi hữu cơ xử lý riêng, mùn hữu cơ được chế biến thành phân hữu cơ sinh học

- Đặc điểm công nghệ:

Ưu điểm:

+ Tái chế các chất không phân hủy thành những vật liệu có thể tái sử dụng được

+ Không tốn đất chôn lấp chất thải rắn

+ Không có nước rỉ rác và các khí độc hại, khí dễ gây cháy nổ sinh ra trong quá trìnhphân hủy hữu cơ do đó không gây ô nhiễm môi trường

+ Không phân loại ban đầu, do đó không làm ảnh hưởng đến công nhân lao động trựctiếp.

+ Thiết bị đơn giản, chi phí đầu tư thấp

+ Vận hành đơn giản, chi phí vận hành thường xuyên không cao

- Phạm vi áp dụng:

Có thể áp dụng cho nhiều quy mô công suất khác nhau, có thể áp dụng ở các khu vựcnông thôn, thành thị Khu xử lý có thể xây dựng không quá xa đô thị do không có nước rỉrác và các khí độc hại thải ra

tấn/ngày), tùy vào nhu cầu xử lý rác và điều kiện địa phương Chi phí chuyển giao côngnghệ không cao so với các công nghệ khác và có thể áp dụng cho việc xử lý rác tại cácbãi chứa rác ở xã, thị trấn cách xa bãi rác lớn tập tung của huyện, thị

Nhu cầu về thu gom, xử lý rác tại các huyện, thị, thành phố hiện nay rất cao, trên thực tếchỉ thu gom được 31% trên tổng số 1000 tấn rác/ngày Toàn tỉnh có 11 bãi rác lớn phân

bố ở 11 huyện, thị thành phố và 161 điểm trung chuyển và bãi rác nhỏ nằm rải rác Cácbãi rác nhỏ và các điểm trung chuyển chỉ làm nhiệm vụ chứa rác (chưa xử lý) nên gây ônhiễm môi trường

Mô hình xử lý rác theo công nghệ trên có thể thực hiện ở An Giang vì có nhiều ưu điểm,phù hợp với điều kiện ở các cụm, tuyến dân cư, chợ nông thôn, khu tập trung đông dân

cư vùng nông thôn - những nơi xa không có điều kiện chuyển rác về bãi rác tập trung./

Chi phí xử lý rác ở các bãi rác tại TPHCM: Không đồng nhất do khác công nghệ và phương thức đầu tư

Cập nhật 10:42 AM - 14/07/2009

Tuần qua, trong phiên họp HĐND TPHCM lần thứ 16 khóa VII, nhiều đại biểu HĐND TP đã chất vấn Giám đốc Sở Tài nguyên - Môi trường (TN-MT) Đào Anh Kiệt về chi phí xử lý rác ở bãi rác Đa Phước “Tại sao cao hơn một số nơi khác?” Về việc này, lãnh đạo Thành ủy, UBND TPHCM đã yêu cầu Sở TN-MT phải trả lời cụ thể Đây là băn khoăn chính đáng của các đại biểu và đồng bào

cử tri thành phố Để làm rõ thêm vấn đề này, PV Báo SGGP đã có cuộc trao đổi với ông Đào Anh Kiệt (ảnh).

Chi phí xử lý rác ở bãi rác Đa Phước: Vì sao cao?

Thưa ông, tại sao chi phí xử lý rác ở bãi rác Đa Phước lại lên tới 16,4 USD/tấn trong khi đó chi phí xử lý rác ở nhà máy chế biến phân compost của một số đơn vị khác như Việt Star,

Có sự khác biệt giữa việc xử lý rác ở Đa Phước do Công ty TNHH Xử lý chất thải rắn Việt Namlàm chủ đầu tư với các đơn vị khác Ở Đa Phước, Nhà nước chỉ làm công tác đền bù giải tỏa, tất

cả các vấn đề xây dựng hạ tầng cơ sở đều do chủ đầu tư thực hiện Việc xây dựng hạ tầng cơ sở ở

