Đặc điểm các loại hình tiếng việt

* Khái niệm loại hình: Là tập hợp những sự vật, hiện t ợng cùng có chung những đặc tr ng cơ bản nào đó * Khái niệm loại hình ngôn ngữ: Là một cách phân loại ngôn ngữ dựa trên những đặc đ

tiÕt 89

§Æc ®iÓm lo¹i h×nh cña tiÕng

ViÖt

Em hiểu thế nào là loại hình và loại hình ngôn ngữ?

* Khái niệm loại hình: Là tập hợp những sự vật, hiện t ợng cùng có chung những đặc tr ng cơ bản nào đó

* Khái niệm loại hình ngôn ngữ: Là một cách phân loại ngôn ngữ dựa trên những đặc điểm cơ bản nhất của

ngôn ngữ đó nh : ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp…

* Có hai loại hình ngôn ngữ quen thuộc:

- Loại hình ngôn ngữ đơn lập, ví dụ: tiếng Hán, tiếng

Việt, tiếng Thái…

- Loại hình ngôn ngữ hòa kết, ví dụ: tiếng Anh, tiếng

Pháp, tiếng Nga…

Đặc điểm loại hình của tiếng Việt

I Loại hình ngôn ngữ

Có mấy loại hình ngôn ngữ ? Tiếng việt thuộc loại hình ngôn ngữ nào?

Đặc điểm loại hình của tiếng Việt

I Loại hình ngôn ngữ Họ ngôn ngữ Nam á

Dòng Môn – Khmer Tiếng Việt – M ờng chung Tiếng Việt Tiếng M ờng

Tiếng Việt có nguồn gốc bản địa, thuộc họ ngôn ngữ Nam á, dòng ngôn ngữ Môn – Khmer, có quan hệ họ hàng gần gũi nhất với tiếng

M ờng.

II Đặc điểm loại hình của Tiếng

Việt

1/ Tiếng là đơn vị cơ sở của ngữ pháp Về mặt ngữ âm,

tiếng là âm tiết; về mặt sử dụng, tiếng có thể là từ hoặc yếu tố cấu tạo từ

a/ Ví dụ 1:

…Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ

Mặt trời chân lí chói qua tim…

(Tố Hữu - Từ ấy)

Các tiếng trong tiếng Việt tách rời nhau cả về cách đọc

và cách viết, không có hiện t ợng luyến giữa các

tiếng.

b/ Ví dụ 2:

Sao anh không về chơi thôn Vĩ?

(Hàn Mặc Tử - Đây thôn Vĩ Dạ) Câu thơ trên có bảy tiếng, cũng là bảy

âm tiết, bảy từ, đọc và viết đều tách rời nhau.

II Đặc điểm loại hình của

Tiếng Việt

II Đặc điểm loại hình của

Tiếng Việt

2/ Từ không biến đổi hình thái:

Dùng trong tr ờng hợp nào, giữ chức vụ ngữ pháp gì trong câu thì từ vẫn

không biến đổi hình thái ngữ âm và chữ viết.

Ví dụ 1:

C ời ng ời (1) chớ vội c ời lâu

C ời ng ời (2) hôm tr ớc, hôm sau ng ời (3) c ời.

(Ca dao)

Ng ời (1) và ng ời (2) là phụ ngữ (bổ ngữ) chỉ đối t ợng của động từ c ời Ng ời (3) là chủ ngữ chỉ chủ thể của động từ c ời.

Em hãy xác định vai trò của các từ ta trong câu ca dao

Sau?

II Đặc điểm loại hình của

Tiếng Việt

Ví dụ 2:

Ta (1) về ta (2) tắm ao ta (3)

Dù trong dù đục ao nhà vẫn hơn

( Ca dao)

Ta (1) là chủ ngữ vế thứ nhất Ta (2) là chủ ngữ vế thứ hai Ta (3) là bổ ngữ chỉ đối t ợng của tắm.

Dịch ra tiếng Anh:

I give him a book, he gives me a notebook.

Ví dụ 3:

quyển vở.

Tôi (1) là chủ ngữ

Tôi (2) là phụ ngữ chỉ đối t ợng tiếp nhận của động từ cho

anh ấy (1) là phụ ngữ

anh ấy (2) là chủ ngữ

II Đặc điểm loại hình của

Tiếng Việt

⇒ Từ tiếng Việt không có sự biến đổi về hình thái trong

khi đó ở tiếng Anh để biểu thị những ý nghĩa ngữ pháp khác nhau, từ th ờng phải biến đổi hình thái

3/ Biện pháp chủ yếu để biểu thị ý nghĩa ngữ pháp là sắp đặt từ theo thứ tự tr ớc sau

và sử dụng các h từ.

Ví dụ 1:

- Tôi ăn cơm.

- Ăn cơm với tôi!/Ăn cơm cùng tôi!/ Ăn phần cơm của tôi nhé! ( với, cùng, của là h từ)

- Tôi đang ăn cơm./Tôi đã ăn cơm rồi./ Tôi vừa ăn cơm xong ( đang, đã, vừa là h từ)

II Đặc điểm loại hình của Tiếng Việt

Nh vậy, trật tự sắp đặt từ ngữ và h từ thay đổi thì ý nghĩa của câu cũng thay đổi.

Ví dụ 2:

⇒ Thêm h từ hoặc thay đổi h từ thì cấu trúc ngữ pháp và cả ý nghĩa

ngữ pháp của câu cũng thay đổi -> H từ có vai trò đặc biệt quan trọng trong tiếng Việt, nhất là về mặt ngữ pháp

II Đặc điểm loại hình của Tiếng Việt

không đã

sẽ

Mời bạn đi chơi.

Tôi

Nh vậy, trật tự sắp đặt từ ngữ và h từ thay đổi thì ý nghĩa của câu cũng thay đổi.

Ví dụ 2:

Mời bạn đi chơi.

Ghi nhớ: Sách giáo khoa

Tiếng Việt thuộc loại hình ngôn ngữ đơn lập

Tiếng (âm tiết) là

đơn vị cơ sở để tạo từ

tạo câu.

Từ không biến đổi

hình thái.

ý nghĩa ngữ pháp thể hiện chủ yếu nhờ ph ơng thức trật tự từ và h từ.