Đa Phước lại hoàn toàn không đơn giản bởi nơi này trước kia là đầm lầy ngập mặn Chủ đầu tưphải nhổ cây, gia cố móng tới 6 bước: đầm nén, đổ cát, lót lớp HBDE, bấc thấm… để nước rỉ ráckhông thấm xuống đất, rồi đặt hệ thống thu gom nước rỉ rác, khí thải, làm đường, điện, nước…

Công nghệ xử lý rác ở đây cũng không phải chỉ có chôn lấp mà còn có làm phân compost, tái chếnhựa, xử lý nước rỉ rác, sục khí phát điện… Hiện chủ đầu tư đang tiến hành xây dựng các nhàmáy làm phân, tái chế nhựa… dự kiến đến cuối năm 2009 sẽ đưa vào vận hành Đây là một khu

xử lý rác khép kín với hệ thống quan trắc nước, khí thải đồng bộ Tất cả rác vào đây đều được xử

lý triệt để, trong khi đó nhiều nhà máy sản xuất phân compost khác chỉ có một công nghệ là sảnxuất phân Những phần còn lại của rác (không thể làm phân) vẫn phải đưa đi nơi khác xử lý.Điều quan trọng hơn nữa là tại nhiều khu xử lý rác, Nhà nước đã đầu tư cơ bản hoàn chỉnh hệthống tầng kỹ thuật Các nhà đầu tư chỉ đầu tư xây dựng và vận hành nhà máy Chi phí xử lý rác

ở các nhà máy này phần lớn là chi phí được tính toán cách đây khoảng 10 năm (lúc lập phương

án đầu tư) Hiện nhiều đơn vị cũng đã có văn bản đề nghị sở xem xét điều chỉnh lại chi phí lênkhoảng 12 USD/tấn rác, cho phù hợp với tình hình mới

Khu xử lý rác Phước Hiệp, Củ Chi do Công ty Môi trường Đô thị (trực thuộc Sở TN-MT) quản lý cũng với công việc tương tự như ở Đa Phước nhưng chi phí chỉ khoảng 12 USD/tấn Tại sao, thưa ông?

Chi phí này chưa tính đủ chi phí xây dựng hạ tầng gồm sàn trung chuyển, đường, điện, nước vìtất cả những cái này cơ bản đã có sẵn Đặc biệt, chưa có chi phí xử lý nước rỉ rác Chi phí nàyđược tính riêng Công ty Môi trường Đô thị tận dụng lại Hiện nay, Công ty Môi trường Đô thịđang tiếp tục xây dựng bãi chôn lấp số 3 cũng ở Phước Hiệp Tính toán sơ bộ, toàn bộ chi phínày đã lên tới hơn 15 USD/tấn rác

Như ông nói ở trên, chi phí xử lý rác 16,4 USD/tấn rác ở Đa Phước là cho toàn bộ công nghệ

từ chôn lấp, tái chế nhựa, làm phân compost, sục khí phát điện… Hiện nay tại Đa Phước mới chỉ chôn lấp rác, tại sao chi phí vẫn là 16,4 USD/tấn?

Hiện nay bãi rác Đa Phước đang tiếp nhận 3.000 tấn rác/ngày đúng theo hợp đồng với TPHCM.Tất cả lượng rác này đều được chôn lấp hợp vệ sinh trong khi chờ đợi các nhà máy tái chế, làmphân compost… xây dựng xong Việc phân kỳ xử lý lượng rác này như thế nào, theo tôi, Công tyTNHH Xử lý chất thải rắn Việt Nam được quyền chủ động tính toán

Công ty xử lý chất thải rắn Việt Nam ở xã Đa Phước huyện Bình Chánh tiếp nhận rác để xử lý

Ở góc độ quản lý, sở chỉ quan tâm đến việc chấp hành các quy định về vệ sinh môi trường và cácquy định pháp luật khác có liên quan, của đơn vị này Cũng phải nói thêm là Đa Phước đã tiếpnhận rác sớm hơn kế hoạch Vào đầu năm 2007, TPHCM đóng cửa bãi rác Gò Cát, lượng rác ởđây phải đưa qua bãi Phước Hiệp Bãi Phước Hiệp bị quá tải đã bị lún, sụt và thành phố đã yêucầu bãi rác Đa Phước chia tải cho Phước Hiệp mặc dù còn nhiều hạng mục chưa xây dựng xong

Chưa có vành đai xanh cách ly

Ông nói rác đang được chôn lấp hợp vệ sinh tại Đa Phước, tại sao thời gian qua nơi đây lại xảy ra tình trạng ruồi, mùi hôi bay vào nhà dân xung quanh?

Theo kết luận của đoàn kiểm tra liên ngành y tế và môi trường thì ruồi bùng phát ở đây chủ yếu

do thời tiết nóng, ẩm giao giữa 2 mùa mưa và nắng và Công ty TNHH Xử lý chất thải rắn ViệtNam đã không lường trước được điều này Tuy nhiên, khi được khuyến cáo, họ đã phối hợp vớingành chức năng xử lý xong chuyện ruồi bùng phát

Về việc xử lý mùi hôi của rác, công ty cũng đã nỗ lực thực hiện nhưng cái khó là vành đai xanhcách ly giữa bãi rác với các khu dân cư xung quanh chưa được xây dựng nên vấn đề chưa xử lýđược căn cơ (theo quy định, xung quanh các bãi rác phải có hàng cây xanh cách ly để cản bớtmùi rác và giữ gìn vệ sinh môi trường-PV) TPHCM đã dành 322ha đất ở Đa Phước để làm việc

ấy nhưng phần đất này hiện mới trong giai đoạn đền bù, giải tỏa

Là một khu xử lý rác được ông đánh giá là hiện đại bậc nhất trong khu vực, vậy tại sao chỉ có ở

Đa Phước mới có chuyện ruồi bùng phát, mùi hôi phát tán, trong khi những bãi rác khác ở CủChi lại không gặp những vấn đề ấy?

Để ruồi bùng phát mà không lường trước được là sai sót của Công ty TNHH Xử lý chất thải rắnViệt Nam và họ đã khắc phục Còn mùi hôi thì thực ra trong quá trình tiếp nhận rác (khi rác chưađược lu lèn, phun thuốc và phủ bạt) thì ở bãi rác nào cũng có mùi hôi Các bãi rác ở Phước Hiệp,

Củ Chi cũng thế nhưng ở đó cây xanh nhiều nên đã cản được mùi hôi Người dân Củ Chi cũngkhông sinh sống sát bãi rác như ở Đa Phước.

Về việc đánh giá công nghệ hiện đại hay không hiện đại theo tôi ngoài yếu tố kỹ thuật còn phảitính đến yếu tố lịch sử Cách đây vài năm, công nghệ của Công ty TNHH Xử lý chất thải rắnViệt Nam sử dụng là hiện đại Hiện nay có thể đã có những công nghệ mới hơn

Một câu hỏi cuối, tại sao TPHCM lại ứng trước 9 triệu USD cho việc xây dựng bãi rác Đa Phước?

Đây là một thủ tục trong đầu tư, nó chứng tỏ quyết tâm xây dựng bãi rác của thành phố Số tiền

ấy đang được trừ trả dần vào chi phí xử lý rác ở đây

Nhà máy xử lý chất thải rắn Hải Phòng: Thân thiện với môi trường, tạo sản phẩm có ích

Dự án quản lý và xử lý chất thải rắn TP Hải Phòng được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt từ tháng 8/1997 Mục tiêu của dự án là lập chương trình tổng hợp và thực hiện việc quản lý, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn của TP Hải Phòng.

Dự án thực hiện tại P.Tràng Cát, Q.Hải An, trên diện tích 60ha, trong đó 40ha làm bãi đổ rác, 20ha xây nhà máy xử lý rác Dự án có tổng mức đầu tư giai đoạn I là 27,786 triệu USD (tương đương 360 tỷ đồng), trong

đó vốn vay ưu đãi của Quỹ hợp tác phát triển kinh tế Hàn Quốc 19,6 triệu USD, vốn đối ứng từ ngân sách địa phương và quyền sử dụng đất 5,7 triệu USD Chủ đầu tư là Cty Môi trường đô thị Hải Phòng (thuộc Sở Xây dựng Hải Phòng) Nội dung chính của giai đoạn I là sử dụng công nghệ ủ

vi sinh để xử lý chất thải đô thị, gồm: Cung cấp thiết bị, kỹ nghệ để chuẩn hoá rác và bùn cống ga thành sản phẩm hữu cơ có ích; xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ phục vụ cho nhà máy chế biến phân ủ có công suất xử lý 200 tấn chất thải đô thị và 40 tấn bùn cống ga mỗi ngày

Dự án khởi công tháng 9/2003, nhưng việc triển khai thực hiện không tiến triển được Nguyên nhân chính là do người dân Tràng Cát ban đầu chưa nhận thức được lợi ích của dự án, tỏ thái độ bất bình, ngăn chặn việc đổ rác tại bãi rác Tràng Cát và ngăn cản việc xây dựng Nhà máy xử lý chất thải rắn Vì vậy, Dự án đã phải dừng lại từ tháng 10/2004.

Nhà máy xử lý chất thải rắn Hải Phòng.

Công nhân vận hành chạy thử dây chuyền sản xuất phân compost.

Trước sự việc trên, UBND TP Hải Phòng đã có những biện pháp chỉ đạo đặc biệt các cơ quan chức năng của TP tìm giải pháp tích cực, từng bước tháo gỡ khó khăn, ổn định tình hình an ninh trật tự, nên đến tháng 9/2006 dự án mới được hoạt động trở lại Tuy nhiên, đến thời điểm này, dự án lại tiếp tục gặp rất nhiều khó khăn, trở ngại Đó là Cty Tae sung Ltd - một trong ba thành viên của Liên danh nhà thầu Hàn Quốc, là đơn vị trực tiếp thi công đã bị phá sản (Liên danh nhà thầu chỉ còn lại hai thành viên Dae wooInt-Daewoo E&C); hầu hết nhân sự BQL DA của nhà thầu thay đổi; việc sử dụng công nghệ từ những năm 1990 cần phải được điều chỉnh để tiếp cận với khoa học kỹ thuật mới và đáp ứng tiêu chí mới của Luật Bảo vệ môi trường; thời hạn thực hiện dự án theo Hiệp định tín dụng đã kết thúc vào tháng 3/2006 Bên cạnh đó, nhiều luật, nghị định và thông tư mới của Nhà nước và Chính phủ ban hành có liên quan đến đầu tư và xây dựng làm cho dự án chưa kịp điều chỉnh, bổ sung để thực hiện

Hàng loạt khó khăn đến cùng một lúc làm cho dự án tưởng chừng không thực thi được Nhưng với quyết tâm đến cùng, lãnh đạo TP, các ngành chức năng TP, các bộ, ngành liên quan Trung ương, Ngân hàng Xuất nhập khẩu Hàn Quốc, Cty Môi trường đô thị, các cấp chính quyền và nhân dân địa phương đã vào cuộc đọ sức mới, vượt mọi khó khăn để hoàn thành bằng được những nội dung chính của dự án Gần 20 công việc chính đồng thời cũng là gần 20 giải pháp chủ yếu do Cty Môi trường đô thị Hải Phòng - đơn vị chủ đầu tư dự án triển khai thực hiện đã từng bước làm cho diện mạo và hoạt động của dự án sáng dần lên và sôi động hẳn lên Từ BQL DA đến nhà thầu thi công, nhà thầu giám sát được kiện toàn, đổi mới về mọi mặt hoạt động Các thủ tục, văn bản phục vụ dự án được bổ sung, điều chỉnh cụ thể Đáng kể là việc làm thủ tục để Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Hàn Quốc thoả thuận gia hạn Hiệp định tín dụng cho

dự án Nhiệm vụ nhập khẩu sử dụng công nghệ mới được thực hiện khẩn trương theo đúng yêu cầu đề

ra Tiếp đó là việc tổ chức bảo vệ thành công trước Hội đồng khoa học của TP về công nghệ xử lý rác và công nghệ xử lý mùi, xử lý nước thải đã gây thêm niềm tin cho mọi lực lượng tham gia thực hiện dự án

Để đảm bảo sự tin cậy vững chắc cho dự án, Cty Môi trường đô thị đã tổ chức một đoàn cán bộ đi tham quan, nghiên cứu công nghệ xử lý rác, xử lý nước thải ở một số nơi trên toàn quốc Từ đó, rút ra những bài học để điều chỉnh, hoàn thiện công nghệ cho Nhà máy xử lý rác tại Hải Phòng Qua thực tế cho thấy, các nhà máy tuy sử dụng công nghệ tiên tiến của nước ngoài khác nhau nhưng đều có một điểm giống nhau là một số công nghệ ủ lên men được sử dụng ở Việt Nam để xử lý rác thải phần lớn đã bị thất bại Bài học từ các nhà máy này còn phải kể đến hệ thống phân loại rác kém hiệu quả, không tạo ra sản phẩm sạch để sử dụng làm phân bón Hệ thống xử lý rác, nước thải, xử lý mùi chưa thực sự được quan tâm Chi phí đầu tư, vận hành và bảo dưỡng còn cao

Từ những bài học cụ thể, thực tế trên, Cty Môi trường đô thị đã chỉ đạo BQL DA sát cánh cùng liên danh nhà thầu Dae wooInt Daewoo E&C nghiên cứu, khảo sát, kiên trì, sáng tạo tìm ra những giải pháp hữu hiệu để thi công xây dựng nhà máy tốt nhất, để không còn tình trạng yếu kém như một số nhà máy đã và đang hoạt động lặp lại ở Nhà máy xử lý rác Hải Phòng Như vậy, càng thấy rõ thêm xử lý rác đang là vấn

đề rất khó trên thế giới và càng khó đối với một nước nghèo như Việt Nam Nhưng có một điều đáng mừng là qua nghiên cứu thực tế, các nhà chuyên môn cho biết, công nghệ ủ lên men được xem là công nghệ thích hợp với Hải Phòng cả về địa lý, thổ nhưỡng và việc sử dụng công nghệ mới hiện nay Từ đó, nhà máy sẽ đáp ứng được hai yếu tố quan trọng mang tính quyết định sống còn của một nhà máy xử lý rác là không gây ô nhiễm môi trường và hệ thống tách lọc hiện đại để tạo ra sản phẩm phân bón tốt Qua hơn 3 năm hoạt động trở lại, trải bao bước thăng trầm, đến nay, dự án Nhà máy xử lý chất thải rắn Hải Phòng đã hoàn thành Nhà máy được đầu tư xây dựng đồng bộ, có dây chuyền công nghệ thiết bị tiên tiến trên cơ sở đúc rút từ những bài học, kinh nghiệm thất bại và chưa thành công của những dự án

xử lý chất thải rắn trong nước đã thực hiện Nhà máy đã lắp đặt 4 dây chuyền công nghệ xử lý chất thải rắn, sử dụng công nghệ vi sinh tiên tiến của Hàn Quốc, gồm: Dây chuyền công nghệ phân loại; dây chuyền công nghệ lên men bằng phương pháp sinh học; dây chuyền công nghệ sinh học, công đoạn ủ chín; dây chuyền tự động sàng và đóng bao Cùng với hệ thống điện động lực, Nhà máy có hệ thống điều khiển ứng dụng công nghệ tin học tiên tiến, có bãi chôn lấp chất thải rắn hiện đại nhất trong cả nước Nhà máy được trang bị 47 xe chuyên dụng, sản xuất tại Hàn Quốc để phục vụ sản xuất Nhà máy

đã vận hành chạy thử theo công suất thiết kế Các công đoạn trong dây chuyền sản xuất đều đạt các chỉ tiêu thiết kế cho sản phẩm phân compost đạt tiêu chuẩn chất lượng Vì lẽ đó, Nhà máy xử lý chất thải rắn

Hải Phòng được đánh giá vào loại bậc nhất hiện nay ở Việt Nam, có tầm cỡ khu vực và quốc tế Đó là tín hiệu vui cho sự mở đầu thành công của nhà máy trên chặng đường phát triển và tồn tại Đây cũng là cơ

sở ban đầu để khẳng định Nhà máy xử lý chất thải rắn Hải Phòng thân thiện với môi trường và tạo ra sản phẩm hữu cơ có ích Nhà máy được UBND TP Hải Phòng tổ chức lễ khánh thành vào ngày 6/12 năm nay và sau đó chính thức đi vào hoạt động, sẵn sàng chế biến 200 tấn rác thải trong một ngày.

RẮN Y TẾ

Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

Trong những năm qua, cùng với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, ngành y tế nước ta đã cónhững bước phát triển đáng khích lệ trong công tác khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏecho nhân dân Tuy nhiên, vấn đề quản lý chất thải rắn (CTR) trong ngành y tế đang là mốiquan tâm đáng lo ngại cho các ngành chức năng Trong điều kiện đó, ngành y tế vùng đồngbằng sông Cửu Long cũng đã gặp những khó khăn trong công tác quản lý CTR y tế và bướcđầu đã có những giải pháp thích hợp với điều kiện của địa phương

Hiện nay, ở đồng bằng sông Cửu Long, mỗi tỉnh có ít nhất một bệnh viện đa khoa với sốlượng 500 giường trở lên Hầu hết, các quận huyện trong vùng đều có Trung tâm y tế với 50

- 250 giường bệnh và Trạm y tế tại các phường xã Ngoài ra, một số tỉnh còn có một số bệnhviện chuyên khoa như thành phố Cần Thơ và tỉnh Vĩnh Long Khu vực ĐBSCL có tổng số1.742 cơ sở khám và chữa bệnh với 139 bệnh viện, 140 phòng khám khu vực, 2 bệnh viện

và khu phục hồi chức năng, 1.454 trạm y tế phường xã với tổng số giường bệnh trong toànkhu vực là 27.668 giường (Nguồn Niên giám thống kê năm 2005)

Hiện trạng quản lý CTR y tế ở đồng bằng Sông Cửu Long:

CTR y tế trong bệnh viện được phân làm hai loại gồm CTR sinh hoạt và CTR y tế nguy hại CTR sinh hoạt chiếm khoảng 80% CTR y tế trong bệnh viện (gồm chất hữu cơ, giấy gỗ, kimloại, sành sứ gạch vỡ, thủy tinh, Plastic, nylon và các thành phần khác ) Loại này ít độc hạinhưng công tác phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý phải được thực hiện tốt

CTR y tế nguy hại chiếm khoảng 20% CTR y tế trong bệnh viện đó là chất thải bệnh lý và chấtthải lây nhiễm bao gồm: Mô bệnh phẩm và cơ quan người từ các phòng mổ và tiểu phẫu, cácbệnh phẩm nuôi cấy, mô hoặc xác động vật từ phòng thử nghiệm thải ra, các chất thải nhiễmtrùng từ phòng cách ly và các khoa truyền nhiễm, các bông băng thấm dịch hoặc máu, kim tiêm,ống tiêm, lọ thuốc, dược phẩm hư hỏng và quá đát Có thể thấy rõ, CTR y tế nguy hại từ cácbệnh viện là nguồn tiềm ẩn lây lan bệnh tật, gây ô nhiễm môi trường nước và đất, tác động tớimôi trường sinh thái và sức khỏe cộng đồng Vậy nên, nguồn CTR y tế nguy hại từ các bệnh việncần phải được kiểm soát nghiêm ngặt và xử lý đạt yêu cầu của tiêu chuẩn môi trường quy định.

Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ từ một số tỉnh trong khu vực, hầu hết các trung tâm y tế cấphuyện và bệnh viện đa khoa của tỉnh đã thực hiện thu gom CTR y tế Nhiều bệnh viện và trungtâm y tế đã tổ chức thu gom phân loại CTR y tế nguy hại tại nguồn như ở tỉnh Tiền Giang, VĩnhLong, An Giang, Bạc Liêu Tại đồng bằng sông Cửu Long, khối luợng CTR y tế từ bệnh viện

có quy mô cấp huyện và bệnh viện đa khoa thải ra môi trường là 41,7 tấn/ngày, trong đó có 8,3tấn/ngày là CTR y tế nguy hại Ví dụ: tỉnh Đồng Tháp có 3,7 tấn/ngày CTR y tế, 0,7tấn/ngàyCTR y tế nguy hại; tỉnh An Giang có 5,3 tấn/ngày CTR y tế, 1 tấn/ngày CTR y tế nguy hại; tỉnh

Cà Mau có 3,8tấn/ngày CTR y tế, 0,8tấn/ngày CTR y tế nguy hại; tỉnh Trà Vinh có 2,1 tấn /ngàyCTR y tế, 0,4tấn/ngày CTR y tế nguy hại;

Sau khi phân loại CTR y tế tại bệnh viện, loại rác thải sinh hoạt thông thường sẽ được xử lýchung với rác thải sinh hoạt đô thị, riêng rác thải y tế nguy hại trong các bệnh viện từ cấp huyệntrở lên đem đi đốt Cho đến nay mới có khoảng 7% bệnh viện có lò đốt rác đạt tiêu chuẩn môitrường Các tỉnh đã trang bị 1 lò đốt rác đạt tiêu chuẩn và đã đưa vào khai thác như: Đồng Tháp,

An Giang, Tiền Giang, Vĩnh Long, Bến Tre, Kiên Giang, Cần Thơ, Trà Vinh, Sóc Trăng và CàMau (loại lò Hoval MZ, RET, DHBK-HCM, với công suất từ 50 -300kg/giờ) Còn lại 93% bệnhviện có lò đốt rác thủ công hoặc xử lý thô sơ chưa đạt tiêu chuẩn môi trường Một điều đáng lưu

ý nữa, ở một số bệnh viện đa khoa cấp tỉnh, được trang bị lò đốt rác đạt tiêu chuẩn nhưng chỉkhai thác sử dụng hết khoảng 1/3 - 1/4 công suất lò đốt, trong khi các trung tâm y tế cấp huyệnlại đang thiếu nguồn kinh phí để trang bị lò đốt rác nên phải xử lý CTR y tế nguy hại bằng côngnghệ thô sơ thủ công không đảm bảo tiêu chuẩn môi trường

Trong 12 năm qua, ngành y tế vùng đồng bằng sông Cửu Long đã có nhiều cố gắng trongcông tác bảo vệ môi trường tại các cơ sở, đặc biệt là quản lý CTR, nhưng trên thực tế còn cónhiều hạn chế

Đa số các tỉnh chưa đầu tư xây dựng hệ thống xử lý CTR y tế Nguyên nhân là do nhận thức

về tác hại gây ô nhiễm của chất thải y tế của các tỉnh còn yếu; thiếu mặt bằng xây dựng hệthống xử lý chất thải; chưa chú trọng bố trí vốn đầu tư cho xử lý chất thải y tế hoặc nguồnkinh phí ngành y tế hạn hẹp và các tỉnh chưa đặt vấn đề quy hoạch lò đốt CTR y tế nguy hạitập trung để giảm kinh phí đầu tư mà hiệu quả thiết thực

Một số bệnh viện đã đầu tư xây dựng lò đốt CTR y tế nguy hại nhưng xử lý chưa đạt tiêu chuẩn cho phép do vận hành chưa đúng kỹ thuật hoặc thiếu nguồn kinh phí để vận hành Đồng thời, không thường xuyên bảo dưỡng hệ thống lò đốt; công suất hệ thống xử lý chưa tương xứng so với nguồn rác thải quá lớn của bệnh viện; công nghệ xử lý CTR chưa thích hợp

Một số giải pháp quản lý CTR y tế ở đồng bằng sông Cửu Long:

Để quản lý tốt chất thải tại các bệnh viện nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường cho bệnhviện và môi trường xung quanh, xin nêu một số kinh nghiệm trong công tác quản lý CTR y

CTR y tế thông thường có thành phần giống rác sinh hoạt được phân loại tại nguồn, các túichứa là túi nilon có màu xanh, các túi này được để trong thùng nhựa màu xanh có nắp đậyđặt tại các khoa phòng chữa bệnh, các phòng khám, các hành lang và các khu khuôn viêntrong bệnh viện , vị trí đặt thùng rác sao cho tiện việc bỏ rác của người bệnh, cán bộ y tế vàmọi người khi vào bệnh viện Sau khi phân loại tại nguồn, các loại chất thải này được buộcchặt miệng túi và thu gom vận chuyển 1 lần/ngày về hầm chứa rác của bệnh viện, rồi đượcvận chuyển tới các bãi xử lý rác sinh hoạt tập trung Nhà hoặc hầm chứa rác phải có máiche, lưới chắn côn trùng và súc vật, nhằm tránh gây ô nhiễm môi trường trong và xungquanh bệnh viện Các thùng đựng rác phải được vệ sinh sạch sẽ hàng ngày

CTR y tế nguy hại phải được xử lý hoàn toàn trước khi thải ra môi trường Tốt nhất là phânloại rác tại nguồn để thu gom rác thải y tế nguy hại chứa trong túi nilon có màu vàng, các túinày được để trong thùng nhựa màu vàng có nắp đậy đặt tại các khoa phòng chữa bệnh, cácphòng khám, các hành lang , vị trí đặt thùng rác sao cho tiện việc bỏ rác y tế và an toàn vệsinh Đối với các mô, tổ chức của cơ thể, các chất thải nhiễm khuẩn, phải tuân theo quy trìnhthu gom và xử lý nghiêm ngặt

CTR y tế nguy hại sau khi phân loại thu gom tại nguồn được buộc chặt miệng túi và đượcthu gom 1 lần/ngày về nhà hoặc hầm chứa rác tập trung của bệnh viện, để được xử lý bằngphương pháp đốt hoăc chôn lấp đạt tiêu chuẩn môi trường cho phép Nếu xử lý bằng phươngpháp đốt, thì lò đốt cần đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật quy định, thông thường lò đốt phải đạt

từ 1.0000C trở lên Nếu xử lý bằng phương pháp chôn lấp thì nhất thiết phải quy hoạch khuchôn lấp riêng biệt cách xa nguồn nước, không bị ngập nước vào mùa lũ, xa khu khám chữabệnh và người qua lại, có hàng rào bảo vệ bao quanh và treo bảng báo hiệu Các hố chôn lấpphải được xây bằng gạch, bê tông có nắp đậy, sau mỗi lần bỏ rác thải y tế vào hố phải đượcphun clo hoặc rắc vôi tiệt trùng và đậy nắp lại Khi rác đầy thùng thì tiệt khuẩn lần cuối vàđậy kín nắp đậy và ta tiếp tục xử lý chôn lấp rác sang ô kế cạnh

CTR y tế là vật sắc nhọn như kim tiêm, chai lọ vỡ được phân loại tại nguồn để trong cannhựa có nắp đậy, can nhựa phải có thành dày đủ cứng để không bị chọc thủng, Các can nhựađược đặt những nơi thuận tiện cho bỏ rác loại này và quản lý Để xử lý loại rác này nêndùng phương pháp đốt chung ở lò đốt CTR y tế nguy hại nhiệt độ cao đạt tiêu chuẩn Nếu

xử lý bằng phương pháp chôn lấp, thì ta sử dụng phương pháp chôn lấp như nêu ở phầnchôn lấp CTR y tế nguy hại

Để quản lý, thu gom, xử lý CTR y tế nguy hại tại bệnh vịên ở các tỉnh trong khu vực khả thi

và đạt hiệu quả về kỹ thuật xử lý và kinh phí đầu tư cho thiết bị xử lý, cần lưu ý các vấn đềsau:

Thứ nhất, cần thực hiện tốt khâu phân loại rác thải tại nguồn, bỏ rác vào đúng màu thùng đãquy định

Thứ hai, xử lý CTR y tế nguy hại, tốt nhất là dùng phương pháp tiêu hủy bằng cách đốt ở lòđạt tiêu chuẩn môi trường quy định (lò đốt 2 cấp đạt nhiệt độ > 1.0000C, có bộ phận xử lýkhói thải) Hiện nay, trên thị trường đã có nhiều dạng lò đốt tiêu hủy CTR y tế nguy hại đạttiêu chuẩn môi trường

Thứ ba, quy hoạch mặt bằng trong khuôn viên bệnh viện dành khu đất vừa đủ cho xây dựng hệthống xử lý chất thải (bao gồm nhà hoặc hầm chứa CTR tập trung, nơi lắp đặt hệ thống xử lýnước thải, lò đốt CTR y tế nguy hại và khoảng trống dùng để vệ sinh các dụng cụ thu gom chấtthải ), khu đất này phải được quy hoạch nơi đất cao hoặc phải tôn nền cao sao cho không bịngập lũ lụt